حج: تفاوت میان نسخه‌ها

۱۴٬۴۰۵ بایت اضافه‌شده ،  ‏۲۰ نوامبر ۲۰۱۸
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱۰: خط ۱۰:


==رابطه حج با [[زیارت]]==
==رابطه حج با [[زیارت]]==
*وقتی که حج، حضور در میقاتِ ربّ است، وقتی شرکت در ضیافۀالله است، وقتی لبیک گفتن به ندای ابراهیم و دعوتِ خداوند است، پس حاجی باید به تناسبِ «مقام»، خود را مهیّای این «بارعام» سازد. در مورد این ادب باطنی حج، [[امام صادق]]{{ع}} فرموده است: {{عربی|اندازه=155%|«اذا اردتَ الحجّ فجرّد قلبک لله من قبل عزمِکَ من کلّ شاغلٍ وحجابِ کلّ حجابٍ وفَوّض امورک کلّها الی خالقِک وتوکل علیه فی جمیع ما یظهر من حرکاتک وسکناتِک»}}<ref>بحار الأنوار، ج۹۶، ص۱۲۴.</ref> «دل را در هنگام و هنگامه حج، برای خدا مجرد ساختن و از هر حجابی و شاغلی آزاد ساختن، همه امور را به خدا سپردن و در تمام حرکات و سکنات، بر او توکّل داشتن ...»<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ زیارت (کتاب)|فرهنگ زیارت]]، ص:۱۱۳-۱۱۵.</ref>.  
*وقتی که حج، حضور در میقاتِ ربّ است، وقتی شرکت در ضیافۀالله است، وقتی لبیک گفتن به ندای ابراهیم و دعوتِ خداوند است، پس حاجی باید به تناسبِ مقام، خود را مهیّای این بارعام سازد. در مورد این ادب باطنی حج، [[امام صادق]]{{ع}} فرموده است: {{عربی|اندازه=155%|«اذا اردتَ الحجّ فجرّد قلبک لله من قبل عزمِکَ من کلّ شاغلٍ وحجابِ کلّ حجابٍ وفَوّض امورک کلّها الی خالقِک وتوکل علیه فی جمیع ما یظهر من حرکاتک وسکناتِک»}}<ref>بحار الأنوار، ج۹۶، ص۱۲۴.</ref> "دل را در هنگام و هنگامه حج، برای خدا مجرد ساختن و از هر حجابی و شاغلی آزاد ساختن، همه امور را به خدا سپردن و در تمام حرکات و سکنات، بر او توکّل داشتن ..."<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ زیارت (کتاب)|فرهنگ زیارت]]، ص:۱۱۳-۱۱۵.</ref>.  
*اگر حاجی [[زائر]]، این‌گونه با قلبی سرشار از خدا و تهی از غیر، رو به خدای آورد، طبیعی است که هر قدمِ مهمانِ خدا عبادت و درجه و رتبه به حسا ب می‌آید و در مقابل هر گام حسنه ای بر او افزوده شده و سیّئه ای از او محو می‌شود، چنانکه [[امام صادق]]{{ع}} فرموده است: {{عربی|اندازه=155%|«انَّ العبدَ المؤمِنَ حینَ یَخْرُج من بیته حاجّاً لا یخطو خُطوهً ولا تَخْطُو به راحلِتُه الّا کتب الله له بها حسنهً ومحی عنه سیئهً وَرَفَع له بها درجهً»}}<ref>بحار الأنوار، ج۹۶، ص۳۱۵.</ref> در این صورت است که حاجی، مهمان خدا خواهد بود والّا خیر. در این [[زیارت]]، تک تک عمل‌ها و مناسک حج، باید سازنده و آموزنده باشد<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ زیارت (کتاب)|فرهنگ زیارت]]، ص:۱۱۳-۱۱۵.</ref>.  
*اگر حاجی [[زائر]]، این‌گونه با قلبی سرشار از خدا و تهی از غیر، رو به خدای آورد، طبیعی است که هر قدمِ مهمانِ خدا عبادت و درجه و رتبه به حسا ب می‌آید و در مقابل هر گام حسنه ای بر او افزوده شده و سیّئه ای از او محو می‌شود، چنانکه [[امام صادق]]{{ع}} فرموده است: {{عربی|اندازه=155%|«انَّ العبدَ المؤمِنَ حینَ یَخْرُج من بیته حاجّاً لا یخطو خُطوهً ولا تَخْطُو به راحلِتُه الّا کتب الله له بها حسنهً ومحی عنه سیئهً وَرَفَع له بها درجهً»}}<ref>بحار الأنوار، ج۹۶، ص۳۱۵.</ref> در این صورت است که حاجی، مهمان خدا خواهد بود والّا خیر. در این [[زیارت]]، تک تک عمل‌ها و مناسک حج، باید سازنده و آموزنده باشد<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ زیارت (کتاب)|فرهنگ زیارت]]، ص:۱۱۳-۱۱۵.</ref>.  
*با پوشیدن جامه احرام، جامه‌های گناه را باید زمین ریخت و با غسل احرام، گناهان را شستشو کرد و [[توبه]] نمود و با احرام بستن، با خدا باید تجدید پیمان نمود و با گفتن «لبیک»، از صمیم جان به ندای دعوتِ خدا و ابراهیم پاسخ گفت و با ورود به حرم، خود را در حریم حرمت الهی دید و با سعی و طواف، خود را خدایی ساخت و بین خوف و رجاء بود<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ زیارت (کتاب)|فرهنگ زیارت]]، ص:۱۱۳-۱۱۵.</ref>.  
*با پوشیدن جامه احرام، جامه‌های گناه را باید زمین ریخت و با غسل احرام، گناهان را شستشو کرد و [[توبه]] نمود و با احرام بستن، با خدا باید تجدید پیمان نمود و با گفتن لبیک، از صمیم جان به ندای دعوتِ خدا و ابراهیم پاسخ گفت و با ورود به حرم، خود را در حریم حرمت الهی دید و با سعی و طواف، خود را خدایی ساخت و بین خوف و رجاء بود<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ زیارت (کتاب)|فرهنگ زیارت]]، ص:۱۱۳-۱۱۵.</ref>.  
*باید با رمی جمرات، شیطان‌های نهان و آشکار، درونی و بیرونی را طرد کرد و با قربانی گوسفند، نفس سرکش را قربانی کرد و کشت و ... به میقات دوست رفت و در منای معرفت مقیم شد و در پرتو هدایت خدا قرار گرفت و بهتر از پیش شد ... در این زمینه، به گفتگوی عمیق و زیبا و بدیعِ [[امام سجاد|امام زین العابدین]]{{ع}} با «شِبلی» که از حج آمده بود و [[امام]] به دیدارش رفت مراجعه و دقت کنید<ref>کتاب حج مجموعه مقالات چاپ وزارت ارشاد، ص۲۱. متن این حدیث طولانی را به نقل از «مستدرک الوسائل» بیان کرده است. ناصرخسرو هم در قصیده معروف خود حاجیان آمدند با تعظیم ... آن را به نظم درآورده است.</ref>. این است که حج، همرنگ شدن با خالصان و پاکان و هماهنگ شدن با فرشتگان و کرّوبیان است. در زمان موعود، به سرزمین میعاد رفتن است. کعبه و قبله را از نزدیک دیدن است و جهت و وجهه عمل را مشاهده کردن است. [[زیارت]] کعبه‌ای است که به فرمان خدا همه روزه و در کارهای عبادی، روی بدان سو می‌کنیم و چهره به طرف «مسجدالحرام» می‌گیریم که قبله‌ای است پسندیده و رضایتبخش {{عربی|اندازه=155%|﴿{{متن قرآن|فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ }}﴾}}<ref>بقره، آیه۱۴۴.</ref>  حاجی، در این [[زیارت]]، به خانه خدا و قبله گاه می‌رود<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ زیارت (کتاب)|فرهنگ زیارت]]، ص:۱۱۳-۱۱۵.</ref>.
*باید با رمی جمرات، شیطان‌های نهان و آشکار، درونی و بیرونی را طرد کرد و با قربانی گوسفند، نفس سرکش را قربانی کرد و کشت و ... به میقات دوست رفت و در منای معرفت مقیم شد و در پرتو هدایت خدا قرار گرفت و بهتر از پیش شد ... در این زمینه، به گفتگوی عمیق و زیبا و بدیعِ [[امام سجاد|امام زین العابدین]]{{ع}} با "شِبلی" که از حج آمده بود و [[امام]] به دیدارش رفت مراجعه و دقت کنید<ref>کتاب حج مجموعه مقالات چاپ وزارت ارشاد، ص۲۱. متن این حدیث طولانی را به نقل از مستدرک الوسائل بیان کرده است. ناصرخسرو هم در قصیده معروف خود حاجیان آمدند با تعظیم ... آن را به نظم درآورده است.</ref>. این است که حج، همرنگ شدن با خالصان و پاکان و هماهنگ شدن با فرشتگان و کرّوبیان است. در زمان موعود، به سرزمین میعاد رفتن است. کعبه و قبله را از نزدیک دیدن است و جهت و وجهه عمل را مشاهده کردن است. [[زیارت]] کعبه‌ای است که به فرمان خدا همه روزه و در کارهای عبادی، روی بدان سو می‌کنیم و چهره به طرف مسجدالحرام می‌گیریم که قبله‌ای است پسندیده و رضایتبخش {{عربی|اندازه=155%|﴿{{متن قرآن|فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ }}﴾}}<ref>بقره، آیه۱۴۴.</ref>  حاجی، در این [[زیارت]]، به خانه خدا و قبله گاه می‌رود<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ زیارت (کتاب)|فرهنگ زیارت]]، ص:۱۱۳-۱۱۵.</ref>.


*در مسأله ترویج و احیای فرهنگ [[اهل بیت]]{{عم}}: از جمله سنگرها و پایگاه هایی که می‌توانست- و باید- نقش عظیم و سرنوشت سازی داشته باشد، حج و [[زیارت]] خانه خدا بود. اعتقاد داشتن به [[امامت]] [[ائمه]] [[معصوم]]{عم}}، و التزام به رهبری آنان، در همه ابعاد مکتب و فروعِ [[دین]]، نقش اساسی دارد و مسائل [[اسلام]]، تنها در ارتباط با [[امامت]]، و اعتقاد به رهبری و [[ولایت]] [[امام]] [[معصوم]] یا جانشینان اوست که در جهت صحیح خویش، سیر می‌کند، ولی از این میان، به فریضه بزرگِ «حجّ» می پردازیم که با بحث [[زیارت]]، تناسب و پیوند دارد و [[مکه]]، خود، یکی از زیارتگاه‌های بزرگ اسلامی است و کعبه مقدس و حرم خدا و [[پیامبر خاتم|رسول]]، از مزارهای بسیار شریف و پرارج، در نظر همه مذاهب و فرقه‌های اسلامی و ملیت‌های مختلف این «امت عظیم» است. و کنگره عظیم سالانه را به کانونی فعّال، در جهت هدایت و وحدت مسلمین و اتحاد قوا و صفوف و قلوب، در برابر دشمن، تبدیل کند و از آن، مرکزیّتی برای رشد فرهنگ دینی و تعلیمات [[اسلام]] پدید آورد<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ زیارت (کتاب)|فرهنگ زیارت]]، ص:۱۳۳-۱۳۵.</ref>.
*در مسأله ترویج و احیای فرهنگ [[اهل بیت]]{{عم}}: از جمله سنگرها و پایگاه هایی که می‌توانست- و باید- نقش عظیم و سرنوشت سازی داشته باشد، حج و [[زیارت]] خانه خدا بود. اعتقاد داشتن به [[امامت]] [[ائمه]] [[معصوم]]{{عم}}، و التزام به رهبری آنان، در همه ابعاد مکتب و فروعِ [[دین]]، نقش اساسی دارد و مسائل [[اسلام]]، تنها در ارتباط با [[امامت]]، و اعتقاد به رهبری و [[ولایت]] [[امام]] [[معصوم]] یا جانشینان اوست که در جهت صحیح خویش، سیر می‌کند، ولی از این میان، به فریضه بزرگِ حجّ می پردازیم که با بحث [[زیارت]]، تناسب و پیوند دارد و [[مکه]]، خود، یکی از زیارتگاه‌های بزرگ اسلامی است و کعبه مقدس و حرم خدا و [[پیامبر خاتم|رسول]]، از مزارهای بسیار شریف و پرارج، در نظر همه مذاهب و فرقه‌های اسلامی و ملیت‌های مختلف این امت عظیم است. و کنگره عظیم سالانه را به کانونی فعّال، در جهت هدایت و وحدت مسلمین و اتحاد قوا و صفوف و قلوب، در برابر دشمن، تبدیل کند و از آن، مرکزیّتی برای رشد فرهنگ دینی و تعلیمات [[اسلام]] پدید آورد<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ زیارت (کتاب)|فرهنگ زیارت]]، ص:۱۳۳-۱۳۵.</ref>.
*حضرت امام خمینی در مورد ابعاد سیاسی و اجتماعیِ عباداتی همچون نماز و حج که مربوط به زندگی دنیوی انسان‌هاست، می‌فرماید: "... مسلمانان، از جهات اجتماعی- سیاسیِ این عبادات، غافل شده اند و به خصوص در اجتماع حج، که مهبط وحی و خاستگاه [[اسلام]] است از برکات این تجمع، متأسفانه غافل شده‌اند. اجتماعی که شارع مقدس [[اسلام]]، به آسانی و به صورتی فراهم کرده که برای ملت‌ها و دولت‌های دیگر، جز با تلاشی بزرگ و صرف بودجه ای هنگفت، امکان‌پذیر نیست. و اگر مسلمین، رشد سیاسی و اجتماعی داشتند، از راه تبادل افکار و تفاهم و اندیشیدن در نیازهای سیاسی- اجتماعی و قوانین اقتصادی و حقوقی و اجتماعی و سیاسی به حلّ بسیاری از مشکلات و مسائل مورد ابتلای خود موفق می‌شدند و آنگاه، دیده می‌شد که [[اسلام]]، بر خلاف تصوّر بسیاری از جوانان و بلکه پیرمردان [[اسلام]]، که تحت تأثیر تبلیغات شوم و مسموم و مستمرّ بیگانه و عمّالشان در طول تاریخ قرار گرفته اند، تنها در عبادت و اخلاق، خلاصه نمی شود. این تبلیغات دامنه‌دار اجانب، برای آن بوده است که [[اسلام]] و منتسبین به [[اسلام]] را از چشم جوانان و دانشجویانِ علوم جدید، بیندازند ..."<ref>کتاب البیع، امام خمینی چاپ اسماعیلیان، ج۲، ص۴۶۰.</ref><ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ زیارت (کتاب)|فرهنگ زیارت]]، ص:۱۳۳-۱۳۵.</ref>.  
*حضرت امام خمینی در مورد ابعاد سیاسی و اجتماعیِ عباداتی همچون نماز و حج که مربوط به زندگی دنیوی انسان‌هاست، می‌فرماید: "... مسلمانان، از جهات اجتماعی- سیاسیِ این عبادات، غافل شده اند و به خصوص در اجتماع حج، که مهبط وحی و خاستگاه [[اسلام]] است از برکات این تجمع، متأسفانه غافل شده‌اند. اجتماعی که شارع مقدس [[اسلام]]، به آسانی و به صورتی فراهم کرده که برای ملت‌ها و دولت‌های دیگر، جز با تلاشی بزرگ و صرف بودجه ای هنگفت، امکان‌پذیر نیست. و اگر مسلمین، رشد سیاسی و اجتماعی داشتند، از راه تبادل افکار و تفاهم و اندیشیدن در نیازهای سیاسی- اجتماعی و قوانین اقتصادی و حقوقی و اجتماعی و سیاسی به حلّ بسیاری از مشکلات و مسائل مورد ابتلای خود موفق می‌شدند و آنگاه، دیده می‌شد که [[اسلام]]، بر خلاف تصوّر بسیاری از جوانان و بلکه پیرمردان [[اسلام]]، که تحت تأثیر تبلیغات شوم و مسموم و مستمرّ بیگانه و عمّالشان در طول تاریخ قرار گرفته اند، تنها در عبادت و اخلاق، خلاصه نمی شود. این تبلیغات دامنه‌دار اجانب، برای آن بوده است که [[اسلام]] و منتسبین به [[اسلام]] را از چشم جوانان و دانشجویانِ علوم جدید، بیندازند ..."<ref>کتاب البیع، امام خمینی چاپ اسماعیلیان، ج۲، ص۴۶۰.</ref><ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ زیارت (کتاب)|فرهنگ زیارت]]، ص:۱۳۳-۱۳۵.</ref>.  
*حج، تنها یک عبادت نیست که به هر صورت، انجام گیرد. فلسفه و اهداف این مناسک مهم، اگر درست شناخته و پی گیری و پیاده شود، آنگاه ادا شده است. در حج، مهم، اقامه آن است، برپا داشتن! سفارش [[امام علی|امیرالمؤمنین]]{{ع}} به "قثم بن عباس" که از طرف آن حضرت، حکمفرمای مکه بود، این است که: {{عربی|اندازه=155%|«فَاقِمْ لِلناسِ الحجَّ وذَکِّرهُمْ بایّام اللهِ»}}<ref>نهج البلاغه، فیض الاسلام، نامه۶۷.</ref> حج را برای مردم برپای دار، و آنان را به یاد «ایام الله» بیانداز. یادآوری و احیای ایام الله، در کنار اقامه حج و برپایی این مراسم بیان شده است، توجه به سازندگی این دو کار، مهم است<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ زیارت (کتاب)|فرهنگ زیارت]]، ص:۱۳۳-۱۳۵.</ref>.
*حج، تنها یک عبادت نیست که به هر صورت، انجام گیرد. فلسفه و اهداف این مناسک مهم، اگر درست شناخته و پی گیری و پیاده شود، آنگاه ادا شده است. در حج، مهم، اقامه آن است، برپا داشتن! سفارش [[امام علی|امیرالمؤمنین]]{{ع}} به "قثم بن عباس" که از طرف آن حضرت، حکمفرمای مکه بود، این است که: {{عربی|اندازه=155%|«فَاقِمْ لِلناسِ الحجَّ وذَکِّرهُمْ بایّام اللهِ»}}<ref>نهج البلاغه، فیض الاسلام، نامه۶۷.</ref> حج را برای مردم برپای دار، و آنان را به یاد "ایام الله" بیانداز. یادآوری و احیای ایام الله، در کنار اقامه حج و برپایی این مراسم بیان شده است، توجه به سازندگی این دو کار، مهم است<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ زیارت (کتاب)|فرهنگ زیارت]]، ص:۱۳۳-۱۳۵.</ref>.
*پس، روح حج، [[امامت]] است و این عبادت، تنها در پیوند با رهبری است که سیاست صحیح [[قرآن]] را پیاده خواهد کرد و کعبه، قیاماً للناس خواهد شد و منافع و سودهای عظیم این فریضه الهی، عاید مسلمانان خواهد گشت<ref>آیات ۹۷ مائده،۲۵ حج،۹۶ آل عمران، ۱۲۵ و ۱۵۹ بقره مطالعه شود.</ref><ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ زیارت (کتاب)|فرهنگ زیارت]]، ص:۱۳۳-۱۳۵.</ref>.
*پس، روح حج، [[امامت]] است و این عبادت، تنها در پیوند با رهبری است که سیاست صحیح [[قرآن]] را پیاده خواهد کرد و کعبه، قیاماً للناس خواهد شد و منافع و سودهای عظیم این فریضه الهی، عاید مسلمانان خواهد گشت<ref>آیات ۹۷ مائده،۲۵ حج،۹۶ آل عمران، ۱۲۵ و ۱۵۹ بقره مطالعه شود.</ref><ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ زیارت (کتاب)|فرهنگ زیارت]]، ص:۱۳۳-۱۳۵.</ref>.
==حج، عبادتی سیاسی==
*حج، بیش از هرچیز، درونمایه توحیدی و تأثیر تربیتی و عرفانی و آموزش اطاعت و تعبّد دارد، و بازآفرینی خاطره ابراهیم بت‌شکن و [[عشق]] و اخلاص و ایثار او در راه خداست و حضور، در کلاسی است که انبیای بزرگ و اولیاء الله، آموزگار آن هستند، عامل تقویت تقوا و ایمان و مبارزه با نفسانیت و هواپرستی و خودخواهی و غرور و تکبر و دنیادوستی است. این بحث، در جای خود مسلّم است. لیکن، بعد سیاسی این اجتماع عظیم، به خصوص در رابطه با رهبری، نباید مورد غفلت قرار گیرد. که اگر حج، فاقد این بُعد باشد، آن سود لازم را نخواهد داشت و نیروی عظیمی که در حج، متمرکز و متبلور می شود، هدر و هرز خواهد رفت. در این باره بهتر است قسمت‌هایی از سخنان [[امام]] امت را نقل کنیم، تا به بحث اصلیِ خویش برسیم. چرا که کلامِ [[امام]]، [[امام]] کلام‌هاست و سخن او نیز، همچون خودش، حجت و سند و معیار و میزان است<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ زیارت (کتاب)|فرهنگ زیارت]]، ص:۱۳۵-۱۴۰.</ref>.
*[[امام]]، در بعد سیاسی فریضه حج می فرماید: "این [[مکه]]، این مشعر، این منا، این عرفات، همه‌اش یک مسأله سیاسی است. ممکن است عبادت باشد، در عباداتش هم سیاست است، سیاست هم عبادت است"<ref> خط امام، کلام امام، ج۲، ص۱۰۵.</ref>. "مجتمع، هم یک مجتمع سیاسی است که باید اشخاصی که از اطراف می روند، از ممالک مختلف می روند، مسائل را با هم طرح بکنند، مسائل مسلمین را طرح بکنند ..."<ref>صحیفه نور، ج۹، ص۱۳۷.</ref>. "... اجتماع حج، از امور بسیار سیاسی [[اسلام]] است که تمام طبقات مستطیع، که هر جای ایران اسلامی هستند، هر جای ممالک اسلامی هستند، جمع شوند در هر سال در یک محلّی، ... این اجتماعات، اجتماعاتِ سیاسی است، اجتماعی است، باید در این اجتماعات، گویندگان، نویسندگان همه بلاد مسلمین در آنجا مسائل [[اسلام]] را، مسائل بلاد مسلمین را، گرفتاری‌هایی که دارند ... باید چه کنند"<ref>صحیفه نور، ج۹، ص۲۰۴.</ref>. "... جهات سیاسی زیادی در اجتماعات، جماعات و جُمعات و خصوصاً اجتماعِ گرانبهای حج می‌باشد که از آن جمله، اطلاع بر گرفتاری‌های اساسی و سیاسی [[اسلام]] و مسلمین است، که با گردهمایی روحانیون و روشنفکران و متعهّدان [[زائر]] بیت الله الحرام ممکن است طرح، و با مشورت، از راه‌حل‌ها مطّلع، و در بازگشت به کشورهای اسلامی، در مجتمع‌های عمومی گزارش داده و در رفع آنها کوشا شوند ..."<ref>صحیفه نور، ج۹، ص۲۲۳.</ref><ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ زیارت (کتاب)|فرهنگ زیارت]]، ص:۱۳۵-۱۴۰.</ref>.
*[[امام]] امت، ضمن راهنمایی‌هایی که در جهت اهداف و محتوای سیاسیِ حج دارد، در تبیین اینکه از حج، چه استفاده های تبلیغی و سیاسی- اجتماعی می‌توان برد، می فرماید: "... باید در این اجتماع عظیم الهی که هیچ قدرتی جز قدرت لایزال خداوند، نمی تواند آن را فراهم کند، مسلمانان به بررسی مشکلات عمومی مسلمین پرداخته و در راه رفع آنها با مشورتِ همگان، کوشش کنند ..."<ref> پیام حجّ امام، در ۱۵ شهریور ۶۰.</ref> و خطاب به حاضران آن میقات عظیم و کنگره شکوهمند، می‌گوید: "... همه شما، ای زائران بزرگوار بیت الله الحرام، که از چهار سوی عالم، به طرف خانه خدا، مرکز [[توحید]] و محلّ [[وحی]]، و مقام ابراهیم و محمد، این دو ابر مرد بت شکن و پرخاشگر بر مستکبرین شتافتید، ... حال، بشناسید این مشاعر بزرگ را، و مجهّز شوید از مرکز بت‌شکنی، برای شکستن بت‌های بزرگ، که به صورت قدرت‌های شیطانی و چپاولگران آدمخوار درآمده‌اند و از این قدرت‌های تهی از ایمان نهراسید و با اتّکال به خدای بزرگ، در این مواقف عظیمه، پیمان اتحاد و اتفاق در مقابل جنود شرک و شیطنت ببندید ..."<ref>صحیفه نور، ج۹، ص۲۲۱، پیام [[امام]] به مناسبت روز عرفه</ref>. الله اکبر ... شگفت سخنی است و بزرگ پیامی! راستی وقتی که فقیهی بزرگوار و آگاه و بیدار، اینگونه ابراهیم‌وار، تبر برداشته و به جانِ بت‌های پوشالی قرن افتاده باشد، حج هم در مسیر خود، هدایتگر افکار و مؤلف قلوب خواهد شد ... الحمدلله، بر این نعمت عظمی. این، خود یکی از نمونه‌های [[امامت]] و رهبری اصیل، در شئون اسلامی- و از جمله حج- است که خدا بر ما منت نهاده است. باز هم بشنویم از زبانِ این هادی امت، که زلال معارفِ دین است:"... از همه بالاتر، در هر سال یک مرتبه اجتماع در حج که از همه بلاد اسلامی، اشخاصی که مستطیع هستند، واجب شده است بر آنها که مجتمع شوند و باید در آنجا مسائل [[اسلام]]، در آن مواقفی که در حج هست، در عرفات، به خصوص در منا، و بعد در خود [[مکه]] مکرمه و بعد در حرم [[پیامبر خاتم|رسول اکرم]]{{صل}}، این مواقفی که در آنجا هست، در آنجا مردم مطلع بشوند از اوضاع مملکت و از اوضاع تمام کشورهای اسلامی، و در آنجا بالحقیقه، یک مجلس عالی است و یک اجتماع عالی برای بررسی تمام اوضاع تمام کشورهای اسلامی"<ref>صحیفه نور،ج۸، ص ۲۶۴.</ref><ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ زیارت (کتاب)|فرهنگ زیارت]]، ص:۱۳۵-۱۴۰.</ref>.
*حضرت [[امام]]، در پیام دیگری، وظایف حجاج را بیان فرموده است. از جمله اینکه: "... بر دانشمندان و معمّمین لازم است مسائل اساسی سیاسی و اجتماعیِ خود را با دیگر برادران در میان بگذارند و در رفع آن، طرح‌هایی تهیه کنند"<ref>صحیفه نور،ج ۹، ص ۱۷۶.</ref> آنچه سبب عدم استفاده از حج شده است، نشناختن فلسفه اجتماعی- سیاسیِ این اجتماع عظیم امت مسلمان است. در واقع، چیزی که [[امام]]، از آن به "گم کردن حج" تعبیر می‌کند و ضرورت بازیابی و پیدا کردن حج را مطرح می‌سازد: "... مسلمین، اگر حج را پیدا کنند، آن سیاستی که در حج به کار رفته از طرفِ [[اسلام]]، همان را پیدا کنند، کافی است برای این که استقلال خودشان را پیدا کنند"<ref>صحیفه نور، ج ۱۰، ص ۱۱۶.</ref> [[امام]] امت، خود در این رابطه کوشید تا از طریق پیام‌های خود در ایام حج به زائران خانه خدا و نیز در سخنرانی‌های خود، صدای مظلومیت امت مسلمان ایران را به گوش جهانیان برساند و آنان را در مبارزه با دشمنان [[قرآن]] و مسلمین به همبستگی و اتحاد وادارد و حج را به کانون و پایگاهی برای مبارزه علیه استکبار و کفر جهانی تبدیل سازد<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ زیارت (کتاب)|فرهنگ زیارت]]، ص:۱۳۵-۱۴۰.</ref>.
*چه سکویی رفیع‌تر از مواقف حج؟! و چه بلندگویی رساتر از مسجدالحرام و منا و عرفات! .. [[امام]]، چه خوب و صریح و ظریف و عمیق، انگشت روی نقاط حسّاس و سرنوشت ساز مسائل گذاشته، برای آگاهی بخشی و منفعت آفرینیِ [[زیارت]] کعبه برای مصالح مسلمین، می گوید: "... ای مسلمانانی که در کنار خانه خدا، به دعا نشسته‌اید، به ایستادگان در مقابل آمریکا و سایر ابرقدرت‌ها دعا کنید ..."<ref>صحیفه نور، ج ۱۳، ص ۸۴.</ref> و با اظهار شگفتی از خامیِ روحانی نمایان وابسته به حکّام جور، نسبت به مسائل [[اسلام]]، می فرماید: "... نمی دانم ائمه جماعت حرمین شریفین، از [[اسلام]] چه برداشت کرده اند و از حج بیت الله الحرام که سرتاسر آن مشحون به سیاست، و سرلوحه آن، قیام انسان‌ها به قسط و رفع ستمگری‌ها و چپاولگری‌هاست که سیاستِ کلّیِ انبیای عظام و خصوص، [[پیامبر خاتم|حضرت رسول خاتم]]{{صل}} است، چه فهمیده‌اند، که زائرین حرمین شریفین را به اسم [[اسلام]] از دخالت در سیاست و حتی از شعار علیه اسرائیل و آمریکا منع می کنند؟ ... اگر دولت حجاز از این فریضه عبادی سیاسی که هر سال در مواقف کریمه حرمینِ شریفین، با حضور میلیونی مسلمانان تشکیل می شود استفاده سیاسی [[اسلام]] می نمود، احتیاج به آمریکا و هواپیماهای "آواکس" آن و سایر ابرقدرت‌ها نداشت ... در مرکز سیاست [[اسلام]]، مسلمین به حکمِ وعّاظ السلاطین با دخالت در سیاست، بلکه با شعار علیه دشمنان خونخوار [[قرآن]] کریم و [[اسلام]] عزیز، مجرم شناخته می‌شوند و به حبس و شکنجه کشیده می‌گردند ... از حجاج بیت الله الحرام تقاضا داریم که برای پیروزی اسلام، در مواقف شریفه دعا کنند و پیام ملت ایران و ندای "یا للمسلمینِ" این امّت مظلوم را به کشورهای خود برسانند ..."<ref>صحیفه نور، ج ۱۵، ص ۱۸۶.</ref> در همین پیام است که [[امام]] امت، با اشاره به محتوای آگاهی بخش و وحدت آفرین و بیدارگر حج، اظهار تأسف می کنند از اینکه: "... ملاذ و ملجائی چون حرمین شریفین، که در عهد [[پیامبر خاتم|رسول خدا]]{{صل}} مرکز عبادت و سیاست اسلامی بوده و پس از رحلت آن بزرگوار، مدت‌ها نیز چنین بوده است و طرح فتوحات و سیاست از آن دو مرکز بزرگ سیاسی عبادی ریخته می شده است، اکنون به واسطه کج فهمی‌ها و غرض ورزی‌ها و تبلیغات وسیع ابرقدرت‌ها، کار را به آنجا بکشانند که دخالت در امور سیاسی و اجتماعی، که مورد احتیاج مبرم و از اهمّ امور مسلمین است، در حرمین شریفین، جرم شناخته شود ... جرم این مسلمانان، شعار بر ضدّ آمریکا و اسرائیل، این دشمنان خدا و رسول بوده است ..."<ref>صحیفه نور، ج ۱۵، ص ۱۸۶.</ref><ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ زیارت (کتاب)|فرهنگ زیارت]]، ص:۱۳۵-۱۴۰.</ref>. 
*از بیانات فراوان [[امام]] امت در بعد سیاسی حج و دستورالعمل بهره برداری صحیح از این فریضه، به همین مقدار- هرچند به طول انجامید- بسنده می‌کنیم<ref>سخنان امام در این باره بسیار است. از جمله به موارد زیر، می توانید مراجعه نمایید: صحیفه نور، ج۱، ص ۱۵۶، ۱۹۴؛ ج۳، ص ۱۲۳؛ ج۹، ص ۲۳۵؛ ج۱۰، ص ۲۲۲؛ ج۱۳، ص ۸۰، ۱۲۳، ۱۶۳، ۱۵۴، ۱۵۵.</ref>  این همه، برای نشان دادن این جهت در حج بود که: مرتبط است با وضعیت اجتماعی و سرنوشت سیاسی مسلمین. حاکم بر [[حق]] اسلامی هم نمی‌تواند نسبت به آن بی‌تفاوت باشد. از این رو، حج، برای احیای امر [[ائمه]]{{عم}} و نشر [[حق]] و دفاع از فضیلت‌ها و مبارزه با طاغوت‌ها، سنگری برای رهبری و [[ولایت]] است. که هم [[امام]] مسلمین به آن توجه دارد و هم پیروان [[قرآن]] باید از آن، در جهت [[حق]]، بهره بگیرند<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ زیارت (کتاب)|فرهنگ زیارت]]، ص:۱۳۵-۱۴۰.</ref>.
== جستارهای وابسته ==
== جستارهای وابسته ==


۱۹٬۴۱۸

ویرایش