حکیم بن عیاش کلبی
حكيم بن عياش كلبی از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: حكيم بن عياش كلبی در تاریخ اسلامی - پرسش مرتبط نداردآشنایی اجمالی
حکیم به قبیله کلب، از عرب جنوبی در یمن نسب میبرد[۱]. او شاعری است وابسته به بنیامیه در دمشق که در مِزّة[۲]منزل گزید و سپس به کوفه رفت[۳]. ابن حجر[۴] در قسم چهارم الاصابه (توهمات) از او یاد کرده، میگوید: ابن فتحون مالکی (م۵۲۰) در کتاب ذیل الاستیعاب از او یاد کرده و او را به دلیل سرودن اشعاری که در هجو و عیبجویی بنیتمیم و سجاح که مدعی نبوت در ایام خلافت ابوبکر بود، از صحابه دانسته است. در حالی که شاعری مانند وی میتواند هم کسانی را که درک کرده و هم کسانی را که درک نکرده، هجو کند. بنابراین برداشت ابن فتحون صحیح نخواهد بود. چنانکه حکیم بن عیاش به خاطر یمنیها بر مضر تعصب میبرد و به همین سبب میان وی و کمیت بن زید اسدی مفآخرت بود و دیگر شعرای مضری نیز در رد بر او شعر گفتهاند. برخی از اشعاری که حکیم در عیبجویی مضریان به سبب سجاح گفته، چنین است: برای شما دینی قویم آوردند، اما شما کسی را آوردید که آیات مصحف حکیم را نسخ میکند[۵]. حکیم بن عیاش به بنیامیه تعصب میورزید و مخالفان آنان را هجو میکرد[۶]. کوکبی در فوائد گفته که او در اشعاری که یک بیت آن چنین است:
| فَصَلَبْنَا لَكُم زَيْداً عَلَى رَأْسِ نَخْلَة | وَ لَمْ أَرَ مَهْدِيَّاً عَلَى الجِذْعِ يُصْلَبُ |
با اشاره به شهادت زید بن علی، امام صادق(ع) و اهل بیت(ع) را هجو کرد. امام وی را نفرین کرد، از اینرو، به چنگال شیری گرفتار و دریده شد[۷]. وقتی این خبر را برای امام صادق(ع) آوردند، آن حضرت به سجده رفت و عرضه داشت: ستایش خدایی را که به وعدهاش عمل کرد[۸]. ابن حجر[۹] گوید: زید در سال ۱۲۲ شهید شد و این دلیل بر آن است که حکیم سالها بعد از شهادت زید زنده بوده است؛ بنابراین صحابی بودن حکیم درست نیست.[۱۰]
جستارهای وابسته
- بنیکلب (قبیله)
منابع
پانویس
- ↑ سمعانی، الانساب، ج۵، ص۸۵.
- ↑ نیم فرسخی دمشق، یاقوت حموی، معجم الأدباء، ج۵، ص۱۲۲.
- ↑ یاقوت حموی، معجم الأدباء، ج۵، ص۲۴۷؛ ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۱۵، ص۱۳۲.
- ↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۱۸۱.
- ↑ طبری، تاریخ، ج۳، ص۲۷۴.
- ↑ یاقوت حموی، معجم الأدباء، ج۵، ص۲۴۷.
- ↑ ابن عساکر، تاریخ مدینة دمشق، ح۱۵، ص۱۸۱؛ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۱۸۱.
- ↑ مجلسی، بحارالانوار، ج۶، ص۷۲.
- ↑ ابن حجر، الاصابه، ج۲، ص۱۸۱.
- ↑ خانجانی، قاسم، مقاله «حكيم بن عياش كلبی»، دانشنامه سیره نبوی ج۳، ص۱۱۱-۱۱۲.