برادری در فقه سیاسی: تفاوت میان نسخه‌ها

جز
خط ۱۲: خط ۱۲:
برخی [[مفسران]] معتقدند، "[[اخوت]]" جعلی [[تشریعی]] میان [[مؤمنان]] است که دارای آثار [[شرعی]] و [[حقوقی]] است؛ مانند روابطی همچون ابوت و بُنوت و [[اخوّت]] و زوجیت و سایر [[روابط خانوادگی]] که در [[شرایع]] و [[قوانین]] مختلف بر آنها آثار خاصی مترتب می‌گردد؛ از قبیل [[ارث]]، [[نفقه]]، قیمومیت و... و [[اخوّت]] [[دینی]] نیز "اعتباری [[شرعی]]" است که بر آن آثار [[اجتماعی]] مختلفی بار می‌شود؛ از جمله [[محبت]] و [[دوستی]]، [[صلح]]، [[وحدت]] کلمه، عدم [[دشمنی]] و [[جنگ]]، عدم [[ظلم]] (اگرچه در [[ارث]] و [[ازدواج]] و... تأثیری ندارد)<ref>سیدمحمدحسین طباطبایی، المیزان، ج۱۸، ص۳۱۵-۳۱۷.</ref><ref>[[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص۵۵-۵۶.</ref>
برخی [[مفسران]] معتقدند، "[[اخوت]]" جعلی [[تشریعی]] میان [[مؤمنان]] است که دارای آثار [[شرعی]] و [[حقوقی]] است؛ مانند روابطی همچون ابوت و بُنوت و [[اخوّت]] و زوجیت و سایر [[روابط خانوادگی]] که در [[شرایع]] و [[قوانین]] مختلف بر آنها آثار خاصی مترتب می‌گردد؛ از قبیل [[ارث]]، [[نفقه]]، قیمومیت و... و [[اخوّت]] [[دینی]] نیز "اعتباری [[شرعی]]" است که بر آن آثار [[اجتماعی]] مختلفی بار می‌شود؛ از جمله [[محبت]] و [[دوستی]]، [[صلح]]، [[وحدت]] کلمه، عدم [[دشمنی]] و [[جنگ]]، عدم [[ظلم]] (اگرچه در [[ارث]] و [[ازدواج]] و... تأثیری ندارد)<ref>سیدمحمدحسین طباطبایی، المیزان، ج۱۸، ص۳۱۵-۳۱۷.</ref><ref>[[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص۵۵-۵۶.</ref>


== اسلام و برادری==
== اسلام و برادری ==
[[اسلام]] با [[مبارزات]] پی‌گیر، [[دشمنی‌ها]] و کینه‌توزی‌ها را به اخوت مبدل ساخت و [[الفت]] و برادری را در [[جامعه اسلامی]] [[تحکیم]] و این خط مشی کلی را به عنوان یک [[راهبرد]] ثابت و جزیی اجتناب‌ناپذیر و یکی از اساسی‌ترین اصول برنامه‌های اجتماعی و [[سیاسی]] خود، قرار داد و بر [[امت اسلامی]] فرو فرستاد که: {{متن قرآن|إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ}}<ref>«جز این نیست که مؤمنان برادرند، پس میان برادرانتان را آشتی دهید و از خداوند پروا کنید باشد که بر شما بخشایش آورند» سوره حجرات، آیه ۱۰.</ref>.
[[اسلام]] با [[مبارزات]] پی‌گیر، [[دشمنی‌ها]] و کینه‌توزی‌ها را به اخوت مبدل ساخت و [[الفت]] و برادری را در [[جامعه اسلامی]] [[تحکیم]] و این خط مشی کلی را به عنوان یک [[راهبرد]] ثابت و جزیی اجتناب‌ناپذیر و یکی از اساسی‌ترین اصول برنامه‌های اجتماعی و [[سیاسی]] خود، قرار داد و بر [[امت اسلامی]] فرو فرستاد که: {{متن قرآن|إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ}}<ref>«جز این نیست که مؤمنان برادرند، پس میان برادرانتان را آشتی دهید و از خداوند پروا کنید باشد که بر شما بخشایش آورند» سوره حجرات، آیه ۱۰.</ref>.


[[پیامبر اکرم]]{{صل}} با [[نزول]] این [[آیه]] یکباره با استفاده از همه عوامل و امکانات موجود دامن [[همت]] به کمر زد و با تلاش بسیار توانست در عمل پیوند برادری و اخوت را در جامعه اسلامی [[زمان]] خود برقرار کند و [[شعار]] [[برادر دینی]] همراه با واژه برادر نسبی به صورت یک [[فرهنگ عمومی]] و فراگیر مطرح و از افتخارات جامعه اسلامی به‌شمار آید.
[[پیامبر اکرم]] {{صل}} با [[نزول]] این [[آیه]] یکباره با استفاده از همه عوامل و امکانات موجود دامن [[همت]] به کمر زد و با تلاش بسیار توانست در عمل پیوند برادری و اخوت را در جامعه اسلامی [[زمان]] خود برقرار کند و [[شعار]] [[برادر دینی]] همراه با واژه برادر نسبی به صورت یک [[فرهنگ عمومی]] و فراگیر مطرح و از افتخارات جامعه اسلامی به‌شمار آید.


علی{{ع}} نیز که خود [[قربانی]] نقشه‌های شوم تفرقه‌های [[شیطانی]] بود هنگام [[مرگ]] به [[فرزندان]] و [[خاندان]] خویش چنین [[وصیت]] فرمود: {{متن حدیث|أُوصِيكُمَا وَ جَمِيعَ وُلْدِي وَ أَهْلِي وَ مَنْ بَلَغَهُ كِتَابِي بِتَقْوَى اللَّهِ وَ نَظْمِ أَمْرِكُمْ وَ صَلَاحِ ذَاتِ بَيْنِكُمْ فَإِنِّي سَمِعْتُ جَدَّكُمَا{{صل}} يَقُولُ صَلَاحُ ذَاتِ الْبَيْنِ أَفْضَلُ مِنْ عَامَّةِ الصَّلَاةِ وَ الصِّيَامِ}}<ref>نهج‌البلاغه، نامه ۴۷.</ref>. (فرزندان من! شما را سفارش می‌کنم که [[پرهیزکاری]] پیشه کنید امور خویش را [[منظم]] سازید و همواره بین خودتان را [[اصلاح]] کنید؛ زیرا من از جد بزرگوارتان [[رسول خدا]]{{صل}} شنیدم که فرمود اصلاح میان دو نفر در نزد [[خدا]]، از یکسال [[نماز]] و [[روزه]] [[افضل]] است).
علی {{ع}} نیز که خود [[قربانی]] نقشه‌های شوم تفرقه‌های [[شیطانی]] بود هنگام [[مرگ]] به [[فرزندان]] و [[خاندان]] خویش چنین [[وصیت]] فرمود: {{متن حدیث|أُوصِيكُمَا وَ جَمِيعَ وُلْدِي وَ أَهْلِي وَ مَنْ بَلَغَهُ كِتَابِي بِتَقْوَى اللَّهِ وَ نَظْمِ أَمْرِكُمْ وَ صَلَاحِ ذَاتِ بَيْنِكُمْ فَإِنِّي سَمِعْتُ جَدَّكُمَا {{صل}} يَقُولُ صَلَاحُ ذَاتِ الْبَيْنِ أَفْضَلُ مِنْ عَامَّةِ الصَّلَاةِ وَ الصِّيَامِ}}<ref>نهج‌البلاغه، نامه ۴۷.</ref>. (فرزندان من! شما را سفارش می‌کنم که [[پرهیزکاری]] پیشه کنید امور خویش را [[منظم]] سازید و همواره بین خودتان را [[اصلاح]] کنید؛ زیرا من از جد بزرگوارتان [[رسول خدا]] {{صل}} شنیدم که فرمود اصلاح میان دو نفر در نزد [[خدا]]، از یکسال [[نماز]] و [[روزه]] [[افضل]] است).


روی این اصل اساسی [[پیشوایان]] بزرگ [[دین]] به [[حفظ]] اخوت تا آن حد اهتمام می‌ورزیدند که گاه با اختصاص مبالغی [[پول]] برای حل [[اختلاف‌ها]]، سعی بر آن داشتند که عوامل [[تفرقه]] و [[اختلاف]] را حتی در اشکال عادی و متعارف آن از میان بردارند.
روی این اصل اساسی [[پیشوایان]] بزرگ [[دین]] به [[حفظ]] اخوت تا آن حد اهتمام می‌ورزیدند که گاه با اختصاص مبالغی [[پول]] برای حل [[اختلاف‌ها]]، سعی بر آن داشتند که عوامل [[تفرقه]] و [[اختلاف]] را حتی در اشکال عادی و متعارف آن از میان بردارند.
خط ۲۳: خط ۲۳:
بی‌شک [[دستورات اخلاقی]] و [[اجتماعی]] [[اسلام]] در زمینه [[سازگاری]]، [[حسن خلق]]، [[خوشرویی]]، [[رفق]]، [[مدارا]]، ابراز [[عطوفت]] و [[مهربانی]] و نیز تأکید بر [[دیدار]] و [[زیارت]] [[برادران دینی]]، [[افشای]] [[سلام]]، [[مصافحه]] به هنگام [[ملاقات]]، سعی در ایجاد [[سرور]] در [[دل]] آنان، [[خیرخواهی]] و [[نصیحت]] [[مؤمنان]] و [[مسئولان]]، تلاش برای [[اصلاح ذات البین]]، عدم احتجاب از حاجتمندان و نظایر آن، همه و همه در راستای [[هدف]] [[تحکیم]] پیوندهای اجتماعی و ایجاد [[وحدت]] و [[یکپارچگی]] در میان [[آحاد]] [[امت اسلامی]] و تشدّد حالت [[الفت]] و [[یگانگی]] و [[همبستگی]] بیشتر بین افراد [[مسلمان]] در [[روابط اجتماعی]] است<ref>فقه سیاسی، ج۶، ص۶۹-۶۸.</ref>.
بی‌شک [[دستورات اخلاقی]] و [[اجتماعی]] [[اسلام]] در زمینه [[سازگاری]]، [[حسن خلق]]، [[خوشرویی]]، [[رفق]]، [[مدارا]]، ابراز [[عطوفت]] و [[مهربانی]] و نیز تأکید بر [[دیدار]] و [[زیارت]] [[برادران دینی]]، [[افشای]] [[سلام]]، [[مصافحه]] به هنگام [[ملاقات]]، سعی در ایجاد [[سرور]] در [[دل]] آنان، [[خیرخواهی]] و [[نصیحت]] [[مؤمنان]] و [[مسئولان]]، تلاش برای [[اصلاح ذات البین]]، عدم احتجاب از حاجتمندان و نظایر آن، همه و همه در راستای [[هدف]] [[تحکیم]] پیوندهای اجتماعی و ایجاد [[وحدت]] و [[یکپارچگی]] در میان [[آحاد]] [[امت اسلامی]] و تشدّد حالت [[الفت]] و [[یگانگی]] و [[همبستگی]] بیشتر بین افراد [[مسلمان]] در [[روابط اجتماعی]] است<ref>فقه سیاسی، ج۶، ص۶۹-۶۸.</ref>.


از [[اصول حاکم بر نظام اداری]] و پایه مناسبات اجتماعی در اسلام، [[حس]] [[اخوت]] است: {{متن قرآن|إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ}}<ref>«جز این نیست که مؤمنان برادرند» سوره حجرات، آیه ۱۰.</ref>، بر همین اساس در [[سیره پیامبر اکرم]]{{صل}} می‌فرمود: «من [[دوست]] ندارم مادام که در میان شما هستم از دیگران متمایز باشم» و علی{{ع}} [[مردم]] [[انبار]] را از احتراماتی که [[بندگی]] را جایگزین رابطه [[اخوت اسلامی]] می‌کند، [[نهی]] فرمود<ref>فقه سیاسی، ج۷، ص۴۹۳.</ref><ref>[[عباس علی عمید زنجانی|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)|دانشنامه فقه سیاسی]]، ص ۱۲۳.</ref>
از [[اصول حاکم بر نظام اداری]] و پایه مناسبات اجتماعی در اسلام، [[حس]] [[اخوت]] است: {{متن قرآن|إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ}}<ref>«جز این نیست که مؤمنان برادرند» سوره حجرات، آیه ۱۰.</ref>، بر همین اساس در [[سیره پیامبر اکرم]] {{صل}} می‌فرمود: «من [[دوست]] ندارم مادام که در میان شما هستم از دیگران متمایز باشم» و علی {{ع}} [[مردم]] [[انبار]] را از احتراماتی که [[بندگی]] را جایگزین رابطه [[اخوت اسلامی]] می‌کند، [[نهی]] فرمود<ref>فقه سیاسی، ج۷، ص۴۹۳.</ref><ref>[[عباس علی عمید زنجانی|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۱ (کتاب)|دانشنامه فقه سیاسی]]، ص ۱۲۳.</ref>


== منابع ==
== منابع ==
۱۱۸٬۲۸۱

ویرایش