بحث:وظیفه مردم در زمان غیبت نسبت به ظلم و فساد چیست؟ (پرسش)
نویسنده: آقای ظرافتی
پاسخ تفصیلی
اهمیت مبارزه با ظلم و فساد
- فقهای شیعه همه بر این موضوع اتفاق نظر دارند که تمامی احکام و تکالیفی که در شرع اسلام مقرر شده، به جز مواردی نادر، در زمان غیبت پابرجاست و هیچ کدام از آنها تعطیل نمیشود. بنابراین، همۀ مسلمانان موظفند تا زمان ظهور به همۀ وظایف و تکالیفی که برای آنها مقرر شده است، عمل کنند. برخی احکام و اصول بنیادین اسلام که همگی در آموزههای قرآنی ریشه دارند، تکلیف مردم را در برابر هرگونه ستم، تجاوز، بیعدالتی، فساد، تباهی و ناهنجاری، در همۀ زمانها و مکانها مشخص کردهاند. بر اساس این احکام و اصول، هیچ مسلمانی نمیتواند در برابر امور یاد شده بیاعتنا باشد یا خدای ناکرده به آنها تن دهد تا چه رسد به اینکه بخواهد به آنها دامن زند[۱].
- یکی از فعالیتهای بشر در طول تاریخ، مبارزه با ظلم و ایجاد جامعه و حکومت مبتنی بر عدالت بوده و این آرمان گاه در گوشههایی از کرۀ خاکی در دورانهایی تحقق یافته است. با این حال، تحقق عدالت همه جانبه و حکومت عادلانه در کل کرۀ خاکی به مدت بسیار طولانی، امید و آرزویی است که هیچگاه عملی نشده است. پدیدۀ انتظار حاصل این آرمان است که ارادۀ خداوند متعال بر این تعلق گرفته است که چنین وضعیتی محقق شود[۲].
- به نظر نمیرسد بدون رهبری الهی، امدادهای خاص غیبی، فرا رسیدن زمان مناسب و فراهم شدن زمینۀ مساعد این کار انجام بگیرد. سرنگونی حکومتهای ظالم، تحقق وحدت و صمیمت، زوال تبعیض، گسترش رفاه عمومی، صلح جهانی، تأمین حقوق انسانها، تحقق عدالت فراگیر و جهانی، وفور نعمت، ارتقای سطح معیشت، ریشهکن شدن فقر، گسترش امنیت، توسعه آبادانی، ارتقای صنعت و فنآوری، صیانت و سلامت محیط زیست تحقق رضایت جهانشمول نیز از مشخصات جامعۀ موعود است[۳]. بنابراین، بین انتظار موعود و حیات پویا و ظلمستیزی و ریشهکنی فساد از زمین، ملازمه وجود دارد[۴].
مواجهه انتظار مثبت و انتظار منفی با ظلم
- در انتظار منفی و ویرانگر انتظار، عامل رکود و عقبماندگی است و منتظران از هر تلاش و کوشش اصلاحی دست میشویند و در برابر زور و فشار و ظلم و فساد راه خاموشی و سکوت در پیش میگیرند. حتّی به این باور میرسند که میبایست به گسترش جور و فساد کمک کنند و یا نسبت به آن بیتفاوت باشند تا گیتی پر از ستم و تباهی گردد و ظهور مهدی موعود نزدیک شود. چنین اندیشهای باعث انزوا و دوری از عرصۀ سیاست میشد و گاهی ابزار دست حکومتهای جور برای انحراف اذهان و سوء استفاده از افکار مهدی باوری بوده است[۵]. ولی انتظار مثبت و سازنده، سرچشمۀ قیام و مقاومت و ایثار و حرکت است و حالت فرسایشی و سستکنندگی ندارد؛ زیرا منتظر میتواند با تلاش و زمینهسازی خود، فرج و گشایش را نزدیک کند و امکانات و بسترهای فرهنگی، نظامی، سیاسی و اجتماعی آن را فراهم سازد[۶].
- بنابراین انتظار منجی، به معنای صحیح آن، نه سکوت و تن دادن به ظلم است و نه کمک به فراگیر شدن ظلم، بلکه باید خواستار ظهور باشد و در این راه، تمام تلاش خود را به کار گیرد و اگر در این مسیر، نیاز به تشکیلات و حکومتی است که حرکت برای زمینه سازی را سامان دهد، برای تشکیل آن اقدام کند[۷].
تفاوت وظیفه امام و مردم در مقابله با ظلم
- امام زمان(ع) در برابر برخی از انواع ستم و جور مقابله و رویاروی نمیکند و در برطرف ساختن آن نمیکوشد ولی از آن نمیتوان نتیجه گرفت که ما هم باید همچون حضرت مهدی (ع) رفتار کرده و از ایشان پیروی کنیم، چون تکلیف و مسئولیت شرعی ما، با تکلیف آن حضرت (ع) متفاوت است. چرا که اولاً: ما غیبتی نداریم و غیبت از ویژگیهای آن حضرت است و باید غیبت و پنهانی حضرت از بین نرود و موقعیت او آشکار نگردد[۸]. ثانیاً: حضرت نباید در مقابل ظلمی که در ایجاد شرایط ظهور مؤثر است بایستد، زیرا اگر بخواهد در مقابل این گونه ظلم و ستم ایستادگی کند، از پیدایش فهم و شعور و آمادگی مردم برای ظهور خویش جلوگیری نموده و آمادگی و رشد مردم را ناتمام گذاشته است. اما ما باید هرگاه ظلمی را احساس کردیم، در مقابلش ایستاده و برای ریشه کن کردن آن برنامهریزی کنیم، چرا که مبارزۀ امت و جهاد و جبههگیری آنان رویاروی سختیها، از مهمترین پایههایی است که احساس و شناخت ظلم را در برداشته و شعور و فهم همگانی را رشد میدهد و احساس مسئولیت را در آنان زنده میکند و در این صورت، مبارزه علیه ظلم و ستم، برای هر مسلمانی ضروری است[۹].
نتیجه گیری
- بنابراین، بین انتظار موعود و ظلمستیزی و ریشهکنی فساد از زمین، ملازمه هست و سرنگونی حکومتهای ظالم و تحقق عدالت فراگیر و جهانی از مشخصات جامعه موعود است و ما باید هرگاه ظلمی را احساس کردیم، در مقابلش ایستاده و برای ریشه کن کردن آن برنامهریزی کنیم.
پانویس
با کلیک بر فلش ↑ به محل متن مرتبط با این پانویس منتقل میشوید:
- ↑ ر.ک. شفیعی سروستانی؛ ابراهیم، پرسش از موعود، ص ۹۵-۱۰۰.
- ↑ «یَمْلَأُ الْأَرْضَ قِسْطاً وَ عَدْلًا کَمَا مُلِئَتْ ظُلْماً وَ جَوْراً»؛ کافی، ج۱، ص۳۳۸؛ الاحتجاج، ج۲، ص۴۴۹.
- ↑ ر.ک. دیرباز، عسکر، روشهای اثرگذاری انتظار در جامعه منتظر، ص۱۱۸-۱۱۹.
- ↑ ر.ک. کارگر، رحیم، مهدویت پیش از ظهور، ص ۱۹۹، ۲۰۲.
- ↑ ر.ک. مطهری، مرتضی، قیام و انقلاب مهدی، ص ۶۲
- ↑ ر.ک. کارگر، رحیم، مهدویت پیش از ظهور، ص ۱۹۹، ۲۰۲.
- ↑ ر.ک. زهادت، عبدالمجید، معارف و عقاید ۵ ج۲، ص۲۵۶-۲۵۸.
- ↑ ر.ک. صدر، سید محمد، تاریخ غیبت کبری، ص۷۳، ۷۴.
- ↑ ر.ک. صدر، سید محمد، تاریخ غیبت کبری، ص۷۳، ۷۴.