قذف در قرآن
مقدمه
در این مدخل درباره آن دسته از آیات بحث میشود که به پیامبر دستور رسیده که نسبت به رمی، قذف و تهمتهای جنسی واکنش نشان دهد. این واکنش که نوعی تعلیم اخلاقی و تحفظ شخصیت جامعه است، که بخشی از آن نسبت به زنان پیامبر بوده و بخشی دیگر نسبت به زنان و همسران مؤمنین و اصولاً تهمت زدن و بدنام کردن است.
يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِذَا جَاءَكَ الْمُؤْمِنَاتُ يُبَايِعْنَكَ عَلَى أَنْ لَا يُشْرِكْنَ بِاللَّهِ شَيْئًا وَلَا يَسْرِقْنَ وَلَا يَزْنِينَ وَلَا يَقْتُلْنَ أَوْلَادَهُنَّ وَلَا يَأْتِينَ بِبُهْتَانٍ يَفْتَرِينَهُ بَيْنَ أَيْدِيهِنَّ وَأَرْجُلِهِنَّ وَلَا يَعْصِينَكَ فِي مَعْرُوفٍ فَبَايِعْهُنَّ وَاسْتَغْفِرْ لَهُنَّ اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ
[۱].
وَالَّذِينَ يَرْمُونَ أَزْوَاجَهُمْ وَلَمْ يَكُنْ لَهُمْ شُهَدَاءُ إِلَّا أَنْفُسُهُمْ فَشَهَادَةُ أَحَدِهِمْ أَرْبَعُ شَهَادَاتٍ بِاللَّهِ إِنَّهُ لَمِنَ الصَّادِقِينَ
[۲].
إِنَّ الَّذِينَ جَاءُوا بِالْإِفْكِ عُصْبَةٌ مِنْكُمْ لَا تَحْسَبُوهُ شَرًّا لَكُمْ بَلْ هُوَ خَيْرٌ لَكُمْ لِكُلِّ امْرِئٍ مِنْهُمْ مَا اكْتَسَبَ مِنَ الْإِثْمِ وَالَّذِي تَوَلَّى كِبْرَهُ مِنْهُمْ لَهُ عَذَابٌ عَظِيمٌ
[۳].
إِنَّ الَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَنَاتِ الْغَافِلَاتِ الْمُؤْمِنَاتِ لُعِنُوا فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ
[۴].
وَالَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَنَاتِ ثُمَّ لَمْ يَأْتُوا بِأَرْبَعَةِ شُهَدَاءَ فَاجْلِدُوهُمْ ثَمَانِينَ جَلْدَةً وَلَا تَقْبَلُوا لَهُمْ شَهَادَةً أَبَدًا وَأُولَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ
[۵].
نکات: در آیات فوق این موضوعات مطرح گردیده است:
- به پیامبر، یادآوری میکند:
يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ
که اگر زنان مؤمن نزد تو آمدند تا بیعت کنند، بدین شرط که هیچکس را با خدا شریک نکنند. اموری یادآوری و از آنان تعهد بگیر:
وَلَا يَأْتِينَ بِبُهْتَانٍ يَفْتَرِينَهُ بَيْنَ أَيْدِيهِنَّ وَأَرْجُلِهِنَّ
هر کس بهتان بدانچه میان دستها و پاهای خود دارند نبندند و فرزندی را که از آن شوهرشان نیست به دروغ به او نسبت ندهند؛
- خداوند مجازاتی سخت را بر کسانی واجب ساخته است که زنان شوهر دار پاکدامن را به تهمت زنا متّهم میکنند.
وَالَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَنَاتِ ثُمَّ لَمْ يَأْتُوا بِأَرْبَعَةِ شُهَدَاءَ
در این باره تنها به ذکر مجازات شرعی چنین اتهامی اکتفاء نشده؛ بلکه مجازاتی قضایی را که همردیف و توأم با آن است ذکر میکند، بدین معنی که شخصی که مجازات قذف (تهمت زنا بستن به زنی شوهردار) در حق او اجرا شد اعتبارش نیز در اجتماع ساقط میشود؛ زیرا با این اقدام خود عدالت خویش را از کف داده است، از این رو پس از آن هیچ شهادتی از او پذیرفته نمیشود
وَلَا تَقْبَلُوا لَهُمْ شَهَادَةً أَبَدًا
نه تنها در قضیه زنا بلکه در دیگر قضایای اجتماعی چون عقود مالی، و اثبات هلال (ماه نو) و دیگر موضوعات شهادت او مسموع نیست. و این محرومیّت افزون بر تأدیب بدنی که همان تازیانه خوردن بوده،
فَاجْلِدُوهُمْ ثَمَانِينَ جَلْدَةً
متضمّن تأدیبی معنوی است؛
- زنی که از این تهمت بیخبر و از مظانّ آن دور است
إِنَّ الَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَنَاتِ الْغَافِلَاتِ الْمُؤْمِنَاتِ
باید به نیکوترین صورت محترم داشته شود، و هر کس وی را متّهم کند در دنیا و آخرت ملعون است
لُعِنُوا فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ
؛
- هدف آن تهمت کاستن از کرامت و حیثیت پیامبر (ص) بوده است و آن دارو دسته کسانی بودهاند که با یکدیگر بند و بستی بر پایه مصالح مادّی داشتهاند نه بر پایه ارزشها، و قرآن برای آنکه احتمال تصوّری غلط پیرامون این قضیّه را از اذهان مؤمنان بزداید ایشان را مخاطب میسازد و میگوید:
لَا تَحْسَبُوهُ شَرًّا لَكُمْ بَلْ هُوَ خَيْرٌ لَكُمْ
مپندارید که شما را در آن شرّی بود. نه، خیر شما در آن بود[۶].
منابع
پانویس
- ↑ «ای پیامبر! چون زنان مؤمن نزد تو آیند تا با تو بیعت کنند که هیچ چیز را با خدا شریک نگردانند و مرتکب دزدی نشوند و زنا نکنند و فرزندان خود را نکشند و با دروغ فرزند حرامزادهای را که پیش دست و پای آنان است بر (شوهر) خویش نبندند و در هیچ کار شایستهای سر از فرمان تو نپیچند، با آنان بیعت کن و برای آنها از خداوند آمرزش بخواه که خداوند آمرزندهای بخشاینده است» سوره ممتحنه، آیه ۱۲.
- ↑ «و آنان که به همسران خود تهمت (زنا) میزنند و گواهی جز خود ندارند گواهی هر یک از آنان، چهار بار گواهی دادن (با سوگند) به خداوند است که “به راستی من از راستگویانم”» سوره نور، آیه ۶.
- ↑ «کسانی که [به یکی از همسران پیامبر] آن دروغ را (وارد) آوردند دستهای از شمایند؛ آن را شرّی برای خود مپندارید بلکه آن برای شما خیر است؛ هر مردی از آنان را گناهی است که انجام داده است و آنکه بخش بزرگ آن را به گردن گرفته است عذابی سترگ خواهد داشت» سوره نور، آیه ۱۱.
- ↑ «به راستی آنان که به زنان پاکدامن بیخبر مؤمن، تهمت (زنا) میزنند، در این جهان و در جهان واپسین لعنت شدهاند و آنان را عذابی سترگ خواهد بود» سوره نور، آیه ۲۳.
- ↑ «و به کسانی که به زنان پاکدامن تهمت (زنا) میزنند سپس چهار گواه نمیآورند هشتاد تازیانه بزنید و دیگر هرگز گواهی آنان را نپذیرید و آنانند که نافرمانند» سوره نور، آیه ۴.
- ↑ سعیدیانفر و ایازی، فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم، ج۲، ص۹۲۵۷.