معاذ بن عفراء

متن این جستار آزمایشی و غیرنهایی است. برای اطلاع از اهداف و چشم انداز این دانشنامه به صفحه آشنایی با دانشنامه مجازی امامت و ولایت مراجعه کنید.

این مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:

معاذ بن عفراء در تاریخ اسلامی | معاذ بن عفراء در تراجم و رجال

مقدمه

معاذ بن عفراء اهل مدینه و از قبیله خزرج، یکی از دو قبیله مهم مدینه بود. نام پدرش حارث و نام مادرش عفراء بوده است و او همراه دو برادرش معوذ و عوف، به نام مادرشان خوانده می‌شدند^[۱]. حاصل زندگی حارث و عفراء همین سه فرزند بود که هر سه در جنگ بدر شرکت کردند و دو نفرشان (معوذ و عوف) در آن به شهادت رسیدند^[۲]، عفراء، همچون دیگر زنان مدینه با پیامبر(ص) بیعت کرد و مسلمان شد. عفراء، از قبیله بنی نجار است و از این طریق با پیامبر(ص) نسبت خویشاوندی دارد، زیرا همسر هاشم، جد پیامبر(ص) (مادر عبد المطلب)، سلمی فرزند عمرو از همین قبیله بود^[۳]. " معاذ، پسری به نام عبید الله داشته است که مادرش ام حبیبه است. دیگر فرزندان معاذ به این شرح‌اند: حارث و عوف و سلمی که همان ام عبدالله است و رمله که مادرشان ام حارث از طایفه بنی نجار است، ابراهیم و عایشه که مادرشان ام عبدالله از خاندان جهینة است و ساره که مادرش ام ثابت از بنی نجار است^[۴]. ساره درباره واقعه حره^[۵] اشعاری سروده است^[۶].

پس از اینکه عفراء معاذ و معوذ را به دنیا آورد، حارث او را طلاق داد و او به مکه برای انجام حج رفت و با بکیر لیثی ازدواج کرد و چهار فرزند پسر برای او به دنیا آورد. بعد از آن از بکیر جدا شد و به مدینه بازگشت و دوباره با حارث ازدواج کرد و عوف را به دنیا آورد^[۷]. رافع بن مالک بن عجلان و معاذ بن عفراء اولین نفرات از قبیله خزرج بودند که به پیامبر(ص) ایمان آوردند^[۸].^[۹]

معاذ و بیعت با پیامبر(ص) در عقبه

معاذ و ساخت مسجد قبا

معاذ و کشتن ابوجهل

معاذ و شفای بیماری

هدیه معاذ به پیامبر(ص)

معاذ و سؤال از عثمان

معاذ و دعای پیامبر(ص)

سرانجام معاذ

جستارهای وابسته

منابع

کاظمی، محمد ایوب، مقاله «معاذ بن عفراء»، دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۷

پانویس

↑ السیرة النبویه، ابن هشام، ج۱، ص۶۳۵.
↑ الاستیعاب، ابن عبد البر، ج۳، ص۱۲۲۶.
↑ آفرینش و تاریخ، مقدسی (ترجمه: شفیعی کدکنی)، ج۲، ص۷۲۱.
↑ الطبقات الکبری، ابن سعد (ترجمه:مهدوی دامغانی)، ج۴، ص۴۱۳.
↑ تاریخ الیعقوبی، یعقوبی (ترجمه: آیتی) ج۲، ص۱۹۰؛ یزید، سپاهی پنج هزار نفر به مدینه گسیل کرد و آنها مردم مدینه را به خاک و خون کشیدند و در آنجا جنایت‌های زیادی کردند؛ این واقعه به حره معروف شد.
↑ بلاغات النساء، این طیفور، ص۲۵۰. صبرت بنو النجار أنفسها حتی استقر بقشاعها الضرب؛
قبیله بنی نجار صبوری پیشه کردند تا این زد و خورد در سرزمین‌شان مستقر شد؛
قتلتهم أفناء ذی یمن و المعجمون و ألبت کلب؛
برخی اراذل یمنی و افراد بی ریشه و عجم منش! و بنی کلب نیز سیاهی لشکر شدند و او را کشتند؛
وبنو أمیة تحت رایتهم وبنو فزارة منهم رکب؛
بنی امیه زیر پرچم این اوباش رفتند و گروهی از بنی فزاره؛
آلیت أنسی معشری أبدا حتی زول بأهله الهضب؛ سوگند که این قبیله خود را فراموش نکنم تا بلندیها با ساکنان آنها از بین بروند.
↑ انساب الاشراف، بلاذری، ج۱، ص۲۴۳.
↑ اسد الغابه، ابن اثیر، ج۲، ص۴۵.
↑ کاظمی، محمد ایوب، مقاله «معاذ بن عفراء»، دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم، ج۷، ص۳۳۱-۳۳۲.

[1] السیرة النبویه، ابن هشام، ج۱، ص۶۳۵.

[2] الاستیعاب، ابن عبد البر، ج۳، ص۱۲۲۶.

[3] آفرینش و تاریخ، مقدسی (ترجمه: شفیعی کدکنی)، ج۲، ص۷۲۱.

[4] الطبقات الکبری، ابن سعد (ترجمه:مهدوی دامغانی)، ج۴، ص۴۱۳.

[5] تاریخ الیعقوبی، یعقوبی (ترجمه: آیتی) ج۲، ص۱۹۰؛ یزید، سپاهی پنج هزار نفر به مدینه گسیل کرد و آنها مردم مدینه را به خاک و خون کشیدند و در آنجا جنایت‌های زیادی کردند؛ این واقعه به حره معروف شد.

[6] بلاغات النساء، این طیفور، ص۲۵۰. صبرت بنو النجار أنفسها حتی استقر بقشاعها الضرب؛
قبیله بنی نجار صبوری پیشه کردند تا این زد و خورد در سرزمین‌شان مستقر شد؛
قتلتهم أفناء ذی یمن و المعجمون و ألبت کلب؛
برخی اراذل یمنی و افراد بی ریشه و عجم منش! و بنی کلب نیز سیاهی لشکر شدند و او را کشتند؛
وبنو أمیة تحت رایتهم وبنو فزارة منهم رکب؛
بنی امیه زیر پرچم این اوباش رفتند و گروهی از بنی فزاره؛
آلیت أنسی معشری أبدا حتی زول بأهله الهضب؛ سوگند که این قبیله خود را فراموش نکنم تا بلندیها با ساکنان آنها از بین بروند.

[7] انساب الاشراف، بلاذری، ج۱، ص۲۴۳.

[8] اسد الغابه، ابن اثیر، ج۲، ص۴۵.

[9] کاظمی، محمد ایوب، مقاله «معاذ بن عفراء»، دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم، ج۷، ص۳۳۱-۳۳۲.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]