|
|
| خط ۹: |
خط ۹: |
| <div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;"> | | <div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;"> |
|
| |
|
| '''آخرت''' جهانی است که [[انسان]] پس از [[مرگ]] به آن وارد میشود و در آنجا جاودانه میماند و برای آنچه در [[دنیا]] کرده است، [[پاداش]] و [[کیفر]] میبیند<ref>ر.ک: تفسیر نمونه، ۱۹/ ۷۱ و ۲۵/ ۴۰۱.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 40.</ref>. | | '''آخرت''' جهانی است که [[انسان]] پس از [[مرگ]] به آن وارد شده و در آنجا جاودانه میماند و برای آنچه در [[دنیا]] انجام داده، [[پاداش]] و یا [[کیفر]] میبیند. |
|
| |
|
| ==مقدمه== | | ==مفهومشناسی== |
| * [[قرآن کریم]] صد و چهار بار از این کلمه، بی قید و اضافه و ده بار همراه کلمه "دار" و "نشأة" و پنج بار با کلمه "اولی" و هشتاد بار در برابر [[دنیا]] و... یاد کرده است. در [[جهان آخرت]]، از [[نظام اجتماعی]] و [[تعاون]] و مدنیت، آن سان که در دنیا وجود دارد، خبری نیست. در آن [[جهان]]، هر [[انسانی]] به نتیجه [[اندیشه]] و [[گفتار]] و [[کردار]] خویش میرسد و با آنچه در دنیا کرده است، قرین میگردد<ref>{{متن قرآن|وَأَن لَّيْسَ لِلإِنسَانِ إِلاَّ مَا سَعَى}}؛ سوره نجم، آیه ۳۹.</ref>. [[حقیقت]] [[ناب]] تنها در آخرت بر [[انسان]] آشکار میگردد و از این رو، [[شک و تردید]] در آنجا برای کسی پیش نمیآید و [[اختلاف]] نظری میان [[انسانها]] رخ نمیدهد<ref>{{متن قرآن|لَقَدْ كُنتَ فِي غَفْلَةٍ مِّنْ هَذَا فَكَشَفْنَا عَنكَ غِطَاءَكَ فَبَصَرُكَ الْيَوْمَ حَدِيدٌ}}؛ سوره ق، آیه ۲۲.</ref>. در آن سرا، انسان درمییابد که مؤثر [[راستین]] در وقایع جهان، تنها [[خدا]] بوده و دیگر [[علل]] و اسباب تأثیر مستقل نداشتهاند<ref>{{متن قرآن|يَوْمَئِذٍ يُوَفِّيهِمُ اللَّهُ دِينَهُمُ الْحَقَّ وَيَعْلَمُونَ أَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ الْمُبِينُ}}؛ سوره نور، ۲۵.</ref>. آنچه در آخرت به [[آدمی]] میرسد، یا [[نعمت]] است و یا نقمت<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 39.</ref>.
| | آخرت به معنای واپسین و ناظر به [[حیات]] پس از [[مرگ]] و [[جهان]] [[پاداش]] و [[کیفر]] است. آخرت گاهی در مقابل [[دنیا]] قرار میگیرد و گاهی در مقابل اولی. اگر کلمه دنیا به معنای [[قرب]] و نزدیکی باشد معنای آخرت یعنی زندگانی دورتر ما و اگر [[دنیا]] به معنای سطح پایین باشد، آخرت یعنی آنکه در سطح بالاتر قرار دارد<ref>[[مرتضی مطهری]]، [[آشنایی با قرآن]]، جلد اول و دوم، ص۱۳۸.</ref>.<ref>محمد علی زکریایی|زکریایی، محمد علی]]، [[فرهنگ مطهر (کتاب)|فرهنگ مطهر]]، ص ۴۱.</ref> باید توجه داشت [[ایمان]] به آخرت از آموزههای بنیادی [[دین اسلام]] و [[ادیان پیشین]] است<ref>ر.ک: تفسیر نمونه، ۱۹/ ۷۱ و ۲۵/ ۴۰۱.</ref>.<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 40.</ref> |
| * [[لذت]] و [[رنج]] در آن جهان به گونهای دیگر است و با دنیا قیاسپذیر نیست: آنان که در جهان آخرت، به [[سعادت]] [[بهشت]] دست مییابند، خواهند گرفت، به آنچه [[جانها]] [[آرزو]] میکنند و چشمها را خوش میآید خواهند رسید و جاودانه در آن خواهند زیست<ref>{{متن قرآن|يُطَافُ عَلَيْهِم بِصِحَافٍ مِّن ذَهَبٍ وَأَكْوَابٍ وَفِيهَا مَا تَشْتَهِيهِ الأَنفُسُ وَتَلَذُّ الأَعْيُنُ وَأَنتُمْ فِيهَا خَالِدُونَ}}؛ سوره زخرف، ۷۱.</ref>. و آنان که به [[دوزخ]] افتند، به کیفرهایی بزرگ گرفتار میآیند<ref>{{متن قرآن|إِلاَّ مَن تَوَلَّى وَكَفَرَ فَيُعَذِّبُهُ اللَّهُ الْعَذَابَ الأَكْبَرَ}}؛ سوره غاشیه، آیه ۲۳ و ۲۴.</ref>. [[قرآن]] از [[زندگی]] [[اخروی]] دو گروه [[مؤمنان]] و [[کافران]] بارها سخن گفته است و وعد و وعیدهای [[الهی]] را به تکرار آورده است. از نعمتهایی که [[مؤمنان]] بدان میرسند، [[زندگی]] در [[بهشت]] است؛ بهشتی که همانند [[آسمانها]] و [[زمین]] بزرگ است و البته [[خشنودی خدا]]، نعمتی است بسیار بزرگتر که در آخرت نصیب مؤمنان میگردد<ref>{{متن قرآن| وَسَارِعُواْ إِلَى مَغْفِرَةٍ مِّن رَّبِّكُمْ وَجَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّمَاوَاتُ وَالأَرْضُ أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِينَ}}؛ سوره آل عمران، آیه ۱۳۳؛ {{متن قرآن|سَابِقُوا إِلَى مَغْفِرَةٍ مِّن رَّبِّكُمْ وَجَنَّةٍ عَرْضُهَا كَعَرْضِ السَّمَاء وَالأَرْضِ أُعِدَّتْ لِلَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ ذَلِكَ فَضْلُ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَن يَشَاء وَاللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ}}؛ سوره حدید، آیه ۲۱.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 40.</ref>.
| | ==آخرت در [[قرآن]]== |
| * [[انسان]] را در [[دنیا]] توانِ آن نیست که به تمام و کمال، نتیجه کوششهای خویش را فراچنگ آورد؛ ولی در آخرت، آن را به گونه کامل درمییابد و هیچ عاملی را یارای ممانعت نیست<ref>{{متن قرآن|فَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ وَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ}}؛ سوره زلزال، آیه ۷ و ۸.</ref>. آنچه [[آدمی]] در دنیا میکند، همانند بذری است که میبالد و در آخرت بَر میدهد و آنان که در دنیا تنها برای بهرههای [[دنیوی]] میکوشند، [[نصیبی]] از آخرت نخواهند برد<ref>{{متن قرآن|مَن كَانَ يُرِيدُ حَرْثَ الآخِرَةِ نَزِدْ لَهُ فِي حَرْثِهِ وَمَن كَانَ يُرِيدُ حَرْثَ الدُّنْيَا نُؤْتِهِ مِنْهَا وَمَا لَهُ فِي الآخِرَةِ مِن نَّصِيبٍ }}؛ سوره شوری، آیه ۲۰.</ref>. در نظرگاه [[قرآنی]]، نه تنها انسان، که همه [[آفریدگان]] در آخرت [[محشور]] میشوند و به [[بندگی خدا]] [[اقرار]] میکنند<ref>{{متن قرآن|إِن كُلُّ مَن فِي السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ إِلاَّ آتِي الرَّحْمَنِ عَبْدًا}}؛ سوره مریم، آیه ۹۳.</ref>. [[ایمان]] به آخرت از آموزههای بنیادی [[دین اسلام]] و [[ادیان پیشین]] است<ref>ر.ک: تفسیر نمونه، ۱۹/ ۷۱ و ۲۵/ ۴۰۱.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 40.</ref>.
| | در آیات زیادی از [[قرآن کریم]] واژۀ آخرت به کار رفته و توضیحاتی دربارۀ آن داده شده است مانند اینکه: |
| | #در [[جهان آخرت]]، از [[نظام اجتماعی]] و [[تعاون]] و مدنیت، همانطور که در دنیا وجود دارد، خبری نیست. |
| | #در آن [[جهان]]، هر [[انسانی]] به نتیجه [[اندیشه]] و [[گفتار]] و [[کردار]] خویش میرسد و با آنچه در دنیا کرده است، همراه میشود<ref>{{متن قرآن|وَأَن لَّيْسَ لِلإِنسَانِ إِلاَّ مَا سَعَى}}؛ سوره نجم، آیه ۳۹.</ref>. |
| | #[[حقیقت]] [[ناب]] تنها در آخرت برای [[انسان]] آشکار میگردد و از این رو، [[شک و تردید]] در آنجا برای کسی پیش نمیآید و [[اختلاف]] نظری میان [[انسانها]] رخ نمیدهد<ref>{{متن قرآن|لَقَدْ كُنتَ فِي غَفْلَةٍ مِّنْ هَذَا فَكَشَفْنَا عَنكَ غِطَاءَكَ فَبَصَرُكَ الْيَوْمَ حَدِيدٌ}}؛ سوره ق، آیه ۲۲.</ref>. |
| | #[[انسان]] در آخرت متوجه میشود مؤثر [[راستین]] در وقایع جهان، تنها [[خداوند]] بوده و [[علل]] و اسباب دیگر تأثیر مستقلی نداشتهاند<ref>{{متن قرآن|يَوْمَئِذٍ يُوَفِّيهِمُ اللَّهُ دِينَهُمُ الْحَقَّ وَيَعْلَمُونَ أَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ الْمُبِينُ}}؛ سوره نور، ۲۵.</ref>. |
| | #آنچه در آخرت به [[انسان]] میرسد، یا [[نعمت]] است و یا نقمت. |
| | #[[لذت]] و [[رنج]] در آن جهان به گونۀ دیگری است و با دنیا قابل قیاس نیست: <ref>{{متن قرآن|يُطَافُ عَلَيْهِم بِصِحَافٍ مِّن ذَهَبٍ وَأَكْوَابٍ وَفِيهَا مَا تَشْتَهِيهِ الأَنفُسُ وَتَلَذُّ الأَعْيُنُ وَأَنتُمْ فِيهَا خَالِدُونَ}}؛ سوره زخرف، ۷۱.</ref>، <ref>{{متن قرآن|إِلاَّ مَن تَوَلَّى وَكَفَرَ فَيُعَذِّبُهُ اللَّهُ الْعَذَابَ الأَكْبَرَ}}؛ سوره غاشیه، آیه ۲۳ و ۲۴.</ref>. |
| | #[[دنیا]] قابلیت آن را ندارد که [[انسانها]] نتیجه تلاشهای خود را به صورت کامل بگیرند، ولی در آخرت، آنرا به گونه کامل درمییابد و هیچ عاملی مانع آن نیست<ref>{{متن قرآن|فَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ وَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ}}؛ سوره زلزال، آیه ۷ و ۸.</ref>. |
| | #هر کاری که [[انسان]] در [[دنیا]] انجام میدهد به منزلۀ بذری است که میکارد و در آخرت درو خواهد نمود<ref>{{متن قرآن|مَن كَانَ يُرِيدُ حَرْثَ الآخِرَةِ نَزِدْ لَهُ فِي حَرْثِهِ وَمَن كَانَ يُرِيدُ حَرْثَ الدُّنْيَا نُؤْتِهِ مِنْهَا وَمَا لَهُ فِي الآخِرَةِ مِن نَّصِيبٍ }}؛ سوره شوری، آیه ۲۰.</ref>. |
| | #از دیدگاه [[قرآن]] نه تنها انسان که همه [[آفریدگان]] در آخرت [[محشور]] میشوند و به [[بندگی خدا]] [[اقرار]] میکنند<ref>{{متن قرآن|إِن كُلُّ مَن فِي السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ إِلاَّ آتِي الرَّحْمَنِ عَبْدًا}}؛ سوره مریم، آیه ۹۳.</ref>. |
| | [[ایمان]] به آخرت از آموزههای بنیادی [[دین اسلام]] و [[ادیان پیشین]] است<ref>ر.ک: تفسیر نمونه، ۱۹/ ۷۱ و ۲۵/ ۴۰۱.</ref>.<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 40.</ref>. |
|
| |
|
| ==آخرت در فرهنگ مطهر==
| |
| [[روز]] و دورهای که آخر است و پایانناپذیر است (دوره [[آخرت]])<ref>مجموعه آثار، ج۲، ص۵۰۲.</ref>. کلمه آخرة که در [[فارسی]] بهصورت “آخرت” نوشته میشود، مؤنث آخر است که در مقابل کلمه اول بکار میرود که مؤنث آن اولی است. اینکه [[قرآن]] آخرة را بهصورت مؤنث آورده به جهت آن است که معمولاً در موارد دیگر صفت برای کلمه دیگری مثل کلمه دار و یا [[حیات]] آورده میشده است و چون موصوف مؤنث بوده، صفت به تبع موصوف مؤنث استعمال میگردد. آخرت گاهی در مقابل [[دنیا]] قرار میگیرد و گاهی در مقابل اولی. کلمه دنیا، ممکن است از ماده دنو باشد به معنای [[قرب]] و نزدیکی، و ممکن است از ماده دنی به معنای [[پست]] باشد. اگر از دنو باشد یعنی این [[زندگی]] کنونی که نزدیکتر است به ما؛ و قهراً معنای آخرت یعنی زندگانی دورتر ما. و اگر از ماده دنی باشد یعنی این زندگی که نسبت به آن دیگری، در سطح [[پایینتر]] است و آخرت یعنی آنکه در سطح بالاتر قرار دارد<ref>آشنایی با قرآن، جلد اول و دوم، ص۱۳۸.</ref>. [[اعتقاد]] به آخرت مساوی با اعتقاد به [[جاودانگی]] است. چون فرق دنیا و آخرت یکی همین است که دنیا پایانپذیر است و آخرت پایانناپذیر و [[جاودانه]]<ref>آشنایی با قرآن، جلد اول و دوم، ص۱۳۹.</ref>.
| |
| شکی نیست که در دنیا [[نظام]] پست وجود دارد و باید با نظام [[پستتر]] جنگید. و نظام [[برتر]] را بجای آن نشاند؛ و در تعبیرات قرآن هم آمده است؛ اما هیچوقت مراد قرآن از دنیا و آخرت نظام برتر و پستتر نیست. بلکه دنیا و آخرت برای خودش مطلبی است؛ و نظام پستتر و بدتر مطلب دیگر<ref>آشنایی با قرآن، جلد اول و دوم، ص۱۶۷.</ref>.<ref>[[محمد علی زکریایی|زکریایی، محمد علی]]، [[فرهنگ مطهر (کتاب)|فرهنگ مطهر]]، ص ۴۱.</ref>
| |
| ==منابع== | | ==منابع== |
| # [[پرونده:1414.jpg|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)|'''فرهنگ شیعه''']] | | # [[پرونده:1414.jpg|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)|'''فرهنگ شیعه''']] |