بدعت در لغت: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ ‏۸ نوامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۲:۵۹

واژه‌شناسی

«بدعت» از ابتداع گرفته شده است^[۱] و ابتداع به‌معنای احداث یا اختراع چیزی است که نمونه قبلی نداشته باشد^[۲]. بدع یعنی به وجود آوردن چیزی که قبل از آن در آفرینش، یاد و معرفتی نسبت به آن وجود نداشته است؛ به‌عبارتی یعنی چیزی که در هر امری اولین است. خداوند متعال می‌فرماید: ﴿قُلْ مَا كُنتُ بِدْعًا مِّنْ الرُّسُلِ﴾^[۳]، یعنی تو اولین رسول و فرستاده نیستی^[۴].

ابداع و ابتداع هر دو به یک معنا هستند، یعنی به وجود آوردن بدعت (چیزی که سابقه ندارد)^[۵]. سخن خداوند در آیه ﴿وَرَهْبَانِيَّةً ابْتَدَعُوهَا﴾^[۶] از همین قبیل است، یعنی رهبانیت را به وجود آوردند و اختراع کردند. همچنین سخن امام علی (علیه السلام) اشاره به همین معناست: «خداوند مخلوقات را به وجود آورد بدون اینکه از نمونه قبلی الگوبرداری کند یا از آفریننده‌ای پیش از خود پیروی کند»^[۷] و بدیع یعنی اولین چیزی که به وجود آمده است. طبرسی در تفسیر آیه ﴿بَدِيعُ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ﴾^[۸] می‌گوید البدیع به معنای مبدَع یعنی اولین چیزی که به وجود آمده است.... البته بین بدیع و مبدَع تفاوت وجود دارد، تعبیر «بدیع» مبالغه آمیز است، به خلاف تعبیر «مبدع»... ابتداع و اختراع و انشاء نیز مانند یکدیگر هستند و هر کس که چیزی را به وجود بیاورد در حقیقت آن را ابداع کرده است که اسم چنین چیزی بدعت است^[۹].^[۱۰]

منابع

انصاری، محمد علی، الموسوعة الفقهیة المیسره ج۶

پانویس

↑ فراهیدی، خلیل بن احمد، کتاب العین، ج۲، ص۵۴ و فیومی، احمد بن محمد، المصباح المنیر، ذیل واژه «بدع».
↑ ابن فارس، احمد، معجم مقائیس، ج۱، ص۲۰۹؛ راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات، ص۲۸؛ فراهیدی، خلیل بن احمد، العین، ج۲، ص۵۴.
↑ سوره احقاف، آیه ٩.
↑ فراهیدی، خلیل بن احمد، کتاب العین، ج۲، ص۵۴.
↑ ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، ج۸، ص۶.
↑ سوره حدید، آیه ٢٧.
↑ «ابْتَدَعَ الْخَلْقَ عَلَی غَیْرِ مِثَالٍ امْتَثَلَهُ وَ لَا مِقْدَارٍ احْتَذَی عَلَیْهِ»؛ نهج البلاغة، خطبه ٩١.
↑ سوره بقره آیه ١١٧.
↑ طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان، ج۱، ص١٩٣.
↑ انصاری، محمد علی، الموسوعة الفقهیة المیسره ج۶، ص۳۱۲ ـ ۳۳۱.

[1] فراهیدی، خلیل بن احمد، کتاب العین، ج۲، ص۵۴ و فیومی، احمد بن محمد، المصباح المنیر، ذیل واژه «بدع».

[2] ابن فارس، احمد، معجم مقائیس، ج۱، ص۲۰۹؛ راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات، ص۲۸؛ فراهیدی، خلیل بن احمد، العین، ج۲، ص۵۴.

[3] سوره احقاف، آیه ٩.

[4] فراهیدی، خلیل بن احمد، کتاب العین، ج۲، ص۵۴.

[5] ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، ج۸، ص۶.

[6] سوره حدید، آیه ٢٧.

[7] «ابْتَدَعَ الْخَلْقَ عَلَی غَیْرِ مِثَالٍ امْتَثَلَهُ وَ لَا مِقْدَارٍ احْتَذَی عَلَیْهِ»؛ نهج البلاغة، خطبه ٩١.

[8] سوره بقره آیه ١١٧.

[9] طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان، ج۱، ص١٩٣.

[10] انصاری، محمد علی، الموسوعة الفقهیة المیسره ج۶، ص۳۱۲ ـ ۳۳۱.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

@@ خط ۷: / خط ۷: @@
 == واژه‌شناسی ==
-«[[بدعت]]» از ابتداع گرفته شده است<ref>فراهیدی، خلیل بن احمد، کتاب العین، ج۲، ص۵۴ و فیومی، احمد بن محمد، المصباح المنیر، ذیل واژه «بدع».</ref> و ابتداع به‌معنای احداث یا اختراع چیزی است که نمونه قبلی نداشته باشد<ref>الصحاح، واژه «بدع».</ref>. [[بدع]] یعنی به وجود آوردن چیزی که قبل از آن در [[آفرینش]]، یاد و [[معرفتی]] نسبت به آن وجود نداشته است؛ به‌عبارتی یعنی چیزی که در هر امری اولین است. [[خداوند متعال]] می‌فرماید: {{متن قرآن|قُلْ مَا كُنتُ بِدْعًا مِّنْ الرُّسُلِ}}<ref>سوره احقاف، آیه ٩.</ref>، یعنی تو اولین [[رسول]] و فرستاده نیستی<ref> فراهیدی، خلیل بن احمد، کتاب العین، ج۲، ص۵۴.</ref>.
+«بدعت» از ابتداع گرفته شده است<ref>فراهیدی، خلیل بن احمد، کتاب العین، ج۲، ص۵۴ و فیومی، احمد بن محمد، المصباح المنیر، ذیل واژه «بدع».</ref> و ابتداع به‌معنای احداث یا اختراع چیزی است که نمونه قبلی نداشته باشد<ref> ابن فارس، احمد، معجم مقائیس، ج۱، ص۲۰۹؛ راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات، ص۲۸؛ فراهیدی، خلیل بن احمد، العین، ج۲، ص۵۴.</ref>. [[بدع]] یعنی به وجود آوردن چیزی که قبل از آن در [[آفرینش]]، یاد و [[معرفتی]] نسبت به آن وجود نداشته است؛ به‌عبارتی یعنی چیزی که در هر امری اولین است. [[خداوند متعال]] می‌فرماید: {{متن قرآن|قُلْ مَا كُنتُ بِدْعًا مِّنْ الرُّسُلِ}}<ref>سوره احقاف، آیه ٩.</ref>، یعنی تو اولین [[رسول]] و فرستاده نیستی<ref> فراهیدی، خلیل بن احمد، کتاب العین، ج۲، ص۵۴.</ref>.
-[[ابداع]] و ابتداع هر دو به یک معنا هستند، یعنی به وجود آوردن بدعت (چیزی که سابقه ندارد)<ref>ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، ج۸، ص۶.</ref>. [[سخن]] [[خداوند]] در [[آیه]] {{متن قرآن|وَرَهْبَانِيَّةً ابْتَدَعُوهَا}}<ref>سوره حدید، آیه ٢٧.</ref> از همین قبیل است، یعنی [[رهبانیت]] را به وجود آوردند و اختراع کردند. همچنین [[سخن امام علی]] (علیه [[السلام]]) اشاره به همین معناست: «خداوند [[مخلوقات]] را به وجود آورد بدون اینکه از نمونه قبلی الگوبرداری کند یا از آفریننده‌ای پیش از خود [[پیروی]] کند»<ref>{{متن حدیث|ابْتَدَعَ الْخَلْقَ عَلَی غَیْرِ مِثَالٍ امْتَثَلَهُ وَ لَا مِقْدَارٍ احْتَذَی عَلَیْهِ}}؛ نهج البلاغة، خطبه ٩١.</ref> و [[بدیع]] یعنی اولین چیزی که به وجود آمده است. [[طبرسی]] در [[تفسیر آیه]] {{متن قرآن|بَدِيعُ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ}}<ref>سوره بقره آیه ١١٧.</ref> می‌گوید البدیع به معنای مبدَع یعنی اولین چیزی که به وجود آمده است.... البته بین بدیع و مبدَع تفاوت وجود دارد، تعبیر «بدیع» [[مبالغه]] آمیز است، به خلاف تعبیر «مبدع»... ابتداع و اختراع و انشاء نیز مانند یکدیگر هستند و هر کس که چیزی را به وجود بیاورد در [[حقیقت]] آن را ابداع کرده است که اسم چنین چیزی بدعت است<ref>طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان، ج۱، ص١٩٣.</ref>.<ref>انصاری، محمد علی، الموسوعة الفقهیة المیسره، ج۶، ص۳۱۲ ـ ۳۳۱.</ref>
+[[ابداع]] و ابتداع هر دو به یک معنا هستند، یعنی به وجود آوردن بدعت (چیزی که سابقه ندارد)<ref>ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، ج۸، ص۶.</ref>. [[سخن]] [[خداوند]] در [[آیه]] {{متن قرآن|وَرَهْبَانِيَّةً ابْتَدَعُوهَا}}<ref>سوره حدید، آیه ٢٧.</ref> از همین قبیل است، یعنی [[رهبانیت]] را به وجود آوردند و اختراع کردند. همچنین [[سخن امام علی]] (علیه [[السلام]]) اشاره به همین معناست: «خداوند [[مخلوقات]] را به وجود آورد بدون اینکه از نمونه قبلی الگوبرداری کند یا از آفریننده‌ای پیش از خود [[پیروی]] کند»<ref>{{متن حدیث|ابْتَدَعَ الْخَلْقَ عَلَی غَیْرِ مِثَالٍ امْتَثَلَهُ وَ لَا مِقْدَارٍ احْتَذَی عَلَیْهِ}}؛ نهج البلاغة، خطبه ٩١.</ref> و [[بدیع]] یعنی اولین چیزی که به وجود آمده است. [[طبرسی]] در [[تفسیر آیه]] {{متن قرآن|بَدِيعُ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ}}<ref>سوره بقره آیه ١١٧.</ref> می‌گوید البدیع به معنای مبدَع یعنی اولین چیزی که به وجود آمده است.... البته بین بدیع و مبدَع تفاوت وجود دارد، تعبیر «بدیع» [[مبالغه]] آمیز است، به خلاف تعبیر «مبدع»... ابتداع و اختراع و انشاء نیز مانند یکدیگر هستند و هر کس که چیزی را به وجود بیاورد در [[حقیقت]] آن را ابداع کرده است که اسم چنین چیزی بدعت است<ref>طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان، ج۱، ص١٩٣.</ref>.<ref>[[محمد علی انصاری|انصاری، محمد علی]]، [[الموسوعة الفقهیة المیسره ج۶ (کتاب)|الموسوعة الفقهیة المیسره ج۶]]، ص۳۱۲ ـ ۳۳۱.</ref>
 == منابع ==