تزکیه در فقه سیاسی: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ ‏۴ اکتبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۶:۲۳

اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث تزکیه است. "تزکیه" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:

تزکیه در لغت - تزکیه در قرآن - تزکیه در اخلاق اسلامی - تزکیه در فقه سیاسی - تزکیه در جامعه‌شناسی اسلامی - تزکیه در فقه اسلامی

مقدمه

تزکیه: زدودن صفات رذیله از قلب^[۱]، صلاح و اصلاح‌ کردن^[۲]، تطهیر کردن و رشد و نمو قلب به خیرات و برکات^[۳]. اصل آن "زکی" به معنای رشد و فزونی^[۴] یا کنار گذاشتن آنچه حق نیست و خارج‌ کردن آن از اصل سالم^[۵]. ﴿أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يُزَكُّونَ أَنْفُسَهُمْ﴾^[۶].

تزکیه انسان دو نوع است:

تزکیه عملی که در قرآن از آن به نیکی یاد شده است: ﴿قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاهَا﴾^[۷].
تزکیه شعاری و ادعایی که قرآن کریم به‌شدت آن را مذمّت کرده است: ﴿فَلَا تُزَكُّوا أَنْفُسَكُمْ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنِ اتَّقَى﴾^[۸]^[۹].

در آیه شریفه ﴿كَمَا أَرْسَلْنَا فِيكُمْ رَسُولًا مِنْكُمْ يَتْلُو عَلَيْكُمْ آيَاتِنَا وَيُزَكِّيكُمْ﴾^[۱۰] تزکیه به تطهیر کثافات و پلیدی‌ها و محو آنها در همه ابعاد، تفسیر شده است که شامل محو و زایل‌کردن اعتقادات فاسد، مثل شرک و کفر، ازاله اخلاقیات و ملکات پست و رذایل اخلاقی مانند تکبر و بخل و امحای اعمال و افعال پلید مانند قتل و زنا و شرب خمر می‌شود^[۱۱].

"تزکیه" در کنار تلاوت آیات قرآنی و تعلیم کتاب و حکمت که شامل همه معارف اصلی و فرعی است، اهداف عالی رسالت را تشکیل می‌دهند. "تزکیه نفوس" علاوه بر اینکه وظیفه‌ای فردی است: ﴿قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاهَا﴾^[۱۲]، وظیفه‌ای اجتماعی برای پیامبر(ص) و امام و رهبر جامعه است تا زمینه‌های تزکیه نفوس مردم را در جامعه ایجاد کند^[۱۳].

منابع

نظرزاده، عبدالله، فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم

پانویس

↑ حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن، ج۴، ص۲۹۳.
↑ خلیل بن احمد فراهیدی، کتاب العین، ج۵، ص۳۹۴.
↑ حسین راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ص۳۸۰.
↑ ابن‌فارس، معجم مقاییس اللغة، ج۳، ص۱۷.
↑ حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن، ج۴، ص۲۹۳.
↑ «آیا به کسانی ننگریسته‌ای که خویشتن را پاکیزه می‌انگارند» سوره نساء، آیه ۴۹.
↑ «بی‌گمان آنکه جان را پاکیزه داشت رستگار شد» سوره شمس، آیه ۹.
↑ «پس خود را به پاکی نستأیید که او به آنکه پرهیزگاری ورزد داناتر است» سوره نجم، آیه ۳۲.
↑ حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن، ج۴، ص۲۹۳.
↑ «چنان که از خودتان پیامبری در میان شما فرستادیم که آیه‌های ما را بر شما می‌خواند و (جان) شما را پاکیزه می‌گرداند» سوره بقره، آیه ۱۵۱.
↑ سید محمد حسین طباطبایی، المیزان، ج۱، ص۳۳۰.
↑ «بی‌گمان آنکه جان را پاکیزه داشت رستگار شد» سوره شمس، آیه ۹.
↑ نظرزاده، عبدالله، فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم، ص:۱۷۹.

[1] حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن، ج۴، ص۲۹۳.

[2] خلیل بن احمد فراهیدی، کتاب العین، ج۵، ص۳۹۴.

[3] حسین راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ص۳۸۰.

[4] ابن‌فارس، معجم مقاییس اللغة، ج۳، ص۱۷.

[5] حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن، ج۴، ص۲۹۳.

[6] «آیا به کسانی ننگریسته‌ای که خویشتن را پاکیزه می‌انگارند» سوره نساء، آیه ۴۹.

[7] «بی‌گمان آنکه جان را پاکیزه داشت رستگار شد» سوره شمس، آیه ۹.

[8] «پس خود را به پاکی نستأیید که او به آنکه پرهیزگاری ورزد داناتر است» سوره نجم، آیه ۳۲.

[9] حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن، ج۴، ص۲۹۳.

[10] «چنان که از خودتان پیامبری در میان شما فرستادیم که آیه‌های ما را بر شما می‌خواند و (جان) شما را پاکیزه می‌گرداند» سوره بقره، آیه ۱۵۱.

[11] سید محمد حسین طباطبایی، المیزان، ج۱، ص۳۳۰.

[12] «بی‌گمان آنکه جان را پاکیزه داشت رستگار شد» سوره شمس، آیه ۹.

[13] نظرزاده، عبدالله، فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم، ص:۱۷۹.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

@@ خط ۴: / خط ۴: @@
 : <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث '''[[تزکیه]]''' است. "'''[[تزکیه]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>
 <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
-: <div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[تزکیه در قرآن]] - [[تزکیه در حدیث]] - [[تزکیه در فقه سیاسی]] </div>
+: <div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[تزکیه در لغت]] - [[تزکیه در قرآن]] - [[تزکیه در اخلاق اسلامی]] - [[تزکیه در فقه سیاسی]] - [[تزکیه در جامعه‌شناسی اسلامی]] - [[تزکیه در فقه اسلامی]]</div>
 <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
-: <div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[تزکیه (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>
-<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
 ==مقدمه==
-*[[تزکیه]]: زدودن [[صفات رذیله]] از [[قلب]]<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن، ج۴، ص۲۹۳.</ref>، [[صلاح]] و اصلاح‌ کردن<ref>خلیل بن احمد فراهیدی، کتاب العین، ج۵، ص۳۹۴.</ref>، [[تطهیر]] کردن و [[رشد]] و نمو [[قلب]] به [[خیرات]] و [[برکات]]<ref>حسین راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ص۳۸۰.</ref>. اصل آن "زکی" به معنای [[رشد]] و فزونی<ref>ابن‌فارس، معجم مقاییس اللغة، ج۳، ص۱۷.</ref> یا کنار گذاشتن آنچه [[حق]] نیست و خارج‌ کردن آن از اصل سالم<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن، ج۴، ص۲۹۳.</ref>.
+[[تزکیه]]: زدودن [[صفات رذیله]] از [[قلب]]<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن، ج۴، ص۲۹۳.</ref>، [[صلاح]] و اصلاح‌ کردن<ref>خلیل بن احمد فراهیدی، کتاب العین، ج۵، ص۳۹۴.</ref>، [[تطهیر]] کردن و [[رشد]] و نمو [[قلب]] به [[خیرات]] و [[برکات]]<ref>حسین راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ص۳۸۰.</ref>. اصل آن "زکی" به معنای [[رشد]] و فزونی<ref>ابن‌فارس، معجم مقاییس اللغة، ج۳، ص۱۷.</ref> یا کنار گذاشتن آنچه [[حق]] نیست و خارج‌ کردن آن از اصل سالم<ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن، ج۴، ص۲۹۳.</ref>. {{متن قرآن|أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يُزَكُّونَ أَنْفُسَهُمْ}}<ref>«آیا به کسانی ننگریسته‌ای که خویشتن را پاکیزه می‌انگارند» سوره نساء، آیه ۴۹.</ref>.
-*{{متن قرآن|أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يُزَكُّونَ أَنْفُسَهُمْ}}<ref>«آیا به کسانی ننگریسته‌ای که خویشتن را پاکیزه می‌انگارند» سوره نساء، آیه ۴۹.</ref>.
-*[[تزکیه]] [[انسان]] دو نوع است:
+[[تزکیه]] [[انسان]] دو نوع است:
 #[[تزکیه]] عملی که در [[قرآن]] از آن به [[نیکی]] یاد شده است: {{متن قرآن|قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاهَا}}<ref>«بی‌گمان آنکه جان را پاکیزه داشت رستگار شد» سوره شمس، آیه ۹.</ref>.
 #[[تزکیه]] شعاری و ادعایی که [[قرآن کریم]] به‌شدت آن را مذمّت کرده است: {{متن قرآن|فَلَا تُزَكُّوا أَنْفُسَكُمْ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنِ اتَّقَى}}<ref>«پس خود را به پاکی نستأیید که او به آنکه پرهیزگاری ورزد داناتر است» سوره نجم، آیه ۳۲.</ref><ref>حسن مصطفوی، التحقیق فی کلمات القرآن، ج۴، ص۲۹۳.</ref>.
-*در [[آیه شریفه]] {{متن قرآن|كَمَا أَرْسَلْنَا فِيكُمْ رَسُولًا مِنْكُمْ يَتْلُو عَلَيْكُمْ آيَاتِنَا وَيُزَكِّيكُمْ}}<ref>«چنان که از خودتان پیامبری در میان شما فرستادیم که آیه‌های ما را بر شما می‌خواند و (جان) شما را پاکیزه می‌گرداند» سوره بقره، آیه ۱۵۱.</ref> [[تزکیه]] به [[تطهیر]] کثافات و پلیدی‌ها و محو آنها در همه ابعاد، [[تفسیر]] شده است که شامل محو و زایل‌کردن [[اعتقادات]] [[فاسد]]، مثل [[شرک]] و [[کفر]]، ازاله [[اخلاقیات]] و ملکات [[پست]] و [[رذایل اخلاقی]] مانند [[تکبر]] و [[بخل]] و امحای [[اعمال]] و [[افعال]] [[پلید]] مانند [[قتل]] و [[زنا]] و شرب خمر می‌شود<ref>سید محمد حسین طباطبایی، المیزان، ج۱، ص۳۳۰.</ref>.
-*"[[تزکیه]]" در کنار [[تلاوت]] [[آیات قرآنی]] و [[تعلیم کتاب و حکمت]] که شامل همه [[معارف]] اصلی و فرعی است، اهداف عالی [[رسالت]] را تشکیل می‌دهند. "[[تزکیه نفوس]]" علاوه بر اینکه وظیفه‌ای فردی است: {{متن قرآن|قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاهَا}}<ref>«بی‌گمان آنکه جان را پاکیزه داشت رستگار شد» سوره شمس، آیه ۹.</ref>، وظیفه‌ای [[اجتماعی]] برای [[پیامبر]]{{صل}} و [[امام]] و [[رهبر]] [[جامعه]] است تا زمینه‌های [[تزکیه نفوس]] [[مردم]] را در [[جامعه]] ایجاد کند<ref>[[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص:۱۷۹.</ref>.
+در [[آیه شریفه]] {{متن قرآن|كَمَا أَرْسَلْنَا فِيكُمْ رَسُولًا مِنْكُمْ يَتْلُو عَلَيْكُمْ آيَاتِنَا وَيُزَكِّيكُمْ}}<ref>«چنان که از خودتان پیامبری در میان شما فرستادیم که آیه‌های ما را بر شما می‌خواند و (جان) شما را پاکیزه می‌گرداند» سوره بقره، آیه ۱۵۱.</ref> [[تزکیه]] به [[تطهیر]] کثافات و پلیدی‌ها و محو آنها در همه ابعاد، [[تفسیر]] شده است که شامل محو و زایل‌کردن [[اعتقادات]] [[فاسد]]، مثل [[شرک]] و [[کفر]]، ازاله [[اخلاقیات]] و ملکات [[پست]] و [[رذایل اخلاقی]] مانند [[تکبر]] و [[بخل]] و امحای [[اعمال]] و [[افعال]] [[پلید]] مانند [[قتل]] و [[زنا]] و شرب خمر می‌شود<ref>سید محمد حسین طباطبایی، المیزان، ج۱، ص۳۳۰.</ref>.
+"[[تزکیه]]" در کنار [[تلاوت]] [[آیات قرآنی]] و [[تعلیم کتاب و حکمت]] که شامل همه [[معارف]] اصلی و فرعی است، اهداف عالی [[رسالت]] را تشکیل می‌دهند. "[[تزکیه نفوس]]" علاوه بر اینکه وظیفه‌ای فردی است: {{متن قرآن|قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاهَا}}<ref>«بی‌گمان آنکه جان را پاکیزه داشت رستگار شد» سوره شمس، آیه ۹.</ref>، وظیفه‌ای [[اجتماعی]] برای [[پیامبر]]{{صل}} و [[امام]] و [[رهبر]] [[جامعه]] است تا زمینه‌های [[تزکیه نفوس]] [[مردم]] را در [[جامعه]] ایجاد کند<ref>[[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص:۱۷۹.</ref>.
 ==منابع==
-* [[پرونده:1379779.jpg|22px]] [[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|'''فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم''']]
+{{منابع}}
+#[[پرونده:1379779.jpg|22px]] [[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|'''فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم''']]
+{{پایان منابع}}
 ==پانویس==
 {{پانویس}}
 [[رده: مدخل]]
 [[رده: تزکیه]]