بنی‌سهم: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ ‏۲۴ دسامبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۶:۲۹

متن این جستار آزمایشی و غیرنهایی است. برای اطلاع از اهداف و چشم انداز این دانشنامه به صفحه آشنایی با دانشنامه مجازی امامت و ولایت مراجعه کنید.

این مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:

بنی‌سهم در قرآن |بنی‌سهم در تاریخ اسلامی

مقدمه

بنی‌سهم جزء ده تیره مشهور قریش بودند و در اداره امور مکه نقش داشتند. بنابر گزارش‌های تاریخی آنها در ایجاد دو پیمان، حلف الاحلاف و حلف الفضول نقش داشته‌اند.

بعد از دعوت عمومی پیامبر اسلام(ص) برخی از بنی‌سهم به آن حضرت ایمان آوردند، اما بیشتر آنها مخالفت کرده و مسلمانان را مورد استهزاء و اذیت قرار می‌دادند، تا جایی که سوره کوثر به‌سبب ابتر خواندن پیامبر توسط یکی از سهمی‌ها نازل شد. همچنین در جنگ‌های بدر، احد و خندق مشرکان را همراهی کردند.

سهمیان در پی فتح مکه مانند قریش ایمان آوردند و مسلمان شدند و در در غزوه‌های حنین و طائف پیامبر(ص) را همراهی کردند. آنها بعد از رسول خدا(ص) نیز مسلمانان را در فتوحات کمک، و در عصر خلفا نیز برخی از آنها از کارگزاران خلفا بودند.

از شخصیت‌های برجسته بنی‌سهم در تاریخ می‌توان از عبدالله بن حذافه سهمی حامل نامه پیامبر برای خسرو پرویز و عمرو عاص نام برد. برخی از سهمیان نیز در اداره امور حرمین شریفین نقش داشتند مانند محمد بن عبدالله سهمی که قاضی مکه بود.^[۱]

بنی سهم در دوره پیامبر

بنی‌سهم پس از پیامبر

حضور در نبردها

عصر خلفا

همراهی با عبدالله زبیر در شورش

شخصیت‌های دوران پیامبر

نقش سهمیان در حرمین

جستارهای وابسته

منابع

مرادی‌نسب، حسین، مقاله «بنی سهم»، دانشنامه حج و حرمین شریفین ج۴

پانویس

↑ مرادی‌نسب، حسین، مقاله «بنی سهم»، دانشنامه حج و حرمین شریفین، ج۴، ص:۳۸۱.

[1] مرادی‌نسب، حسین، مقاله «بنی سهم»، دانشنامه حج و حرمین شریفین، ج۴، ص:۳۸۱.

[۱]

@@ خط ۸: / خط ۸: @@
 ==مقدمه==
-بنی‌‌سهم منسوب به [[سهم‌‌ بن عمرو ‌‌بن هُصیص]] از تیره‌‌های [[قریش]] از [[قبایل]] عدنانی‌‌اند که شاخه‌‌های عدیّ، مُرّه و جُمح در عرض آن قرار دارند. بنی‌‌سهم متشکل از تبار سعد و [[سعید]] [[فرزندان]] سهم هستند.<ref>النسب، ص ۲۱۴؛ جمهرة انساب العرب، ص ۴۶۴.</ref> آنان یکی از ۱۰ تیره قریشی‌‌اند که در [[جاهلیت]] از [[شرافت]] و منزلتی برخوردار بودند <ref>المفصل، ج ۴، ص ۱۱۲؛ المنمق، ص ۱۱۱.</ref> و اداره برخی امور [[مکه]] را بر عهده داشتند.<ref>المفصل، ج ۴، ص ۹۱.</ref> [[محل]] سکونت آنان در [[شهر]] مکه پیرامون [[کعبه]] بود، به گونه‌‌ای که یکی از درهای [[مسجدالحرام]] به باب بنی‌‌سهم [[شهرت]] داشته است.<ref>مسند احمد، ج ۷، ص ۵۴۷؛ المعجم الکبیر، ج ۲۰، ص ۲۸۹؛ تاریخ دمشق، ج ۱۰، ص ۸۰.</ref>چون بنی‌‌سهم در بخش مرکزی مکه ساکن بودند از جمله [[قریشیان]] بطائح خوانده شدند <ref>المحبر، ص ۱۶۷؛ المفصل، ج ۴، ص ۲۶ ـ ۲۷.</ref> محلّه ایشان در [[غرب]] مکه و از یک سمت به [[دارالندوه]] متصل بود.<ref> تفسیر قرطبی، ج ۲، ص ۸۸؛ تاریخ دمشق، ج ۲۳، ص ۸۰.</ref> از چاه‌های آنان در منطقه به غمر <ref> اخبار مکه، ج ۲، ص ۲۲۰؛ السیرة النبویه، ج ۱، ص‌‌۱۴۹.</ref> و [[زمزم]] <ref>اخبار مکه، ج ۲، ص ۲۱۹.</ref> اشاره شده که مکان اولی مشخص نیست.
+[[بنی‌سهم]] جزء ده تیره مشهور [[قریش]] بودند و در [[اداره امور]] [[مکه]] نقش داشتند. بنابر گزارش‌های [[تاریخی]] آنها در ایجاد دو [[پیمان]]، [[حلف الاحلاف]] و [[حلف الفضول]] نقش داشته‌اند.
-بنی‌‌سهم هرگاه می‌‌خواستند از [[حمایت]] [[قبیله]] خود بهره‌‌مند شوند، روی صخره‌‌ای به نام "مسلم" می‌‌رفته، فریاد {{عربی|"واصباحا"}} سر می‌‌دادند. [[عاص ‌‌بن‌‌ وائل سهمی]] از بزرگان این تیره، با [[تضییع حق]] یکی از مسافران مکه، زمینه‌‌ساز ‌‌پیدایش [[پیمان]] [[حلف الفضول]] در [[حمایت از ستمدیدگان]] گردید.<ref> المنمق، ص ۱۱۱، ۱۸۶.</ref> بر اثر [[قرابت]] نَسَبی بنی‌‌سهم و [[بنی عدی]] و مناسبات [[خانوادگی]] میان آن دو، این دو تیره با یکدیگر همپیمان شدند و در برخی [[منازعات]] از هم حمایت می‌‌کردند؛ اما در حادثه‌‌ای به دست بنی‌‌عدی که به [[قتل]] یکی از سهمیان انجامید این پیمان شکسته شد.<ref>المنمق، ص ۲۶۷.</ref> بنی‌‌سهم در درگیری و [[رقابت]] [[خاندان]] قصی میان بنی‌‌عبد مناف و بنی‌‌عبدالدار بر سر [[مناصب]] [[مکه]]، جانب بنی‌‌عبدالدار را گرفتند و با دیگر حامیان بنی‌‌عبدالدار پیمانی بستند که به [[پیمان]] "لعقة الدم" [[شهرت]] یافت؛ گویا بنی‌‌سهم پس از کشتن شتر (یا‌‌گاوی) [[خون]] آن را در ظرفی ریخته، ضمن پیمان با [[بنی عبدالدار]]، دستان خود را در آن خون فرو‌‌بردند.<ref>المنمق، ص ۳۳، ۲۷۴؛ تاریخ یعقوبی، ج ۱، ص ۲۴۸؛ الطبقات، ج ۱، ص ۶۳.</ref> گفته شده: بنی‌‌سهم که از حیث شمار اشراف و بزرگان نسبت به دیگر تیره‌‌های [[قریش]] فزونی داشتند در این خصوص در [[مقام]] [[رقابت]] و [[تفاخر]] برآمدند. در شمارش، تعداد بزرگان بنی‌‌عبد‌‌مناف فزونی یافت، از این‌‌رو بنی‌‌سهم افرادی از بزرگان خود را که در قید [[حیات]] نبودند نیز برشمردند و آنگاه بر بنی [[عبد]] مناف فزونی یافتند، زیرا در [[جاهلیت]] شمار سهمیها بیشتر از بنی‌‌عبد‌‌مناف بود. بنا به نظر برخی [[مفسران]] [[سوره تکاثر]] به همین موضوع اشاره دارد: {{متن قرآن|أَلْهَاكُمُ التَّكَاثُرُ حَتَّى زُرْتُمُ الْمَقَابِرَ كَلاَّ سَوْفَ تَعْلَمُونَ ثُمَّ كَلاَّ سَوْفَ تَعْلَمُونَ كَلاَّ لَوْ تَعْلَمُونَ عِلْمَ الْيَقِينِ لَتَرَوُنَّ الْجَحِيمَ}} <ref>زیاده‌خواهی شما را سرگرم  داشت، تا با گورها دیدار کردید. هرگز! به زودی خواهید دانست، دگر باره هرگز! به زودی خواهید دانست، هرگز! اگر به «دانش بی‌گمان» بدانید، به راستی دوزخ را خواهید دید؛ سوره تکاثر، آیه: ۱- ۶.</ref>. <ref> التبیان، ج ۱۰، ص ۴۰۲؛ اسباب النزول، ص ۴۰۰؛ تفسیر قرطبی، ج ۲۰، ص ۱۱۵.</ref>
+بعد از [[دعوت عمومی]] [[پیامبر اسلام]]{{صل}} برخی از بنی‌سهم به آن [[حضرت]] [[ایمان]] آوردند، اما بیشتر آنها [[مخالفت]] کرده و [[مسلمانان]] را مورد [[استهزاء]] و [[اذیت]] قرار می‌دادند، تا جایی که [[سوره کوثر]] به‌سبب ابتر [[خواندن]] [[پیامبر]] توسط یکی از سهمی‌ها نازل شد. همچنین در جنگ‌های [[بدر]]، [[احد]] و [[خندق]] [[مشرکان]] را [[همراهی]] کردند.
-پس از ویران شدن [[خانه کعبه]] (۵ سال [[پیش از بعثت]])<ref>بحارالانوار، ج ۴۵، ص ۲۴۲.</ref> بر اثر سیل، هنگامی که [[رسول خدا]]{{صل}} برای جلوگیری از [[اختلاف]] [[قبایل]] برای [[نصب حجرالاسود]] آن را در درون ردای خود قرار دادند تا [[نمایندگان]] قبایل همگی در نصب حجرالاسود شرکت داشته باشند. آنان نیز گوشه‌‌ای از ردای [[پیامبر]]{{صل}} را برگرفتند.<ref>الطبقات، ج ۱، ص ۱۱۶؛ تاریخ یعقوبی، ج ۲، ص ۱۹ ـ ۲۰.</ref>.<ref>[[حسین مرادی‌نسب|مرادی‌نسب، حسین]]، [[بنی سهم (مقاله)|مقاله «بنی سهم»]]، [[ دائرة المعارف قرآن کریم ج۶ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۶.</ref>.
+سهمیان در پی [[فتح مکه]] مانند قریش ایمان آوردند و [[مسلمان]] شدند و در در غزوه‌های [[حنین]] و [[طائف]] پیامبر{{صل}} را همراهی کردند. آنها بعد از [[رسول خدا]]{{صل}} نیز مسلمانان را در [[فتوحات]] کمک، و در [[عصر خلفا]] نیز برخی از آنها از [[کارگزاران]] [[خلفا]] بودند.
-==بنی سهم در دوره پیامبر==
+از شخصیت‌های برجسته بنی‌سهم در [[تاریخ]] می‌توان از [[عبدالله بن حذافه سهمی]] حامل [[نامه]] پیامبر برای [[خسرو پرویز]] و [[عمرو عاص]] نام برد. برخی از سهمیان نیز در اداره امور حرمین شریفین نقش داشتند مانند [[محمد بن عبدالله]] سهمی که [[قاضی]] مکه بود.<ref>[[حسین مرادی‌نسب|مرادی‌نسب، حسین]]، [[بنی سهم (مقاله)|مقاله «بنی سهم»]]، [[دانشنامه حج و حرمین شریفین ج۴ (کتاب)|دانشنامه حج و حرمین شریفین]]، ج۴، ص:۳۸۱.</ref>
+==[[بنی سهم]] در دوره [[پیامبر]]==
+==[[بنی‌سهم]] پس از [[پیامبر]]==
+===حضور در [[نبردها]]===
+===[[عصر خلفا]]===
+===[[همراهی]] با [[عبدالله]] [[زبیر]] در [[شورش]]===
+==شخصیت‌های [[دوران پیامبر]]==
+==نقش سهمیان در حرمین==
 == جستارهای وابسته ==
 ==منابع==
-*[[پرونده:000057.jpg|22px]] [[حسین مرادی‌نسب|مرادی‌نسب، حسین]]، [[بنی سهم (مقاله)|مقاله «بنی سهم»]]، [[ دائرة المعارف قرآن کریم ج۶ (کتاب)|''' دائرة المعارف قرآن کریم ج۶''']]
+*[[پرونده:000057.jpg|22px]] [[حسین مرادی‌نسب|مرادی‌نسب، حسین]]، [[بنی سهم (مقاله)|مقاله «بنی سهم»]]، [[دانشنامه حج و حرمین شریفین ج۴ (کتاب)|'''دانشنامه حج و حرمین شریفین ج۴''']]
 ==پانویس==