بدون خلاصۀ ویرایش
(←پانویس) |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۴: | خط ۴: | ||
==مقدمه== | ==مقدمه== | ||
[[ابوسفیان وکیع بن جراح بن ملیح بن عدی بن فرس رؤاسی کوفی]] [[اهل کوفه]]<ref>الثقات ۷/۵۶۲.</ref> و از [[ | [[ابوسفیان وکیع بن جراح بن ملیح بن عدی بن فرس رؤاسی کوفی]] [[اهل کوفه]]<ref>الثقات ۷/۵۶۲.</ref> و از طایفه [[عامر بن صعصعه]] بود<ref>الفهرست (الندیم) ۲۸۳.</ref>. در اصل و نسبش [[اختلاف]] است: برخی اصل او را از [[نیشابور]] و گروهی از «سُغد»<ref> تاریخ بغداد ۱۳/۵۱۲.</ref>، ناحیهای خوش آب و هوا بین [[سمرقند]] و بخارا<ref> معجم البلدان ۳/۲۲۲.</ref> گفتهاند. [[تاریخ]] ولادتش به اختلاف بین سالهای ۱۲۷ تا ۱۲۹هـ نقل شده است<ref>تهذیب الکمال ۳۰/۴۸۳.</ref>. لذا از [[مفسران]] صاحب [[تفسیر]] [[عصر حضور]] است. پدرش [[ریاست]] [[بیت المال]] [[مهدی عباسی]] را به عهده داشت<ref>الثقات ۷/۵۶۲.</ref>.<ref>[[فرهنگنامه مؤلفان اسلامی ج۱ (کتاب)|فرهنگنامه مؤلفان اسلامی]]، ج۱ ص ۸۱۱.</ref> | ||
وی [[امام]] اهل کوفه بود و از کسانی چون [[اسماعیل بن خالد]]، [[هشام بن عروه]]، [[سلیمان بن اعمش]]، [[ابن جریج]]، [[اوزاعی]] و [[سفیان ثوری]] [[حدیث]] شنیده و [[روایت]] کرده است | ==استادان و شاگردان== | ||
وی [[امام]] اهل کوفه بود و از کسانی چون [[اسماعیل بن خالد]]، [[هشام بن عروه]]، [[سلیمان بن اعمش]]، [[ابن جریج]]، [[اوزاعی]] و [[سفیان ثوری]] [[حدیث]] شنیده و [[روایت]] کرده است<ref>الانساب ۳/۹۷.</ref>. [[راویان]] و [[محدثان]] برجستهای نیز از ایشان روایت کردهاند که از آن میان افرادی همچون [[عبدالله بن مبارک]]، [[یحیی بن آدم]]، [[قتیبة بن سعید]] و [[احمد بن حنبل]] را میتوان نام برد<ref>الانساب ۳/۹۷.</ref>.<ref>[[فرهنگنامه مؤلفان اسلامی ج۱ (کتاب)|فرهنگنامه مؤلفان اسلامی]]، ج۱ ص ۸۱۱.</ref> | |||
وی در سال ۱۴۵هـ به [[بصره]] رفت<ref>التاریخ الکبیر ۸/۱۷۹.</ref> و بارها نیز به [[بغداد]] [[سفر]] کرد که در یکی از این دفعات، [[هارون]] خواست وی را به [[قضاوت]] [[منصوب]] کند که نپذیرفت | ==ویژگیهای وکیع== | ||
وی در سال ۱۴۵هـ به [[بصره]] رفت<ref>التاریخ الکبیر ۸/۱۷۹.</ref> و بارها نیز به [[بغداد]] [[سفر]] کرد که در یکی از این دفعات، [[هارون]] خواست وی را به [[قضاوت]] [[منصوب]] کند که نپذیرفت<ref>تاریخ بغداد ۱۳/۴۶۷.</ref>. وکیع کثیرالحدیث، [[ثقه]]<ref>الطبقات الکبری ۶/۳۹۴.</ref>، [[اهل]] فضل و از [[حافظان]] [[استوار]] بود<ref>مشاهیر علماء الامصار ۲۷۲.</ref>. گفتهاند که وی هرگز کتابی به دست نمیگرفت، بلکه کتابهایش را از [[حفظ]] میخواند<ref>تاریخ بغداد ۱۳/۴۷۵.</ref>. او فردی [[عابد]] و صائم بود و گویند که هر شب [[قرآن]] را ختم میکرد<ref>الانساب ۳/۹۷.</ref>.<ref>[[فرهنگنامه مؤلفان اسلامی ج۱ (کتاب)|فرهنگنامه مؤلفان اسلامی]]، ج۱ ص ۸۱۱.</ref> | |||
از او روایاتی درباره [[فضایل امام علی]]{{ع}} نقل شده که برخی از آنها میتواند از [[اعتقاد به امامت]] و [[تشیع]] وی خبر دهد از جمله آنها [[حدیث نبوی]] {{متن حدیث| مَنْ فَضَّلَ أَحَداً مِنْ أَصْحَابِي عَلَى عَلِيٍّ فَقَدْ كَفَرَ}} | ==وثاقت یا عدم وثاقت وکیع== | ||
[[رجالیان]] از او به [[وثاقت]] و [[امانت]] و [[راستگویی]] یاد کردهاند. علاوه بر [[زهد]] و [[پرهیز]] او از زخارف [[دنیا]] و گریزانی او از دربار [[امیران]] و [[سلاطین]] وقت، همه بزرگان ـ با آنکه بعضا او را با عنوان «[[رافضی]]» و از [[موالیان اهل بیت]]{{عم}} یاد میکنند ـ بر وثاقت و [[صداقت]] و امانت و زهد و [[ورع]] او [[اتفاق نظر]] دارند. | |||
داوودی او را در طبقات المفسرین آورده و با عناوین {{عربی|"الامام، الحافظ، الثبت، محدث العراق... صاحب التفسیر"}} توصیف کرده است<ref>داوودی، طبقات المفسرین، ج۲، ص۳۵۷.</ref>. حاج [[خلیفه]] نیز با عنوان تفسیر وکیع از تفسیر وی خبر داده و با عبارت {{عربی|"الامام الزاهد ابو سفيان وكيع بن الجراح الكوفي الحنفي المتوفى سنة ۱۹"}} او را معرفی کرده است<ref>حاج خلیفة، کشف الظنون، ج۱، ص۴۶۱.</ref>. از [[ابن مدینی]] نقل کردهاند که گفته است: در او اندکی [[گرایش]] به [[شیعه]] وجود دارد <ref>ذهبی، میزان الاعتدال، ج۴، ص۳۳۶.</ref>. در نزد [[اهل تسنن]] [[ثقه]]<ref>ر.ک: ابن حجر، تقریب التهذیب، ج۲، ص۳۳۱، رقم ۴۰.</ref> و در نزد شیعه [[وثاقت]] وی نامعلوم است. در [[تفسیر قمی]] از وی [[روایت]] شده است<ref>ر.ک: تفسیر القمی، ج۲، ص۲۹۰ (تفسیر آیه ۵۷ سوره زخرف).</ref> و بنابر مبنای کسی که [[راویان]] آن تفسیر را مشمول توثیق عام [[علی بن ابراهیم]] بداند<ref>مانند آیتالله خویی (ر.ک: معجم رجال الحدیث، ج۱، ص۴۹ و ۵۰).</ref>، در نزد شیعه نیز [[موثق]] است، ولی در آن مبنا [[تأمّل]] است<ref>تأمل در آن مبنا در مکاتب تفسیری جلد سوم که در آینده چاپ میشود، بیان شده است.</ref> | |||
از او روایاتی درباره [[فضایل امام علی]]{{ع}} نقل شده که برخی از آنها میتواند از [[اعتقاد به امامت]] و [[تشیع]] وی خبر دهد از جمله آنها [[حدیث نبوی]] {{متن حدیث|مَنْ فَضَّلَ أَحَداً مِنْ أَصْحَابِي عَلَى عَلِيٍّ فَقَدْ كَفَرَ}} است<ref>مستدرکات علم رجال الحدیث ۸/۱۰۴ و۱۰۵.</ref>.<ref>[[محمد هادی معرفت|معرفت، محمد هادی]]، [[تفسیر و مفسران (کتاب)|تفسیر و مفسران]]، ص۴۲۶-۴۲۵؛ [[علی اکبر بابایی|بابایی، علی اکبر]]، [[تاریخ تفسیر قرآن (کتاب)|تاریخ تفسیر قرآن]]، ص ۲۳۵؛ [[فرهنگنامه مؤلفان اسلامی ج۱ (کتاب)|فرهنگنامه مؤلفان اسلامی]]، ج۱ ص ۸۱۱.</ref> | |||
==وفات== | |||
وی هنگام بازگشت از [[حج]] در مکانی به نام فید<ref>تاریخ الاسلام ۱۳/۴۵۵ الطبقات الکبری ۶/۳۹۴.</ref>، از روستاهای میان راه [[مکه]] و [[مدینه]]<ref>معجم البلدان ۴/۲۸۲.</ref> درگذشت. [[سال]] وفاتش به [[اختلاف]] از ۱۹۶ تا ۱۹۸هـ نقل شده است<ref>تذکرة الحفاظ ۱/۳۰۹ تهذیب الکمال ۳۰/۴۸۴.</ref>. وکیع دارای آثار و تألیفاتی نیز بوده که عبارتاند از: «کتاب السنن»<ref>الاعلام ۸/۱۱۷.</ref>، «المعرفة و التاریخ»<ref>معجم المؤلفین ۱۳/۱۶۶.</ref>، «کتاب فی اختلاف العدد»<ref>الفهرست (الندیم) ۴۰.</ref>، [[تفسیر]] القرآن و «کتاب الزهد»<ref>هدیة العارفین ۲/۵۰۰.</ref>.<ref>[[فرهنگنامه مؤلفان اسلامی ج۱ (کتاب)|فرهنگنامه مؤلفان اسلامی]]، ج۱ ص ۸۱۱.</ref> | |||
== جستارهای وابسته == | == جستارهای وابسته == | ||
| خط ۲۱: | خط ۳۱: | ||
== منابع == | == منابع == | ||
{{منابع}} | {{منابع}} | ||
# [[پرونده:IM009680.jpg|22px]] [[محمد هادی معرفت|معرفت، محمد هادی]]، [[تفسیر و مفسران (کتاب)|'''تفسیر و مفسران''']] | |||
# [[پرونده:IM009972.jpg|22px]] [[علی اکبر بابایی|بابایی، علی اکبر]]، [[تاریخ تفسیر قرآن (کتاب)|'''تاریخ تفسیر قرآن''']] | |||
# [[پرونده:9030760879.jpg|22px]] [[فرهنگنامه مؤلفان اسلامی ج۱ (کتاب)|'''فرهنگنامه مؤلفان اسلامی ج۱''']] | # [[پرونده:9030760879.jpg|22px]] [[فرهنگنامه مؤلفان اسلامی ج۱ (کتاب)|'''فرهنگنامه مؤلفان اسلامی ج۱''']] | ||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||