تزکیه در فقه سیاسی: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ ‏۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۲۴

مقدمه

تزکیه: زدودن صفات رذیله از قلب^[۱]، صلاح و اصلاح‌ کردن^[۲]، تطهیر کردن و رشد و نمو قلب به خیرات و برکات^[۳]. اصل آن "زکی" به معنای رشد و فزونی^[۴] یا کنار گذاشتن آنچه حق نیست و خارج‌ کردن آن از اصل سالم^[۵]. ﴿أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يُزَكُّونَ أَنْفُسَهُمْ﴾^[۶].

تزکیه انسان دو نوع است:

تزکیه عملی که در قرآن از آن به نیکی یاد شده است: ﴿قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاهَا﴾^[۷].
تزکیه شعاری و ادعایی که قرآن کریم به‌شدت آن را مذمّت کرده است: ﴿فَلَا تُزَكُّوا أَنْفُسَكُمْ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنِ اتَّقَى﴾^[۸]^[۹].

در آیه شریفه ﴿كَمَا أَرْسَلْنَا فِيكُمْ رَسُولًا مِنْكُمْ يَتْلُو عَلَيْكُمْ آيَاتِنَا وَيُزَكِّيكُمْ﴾^[۱۰] تزکیه به تطهیر کثافات و پلیدی‌ها و محو آنها در همه ابعاد، تفسیر شده است که شامل محو و زایل‌کردن اعتقادات فاسد، مثل شرک و کفر، ازاله اخلاقیات و ملکات پست و رذایل اخلاقی مانند تکبر و بخل و امحای اعمال و افعال پلید مانند قتل و زنا و شرب خمر می‌شود^[۱۱].

"تزکیه" در کنار تلاوت آیات قرآنی و تعلیم کتاب و حکمت که شامل همه معارف اصلی و فرعی است، اهداف عالی رسالت را تشکیل می‌دهند. "تزکیه نفوس" علاوه بر اینکه وظیفه‌ای فردی است: ﴿قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاهَا﴾^[۱۲]، وظیفه‌ای اجتماعی برای پیامبر(ص) و امام و رهبر جامعه است تا زمینه‌های تزکیه نفوس مردم را در جامعه ایجاد کند^[۱۳].

منابع

نظرزاده، عبدالله، فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم

پانویس

↑ حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن، ج۴، ص۲۹۳.
↑ خلیل بن احمد فراهیدی، کتاب العین، ج۵، ص۳۹۴.
↑ حسین راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ص۳۸۰.
↑ ابن‌فارس، معجم مقاییس اللغة، ج۳، ص۱۷.
↑ حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن، ج۴، ص۲۹۳.
↑ «آیا به کسانی ننگریسته‌ای که خویشتن را پاکیزه می‌انگارند» سوره نساء، آیه ۴۹.
↑ «بی‌گمان آنکه جان را پاکیزه داشت رستگار شد» سوره شمس، آیه ۹.
↑ «پس خود را به پاکی نستأیید که او به آنکه پرهیزگاری ورزد داناتر است» سوره نجم، آیه ۳۲.
↑ حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن، ج۴، ص۲۹۳.
↑ «چنان که از خودتان پیامبری در میان شما فرستادیم که آیه‌های ما را بر شما می‌خواند و (جان) شما را پاکیزه می‌گرداند» سوره بقره، آیه ۱۵۱.
↑ سید محمد حسین طباطبایی، المیزان، ج۱، ص۳۳۰.
↑ «بی‌گمان آنکه جان را پاکیزه داشت رستگار شد» سوره شمس، آیه ۹.
↑ نظرزاده، عبدالله، فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم، ص:۱۷۹.

[1] حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن، ج۴، ص۲۹۳.

[2] خلیل بن احمد فراهیدی، کتاب العین، ج۵، ص۳۹۴.

[3] حسین راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ص۳۸۰.

[4] ابن‌فارس، معجم مقاییس اللغة، ج۳، ص۱۷.

[5] حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن، ج۴، ص۲۹۳.

[6] «آیا به کسانی ننگریسته‌ای که خویشتن را پاکیزه می‌انگارند» سوره نساء، آیه ۴۹.

[7] «بی‌گمان آنکه جان را پاکیزه داشت رستگار شد» سوره شمس، آیه ۹.

[8] «پس خود را به پاکی نستأیید که او به آنکه پرهیزگاری ورزد داناتر است» سوره نجم، آیه ۳۲.

[9] حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن، ج۴، ص۲۹۳.

[10] «چنان که از خودتان پیامبری در میان شما فرستادیم که آیه‌های ما را بر شما می‌خواند و (جان) شما را پاکیزه می‌گرداند» سوره بقره، آیه ۱۵۱.

[11] سید محمد حسین طباطبایی، المیزان، ج۱، ص۳۳۰.

[12] «بی‌گمان آنکه جان را پاکیزه داشت رستگار شد» سوره شمس، آیه ۹.

[13] نظرزاده، عبدالله، فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم، ص:۱۷۹.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-{{امامت}}
 {{مدخل مرتبط
 | موضوع مرتبط = تزکیه
@@ خط ۱۱: / خط ۱۰: @@
 [[تزکیه]] [[انسان]] دو نوع است:
-#[[تزکیه]] عملی که در [[قرآن]] از آن به [[نیکی]] یاد شده است: {{متن قرآن|قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاهَا}}<ref>«بی‌گمان آنکه جان را پاکیزه داشت رستگار شد» سوره شمس، آیه ۹.</ref>.
+# [[تزکیه]] عملی که در [[قرآن]] از آن به [[نیکی]] یاد شده است: {{متن قرآن|قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاهَا}}<ref>«بی‌گمان آنکه جان را پاکیزه داشت رستگار شد» سوره شمس، آیه ۹.</ref>.
-#[[تزکیه]] شعاری و ادعایی که [[قرآن کریم]] به‌شدت آن را مذمّت کرده است: {{متن قرآن|فَلَا تُزَكُّوا أَنْفُسَكُمْ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنِ اتَّقَى}}<ref>«پس خود را به پاکی نستأیید که او به آنکه پرهیزگاری ورزد داناتر است» سوره نجم، آیه ۳۲.</ref><ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن، ج۴، ص۲۹۳.</ref>.
+# [[تزکیه]] شعاری و ادعایی که [[قرآن کریم]] به‌شدت آن را مذمّت کرده است: {{متن قرآن|فَلَا تُزَكُّوا أَنْفُسَكُمْ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنِ اتَّقَى}}<ref>«پس خود را به پاکی نستأیید که او به آنکه پرهیزگاری ورزد داناتر است» سوره نجم، آیه ۳۲.</ref><ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن، ج۴، ص۲۹۳.</ref>.
 در [[آیه شریفه]] {{متن قرآن|كَمَا أَرْسَلْنَا فِيكُمْ رَسُولًا مِنْكُمْ يَتْلُو عَلَيْكُمْ آيَاتِنَا وَيُزَكِّيكُمْ}}<ref>«چنان که از خودتان پیامبری در میان شما فرستادیم که آیه‌های ما را بر شما می‌خواند و (جان) شما را پاکیزه می‌گرداند» سوره بقره، آیه ۱۵۱.</ref> [[تزکیه]] به [[تطهیر]] کثافات و پلیدی‌ها و محو آنها در همه ابعاد، [[تفسیر]] شده است که شامل محو و زایل‌کردن [[اعتقادات]] [[فاسد]]، مثل [[شرک]] و [[کفر]]، ازاله [[اخلاقیات]] و ملکات [[پست]] و [[رذایل اخلاقی]] مانند [[تکبر]] و [[بخل]] و امحای [[اعمال]] و [[افعال]] [[پلید]] مانند [[قتل]] و [[زنا]] و شرب خمر می‌شود<ref>سید محمد حسین طباطبایی، المیزان، ج۱، ص۳۳۰.</ref>.
@@ خط ۲۰: / خط ۱۹: @@
 == منابع ==
 {{منابع}}
-#[[پرونده:1379779.jpg|22px]] [[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|'''فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم''']]
+# [[پرونده:1379779.jpg|22px]] [[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|'''فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم''']]
 {{پایان منابع}}