اثبات نبوت پیامبر خاتم در کلام اسلامی
این مدخل زیرشاخهٔ بحث اثبات نبوت پیامبر خاتم است. اثبات نبوت پیامبر خاتم از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: اثبات نبوت پیامبر خاتم در کلام اسلامی - پرسش مرتبط نداردمقدمه
برای اثبات نبوت پیامبر اسلام راههای زیر گفته شده است:
- قراین و نشانههایی که بر پیامبری پیامبر اکرم(ص) دلالت دارد؛
- محتوای دعوت پیامبر اسلام؛
- اخبار و بشارتهای پیامبران گذشته و کتابهای آسمانی آنها درباره مبعوث شدن پیامبر اسلام(ص)؛
- معجزات.
بررسی موارد گفتهشده
راه اول: در زندگی پیامبر اکرم(ص)، قرائنی مانند سوابق زندگی ایشانف اطرافیان و اصحاب، وسایل پیشبرد هدف، میزان تأثیر ایشان در محیط، میزان اعتقاد و فداکاری ایشان برای هدف خویش، از گواهان بسیار روشنی است که ما را از صداقت ایشان در این ادعا آگاه میکند[۱]. و جمیع اقوال و افعال و حالات و تمام سجایای اخلاقی ایشان نیز بر نبوت و رسالت و راستی ایشان در ادعای نبوتش دلالت دارد و هرکس در سیره عملی و افعال و اخلاق و حالاتی که از پیامبر گرامی اسلام به ما رسیده است، در روایات و اخباری که بر شیوه هدایت و رهبری ایشان و انس و الفت با مردم دلالت دارد و یا جوابهایی که در مسائل گوناگون از ایشان نقل شده و تدبیرهای بدیعی که ایشان در مصالح و امور زندگی مردم داشته و نکتهها و اشاراتی که در بیان شرع مقدس اسلام داشتهاند، دقت کند، هیچ تردیدی باقی نمیماند که این امور با نیروی بشری حاصل نشده، بلکه با مدد الهی همراه بوده و همه این امور به فضل خداوند به ایشان عنایت شده است؛ درحالیکه ایشان یک مرد امی بیش نبوده و این اصلاً علمی نیاموخته بوده و به مکتب نرفته است. همه این امور گواهی میدهد که اینها از خواص نبوت و دریافت وحی است که فقط به دست پیامبران حاصل میشود[۲].
راه دوم: محتوای دعوت پیامبر اسلام نیز یکی دیگر از راههای اثبات نبوت ایشان است. محتوای دعوت پیامبر اسلام دربردارنده مفاهیم بلندی بود که در تمام شئون زندگی انسانها اثر گذاشت و مردم را به سوی توحید و یکتاپرستی و منزه دانستن خداوند از هرگونه نقص و عیب و دست برداشتن از بتپرستی دعوت کرد، درحالیکه قبل از آن مفاهیمی همچون شرک و بتپرستی در آن زمان رایج بود و مردم در گمراهی بهسر میبردند.
ایشان در محیط کینه و دشمنی جامعه آن روز بذر محبت و مواسات پاشید و همه مردم را برادر و کمککار و یار و غمخوار یکدیگر خواند و فرمود: ﴿إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ﴾[۳]. احسان و عدالت اجتماعی را بر پا کرد. بین اوس و خزرج، دو قبیله بزرگ آن روز جنگهایی با مدت چندین ساله روی داده بود[۴].
راه سوم: یکی دیگر از راههای اثبات نبوت پیامبر اسلام بشارتهایی است که پیامبران گذشته درباره مبعوث شدن پیامبر اسلام دادهاند؛ بهطوریکه در تاریخ نقل شده است، پیامبر گرامی اسلام بر یهود و نصارا احتجاج میکرد که در تورات و انجیل درباره مبعوث شدن ایشان بشارت داده شده است و اینکه حضرت موسی و حضرت عیسی به رسالت و پیامبری ایشان بشارت دادهاند و اینکه اگر اهل کتاب به کتابهای خودشان رجوع کنند، این بشارتها را در آن کتابها خواهند یافت و به آن اعتراف میکنند. در مقابل این احتجاج پیامبر خاتم علمای یهود و نصارا هیچ جوابی نداشتند، بلکه تنها جواب آنها سکوت و پوشاندن حق و انتشار ندادن این بشارتها در بین پیروان خودشان بود. خداوند در قرآن کریم در این باره میفرماید:
- ﴿الَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ يَعْرِفُونَهُ كَمَا يَعْرِفُونَ أَبْنَاءَهُمْ وَإِنَّ فَرِيقًا مِنْهُمْ لَيَكْتُمُونَ الْحَقَّ وَهُمْ يَعْلَمُونَ﴾[۵].
- ﴿الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ الرَّسُولَ النَّبِيَّ الْأُمِّيَّ الَّذِي يَجِدُونَهُ مَكْتُوبًا عِنْدَهُمْ فِي التَّوْرَاةِ وَالْإِنْجِيلِ﴾[۶].
خداوند درباره بشارت دادن حضرت عیسی به بنیاسرائیل نسبت به با مبعوث شدن پیامبر اسلام نیز میفرماید: ﴿وَإِذْ قَالَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ يَا بَنِي إِسْرَائِيلَ إِنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلَيْكُمْ مُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَيَّ مِنَ التَّوْرَاةِ وَمُبَشِّرًا بِرَسُولٍ يَأْتِي مِنْ بَعْدِي اسْمُهُ أَحْمَدُ﴾[۷].[۸]
راه چهارم: پیامبر اسلام برای ادعای نبوت خویش معجزهات گوناگونی آورده است که دیگران از آوردن مثل آنها عاجز بودهاند. معجزات پیامبر اسلام بسیار است و کسی که به دیده انصاف بنگرد، جای هیچگونه تردیدی در صدق و ادعای نبوت پیامبر(ص) برای او باقی نمیماند[۹]. علاوه بر اینکه در نخستین و برترین و پایدارترین معجره پیامبر گرامی اسلام یعنی قرآن کریم بارها مسئله تحدی مطرح شده است و این کار نشانگر صدق پیامبر اکرم(ص) در ادعای نبوتش است، آنجا که خداوند میفرماید: ﴿قُلْ لَئِنِ اجْتَمَعَتِ الْإِنْسُ وَالْجِنُّ عَلَى أَنْ يَأْتُوا بِمِثْلِ هَذَا الْقُرْآنِ لَا يَأْتُونَ بِمِثْلِهِ وَلَوْ كَانَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ ظَهِيرًا﴾[۱۰].
در واقع، خداوند بر مسئله تحدی و دعوت به معارضه که یکی از ارکان اعجاز است، تکیه کرده و گاه با صراحت و گاه با دلالت التزامی میفرماید، این کتاب آسمانی به امر خدا نازل شده است و اگر شک و تردیدی در آن دارید، جمع شوید و تمام نیروهای خود را به کار گیرید و چیزی همانند آن و یا بخشی از آن بیاورید؛ زیرا اگر قرآن زاییده فکر بشر باشد، شما هم بشر هستید و میتوانید چنین کاری را انجام دهید. بنابراین خدا با این منطق عقلی نبوت پیامبر گرامی اسلام را ثابت کرده است و از زمان نزول قرآن تاکنون نیز هیچ کس نتوانسته است این کار را انجام دهد[۱۱].[۱۲]
منابع
پانویس
- ↑ مکارم شیرازی، ناصر، پیام قرآن، ج۸، ص۷۵.
- ↑ شبر، سید عبدالله، حق الیقین فی معرفة اصول الدین، ص۱۵۹.
- ↑ «جز این نیست که مؤمنان برادرند» سوره حجرات، آیه ۱۰.
- ↑ سبحانی، جعفر، الالهیات، ج۳، ص۴۶۰.
- ↑ «کسانی که به آنان کتاب (آسمانی) دادهایم او را میشناسند همانگونه که فرزندانشان را میشناسند؛ و به راستی دستهای از آنان حق را دانسته پنهان میدارند» سوره بقره، آیه ۱۴۶.
- ↑ «همان کسان که از فرستاده پیامآور درس ناخوانده پیروی میکنند، همان که (نام) او را نزد خویش در تورات و انجیل نوشته مییابند» سوره اعراف، آیه ۱۵۷.
- ↑ «و (یاد کن) آنگاه را که عیسی پسر مریم گفت: ای بنی اسرائیل! من فرستاده خداوند به سوی شمایم، توراتی را که پیش از من بوده است راست میشمارم و نویددهنده به پیامبری هستم که پس از من خواهد آمد، نام او احمد است» سوره صف، آیه ۶.
- ↑ سبحانی، جعفر، الالهیات، ج۳، ص۴۴۷.
- ↑ حلی، حسن بن یوسف، کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد، ص۴۸۰؛ فخر رازی، محمد بن عمر، المحصل، ص۴۹۰-۴۹۱.
- ↑ «بگو: اگر آدمیان و پریان فراهم آیند تا مانند این قرآن آورند هر چند یکدیگر را پشتیبانی کنند همانند آن نمیتوانند آورد» سوره اسراء، آیه ۸۸.
- ↑ مکارم شیرازی، ناصر، پیام قرآن، ج۸، ص۷۶-۷۸.
- ↑ فتاحی اردکانی، محسن، مقاله «راههای اثبات نبوت پیامبر اسلام»، فرهنگنامه کلام اسلامی، ص ۲۳۲.