فلسطین

فلسطین از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود: فلسطین در حدیث - فلسطین در نهج البلاغه - فلسطین در معارف مهدویت - پرسش‌های مرتبط

مقدمه

سرزمینی در غرب آسیا و شرق دریای مدیترانه. این سرزمین مقدس و کهن، محل زیستن و بعثت پیامبران الهی همچون ابراهیم، اسحاق، موسی، عیسی، سلیمان و... بوده و شهرهای آن همچون اورشلیم، بیت المقدس نزد همه مسلمانان و یهود و نصارا مقدس است و قرن‌ها کنار هم با مسالمت زندگی می‌کردند. مسجد الأقصی قبله نخست مسلمین در این سرزمین است و معابد بسیاری در آنجا وجود دارد.

در اوایل قرن نوزدهم (سال ۱۹۱۷‌ میلادی) با توطئه شوم انگلیس و استعمارگران، بیت‌المقدس و بخش‌هایی از این سرزمین اشغال شد و یهودیان را از سراسر جهان به آنجا آوردند و حکومت غاصب اسرائیل در آنجا تشکیل شد و میلیون‌ها فلسطینی را از وطن خویش آواره ساختند و هنوز هم فلسطین اشغالی در سلطه حکومت صهیونیستی اسرائیل است. در این مدت، قیام‌های فراوانی بر ضد اشغالگران قدس صورت گرفته که از مشهورترین آنها قیام عزالدین قسام است. صهیونیست‌ها بارها در مناطق و شهرهای اشغالی کشتارها و قتل‌عام‌هایی مرتکب شده‌اند. امام خمینی در پیامی در سال ۱۳۵۸ شمسی آخرین جمعه ماه رمضان را برای همیشه به عنوان "روز قدس" اعلام کردند و از آن پس تاکنون همواره در چنین روزی تظاهرات و راهپیمایی‌های عظیم در حمایت از مظلومان آواره فلسطینی و بر ضد اشغالگران انجام می‌گیرد. انتفاضه فلسطین، نمونه‌ای از مبارزات مردمی مسلمانان این سرزمین بر ضد رژیم اشغالگر است که چند سالی است ادامه دارد.

جغرافیای فلسطین

فلسطین سرزمین کوچکی است، که همچون پلی سه قاره آسیا و آفریقا و اروپا را به یکدیگر متصل می‌کند. قلب فلسطین قلب جهان عرب و حلقه اتصال شرق و غرب است. این سرزمین، از شمال به لبنان، از جنوب به مصر، از شرق به اردن و سوریه از مغرب به دریای مدیترانه محدود می‌شود. مساحت آن در حدود ۲۰۷۰۰ کیلومتر مربع است. از نظر طبیعی کشور فلسطین را می‌توان به دو منطقه جغرافیایی تقسیم کرد:

1. منطقه شمالی، که قسمت بالای آن را ادامه تپه‌های جنوب لبنان می‌پوشاند. این تپه‌ها، به سه سو کشیده شده است، از مشرق به دره اردن، از مغرب به دشت ساحلی و از جنوب به دره وسیع و کم‌عمقی، که از کناره‌های جنوب شرقی دریای مدیترانه، تا دره اردن، ادامه می‌یابد... این منطقه قرن‌ها راه ارتباطی مهم ساحل دریای مدیترانه و مصر، با قسمت داخلی خاورمیانه بوده و به این ترتیب راه عبوری برای تهاجمات قومی، فرهنگی و نظامی بوده است.
2. قسمت جنوبی، که شامل جلگه مرتفع صحرایی است و به صحرای نقبNogeb معروف است. این قسمت تقریباً نیمی از سرزمین فلسطین را شامل می‌شود و ارتفاع آن از سطح دریا ۳۰۰ تا ۴۵۰ متر است...

آب و هوای فلسطین در تابستان گرم و زمستان‌ها معتدل و بارانی است، ارتفاعات شمالی سبب می‌شود، که در بعضی اوقات در تپه‌های آن ناحیه، برف ببارد... رود اردن در مرز مشترک فلسطین، سوریه و اردن جریان دارد، که بخشی از خاک فلسطین در نواحی شمالی را آبیاری می‌کند. جمعیت فلسطین بالغ بر ۵/۶ میلیون نفر است، که از زمان تشکیل رژیم صهیونیست اسرائیل، نزدیک به سه میلیون، از آنان به دست این رژیم به بیرون، از سرزمین فلسطین رانده شده‌اند و در سرزمین‌های عربی آواره گشته‌اند. جمعیت داخل سرزمین را غالباً یهودیان مهاجر و دیگر فلسطینیان تشکیل می‌دهند... پایتخت و شهر مهم این سرزمین، بیت المقدس است، که زیارتگاه مسلمانان و مسیحیان و یهودیان جهان است. بیت المقدس، پیش از مکه قبله گاه مسلمانان بوده است. شهرهای عمده دیگر آن، حیفا و رام الله است».

ویژگی‌های تاریخی و سیاسی فلسطین

قدیمی‌ترین ساکنان فلسطین را دسته‌ای از مهاجرین سامی نژاد، به نام کنعانیان، که در ۳۵۰۰ سال قبل از میلاد، به نام فلسطین وارد این سرزمین شدند و جای کنعانی‌ها را گرفتند. نام فلسطین از نام همین قوم گرفته شده است. در طول تاریخ، اگرچه اقوام مختلفی به فلسطین حمله کردند و بعضی از آنها برای مدتی، در آنجا سکنی گزیدند، ولی همواره فلسطین سرزمین اعراب فلسطینی باقی ماند و اکثریت ساکنانش همین اعراب بودند فلسطین، از قرن هفتم میلادی، یعنی از زمان ظهور اسلام، تا قرن اخیر که صهیونیست‌ها، به کمک استعمارگران انگلیسی و آمریکایی، بر آن مسلط شدند، در دست مسلمانان قرار داشت، در این مدت پیروان ادیان مختلف، با مسالمت و دوستی در کنار یکدیگر زندگی می‌کردند. در آغاز قرن نوزدهم میلادی، انگلیس و فرانسه، که به اندیشه تجزیه امپراطوری عثمانی افتاده بودند، بر آن شدند، تا پس از تحریک اعراب، برای کسب استقلال از عثمانی، زمینه‌های لازم را برای تشکیل دولتی غیر عرب، در حد فاصل قاره آسیا و آفریقا کاملاً وابسته به خود که از نظر فرهنگ و نژاد، نیز امکان وحدت با اعراب را نداشته باشد، فراهم آورند. مقارن همین تلاش، یهودیان نیز به اندیشه تشکیل سرزمینی برای خود بر آمدند. این قوم با چنین خواستی بهترین وسیله بری اجرای مطامع استعماری قدرت‌های اروپایی به شمار می‌رفت.

منابع

1. محدثی، جواد، فرهنگ‌نامه دینی
2. عرب، محمد حسن، دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید
3. بلادی، عاتق بن غيث، معجم المعالم الجغرافیة فی السیرة النبویة