اجرای حدود در فقه سیاسی
 | این یک مقالهٔ خرد است. میتوانید با گسترش آن به امامتپدیا کمک کنید. |
- این مدخل از زیرشاخههای بحث اجرای حدود است. "اجرای حدود" از چند منظر متفاوت، بررسی میشود:
- در این باره، تعداد بسیاری از پرسشهای عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل اجرای حدود (پرسش) قابل دسترسی خواهند بود.
مقدمه
یکی از وظایف حاکم شرع و دولت اسلامی در میان امّت مسلمان “اجرای حدود الهی” است. اجرای حدود در مورد مسلمانان است و در دارالاسلام صورت میگیرد، نه دارالشرک و دارالحرب و لذا جزء مبانی و اصول سیاست داخلی اسلام محسوب میشود. “حدود” جمع “حد” و “حد” در لغت به معنای بازداشتن، دفعکردن، اندازهگرفتن، تمیز کردن و تأدیبنمودن میباشد. چنانکه میگویند “حد علیه حداً” یعنی خشم گرفت بر او و ادب کرد او را. “حَدَّ الشیء”، یعنی آن چیز را تمیز کرد[۱]. امّا در فرهنگ فقه و اصطلاح فقها “حدود” مجموعه قوانین کیفری الهی اسلام را گویند که حاکم شرع بر مجرمان در موارد معین تطبیق داده و پیاده میکند و او را تطهیر مینماید. روی این اصل، حدود در حقیقت جزء فقه قضایی اسلام محسوب میشود، نه فقه سیاسی؛ لیکن “اجرای حدود” جزء اصول سیاسی اسلام و یکی از وظایف اجتماعی و سیاسی ولیّفقیه و حاکم شرع (دولت حقّه اسلام) میباشد که در آیات قرآن و روایات به آن تأکید فراوان شده است.
علاوه بر این، حدود شامل تعدادی از موارد جرم ضد امنیّت اجتماعی و جرایم نظامی و سیاسی نیز میشود، مانند سرقت، راهزنی و قطع طریق، ارتداد، بغی و محاربه و... و حوزه بررسی اینها همانا فقه سیاسی اسلام میباشد. و ما در این درس از ابعاد اخیر حدود بحث خواهیم کرد. در اینجا یادآوری این نکته نیز لازم به نظر میرسد که بدانیم: فقه اسلامی در باب حدود از مسأله ویژه دیگری به نام “تعزیر” بحث و گفتگو میکند که جمع آن “تعزیرات” میباشد.
حدود در جرایمی است که میزان و کیفیت مجازات مجرم در آن موارد از طرف شارع اسلام دقیقاً معلوم و مشخص شده است و حاکم شرع نمیتواند کمتر یا بیشتر از آن حد معین، مجرم را تأدیب کند، مانند زنا که حد مجازات و کیفر آن در موارد متعدد دقیقاً معیّن شده است، مثلاً اگر کسی با زنان خویشاوند و محرم خود مانند خواهر، خاله و... زنا کند حتماً باید اعدام شود. و اگر با داشتن زن و حصول تمکین او و عدم سفرش با کسی زنا کند حد او “رجم” است، یعنی باید سنگباران بشود و این، زنای محصنه نامیده میشود و زانی غیر محصن را (اگر زن نداشته باشد و یا زنش تمکین ننماید و مرد مرتکب زنا شود) شلاق میزنند. زن نیز مانند مرد، محصنه و غیر محصنه دارد. یا مانند حدّمحارب که دقیقاً در قرآن معیّن شده است. پس، کیفر جرایمی که مجازاتشان از طرف شرع معیّن شده “حد” یا “حدود” نامیده میشود. اما اگر مجازات جرمی از طرف شرع معیّن نشده باشد و او را به عهده حاکم شرع و قاضی گذاشته باشند که خود تشخیص بدهد، آن را “تعزیر” مینامند، مانند تأدیب نوجوانی که هنوز به بلوغ شرعی نرسیده و مرتکب زنا شود. حاکم شرع او را به تناسب جسمی و روحی او مجازات و تأدیب میکند. تعزیرات حتماً باید کمتر از حدود باشند.[۲]
جستارهای وابسته
منابع
پانویس
- ↑ فرهنگ جامع عربی- فارسی.
- ↑ شکوری، ابوالفضل، فقه سیاسی اسلام، ص ۱۸۵.