ادبیات شیعی: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
||
| خط ۷: | خط ۷: | ||
}} | }} | ||
'''ادبیات'''، به عنوان یک زبان براى انتقال [[فکر]] و [[دفاع | '''[[ادبیات]]'''، به عنوان یک زبان براى انتقال [[فکر]] و [[دفاع]] از یک [[حقیقت]] یا نشر یک [[باور]]، در نگاه [[شیعه]] از [[صبغه]] و ویژگى [[تعهد]] و مکتبى بودن برخوردار است و [[شاعر]] و ادیب شیعى، آن را به عنوان سلاحى در [[دفاع از حق]] یا [[تبلیغ]] [[ایمان]] یا افشاى [[ظلم]] و [[برانگیختن]] [[مظلوم]] بهکار مىبرد. قالبهاى مختلفى که ادبیات شیعى دارد، به تناسب [[زمان]] و زمینه و موضوع، فرق مىکند. | ||
== مقدمه == | == مقدمه == | ||
از آنجاکه [[تشیع]]، یک | از آنجاکه [[تشیع]]، یک مرام و [[مکتب]] است، بخشى از ادبیات شیعى در مسیر [[احتجاجها]] و [[مناظرات]] تجلّى مىکند و از آنجا که تشیع، پیروى [[امامان معصوم]] است و [[اسوه]] قرار دادن [[اهل بیت پیامبر]] و سرلوحۀ عمل خویش، بخشى از ادبیات شیعى نیز به ذکر [[مناقب]] و [[فضایل]] [[خاندان عصمت]] مىپردازد. و از آنجا که پس از [[رسول خدا]]{{صل}} به [[اهل بیت]] ستمهاى بسیار شده و صحنههاى خونین [[مظلومیت]] آنان انکارناپذیر است، یکى از محورهاى این ادبیات نیز مرثیهها و سوگ سرودهها و افشاى جنایات [[امویان]] و [[عباسیان]] و بیان وقایع [[عاشورا]] و شهادتهاى [[معصومین]] است. [[تهمتها]] و افتراهایى که علیه شیعه همیشه وجود داشته، [[شاعران]] را به پاسخگویى واداشته است. پس بخشى از ادبیات شیعى هم ادبیات دفاعى و نفى افتراها و افشاى دروغهاست. شاعران برجستهاى که در طول [[تاریخ]] به خطّ اهل بیت جلوه و تابندگى دادهاند، ادبیات شیعى را ماندگار و درخشان ساخته و از نظر شکلى نیز بر غناى ادبیات افزودهاند. مضمون ادبیات شیعى، مضمونى اعتقادى، موضعى، ولایى و حاوى فضایل، مناقب، [[معجزات]]، [[مدایح]] و مراثى اهل بیت پیامبر و دفاع از حقیقت [[غدیر]] و خطّ [[امامت]] و [[ولایت]] است، هم برخوردار از سوز است، هم [[شور]]. گنجاندن مناقب این [[خاندان]] در اشعار، از تعهّدهاى شعرى شاعران شیعى است. ازاینرو [[شاهد]] تضمین [[آیات]] و [[روایات]] فراوانى در اینگونه اشعاریم که دربارۀ [[مقام]] و [[منزلت]] [[آل اللّه]] است و مدایح، مراثى، تعزیهها و منقبتسرایى، بخش عمدهاى از اشعار شیعى را تشکیل مىدهد. بخش دیگر، به خاطر فشارهاى بنىامیه و بنى عباس، روحى حماسى و ضد [[ظلم]] پیدا کرده است و درست گفتهاند که: در [[حقیقت]] [[ادب]] [[شیعه]]، در لفظ و معنى پیرو [[کلام]] على{{ع}} و [[ائمه اطهار]]{{عم}} بوده و بر محور خونخواهى و [[انتقام]] از [[ستمکاران]] و [[انتظار]] بهبود و [[فرج]] و [[اطمینان]] از آیندۀ بهتر است... [[شاعران]] شیعه از این حربۀ [[قاطع]] ([[شعر]]) براى توجیه [[افکار]] عمومى و [[تبلیغ]] [[تشیع]] و [[تشویق]] [[شیعیان]] و نقد مخالفان و تحریکات سیاسى و [[خلق]] شعارهاى دلخواه، حدّاکثر استفاده را به عمل آورده و همواره با شعر خود، جنبشهاى قومى و انقلابهاى مذهبى و سیاسى را رهبرى مىکردند.<ref>دائرة المعارف تشیّع، ج ۲ ص۳۶</ref> پس [[ادبیات]] شیعى، اشعارى هدفمند، مکتبى، آیینى و بیانگر [[اعتقادات]] سیاسى و ولایى با طرح مسأله [[خلافت]] [[اهل بیت]] و برترى آنان براى رهبرى و نقد [[غصب خلافت]] و پرداختن به [[معارف]] و [[مصائب]] و [[مناقب اهل بیت]] است. چنین ادبیاتى هنوز هم تداوم دارد و هرزمان به نوعى جوهر شیعى خود را بروز داده است.<ref>در زمینۀ ادبیات [[شیعى]] از جمله ر. ک: ادب الشیعه، عبد الحسیب طه حمیده، الأدب فى ظل التشیّع، عبد اللّه نعمه</ref>.<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۵۷.</ref> | ||
== جستارهای وابسته == | == جستارهای وابسته == | ||
نسخهٔ ۱ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۴۶
| شیعه |
|---|
ادبیات، به عنوان یک زبان براى انتقال فکر و دفاع از یک حقیقت یا نشر یک باور، در نگاه شیعه از صبغه و ویژگى تعهد و مکتبى بودن برخوردار است و شاعر و ادیب شیعى، آن را به عنوان سلاحى در دفاع از حق یا تبلیغ ایمان یا افشاى ظلم و برانگیختن مظلوم بهکار مىبرد. قالبهاى مختلفى که ادبیات شیعى دارد، به تناسب زمان و زمینه و موضوع، فرق مىکند.
مقدمه
از آنجاکه تشیع، یک مرام و مکتب است، بخشى از ادبیات شیعى در مسیر احتجاجها و مناظرات تجلّى مىکند و از آنجا که تشیع، پیروى امامان معصوم است و اسوه قرار دادن اهل بیت پیامبر و سرلوحۀ عمل خویش، بخشى از ادبیات شیعى نیز به ذکر مناقب و فضایل خاندان عصمت مىپردازد. و از آنجا که پس از رسول خدا(ص) به اهل بیت ستمهاى بسیار شده و صحنههاى خونین مظلومیت آنان انکارناپذیر است، یکى از محورهاى این ادبیات نیز مرثیهها و سوگ سرودهها و افشاى جنایات امویان و عباسیان و بیان وقایع عاشورا و شهادتهاى معصومین است. تهمتها و افتراهایى که علیه شیعه همیشه وجود داشته، شاعران را به پاسخگویى واداشته است. پس بخشى از ادبیات شیعى هم ادبیات دفاعى و نفى افتراها و افشاى دروغهاست. شاعران برجستهاى که در طول تاریخ به خطّ اهل بیت جلوه و تابندگى دادهاند، ادبیات شیعى را ماندگار و درخشان ساخته و از نظر شکلى نیز بر غناى ادبیات افزودهاند. مضمون ادبیات شیعى، مضمونى اعتقادى، موضعى، ولایى و حاوى فضایل، مناقب، معجزات، مدایح و مراثى اهل بیت پیامبر و دفاع از حقیقت غدیر و خطّ امامت و ولایت است، هم برخوردار از سوز است، هم شور. گنجاندن مناقب این خاندان در اشعار، از تعهّدهاى شعرى شاعران شیعى است. ازاینرو شاهد تضمین آیات و روایات فراوانى در اینگونه اشعاریم که دربارۀ مقام و منزلت آل اللّه است و مدایح، مراثى، تعزیهها و منقبتسرایى، بخش عمدهاى از اشعار شیعى را تشکیل مىدهد. بخش دیگر، به خاطر فشارهاى بنىامیه و بنى عباس، روحى حماسى و ضد ظلم پیدا کرده است و درست گفتهاند که: در حقیقت ادب شیعه، در لفظ و معنى پیرو کلام على(ع) و ائمه اطهار(ع) بوده و بر محور خونخواهى و انتقام از ستمکاران و انتظار بهبود و فرج و اطمینان از آیندۀ بهتر است... شاعران شیعه از این حربۀ قاطع (شعر) براى توجیه افکار عمومى و تبلیغ تشیع و تشویق شیعیان و نقد مخالفان و تحریکات سیاسى و خلق شعارهاى دلخواه، حدّاکثر استفاده را به عمل آورده و همواره با شعر خود، جنبشهاى قومى و انقلابهاى مذهبى و سیاسى را رهبرى مىکردند.[۱] پس ادبیات شیعى، اشعارى هدفمند، مکتبى، آیینى و بیانگر اعتقادات سیاسى و ولایى با طرح مسأله خلافت اهل بیت و برترى آنان براى رهبرى و نقد غصب خلافت و پرداختن به معارف و مصائب و مناقب اهل بیت است. چنین ادبیاتى هنوز هم تداوم دارد و هرزمان به نوعى جوهر شیعى خود را بروز داده است.[۲].[۳]
جستارهای وابسته
منابع
پانویس
- ↑ دائرة المعارف تشیّع، ج ۲ ص۳۶
- ↑ در زمینۀ ادبیات شیعى از جمله ر. ک: ادب الشیعه، عبد الحسیب طه حمیده، الأدب فى ظل التشیّع، عبد اللّه نعمه
- ↑ محدثی، جواد، فرهنگ غدیر، ص۵۷.