حجاج بن مسروق جعفی: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۹ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اصحاب امام علی | عنوان مدخل = حجاج بن مسروق جعفی | مداخل مرتبط = [[حجاج بن مسروق جعفی در تاریخ اسلامی]] - [[حجاج بن مسروق جعفی در تراجم و رجال]]| پرسش مرتبط = }} | {{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = اصحاب امام علی | عنوان مدخل = حجاج بن مسروق جعفی | مداخل مرتبط = [[حجاج بن مسروق جعفی در تاریخ اسلامی]] - [[حجاج بن مسروق جعفی در تراجم و رجال]]| پرسش مرتبط = }} | ||
{{جعبه اطلاعات اصحاب | {{جعبه اطلاعات اصحاب | ||
| نام = حجاج بن مسروق جعفی | | نام = حجاج بن مسروق جعفی | ||
| خط ۵۰: | خط ۴۸: | ||
| آخرین راوی از او = | | آخرین راوی از او = | ||
}} | }} | ||
'''حجاج بن مسروق جعفی''' [[اهل کوفه]] و از [[یاران امیرالمؤمنین]] {{ع}} بود. وقتی خبر [[هجرت]] [[امام حسین]] {{ع}} را از [[مدینه]] به [[مکّه]] شنید، خود را به آن حضرت رساند و همراه [[امام]] از آنجا به [[کربلا]] آمد. همواره ملازم [[سید الشهدا]] بود و در پنج وقت [[نماز]]، [[اذان]] میگفت. هنگامی که کاروان [[حسین]] {{ع}} با [[سپاه]] حرّ بر خورد کردند، او به امر [[امام]]، [[اذان]] ظهر گفت. در برخی کتب از او با عنوان «مؤذّن حسین» یاد کردهاند. [[روز عاشورا]] به میدان رفت و جنگید و غرق [[خون]] نزد [[امام]] برگشت. پس از گفتگویی با [[سید الشهدا]]، بار دیگر به میدان رفت و [[شهید]] شد. | |||
== مقدمه == | == مقدمه == | ||
[[حجاج بن مسروق بن مالک بن کثیف بن عتبه بن کلاع جعفی]]<ref>ابصارالعین، ص۱۳۴؛ شیخ مفید در ارشاد، ج۲، ص۷۸، نام پدر او را مسرور «حجاج بن مسرور» و شیخ طوسی در رجال، ص۷۳، نام پدر او را مرزوق حجاج بن مرزوق» گفته است.</ref>، از بزرگان و [[شیعیان کوفه]] و از [[اصحاب امیرمؤمنان]]{{ع}} و [[اباعبدالله الحسین]]{{ع}} بود. | |||
حجاج اصالتی [[یمنی]] داشت، ولی مقیم [[کوفه]] بود و منسوب به [[قبیله جعفی]] که تیرهای از [[قبیله مذحج]] و از [[عرب]] قحطان بود. | |||
او همواره از [[شیعیان]] و در زمره [[موالیان]] [[خاندان پیامبر]]{{صل}} قرار داشت. در کوفه در جمع [[یاران امیرمؤمنان]]{{ع}} بود و پس از آن حضرت، هنگامی که شنید اباعبدالله الحسین{{ع}} از [[مدینه]] عازم [[مکه]] است؛ خود را در مکه به [[امام]]{{ع}} رساند و با حضرت [[ملاقات]] کرد و از همان جا امام را تا [[کربلا]] [[همراهی]] نمود و حضرت او را به عنوان [[مؤذن]] [[نماز]]، گمارد و در کنار امام{{ع}} از مکه تا کربلا به هنگام اوقات نماز، [[اذان]] میگفت<ref>تنقیح المقال، ج۴، ص۲۵۵ و ابصارالعین، ص۱۳۴.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظمزاده|ناظمزاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام حسین - ناظمزاده (کتاب)|اصحاب امام حسین]]، ص۳۸۵-۳۸۶؛ [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ عاشورا (کتاب)|فرهنگ عاشورا]]، ص ۱۵۱.</ref> | |||
== حجاج در [[روز عاشورا]] == | |||
از مجموع کتابهای [[تاریخی]] استفاده میشود که [[حجاج بن مسروق]] جزء آخرین کسانی از یاران امام{{ع}} بود که به میدان [[جنگ]] رفت و به [[شهادت]] رسید او در روز عاشورا با اذن امام{{ع}} به صحنه کارزار قدم گذاشت و چنین [[رجز]] خواند: | |||
{{شعر}} | |||
{{ب|''أقدِم حُسَينُ هادِياً مَهدِيّاً''|''اليَومَ نَلقى جَدَّكَ النَّبِيّا''}} | |||
{{ب|''ثُمَّ أباكَ ذَا العُلا عَلِيّا''|''وَالحَسَنَ الخَيرَ الرِّضَى الوَلِيّا''}} | |||
{{ب|''وذَا الجَناحَينِ الفَتَى الكَمِيّا''|''وأسَدَ اللَّهِ الشَّهيدَ الحَيّا''}} | |||
{{پایان شعر}} | |||
:ای حسین ای [[رهبر]] [[هدایتگر]] و هدایت یافته! پیش آی که امروز جدت [[پیامبر]]، و پدرت علی صاحب [[علو]] و [[برتری]] و [[امام حسن]] [[نیکو]] و [[راضی]] و ولی، و [[جعفر طیار]] [[جوان]] و [[حمزه سیدالشهدا]] زنده را [[ملاقات]] کنی.<ref>مقتل خوارزمی، ج۲، ص۲۳؛ و با اختصار، مناقب ابن شهرآشوب، ج۴، ص۱۰۴.</ref>؛ | |||
پس از آن جنگید و به قولی ۲۵ نفر را به هلاکت رساند<ref>مقتل خوارزمی، ج۲، ص۲۳؛ و با اختصار، مناقب ابن شهرآشوب، ج۴، ص۱۰۴.</ref>؛ سپس به محضر امام{{ع}} بازگشت در حالی که بدنش غرق در [[خون]] بود این رجز را خواند: | |||
{{شعر}} | |||
{{ب|''الْيَوْمَ أَلْقَى جَدَّكَ النَّبِيَّا''|''ثُمَّ أَبَاكَ ذَا النَّدَى عَلِيّاً''}} | |||
{{ب|''ذَاكَ الَّذِي نَعْرِفُهُ وَصِيّا''|'''}} | |||
{{پایان شعر}} | |||
:امروز جدت [[نبی مکرم]] را دیدار خواهم کرد؛ سپس پدر بزرگوارت علی را آن کسی که او را [[وصی پیامبر]] میشناسم. | |||
[[امام]]{{ع}} در دیدار آخر به او فرمود: «من هم به شما ملحق و آنان را ملاقات خواهم کرد. سپس حجاج به میدان رفت آن قدر جنگید تا به شهادت رسید<ref>مقتل مقرم، ص۲۵۳؛ و ر.ک: مناقب ابن شهرآشوب، ج۴، ص۱۰۳؛ ابصارالعین، ص۱۳۵؛ تنقیح المقال، ج۱، ص۲۵۵ و قاموس الرجال، ج۴، ص۱۱۷.</ref>. | |||
در [[زیارت ناحیه مقدسه]]، مورد [[احترام]] قرار گرفته و [[سلام]] و [[درود]] بر او فرستاده شده است: {{متن حدیث|اَلسَّلاَمُ عَلَى حَجَّاجِ بْنِ مَسْرُوقٍ اَلْجُعْفِيِّ}}<ref>زیارت ناحیه مقدسه، بحارالأنوار، ج۴۵، ص۷۲.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظمزاده|ناظمزاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام حسین - ناظمزاده (کتاب)|اصحاب امام حسین]]، ص۳۸۶-۳۸۷؛ [[علی راجی|راجی، علی]]، [[مظلومیت سیدالشهداء ج۲ (کتاب)| مظلومیت سیدالشهداء ج۲]]، ص ۶۸؛ [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ عاشورا (کتاب)|فرهنگ عاشورا]]، ص ۱۵۱.</ref> | |||
==جستارهای وابسته== | |||
{{مدخل وابسته}} | |||
* [[مذحج]] (قبیله) | |||
* [[مسروق بن جعف بن سعد مذحجی جعفی]] (پدر) | |||
{{پایان مدخل وابسته}} | |||
== منابع == | == منابع == | ||
{{منابع}} | {{منابع}} | ||
# [[پرونده:1100374.jpg|22px]] [[سید اصغر ناظمزاده|ناظمزاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام حسین - ناظمزاده (کتاب)|'''اصحاب امام حسین''']] | |||
# [[پرونده:13681024.jpg|22px]] [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ عاشورا (کتاب)|'''فرهنگ عاشورا''']] | # [[پرونده:13681024.jpg|22px]] [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ عاشورا (کتاب)|'''فرهنگ عاشورا''']] | ||
# [[پرونده: | # [[پرونده:IM010744.jpg|22px]] [[علی راجی|راجی، علی]]، [[مظلومیت سیدالشهداء ج۲ (کتاب)|'''مظلومیت سیدالشهداء ج۲''']] | ||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
| خط ۶۵: | خط ۹۴: | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
[[رده: | [[رده:اعلام]] | ||
[[رده:اصحاب امام علی]] | |||
[[رده:اصحاب امام حسین]] | |||
[[رده:مدخل فرهنگ عاشورا]] | [[رده:مدخل فرهنگ عاشورا]] | ||
[[رده:شهدای واقعه کربلا]] | [[رده:شهدای واقعه کربلا]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۱۶ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۳۶
این مدخل زیرشاخهٔ بحث اصحاب امام علی است. حجاج بن مسروق جعفی از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: حجاج بن مسروق جعفی در تاریخ اسلامی - حجاج بن مسروق جعفی در تراجم و رجال - پرسش مرتبط ندارد| حجاج بن مسروق جعفی | |
|---|---|
 آرامگاه شهدای کربلا | |
| نام کامل | حجاج بن مسروق بن مالک بن کثیف بن عتبه بن کلاع جعفی |
| جنسیت | مرد |
| از قبیله | مذحج |
| پدر | مسروق بن جعف بن سعد مذحجی جعفی |
| محل زندگی | کوفه |
| تاریخ شهادت | ۶۱ هجری |
| محل شهادت | کربلا |
| محل آرامگاه | کربلا |
| از اصحاب | |
| حضور در جنگ | واقعه کربلا |
| علت شهادت | شهادت در رکاب امام حسین |
حجاج بن مسروق جعفی اهل کوفه و از یاران امیرالمؤمنین (ع) بود. وقتی خبر هجرت امام حسین (ع) را از مدینه به مکّه شنید، خود را به آن حضرت رساند و همراه امام از آنجا به کربلا آمد. همواره ملازم سید الشهدا بود و در پنج وقت نماز، اذان میگفت. هنگامی که کاروان حسین (ع) با سپاه حرّ بر خورد کردند، او به امر امام، اذان ظهر گفت. در برخی کتب از او با عنوان «مؤذّن حسین» یاد کردهاند. روز عاشورا به میدان رفت و جنگید و غرق خون نزد امام برگشت. پس از گفتگویی با سید الشهدا، بار دیگر به میدان رفت و شهید شد.
مقدمه
حجاج بن مسروق بن مالک بن کثیف بن عتبه بن کلاع جعفی[۱]، از بزرگان و شیعیان کوفه و از اصحاب امیرمؤمنان(ع) و اباعبدالله الحسین(ع) بود.
حجاج اصالتی یمنی داشت، ولی مقیم کوفه بود و منسوب به قبیله جعفی که تیرهای از قبیله مذحج و از عرب قحطان بود.
او همواره از شیعیان و در زمره موالیان خاندان پیامبر(ص) قرار داشت. در کوفه در جمع یاران امیرمؤمنان(ع) بود و پس از آن حضرت، هنگامی که شنید اباعبدالله الحسین(ع) از مدینه عازم مکه است؛ خود را در مکه به امام(ع) رساند و با حضرت ملاقات کرد و از همان جا امام را تا کربلا همراهی نمود و حضرت او را به عنوان مؤذن نماز، گمارد و در کنار امام(ع) از مکه تا کربلا به هنگام اوقات نماز، اذان میگفت[۲].[۳]
حجاج در روز عاشورا
از مجموع کتابهای تاریخی استفاده میشود که حجاج بن مسروق جزء آخرین کسانی از یاران امام(ع) بود که به میدان جنگ رفت و به شهادت رسید او در روز عاشورا با اذن امام(ع) به صحنه کارزار قدم گذاشت و چنین رجز خواند:
| أقدِم حُسَينُ هادِياً مَهدِيّاً | اليَومَ نَلقى جَدَّكَ النَّبِيّا | |
| ثُمَّ أباكَ ذَا العُلا عَلِيّا | وَالحَسَنَ الخَيرَ الرِّضَى الوَلِيّا | |
| وذَا الجَناحَينِ الفَتَى الكَمِيّا | وأسَدَ اللَّهِ الشَّهيدَ الحَيّا |
- ای حسین ای رهبر هدایتگر و هدایت یافته! پیش آی که امروز جدت پیامبر، و پدرت علی صاحب علو و برتری و امام حسن نیکو و راضی و ولی، و جعفر طیار جوان و حمزه سیدالشهدا زنده را ملاقات کنی.[۴]؛
پس از آن جنگید و به قولی ۲۵ نفر را به هلاکت رساند[۵]؛ سپس به محضر امام(ع) بازگشت در حالی که بدنش غرق در خون بود این رجز را خواند:
| الْيَوْمَ أَلْقَى جَدَّكَ النَّبِيَّا | ثُمَّ أَبَاكَ ذَا النَّدَى عَلِيّاً | |
| ذَاكَ الَّذِي نَعْرِفُهُ وَصِيّا |
- امروز جدت نبی مکرم را دیدار خواهم کرد؛ سپس پدر بزرگوارت علی را آن کسی که او را وصی پیامبر میشناسم.
امام(ع) در دیدار آخر به او فرمود: «من هم به شما ملحق و آنان را ملاقات خواهم کرد. سپس حجاج به میدان رفت آن قدر جنگید تا به شهادت رسید[۶].
در زیارت ناحیه مقدسه، مورد احترام قرار گرفته و سلام و درود بر او فرستاده شده است: «اَلسَّلاَمُ عَلَى حَجَّاجِ بْنِ مَسْرُوقٍ اَلْجُعْفِيِّ»[۷].[۸]
جستارهای وابسته
- مذحج (قبیله)
- مسروق بن جعف بن سعد مذحجی جعفی (پدر)
منابع
پانویس
- ↑ ابصارالعین، ص۱۳۴؛ شیخ مفید در ارشاد، ج۲، ص۷۸، نام پدر او را مسرور «حجاج بن مسرور» و شیخ طوسی در رجال، ص۷۳، نام پدر او را مرزوق حجاج بن مرزوق» گفته است.
- ↑ تنقیح المقال، ج۴، ص۲۵۵ و ابصارالعین، ص۱۳۴.
- ↑ ناظمزاده، سید اصغر، اصحاب امام حسین، ص۳۸۵-۳۸۶؛ محدثی، جواد، فرهنگ عاشورا، ص ۱۵۱.
- ↑ مقتل خوارزمی، ج۲، ص۲۳؛ و با اختصار، مناقب ابن شهرآشوب، ج۴، ص۱۰۴.
- ↑ مقتل خوارزمی، ج۲، ص۲۳؛ و با اختصار، مناقب ابن شهرآشوب، ج۴، ص۱۰۴.
- ↑ مقتل مقرم، ص۲۵۳؛ و ر.ک: مناقب ابن شهرآشوب، ج۴، ص۱۰۳؛ ابصارالعین، ص۱۳۵؛ تنقیح المقال، ج۱، ص۲۵۵ و قاموس الرجال، ج۴، ص۱۱۷.
- ↑ زیارت ناحیه مقدسه، بحارالأنوار، ج۴۵، ص۷۲.
- ↑ ناظمزاده، سید اصغر، اصحاب امام حسین، ص۳۸۶-۳۸۷؛ راجی، علی، مظلومیت سیدالشهداء ج۲، ص ۶۸؛ محدثی، جواد، فرهنگ عاشورا، ص ۱۵۱.