آمرزش در فقه سیاسی: تفاوت میان نسخهها
جز (جایگزینی متن - '{{یادآوری پانویس}} {{پانویس2}}' به '{{پانویس}}') |
(←منابع) |
||
| خط ۱۸: | خط ۱۸: | ||
[[جامعه انسانی]] همواره عرصه [[رقابت]] و [[تعارض]] [[منافع]] [[انسانی]] و برخورد سلایق و دیدگاههای مختلف است؛ در چنین وضعیتی علاوه بر [[قانون]] که مرحله نهایی حل و فصل [[اختلافات]] و تعارضات است، اصول اخلاقیِ [[راهنما]] مانند "صفح" در تقویت و استمرارِ [[مودّت]] [[اجتماعی]] تأثیر فراوان دارند.<ref>[[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص: ۳۹۲-۳۹۳.</ref> | [[جامعه انسانی]] همواره عرصه [[رقابت]] و [[تعارض]] [[منافع]] [[انسانی]] و برخورد سلایق و دیدگاههای مختلف است؛ در چنین وضعیتی علاوه بر [[قانون]] که مرحله نهایی حل و فصل [[اختلافات]] و تعارضات است، اصول اخلاقیِ [[راهنما]] مانند "صفح" در تقویت و استمرارِ [[مودّت]] [[اجتماعی]] تأثیر فراوان دارند.<ref>[[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص: ۳۹۲-۳۹۳.</ref> | ||
==عفو در فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم== | |||
درگذشتن، [[بخشایش]]، بخشیدن<ref>بهاءالدین خرمشاهی، قرآن کریم، ترجمه، توضیحات و واژهنامه، ص۷۷۷.</ref>، ترک [[عقوبت]]<ref>حسین راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ص۵۷۴.</ref>. اصل آن به معنای ترک چیزی<ref>ابنفارس، معجم مقاییس اللغة، ج۴، ص۵۶.</ref> یا [[چشمپوشی]] از چیزی که اقتضای نظر و توجه دارد<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۸، ص۱۸۲.</ref>. | |||
{{متن قرآن|وَأَنْ تَعْفُوا أَقْرَبُ لِلتَّقْوَى وَلَا تَنْسَوُا الْفَضْلَ بَيْنَكُمْ}}<ref>« در گذرد و گذشت کردنتان به پرهیزگاری نزدیکتر است و بخشش را میان خود فراموش مکنید که خداوند» سوره بقره، آیه ۲۳۷.</ref>. | |||
در [[قرآن کریم]] عفوّ (بسیار [[بخشنده]]) از [[صفات الهی]] شمرده شده: {{متن قرآن|وَكَانَ اللَّهُ عَفُوًّا غَفُورًا}}<ref>«که آنان را امید است خداوند ببخشاید و خداوند درگذرنده آمرزنده است» سوره نساء، آیه ۹۹.</ref> و به [[عفو]] و درگذشتن [[انسانها]] از [[گناه]] یکدیگر تأکید بسیاری شده است و حتی "عفو" به قول برخی [[مفسران]] در [[کلام]] [[وحی]] از مصادیق "انفاق" محسوب شده که فعل [[الهی]] و [[عمل صالح]] است و قصد قربت میخواهد: {{متن قرآن|وَيَسْأَلُونَكَ مَاذَا يُنْفِقُونَ قُلِ الْعَفْوَ}}<ref>« از تو میپرسند چه چیزی را ببخشند؟ بگو افزون بر نیاز (سالانه) را» سوره بقره، آیه ۲۱۹.</ref>؛ یعنی کمترین مرتبه [[انفاق]] در [[حق دیگران]]، این است که از [[خطا]] و [[تقصیر]] آنها صرفنظر شود<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۸، ص۱۸۴.</ref>. | |||
به [[پیامبر اکرم]]{{صل}} نیز امر به [[بخشش]] و عفو شده است: {{متن قرآن|خُذِ الْعَفْوَ وَأْمُرْ بِالْعُرْفِ وَأَعْرِضْ عَنِ الْجَاهِلِينَ}}<ref>«گذشت را در پیش گیر و به نیکی فرمان ده و از نادانان روی بگردان!» سوره اعراف، آیه ۱۹۹.</ref>؛ یعنی عفو پیشه کن که لازمه این عفو پوشاندن بدیهایی است که در [[حق]] عفوکننده مرتکب شده است و [[چشم پوشی]] از حق [[انتقام]] است که [[عقل]] [[اجتماعی]] [[بشر]] آن را تجویز میکند<ref>سیدمحمدحسین طباطبایی، المیزان، ج۸، ص۳۷۹-۳۸۰.</ref>. | |||
عفو از صفتهای [[نیکو]] برای قدرتمندان است. [[حکّام]] و دولتیان که [[قدرت]] در قبضه آنهاست، اولی به عفو [[مردم]] هستند تا مردم نسبت به آنان.<ref>[[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص: ۴۲۱.</ref> | |||
==منابع== | ==منابع== | ||
نسخهٔ ۱۲ نوامبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۲:۲۰
- در این باره، تعداد بسیاری از پرسشهای عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل آمرزش (پرسش) قابل دسترسی خواهند بود.
مقدمه
عفو کردن[۱]، گذشت کردن، درگذشتن[۲]. اصل آن به معنای کنار و جانب چیزی[۳] یا عدول از چیزی به طرف یا جانب دیگری[۴]. ﴿وَلْيَعْفُوا وَلْيَصْفَحُوا أَلَا تُحِبُّونَ أَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ﴾[۵].
"صفح" صفتی پسندیده در انسان است که قرآن کریم بر آن تأکید فراوان دارد. درگذشتن از خطا و تقصیر یکدیگر در دنیا باعث رفع اختلاف و کینه و ایجاد مودّت و اخوّت در جامعه اسلامی میگردد. در آیه شریفه ﴿وَلْيَعْفُوا وَلْيَصْفَحُوا أَلَا تُحِبُّونَ أَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ﴾[۶] خدای تعالی به مؤمنان خطاب میکند: همانطور که دوست دارید، خداوند غفران و مغفرت خود را نصیب شما نماید، از یکدیگر درگذرید.
"صفح" مرحلهای بالاتر از عفو است؛ یعنی علاوه بر گذشت از تقصیر و خطای فرد، رضایت از او بهگونهای حاصل شود که مانند گذشته ارتباط عاطفی و اجتماعی و اقتصادی، مواسات و همکاری و همیاری در امور برقرار باشد؛ در حالی که عفو ممکن است باشد، ولی رضایت قلبی و عملی وجود نداشته باشد.
جامعه انسانی همواره عرصه رقابت و تعارض منافع انسانی و برخورد سلایق و دیدگاههای مختلف است؛ در چنین وضعیتی علاوه بر قانون که مرحله نهایی حل و فصل اختلافات و تعارضات است، اصول اخلاقیِ راهنما مانند "صفح" در تقویت و استمرارِ مودّت اجتماعی تأثیر فراوان دارند.[۷]
عفو در فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم
درگذشتن، بخشایش، بخشیدن[۸]، ترک عقوبت[۹]. اصل آن به معنای ترک چیزی[۱۰] یا چشمپوشی از چیزی که اقتضای نظر و توجه دارد[۱۱].
﴿وَأَنْ تَعْفُوا أَقْرَبُ لِلتَّقْوَى وَلَا تَنْسَوُا الْفَضْلَ بَيْنَكُمْ﴾[۱۲].
در قرآن کریم عفوّ (بسیار بخشنده) از صفات الهی شمرده شده: ﴿وَكَانَ اللَّهُ عَفُوًّا غَفُورًا﴾[۱۳] و به عفو و درگذشتن انسانها از گناه یکدیگر تأکید بسیاری شده است و حتی "عفو" به قول برخی مفسران در کلام وحی از مصادیق "انفاق" محسوب شده که فعل الهی و عمل صالح است و قصد قربت میخواهد: ﴿وَيَسْأَلُونَكَ مَاذَا يُنْفِقُونَ قُلِ الْعَفْوَ﴾[۱۴]؛ یعنی کمترین مرتبه انفاق در حق دیگران، این است که از خطا و تقصیر آنها صرفنظر شود[۱۵].
به پیامبر اکرم(ص) نیز امر به بخشش و عفو شده است: ﴿خُذِ الْعَفْوَ وَأْمُرْ بِالْعُرْفِ وَأَعْرِضْ عَنِ الْجَاهِلِينَ﴾[۱۶]؛ یعنی عفو پیشه کن که لازمه این عفو پوشاندن بدیهایی است که در حق عفوکننده مرتکب شده است و چشم پوشی از حق انتقام است که عقل اجتماعی بشر آن را تجویز میکند[۱۷].
عفو از صفتهای نیکو برای قدرتمندان است. حکّام و دولتیان که قدرت در قبضه آنهاست، اولی به عفو مردم هستند تا مردم نسبت به آنان.[۱۸]
منابع
پانویس
- ↑ خلیل بن احمد فراهیدی، کتاب العین، ج۳، ص۱۲۲.
- ↑ بهاءالدین خرمشاهی، قرآن کریم، ترجمه، توضیحات و واژهنامه، ص۷۷۰.
- ↑ ابنفارس، معجم مقاییس اللغة، ج۳، ص۲۹۳.
- ↑ حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۶، ص۲۴۷.
- ↑ « آیا دوست نمیدارید که خداوند شما را بیامرزد؟ و خداوند آمرزندهای بخشاینده است» سوره نور، آیه ۲۲.
- ↑ « آیا دوست نمیدارید که خداوند شما را بیامرزد؟ و خداوند آمرزندهای بخشاینده است» سوره نور، آیه ۲۲.
- ↑ نظرزاده، عبدالله، فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم، ص: ۳۹۲-۳۹۳.
- ↑ بهاءالدین خرمشاهی، قرآن کریم، ترجمه، توضیحات و واژهنامه، ص۷۷۷.
- ↑ حسین راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ص۵۷۴.
- ↑ ابنفارس، معجم مقاییس اللغة، ج۴، ص۵۶.
- ↑ حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۸، ص۱۸۲.
- ↑ « در گذرد و گذشت کردنتان به پرهیزگاری نزدیکتر است و بخشش را میان خود فراموش مکنید که خداوند» سوره بقره، آیه ۲۳۷.
- ↑ «که آنان را امید است خداوند ببخشاید و خداوند درگذرنده آمرزنده است» سوره نساء، آیه ۹۹.
- ↑ « از تو میپرسند چه چیزی را ببخشند؟ بگو افزون بر نیاز (سالانه) را» سوره بقره، آیه ۲۱۹.
- ↑ حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج۸، ص۱۸۴.
- ↑ «گذشت را در پیش گیر و به نیکی فرمان ده و از نادانان روی بگردان!» سوره اعراف، آیه ۱۹۹.
- ↑ سیدمحمدحسین طباطبایی، المیزان، ج۸، ص۳۷۹-۳۸۰.
- ↑ نظرزاده، عبدالله، فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم، ص: ۴۲۱.