ابوحرب بن ابیالاسود دوئلی
ابوحرب بن ابیالاسود دوئلی از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: ابوحرب بن ابیالاسود دوئلی در تراجم و رجال - پرسش مرتبط نداردآشنایی اجمالی
ابوحرب بن ابیالاسود دؤلی[۱] (یا دیلی[۲]) که به باور برخی نام اصلی وی محجن یا عطاء بوده و «ابوحرب» کنیه اوست[۳]، از قاریان بصره[۴] و والی منطقه جوخی از جانب حجاج بن یوسف ثقفی[۵] بود. وی فرزند ابو الاسود دؤلی، عالم نحوی و از اصحاب امام علی(ع) است[۶]. وی در طبقه دوم راویان به شمار آمده است[۷]. او از اصحاب امام علی(ع) شمرده شده و از آن حضرت روایت کرده است[۸]. ابو حرب همچنین از محدثانی چون عبدالله بن عمر، عبدالله بن فضاله لیثی، عبدالله بن قیس بصری و عمیره بن یثربی ضبی حدیث آموخته و روایت کرده است[۹]. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان عبدالملک بن أعین، حمران بن أعین، سالم بن أبی جعد و عبدالملک بن جریج میباشند[۱۰].
نام راوی در کتب رجالی قدما ذکر نشده و او را مهمل گذاشتهاند؛ اما در منابع رجالی اهل سنت مدح و توثیق شده است. ابن سعد او را شناختهشده و صاحب حدیث دانسته[۱۱] و ابن قتیبه وی را عاقل و شاعر خوانده است[۱۲]. در مقابل، بزرگانی چون ابن عبدالبر، ذهبی، ابن حبان و ابن حجر عسقلانی بر وثاقت وی تأکید کردهاند[۱۳]. رجالیان اهل سنت درباره مذهب او سکوت کردهاند، اما طبری امامی وی را در زمره کسانی دانسته که از سوی اهل سنت رافضی خوانده شدهاند[۱۴]. همچنین مضامین روایات وی، از جمله نقل حدیث منزلت[۱۵] و دفاع از حریم ولایت[۱۶]، در کنار حضور پدرش در سپاه امام علی(ع) در جنگ جمل[۱۷]، قرائنی بر تشیع او تلقی شده است. درباره ولایت او بر جوخی از جانب حاکمان جور نیز گفته شده که تصدی مناصب حکومتی، همواره ملازم با همعقیده بودن با آنان نیست و در تاریخ تشیع افراد متعددی با حفظ مذهب، در مناصب دولتی حضور داشتهاند. وی در حدود سال ۱۰۸ یا ۱۰۹ درگذشت[۱۸].[۱۹]
جستارهای وابسته
- ابوالاسود دؤلی (پدر)
منابع
پانویس
- ↑ ر.ک: أ. منابع شیعی: أعیان الشیعه، ج۲، ص۳۲۰، ش۱۴۲۱؛ مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۸، ص۳۵۸، ش۱۶۷۷۶؛ قاموس الرجال، ج۱۱، ص۲۷۳، ش۲۰۷. ب. منابع سنی: الطبقات الکبری، ج۷، ص۲۲۶؛ طبقات خلیفه، ص۳۵۴؛ الکنی جزء من التاریخ الکبیر، ص۲۳، ش۱۸۱؛ الکاشف، ج۲، ص۴۱۸، ش۶۵۷۴؛ تقریب التهذیب، ج۲، ص۳۸۲، ش۸۰۷۳؛ تهذیب التهذیب، ج۱۲، ص۶۱، ش۸۳۷۳؛ الجرح و التعدیل، ج۹، ص۳۵۸، ش۱۶۲۶؛ الثقات (ابن حبان)، ج۵، ص۵۷؛ تهذیب الکمال، ج۳۳، ص۲۳۱، ش۷۳۰۵؛ الإکمال، ص۶۱۱، ش۱۴۳۱.
- ↑ تهذیب الکمال، ج۳۳، ص۳۷، ش۷۲۰۹: أبو الأسود الدیلی، و یقال الدولی البصری.
- ↑ تقریب التهذیب، ج۲، ص۳۸۲، ش۷۰۷۳: أبو حرب بن أبی الأسود الدیلی البصری ثقة قیل اسمه محجن و قیل عطاء.
- ↑ تهذیب الکمال، ج۳۳، ص۲۳۱، ش۷۳۰۵.
- ↑ ابن قتیبه، المعارف، ص۴۳۵: ولاه الحجاج جوخا، فلم یزل علیها، حتی مات الحجاج؛ نیز ر.ک: تهذیب التهذیب، ج۱۲، ص۶۱، ش۸۳۷۳.
- ↑ ر.ک: الأغانی، ج۱۲، ص۴۸۲: عن جعفر بن أبی حرب بن أبی الأسود الدؤلی، عن أبیه قال: قیل لأبی الأسود: من أین لک هذا العلم؟ -یعنون به النحو- فقال: أخذت حدوده عن علی بن أبی طالب(ع).
- ↑ ابن حبان، الثقات، ج۵، ص۵۷؛ تقریب التهذیب، ج۲، ص۳۸۲، ش۸۰۷۳؛ الطبقات الکبری، ج۷، ص۲۲۶.
- ↑ مناقب الإمام أمیرالمؤمنین (محمد بن سلیمان الکوفی)، ج۲، ص۵۵، ح۵۴۳: عن أبی حرب بن أبی الأسود أن علیا لما قدم البصرة دخل إلی بیت المال فنظر إلیه ثم أضرط به و قال: غری غیری؛ غری غیری؛ ابن اثیر در النهایه: و منه حدیث علی: أنه دخل بیت المال فأضرط به ای إستخف به. (ج ۳، ص۸۴).
- ↑ طوسی، الأمالی، ص۱۷۲، ح۲۸۸؛ تأویل الآیات الظاهرة، ص۵۴۳؛ مسند احمد، ج۲، ص۱۶۳؛ تهذیب الکمال، ج۳۳، ص۲۳۱، ش۷۳۰۵.
- ↑ سنن الدارمی، ج۱، ص۳۲۵؛ سنن ابن ماجه، ج۱، ص۵۵، (ح ۱۵۶) و ۱۷۴، (ح ۵۲۵)؛ المستدرک (حاکم نیشابوری)، ج۳، ص۱۴۰؛ الأمالی (طوسی)، ص۲۸۸، (ح ۱۷۲)، ۵۱۴، (ح ۱۱۲۵) و ۵۲۵، (ح ۱۱۶۲)؛ الخصال، ج۱، ص۳۱۹، ح۱۰۴؛ تهذیب الکمال، ج۳۳، ص۲۳۱، ش۷۳۰۵.
- ↑ الطبقات الکبری، ج۷، ص۲۲۶.
- ↑ المعارف، ص۴۳۵.
- ↑ ر.ک: الکاشف، ج۲، ص۴۱۸، ش۶۵۷۴؛ تقریب التهذیب، ج۲، ص۳۸۲، ش۷۰۷۳؛ تهذیب التهذیب، ج۱۲، ص۶۱، ش۸۳۷۳؛ ابن حبان، الثقات، ج۵، ص۵۷۶.
- ↑ المسترشد، ص۲۰۸: و ممن ینسب إلی الرفض من أهل البصرة... و أبو حرب بن أبی الأسود الدئلی.
- ↑ الأمالی (طوسی)، ص۵۵۴-۵۵۶، ح۱۱۶۹. این حدیث به حدیث منا شدة معروف است.
- ↑ الأمالی (طوسی)، ص۱۷۲، ح۲۸۸.
- ↑ تهذیب الکمال، ج۳۳، ص۳۸، ش۷۲۰۹: و هو أول من تکلم فی النحو. و قال الواقدی: کان ممن أسلم علی عهد النبی(ص) و قاتل مع علی یوم الجمل.
- ↑ ابن حبان، الثقات، ج۵، ص۵۷؛ تقریب التهذیب، ج۲، ص۳۸۲، ش۸۰۷۳؛ الطبقات الکبری، ج۷، ص۲۲۶.
- ↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۶، ص۲۵۱-۲۵۹.