حکمت الهی: تفاوت میان نسخهها
HeydariBot (بحث | مشارکتها) |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = حکمت | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[حکمت الهی در کلام اسلامی]] | پرسش مرتبط = }} | |||
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = | |||
== مقدمه == | == مقدمه == | ||
معانی متعددی برای واژه "[[حکمت]]" در منابع لغوی و [[روایی]] آمده که مجموع آنها درباره [[حکمت الهی]] در دو معنای سلبی و ایجابی قابل جمعبندی است. معنای ایجابی، [[حکمت]] [[اتقان]] و استحکام در [[علم]] و فعل است<ref>علامه حلی، شرح تجرید الاعتقاد، ص۴۱۵.</ref> و معنای سلبی آن، عدم صدور [[فعل قبیح]] و ناروا از سوی [[باری تعالی]] است<ref>علامه حلی، شرح تجرید الاعتقاد، ص۴۲۰.</ref>. | |||
دو نکته مهم و اساسی درباره معنای سلبی، قابل دقت و توجه است: | |||
# نخست اینکه این معنا بر [[حسن و قبح عقلی]] مبتنی است که [[اشاعره]] آن را قبول ندارند. | |||
# نکته دوم اینکه [[عدل الهی]] از متفرعات مفهوم سلبی حکمت اوست؛ زیرا [[خداوند]] هیچگاه مرتکب [[افعال]] [[قبیح]] و [[شر]] نمیشود؛ چراکه کمال وجودیاش مانع از انجام دادن چنین افعالی میشود؛ زیرا خداوند فقط مبدأ خیر است. | |||
حکمت در [[آیات قرآن]] و [[روایات]] نیز آمده است: {{متن قرآن|كِتَابٌ أُحْكِمَتْ آيَاتُهُ}}<ref>«(این) کتابی است که آیاتش استواری یافته» سوره هود، آیه ۱.</ref> و {{متن حدیث|قَدَّرَ مَا خَلَقَ فَأَحْكَمَ تَقْدِيرَهُ}}<ref>نهجالبلاغه، خطبه ۸۹.</ref>. البته اینها بیشتر به معنای ایجابی حکمت ناظر است. | |||
به تعبیر دیگر: حکمت الهی این است که نظام آفرینش، نظام احسن و [[اصلح]] و نیکوترین [[نظام]] ممکن است. | |||
لازمه حکمت و عنایت [[حق]]، غایت و معنا داشتن [[جهان]] و هستی است. آنچه موجود میشود یا خود خیر است و یا برای وصول به خیر است. حکمت از [[شئون]] علیم و مرید بودن است و مبیّن اصل علت غایی برای جهان میباشد<ref>مطهری، عدل الهی، ص۶۳.</ref>.<ref>[[مسلم محمدی|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص۱۰۹-۱۱۰.</ref> | |||
== جستارهای وابسته == | == جستارهای وابسته == | ||
{{جستارهای وابسته)}} | |||
* [[حکیم (اسم الهی)]] | * [[حکیم (اسم الهی)]] | ||
* [[حکمت]] | |||
{{پایان جستارهای وابسته)}} | |||
== منابع == | == منابع == | ||
{{منابع}} | {{منابع}} | ||
# [[پرونده:10119661.jpg|22px]] [[مسلم محمدی|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)|'''فرهنگ اصطلاحات علم کلام''']] | |||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
| خط ۲۴: | خط ۳۰: | ||
{{حکمت}} | {{حکمت}} | ||
[[رده:حکمت | [[رده:حکمت]] | ||
نسخهٔ ۱۷ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۱۵
این مدخل زیرشاخهٔ بحث حکمت است. حکمت الهی از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: حکمت الهی در کلام اسلامی - پرسش مرتبط نداردمقدمه
معانی متعددی برای واژه "حکمت" در منابع لغوی و روایی آمده که مجموع آنها درباره حکمت الهی در دو معنای سلبی و ایجابی قابل جمعبندی است. معنای ایجابی، حکمت اتقان و استحکام در علم و فعل است[۱] و معنای سلبی آن، عدم صدور فعل قبیح و ناروا از سوی باری تعالی است[۲].
دو نکته مهم و اساسی درباره معنای سلبی، قابل دقت و توجه است:
- نخست اینکه این معنا بر حسن و قبح عقلی مبتنی است که اشاعره آن را قبول ندارند.
- نکته دوم اینکه عدل الهی از متفرعات مفهوم سلبی حکمت اوست؛ زیرا خداوند هیچگاه مرتکب افعال قبیح و شر نمیشود؛ چراکه کمال وجودیاش مانع از انجام دادن چنین افعالی میشود؛ زیرا خداوند فقط مبدأ خیر است.
حکمت در آیات قرآن و روایات نیز آمده است: ﴿كِتَابٌ أُحْكِمَتْ آيَاتُهُ﴾[۳] و «قَدَّرَ مَا خَلَقَ فَأَحْكَمَ تَقْدِيرَهُ»[۴]. البته اینها بیشتر به معنای ایجابی حکمت ناظر است.
به تعبیر دیگر: حکمت الهی این است که نظام آفرینش، نظام احسن و اصلح و نیکوترین نظام ممکن است.
لازمه حکمت و عنایت حق، غایت و معنا داشتن جهان و هستی است. آنچه موجود میشود یا خود خیر است و یا برای وصول به خیر است. حکمت از شئون علیم و مرید بودن است و مبیّن اصل علت غایی برای جهان میباشد[۵].[۶]
جستارهای وابسته
منابع
پانویس
- ↑ علامه حلی، شرح تجرید الاعتقاد، ص۴۱۵.
- ↑ علامه حلی، شرح تجرید الاعتقاد، ص۴۲۰.
- ↑ «(این) کتابی است که آیاتش استواری یافته» سوره هود، آیه ۱.
- ↑ نهجالبلاغه، خطبه ۸۹.
- ↑ مطهری، عدل الهی، ص۶۳.
- ↑ محمدی، مسلم، فرهنگ اصطلاحات علم کلام، ص۱۰۹-۱۱۰.