ابراهیم بن سلیمان نهمی خزاز
ابراهیم بن سلیمان نهمی خزاز از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: ابراهیم بن سلیمان نهمی خزاز انماطی در تراجم و رجال - پرسش مرتبط نداردآشنایی اجمالی
ابراهیم بن سلیمان بن عبدالله بن حیان نهمی، مکنّی به ابواسحاق، از تیره نهم (بطنی از همدان) و ساکن کوفه بود که به «خزاز» و گاه «جزار» شهرت داشت[۱]. به تصریح منابع، وی از هیچیک از امامان روایت نکرده و شیخ طوسی نام او را در زمره کسانی که از ائمه روایتی ندارند ذکر کرده است[۲]؛ با این حال برخی به قرینه مشایخ و راویانش استظهار کردهاند که وی در دوران امام کاظم(ع)، امام رضا(ع)، امام جواد(ع) و امام هادی(ع) میزیسته است. ابراهیم بن سلیمان افزون بر این، از محدثانی همچون حسن بن محبوب[۳]، علی بن غراب[۴]، عمرو بن شمر[۵]، فضل بن ابی قره[۶] و ابراهیم بن حکم بن ظهیر[۷]حدیث آموخته و روایت کرده است. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان حمید بن زیاد[۸]، ابوشیبه[۹]، علی بن محمد بن مخلد جعفی و محمد بن یعقوب معقلی[۱۰] میباشند.
درباره شخصیت ابراهیم بن سلیمان، میان علما و رجالنویسان اختلاف است: برخی چون ابن غضائری وی را محدثی با مذهب ضعیف دانسته و مدعی شدهاند که بسیار از ضعفا روایت میکند[۱۱]. در مقابل، بزرگانی چون شیخ طوسی، نجاشی و ابن داوود بر وثاقت وی تأکید کردهاند[۱۲]. نجاشی نوشته است: ابراهیم بن سلیمان در حدیث ثقه بود[۱۳]. علامه حلی نیز با ترجیح توثیق این بزرگان بر تضعیف ابن غضائری، عمل به روایات وی را قوی دانسته[۱۴] و آیتالله خویی نیز تصریح کرده که ضعف مذهب به فرض ثبوت، منافاتی با وثاقت در حدیث ندارد[۱۵]. افزون بر رجالیان شیعه، در میان علمای اهل سنت نیز ابن حبان نام او را در کتاب الثقات خویش ذکر کرده است[۱۶].
از تاریخ وفات وی گزارشی ثبت نشده، اما کتابهای النوادر، الخطب، الدعاء، المناسک، أخبار ذی القرنین، إرم ذات العماد، قبض روح المؤمن، الدفائن، خلق السماوات، مقتل أمیر المؤمنین(ع)، جرهم و حدیث ابن الحر از آثار اوست[۱۷].[۱۸]
جستارهای وابسته
منابع
پانویس
- ↑ « فُرَاتٌ قَالَ حَدَّثَنِی عَلِیُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مَخْلَدٍ الْجُعْفِیُّ [قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِیمُ بْنُ سُلَیْمَانَ قَالَ حَدَّثَنَا عُبَیْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ التَّیْمِیُ] عَنْ أَبِی حَفْصٍ الصَّائِغِ قَالَ:...»؛ تفسیر فرات الکوفی، ص۶۰۶، ح۷۶۴.
- ↑ "من لم یرو عن الأئمة(ع)"؛ عدم نقل روایت از یکی از ائمه(ع) لزوماً به معنای عدم معاصرت نیست، بلکه شاید به جهت عدم دیدار باشد.
- ↑ ر.ک: تفسیر فرات الکوفی، ص۵۵۵، ح۷۱۰.
- ↑ علی بن غراب، له کتاب، رویناه بالإسناد الأول عن حمید، عن إبراهیم بن سلیمان أبی إسحاق الخزاز، عنه؛ طوسی، الفهرست، ص۲۸۰، ش۴۱۲؛ شیخ طوسی او را در اصحاب امام صادق(ع) یاد کرده است. ر.ک: رجال الطوسی، ص۲۶۶، ش۳۸۲۴.
- ↑ عمرو بن شمر، له کتاب، رویناه بالإسناد، عن حمید، عن إبراهیم بن سلیمان الخزاز أبی إسحاق، عنه؛ طوسی، الفهرست، ص۳۲۰ - ۳۲۱، ش۴۹۷؛ نجاشی مینویسد: روی عن أبی عبدالله علیه؛ رجال النجاشی، ص۲۸۷، ش۷۶۵. و شیخ طوسی وی را از اصحاب امامان باقر و صادق(ع) به شمار آورده است. ر.ک: رجال الطوسی، ص۱۴۱، ش۱۵۱۰ و ۲۵۰، ش۳۵۰۷.
- ↑ الفضل بن أبی قرة، روی حمید عن إبراهیم بن سلیمان، عن الفضل؛ رجال الطوسی، ص۴۳۶، ش۶۲۳۶؛ نجاشی دربارهاش مینویسد: روی عن أبی عبدالله(ع) رجال النجاشی، ص۳۰۸، ش۸۴۲؛ و شیخ طوسی و برقی او را از اصحاب امام صادق(ع) به شمار آوردهاند. ر.ک: رجال البرقی، ص۳۴؛ رجال الطوسی، ص۲۶۹، ش۳۸۶۵.
- ↑ بحارالأنوار، ج۸۸، ص۱۲۳، ح۱۳.
- ↑ شیخ طوسی دربارهاش مینویسد: حمید بن زیاد، من أهل نینوی، قریة إلی جانب الحائر علی ساکنه السلام، ثقة، کثیر التصانیف، روی الأصول أکثرها، له کتب کثیرة علی عدد کتب الأصول؛ الفهرست، ص۱۵۵، ش۲۳۸.
- ↑ ابراهیم بن سلیمان بن حیان...، روی عنه حمید بن زیاد أصولاً کثیرة؛ رجال الطوسی، ص۴۰۸، ش۵۹۴۳؛ «أَخْبَرَنَا جَمَاعَةٌ، عَنْ أَبِی الْمُفَضَّلِ، قَالَ: حَدَّثَنِی أَبُو شَبَّةَ سَنَةَ سِتَّ عَشْرَةَ وَ ثَلَاثِ مِائَةٍ، وَ فِیهَا مَاتَ (رَحِمَهُ اللَّهُ)، قَالَ: حَدَّثَنَا إِبْرَاهِیمُ بْنُ سُلَیْمَانَ النِّهْمِیُّ، قَالَ:...»؛ طوسی، الأمالی، ص۵۰۱، ح۱۰۹۷.
- ↑ بشارة المصطفی، ص۲۴۱، ح۲۴.
- ↑ إبراهیم بن سلیمان بن عبدالله بن حیان، الهمدانی، الخزاز، النهمی، یکنی أبا إسحاق؛ ابن الغضائری، الرجال، ص۴۱، ش۱۳.
- ↑ کان ثقة فی الحدیث؛ رجال النجاشی، ص۱۸، ش۲۰؛ طوسی، الفهرست، ص۱۵، ش۸؛ ر.ک: ابن داوود، الرجال، ص۱۵، ش۲۲.
- ↑ إبراهیم بن سلیمان بن عبیدالله بن خالد النهمی - بطن من همدان - الخزاز الکوفی، (کوفی) أبو إسحاق، کان ثقة فی الحدیث، یسکن فی الکوفة فی بنی نهم، و سکن فی بنی تمیم فقیل تمیمی، و سکن فی بنی هلال، و نسبه فی نهم. له کتب، منها: کتاب النوادر، کتاب الخطب، کتاب الدعاء، کتاب المناسک، کتاب أخبار ذی القرنین، کتاب إرم ذات العماد، کتاب قبض روح المؤمن، کتاب الدفائن، کتاب خلق السماوات، کتاب مقتل أمیر المؤمنین(ع)، کتاب جرهم، کتاب حدیث ابن الحر؛ رجال النجاشی، ص۱۸، ش۲۰.
- ↑ خلاصة الأقوال، رجال العلامة الحلی، ص۵، ش۱۱.
- ↑ معجم رجال الحدیث، ج۱، ص۲۰۸، ش۱۶۶.
- ↑ ر.ک: ابن حبان، الثقات، ج۸، ص۸۶ و ۸۸.
- ↑ رجال النجاشی، ص۱۸، ش۲۰؛ طوسی، الفهرست، ص۱۵، ش۸.
- ↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۱، ص ۳۰۹-۳۱۲.