تقوا در حدیث: تفاوت میان نسخه‌ها

جز
جایگزینی متن - 'میانه روی' به 'میانه‌روی'
جز (جایگزینی متن - '== جستارهای وابسته == == منابع ==' به '== منابع ==')
جز (جایگزینی متن - 'میانه روی' به 'میانه‌روی')
خط ۲۲: خط ۲۲:
#از [[امام صادق]]{{ع}} درباره معنای [[تقوی]] سؤال شد؛ آن [[حضرت]] فرمودند: "[[تقوی]] آنست که همانجائی باشی که [[خداوند]] تو را به آن امر کرده، و هرگز در آنجائی که از آن نهیت کرده است نباشی"<ref>{{متن حدیث| سُئِلَ الصَّادِقُ{{ع}} عَنْ تَفْسِيرِ التَّقْوَى فَقَالَ أَنْ لَا يَفْقِدَكَ اللَّهُ حَيْثُ أَمَرَكَ وَ لَا يَرَاكَ حَيْثُ نَهَاك}}؛ بحارالأنوار، ج۷، ص۲۸۵.</ref>؛  
#از [[امام صادق]]{{ع}} درباره معنای [[تقوی]] سؤال شد؛ آن [[حضرت]] فرمودند: "[[تقوی]] آنست که همانجائی باشی که [[خداوند]] تو را به آن امر کرده، و هرگز در آنجائی که از آن نهیت کرده است نباشی"<ref>{{متن حدیث| سُئِلَ الصَّادِقُ{{ع}} عَنْ تَفْسِيرِ التَّقْوَى فَقَالَ أَنْ لَا يَفْقِدَكَ اللَّهُ حَيْثُ أَمَرَكَ وَ لَا يَرَاكَ حَيْثُ نَهَاك}}؛ بحارالأنوار، ج۷، ص۲۸۵.</ref>؛  
#"[[امام صادق]]{{ع}} فرمودند: "[[آگاه]] باشید که بوسیله [[تقوی]] رگ [[گناهان]] قطع می‌‌شود"<ref>{{متن حدیث| قَالَ{{ع}}: ... أَلَا وَ بِالتَّقْوَى تُقْطَعُ حُمَةُ الْخَطَايَا}}نهج البلاغه، چاپ عبده، خطبه ۱۵۵.</ref>؛  
#"[[امام صادق]]{{ع}} فرمودند: "[[آگاه]] باشید که بوسیله [[تقوی]] رگ [[گناهان]] قطع می‌‌شود"<ref>{{متن حدیث| قَالَ{{ع}}: ... أَلَا وَ بِالتَّقْوَى تُقْطَعُ حُمَةُ الْخَطَايَا}}نهج البلاغه، چاپ عبده، خطبه ۱۵۵.</ref>؛  
#"پرهیزگاران در [[دنیا]] دارای [[فضیلت‌ها]] هستند، گفتارشان از روی [[راستی]] است و پوشاکشان [[میانه روی]] و رفتارشان بفروتنی است. از آنچه که [[خداوند]] برایشان روانداشته چشم پوشیده‌اند، و بعملی که آنانرا سود رساند گوش فرا داشته‌اند، در [[سختی]] و گرفتاری چنانند که دیگران در آسایس و [[خوشی]]؛ و اگر نبود [[اجل]] و مدّتی که [[خدا]] برای ایشان تعیین فرموده، از [[شوق]] [[ثواب]] و [[بیم]] [[عذاب]] چشم برهم زدنی [[جان]] در بدنشان قرار نمی‌گرفت. [[خداوند]] در نظر آنان بزرگ است و غیر او در دیدة آنها کوچک. و [[یقین]] و باورشان ببهشت مانند [[یقین]] و [[باور]] کسی است که آن را دیده که اهل آن در آن بخوشی بسر می‌‌برند، و ایمانشان به [[آتش]] همچون [[ایمان]] کسی است که آن را دیده که اهل آن در آن گرفتار عذابند"<ref>{{متن حدیث| فَالْمُتَّقُونَ فِيهَا هُمْ أَهْلُ الْفَضَائِلِ مَنْطِقُهُمُ الصَّوَابُ وَ مَلْبَسُهُمُ الِاقْتِصَادُ وَ مَشْيُهُمُ التَّوَاضُعُ غَضُّوا أَبْصَارَهُمْ عَمَّا حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ وَ وَقَفُوا أَسْمَاعَهُمْ عَلَى الْعِلْمِ النَّافِعِ لَهُمْ نُزِّلَتْ أَنْفُسُهُمْ مِنْهُمْ فِي الْبَلَاءِ كَالَّتِي نُزِّلَتْ فِي الرَّخَاءِ وَ لَوْ لَا الْأَجَلُ الَّذِي كَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ لَمْ تَسْتَقِرَّ أَرْوَاحُهُمْ فِي أَجْسَادِهِمْ طَرْفَةَ عَيْنٍ شَوْقاً إِلَى الثَّوَابِ وَ خَوْفاً مِنَ الْعِقَابِ عَظُمَ الْخَالِقُ فِي أَنْفُسِهِمْ فَصَغُرَ مَا دُونَهُ فِي أَعْيُنِهِمْ فَهُمْ وَ الْجَنَّةُ كَمَنْ قَدْ رَآهَا فَهُمْ فِيهَا مُنَعَّمُونَ وَ هُمْ وَ النَّارُ كَمَنْ قَدْ رَآهَا فَهُمْ فِيهَا مُعَذَّبُونَ}}؛ نهج البلاغة، چاپ عبده، خطبه ۱۹۱.</ref><ref>[[حسین مظاهری|مظاهری، حسین]]، [[دانش اخلاق اسلامی ج۱ (کتاب)|دانش اخلاق اسلامی]]، ج۱، ص ۱۹۵-۱۹۷.</ref>.
#"پرهیزگاران در [[دنیا]] دارای [[فضیلت‌ها]] هستند، گفتارشان از روی [[راستی]] است و پوشاکشان [[میانه‌روی]] و رفتارشان بفروتنی است. از آنچه که [[خداوند]] برایشان روانداشته چشم پوشیده‌اند، و بعملی که آنانرا سود رساند گوش فرا داشته‌اند، در [[سختی]] و گرفتاری چنانند که دیگران در آسایس و [[خوشی]]؛ و اگر نبود [[اجل]] و مدّتی که [[خدا]] برای ایشان تعیین فرموده، از [[شوق]] [[ثواب]] و [[بیم]] [[عذاب]] چشم برهم زدنی [[جان]] در بدنشان قرار نمی‌گرفت. [[خداوند]] در نظر آنان بزرگ است و غیر او در دیدة آنها کوچک. و [[یقین]] و باورشان ببهشت مانند [[یقین]] و [[باور]] کسی است که آن را دیده که اهل آن در آن بخوشی بسر می‌‌برند، و ایمانشان به [[آتش]] همچون [[ایمان]] کسی است که آن را دیده که اهل آن در آن گرفتار عذابند"<ref>{{متن حدیث| فَالْمُتَّقُونَ فِيهَا هُمْ أَهْلُ الْفَضَائِلِ مَنْطِقُهُمُ الصَّوَابُ وَ مَلْبَسُهُمُ الِاقْتِصَادُ وَ مَشْيُهُمُ التَّوَاضُعُ غَضُّوا أَبْصَارَهُمْ عَمَّا حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ وَ وَقَفُوا أَسْمَاعَهُمْ عَلَى الْعِلْمِ النَّافِعِ لَهُمْ نُزِّلَتْ أَنْفُسُهُمْ مِنْهُمْ فِي الْبَلَاءِ كَالَّتِي نُزِّلَتْ فِي الرَّخَاءِ وَ لَوْ لَا الْأَجَلُ الَّذِي كَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ لَمْ تَسْتَقِرَّ أَرْوَاحُهُمْ فِي أَجْسَادِهِمْ طَرْفَةَ عَيْنٍ شَوْقاً إِلَى الثَّوَابِ وَ خَوْفاً مِنَ الْعِقَابِ عَظُمَ الْخَالِقُ فِي أَنْفُسِهِمْ فَصَغُرَ مَا دُونَهُ فِي أَعْيُنِهِمْ فَهُمْ وَ الْجَنَّةُ كَمَنْ قَدْ رَآهَا فَهُمْ فِيهَا مُنَعَّمُونَ وَ هُمْ وَ النَّارُ كَمَنْ قَدْ رَآهَا فَهُمْ فِيهَا مُعَذَّبُونَ}}؛ نهج البلاغة، چاپ عبده، خطبه ۱۹۱.</ref><ref>[[حسین مظاهری|مظاهری، حسین]]، [[دانش اخلاق اسلامی ج۱ (کتاب)|دانش اخلاق اسلامی]]، ج۱، ص ۱۹۵-۱۹۷.</ref>.
#[[امام باقر]]{{ع}} فرمودند: "در [[شناخت]] [[شیعیان]] ما این سوی و آن سوی نشوید، به [[خدا]] قسم [[شیعه]] ماکسی نیست جز آن کس که [[خداوند]]- عزّوجلَّ! - را [[اطاعت]] نماید" <ref>{{متن حدیث| عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ{{ع}} قَالَ: لَا تَذْهَبْ بِكُمُ الْمَذَاهِبُ فَوَ اللَّهِ مَا شِيعَتُنَا إِلَّا مَنْ أَطَاعَ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ}}؛ اصول کافی، ج۲، ص۷۳</ref>.
#[[امام باقر]]{{ع}} فرمودند: "در [[شناخت]] [[شیعیان]] ما این سوی و آن سوی نشوید، به [[خدا]] قسم [[شیعه]] ماکسی نیست جز آن کس که [[خداوند]]- عزّوجلَّ! - را [[اطاعت]] نماید" <ref>{{متن حدیث| عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ{{ع}} قَالَ: لَا تَذْهَبْ بِكُمُ الْمَذَاهِبُ فَوَ اللَّهِ مَا شِيعَتُنَا إِلَّا مَنْ أَطَاعَ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ}}؛ اصول کافی، ج۲، ص۷۳</ref>.
#[[جابر]] گوید: [[امام باقر]]{{ع}} به من فرمودند: "ای [[جابر]]! آیا آنان که نام [[شیعه]] را بر خود بسته‌اند، تنها به این اکتفا می‌کنند که خود را [[دوستدار]] ما بدانند! به [[خدا]] قسم [[شیعه]] ما کسی نیست مگر آنکه [[تقوای الهی]] داشته باشد و او را [[اطاعت]] نماید. ای [[جابر]]! [[شیعیان]] ما شناخته نمی‌شدند مگر به [[تواضع]] و [[خشوع]] و [[امانت‌داری]] و بسیاری [[یاد خدا]] و [[روزه]] و [[نماز]] و [[نیکی]] به [[پدر]] و [[مادر]] و رعایت حال [[همسایگان]] [[فقیر]] و [[مسکین]] و بدهکار و [[یتیمان]] و [[راستگویی]] و [[قرآن]] خوانی و یاد نکردن [[مردم]] مگر به [[نیکی]] و [[شایستگی]]. اینان در میان [[خاندان]] و [[قبایل]] خود امینان دیگران بر [[دارایی]] آنان بودند. [[جابر]] گوید: به ایشان عرض کردم: ای [[فرزند]] [[رسول خدا]]! ما امروز هیچ‌کس را با این اوصاف نمی‌شناسیم! ایشان فرمودند: ای [[جابر]]! در [[شناخت]] [[شیعیان]] این سوی و آن سوی نرو، آیا کافی است که کسی گوید: من [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} را [[دوست]] می‌دارم، اما این اوصاف را نداشته باشد؟ این کس اگر بگوید: من [[پیامبر]]{{صل}} را [[دوست]] دارم در حالی که [[پیامبر]] [[برتر]] از [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} هستند امّا از روش و [[سیره]] ایشان تبعیّت نکند، این حبّ و [[دوستی]] هیچ نفعی برای او نخواهد داشت؛ از این رو [[تقوای الهی]] پیشه کنید و در راه تحصیل آنچه نزد اوست بکوشید، چه [[خداوند]] را با هیچ کسی خویشی نیست. [[دوست]] داشتنی‌ترین [[بندگان]] نزد [[خداوند]] (و بزرگوارترین‌شان نزد او) متّقی‌ترین آنان است، و آن کس که بیشترین [[طاعت]] او را به جای آورَد. ای [[جابر]]! به [[خدا]] قسم به [[خداوند]] -تبارک و تعالی! - نزدیکی حاصل نمی‌شود مگر به واسطة [[اطاعت]] او، و به همراه ما براءت و دوری از [[آتش]] جهنّم نیست، و هیچ کس را بر [[خداوند]] [[حجّت]] و برهانی نیست؛ هرکس که [[مطیع]] [[خداوند]] باشد [[ولیّ]] ما نیز هست، و هرکس که نسبت به [[خداوند]] عاصی و [[گناهکار]] باشد [[دشمن]] ماست؛ و به [[ولایت]] ما رسیده نمی‌شود مگر به واسطة عمل و [[پرهیزکاری]]"<ref>{{متن حدیث| عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ{{ع}} قَالَ قَالَ لِي يَا جَابِرُ أَ يَكْتَفِي مَنِ انْتَحَلَ التَّشَيُّعَ أَنْ يَقُولَ بِحُبِّنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فَوَ اللَّهِ مَا شِيعَتُنَا إِلَّا مَنِ اتَّقَى اللَّهَ وَ أَطَاعَهُ وَ مَا كَانُوا يُعْرَفُونَ يَا جَابِرُ إِلَّا بِالتَّوَاضُعِ وَ التَّخَشُّعِ وَ الْأَمَانَةِ وَ كَثْرَةِ ذِكْرِ اللَّهِ وَ الصَّوْمِ وَ الصَّلَاةِ وَ الْبِرِّ بِالْوَالِدَيْنِ وَ التَّعَاهُدِ لِلْجِيرَانِ مِنَ الْفُقَرَاءِ وَ أَهْلِ الْمَسْكَنَةِ وَ الْغَارِمِينَ وَ الْأَيْتَامِ وَ صِدْقِ الْحَدِيثِ وَ تِلَاوَةِ الْقُرْآنِ وَ كَفِّ الْأَلْسُنِ عَنِ النَّاسِ إِلَّا مِنْ خَيْرٍ وَ كَانُوا أُمَنَاءَ عَشَائِرِهِمْ فِي الْأَشْيَاءِ قَالَ جَابِرٌ فَقُلْتُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ مَا نَعْرِفُ الْيَوْمَ أَحَداً بِهَذِهِ الصِّفَةِ فَقَالَ يَا جَابِرُ لَا تَذْهَبَنَّ بِكَ الْمَذَاهِبُ حَسْبُ الرَّجُلِ أَنْ يَقُولَ أُحِبُّ عَلِيّاً وَ أَتَوَلَّاهُ ثُمَّ لَا يَكُونَ مَعَ ذَلِكَ فَعَّالًا فَلَوْ قَالَ إِنِّي أُحِبُّ رَسُولَ اللَّهِ فَرَسُولُ اللَّهِ{{صل}} خَيْرٌ مِنْ عَلِيٍّ{{ع}} ثُمَّ لَا يَتَّبِعُ سِيرَتَهُ وَ لَا يَعْمَلُ بِسُنَّتِهِ مَا نَفَعَهُ حُبُّهُ إِيَّاهُ شَيْئاً فَاتَّقُوا اللَّهَ وَ اعْمَلُوا لِمَا عِنْدَ اللَّهِ لَيْسَ بَيْنَ اللَّهِ وَ بَيْنَ أَحَدٍ قَرَابَةٌ أَحَبُّ الْعِبَادِ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ أَكْرَمُهُمْ عَلَيْهِ أَتْقَاهُمْ وَ أَعْمَلُهُمْ بِطَاعَتِهِ يَا جَابِرُ وَ اللَّهِ مَا يُتَقَرَّبُ إِلَى اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى إِلَّا بِالطَّاعَةِ وَ مَا مَعَنَا بَرَاءَةٌ مِنَ النَّارِ وَ لَا عَلَى اللَّهِ لِأَحَدٍ مِنْ حُجَّةٍ مَنْ كَانَ لِلَّهِ مُطِيعاً فَهُوَ لَنَا وَلِيٌّ وَ مَنْ كَانَ لِلَّهِ عَاصِياً فَهُوَ لَنَا عَدُوٌّ وَ مَا تُنَالُ وَلَايَتُنَا إِلَّا بِالْعَمَلِ وَ الْوَرَعِ}}؛ اصول کافی، ج۲، ص۷۴.</ref>.
#[[جابر]] گوید: [[امام باقر]]{{ع}} به من فرمودند: "ای [[جابر]]! آیا آنان که نام [[شیعه]] را بر خود بسته‌اند، تنها به این اکتفا می‌کنند که خود را [[دوستدار]] ما بدانند! به [[خدا]] قسم [[شیعه]] ما کسی نیست مگر آنکه [[تقوای الهی]] داشته باشد و او را [[اطاعت]] نماید. ای [[جابر]]! [[شیعیان]] ما شناخته نمی‌شدند مگر به [[تواضع]] و [[خشوع]] و [[امانت‌داری]] و بسیاری [[یاد خدا]] و [[روزه]] و [[نماز]] و [[نیکی]] به [[پدر]] و [[مادر]] و رعایت حال [[همسایگان]] [[فقیر]] و [[مسکین]] و بدهکار و [[یتیمان]] و [[راستگویی]] و [[قرآن]] خوانی و یاد نکردن [[مردم]] مگر به [[نیکی]] و [[شایستگی]]. اینان در میان [[خاندان]] و [[قبایل]] خود امینان دیگران بر [[دارایی]] آنان بودند. [[جابر]] گوید: به ایشان عرض کردم: ای [[فرزند]] [[رسول خدا]]! ما امروز هیچ‌کس را با این اوصاف نمی‌شناسیم! ایشان فرمودند: ای [[جابر]]! در [[شناخت]] [[شیعیان]] این سوی و آن سوی نرو، آیا کافی است که کسی گوید: من [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} را [[دوست]] می‌دارم، اما این اوصاف را نداشته باشد؟ این کس اگر بگوید: من [[پیامبر]]{{صل}} را [[دوست]] دارم در حالی که [[پیامبر]] [[برتر]] از [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} هستند امّا از روش و [[سیره]] ایشان تبعیّت نکند، این حبّ و [[دوستی]] هیچ نفعی برای او نخواهد داشت؛ از این رو [[تقوای الهی]] پیشه کنید و در راه تحصیل آنچه نزد اوست بکوشید، چه [[خداوند]] را با هیچ کسی خویشی نیست. [[دوست]] داشتنی‌ترین [[بندگان]] نزد [[خداوند]] (و بزرگوارترین‌شان نزد او) متّقی‌ترین آنان است، و آن کس که بیشترین [[طاعت]] او را به جای آورَد. ای [[جابر]]! به [[خدا]] قسم به [[خداوند]] -تبارک و تعالی! - نزدیکی حاصل نمی‌شود مگر به واسطة [[اطاعت]] او، و به همراه ما براءت و دوری از [[آتش]] جهنّم نیست، و هیچ کس را بر [[خداوند]] [[حجّت]] و برهانی نیست؛ هرکس که [[مطیع]] [[خداوند]] باشد [[ولیّ]] ما نیز هست، و هرکس که نسبت به [[خداوند]] عاصی و [[گناهکار]] باشد [[دشمن]] ماست؛ و به [[ولایت]] ما رسیده نمی‌شود مگر به واسطة عمل و [[پرهیزکاری]]"<ref>{{متن حدیث| عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ{{ع}} قَالَ قَالَ لِي يَا جَابِرُ أَ يَكْتَفِي مَنِ انْتَحَلَ التَّشَيُّعَ أَنْ يَقُولَ بِحُبِّنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فَوَ اللَّهِ مَا شِيعَتُنَا إِلَّا مَنِ اتَّقَى اللَّهَ وَ أَطَاعَهُ وَ مَا كَانُوا يُعْرَفُونَ يَا جَابِرُ إِلَّا بِالتَّوَاضُعِ وَ التَّخَشُّعِ وَ الْأَمَانَةِ وَ كَثْرَةِ ذِكْرِ اللَّهِ وَ الصَّوْمِ وَ الصَّلَاةِ وَ الْبِرِّ بِالْوَالِدَيْنِ وَ التَّعَاهُدِ لِلْجِيرَانِ مِنَ الْفُقَرَاءِ وَ أَهْلِ الْمَسْكَنَةِ وَ الْغَارِمِينَ وَ الْأَيْتَامِ وَ صِدْقِ الْحَدِيثِ وَ تِلَاوَةِ الْقُرْآنِ وَ كَفِّ الْأَلْسُنِ عَنِ النَّاسِ إِلَّا مِنْ خَيْرٍ وَ كَانُوا أُمَنَاءَ عَشَائِرِهِمْ فِي الْأَشْيَاءِ قَالَ جَابِرٌ فَقُلْتُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ مَا نَعْرِفُ الْيَوْمَ أَحَداً بِهَذِهِ الصِّفَةِ فَقَالَ يَا جَابِرُ لَا تَذْهَبَنَّ بِكَ الْمَذَاهِبُ حَسْبُ الرَّجُلِ أَنْ يَقُولَ أُحِبُّ عَلِيّاً وَ أَتَوَلَّاهُ ثُمَّ لَا يَكُونَ مَعَ ذَلِكَ فَعَّالًا فَلَوْ قَالَ إِنِّي أُحِبُّ رَسُولَ اللَّهِ فَرَسُولُ اللَّهِ{{صل}} خَيْرٌ مِنْ عَلِيٍّ{{ع}} ثُمَّ لَا يَتَّبِعُ سِيرَتَهُ وَ لَا يَعْمَلُ بِسُنَّتِهِ مَا نَفَعَهُ حُبُّهُ إِيَّاهُ شَيْئاً فَاتَّقُوا اللَّهَ وَ اعْمَلُوا لِمَا عِنْدَ اللَّهِ لَيْسَ بَيْنَ اللَّهِ وَ بَيْنَ أَحَدٍ قَرَابَةٌ أَحَبُّ الْعِبَادِ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ أَكْرَمُهُمْ عَلَيْهِ أَتْقَاهُمْ وَ أَعْمَلُهُمْ بِطَاعَتِهِ يَا جَابِرُ وَ اللَّهِ مَا يُتَقَرَّبُ إِلَى اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى إِلَّا بِالطَّاعَةِ وَ مَا مَعَنَا بَرَاءَةٌ مِنَ النَّارِ وَ لَا عَلَى اللَّهِ لِأَحَدٍ مِنْ حُجَّةٍ مَنْ كَانَ لِلَّهِ مُطِيعاً فَهُوَ لَنَا وَلِيٌّ وَ مَنْ كَانَ لِلَّهِ عَاصِياً فَهُوَ لَنَا عَدُوٌّ وَ مَا تُنَالُ وَلَايَتُنَا إِلَّا بِالْعَمَلِ وَ الْوَرَعِ}}؛ اصول کافی، ج۲، ص۷۴.</ref>.
۲۲۴٬۸۴۸

ویرایش