مهدی

از امامت‌پدیا
پرش به ناوبری پرش به جستجو

متن این جستار آزمایشی است، امید می رود در آینده نه چندان دور آماده شود.

این مدخل مرتبط با مباحث پیرامون امام مهدیعلیه السلام است. "امام مهدی" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:
در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل امام مهدی (پرسش) قابل دسترسی خواهند بود.

مقدمه

  • یکی از مشهورترین القاب قائم آل محمدصلى الله عليه وآله وسلم، مهدی است. مهدی اسم مفعول و به معنای ره‌یافته است.
  • مهدویت نیز از همین ریشه است.
  • مهدیعلیه السلام مشهورترین نام آن حضرت نزد شیعه و سنّی است. البته گاهی نیز در معنای فاعلی، به معنای هدایت کننده به کار می‏‌رود. محمد بن عجلان از امام صادقعلیه السلام نقل کرده است: " و قائم را از آن‏‌رو مهدی گفته‏‌اند که مردم را به آیینی که از دست داده‌‏اند، هدایت می‏‌کند .... "[۱]
  • اما آنچه بیشتر در روایات آمده، همان معنای نخست است. امام باقرعلیه السلام در این‏ باره فرمود: " به درستی که مهدی نامیده شد به سبب این‏که به امر مخفی هدایت می‌‏شود. او تورات و سایر کتاب‌‏های الهی را از غاری در انطاکیه بیرون خواهد آورد"[۲].
  • امام صادقعلیه السلام نیز هنگامی که پرسیدند: "چرا مهدی، مهدی نامیده شده است؟ فرمود: به دلیل این‏که به تمام امور پنهان هدایت می‌‏شود"[۳].
  • لقب مهدی به آخرین امام اختصاص ندارد و بقیه امامانعلیهم السلام نیز مهدی هستند[۴]؛ ولی فقط از آخرین پیشوا به مهدی یاد شده است[۵][۶].

مهدی در موعودنامه

  • از مشهورترین لقب‌های امام زمان علیه السلام است. درباره علت نامیده شدن آن حضرت با این لقب، روایت‌های مختلفی ذکر شده است. حضرت امام محمد باقر علیه السلام می‌فرمایند: هنگامی که مهدی ما قیام کند، ثروت‌ها را به‌طور مساوی تقسیم و در جامعه به عدالت و دادگری رفتار می‌کند. هرکس از او اطاعت کند از خداوند اطاعت کرده است و هرکس او را نافرمانی کند از خدا نافرمانی کرده است. و آن حضرت را "مهدی" نامیده‌اند چون به امور پنهان و نهانی هدایت می‌گردد[۷].
  • درباره امور نهانی که آن حضرت به آن‌ها هدایت می‌شود و یا هدایت می‌کند، باتوجه به تعابیر روایات نظرات چندی بیان شده است. از آن‌جا که در دوره غیبت مخصوصا دوران غیبت کبری در اثر پیدا شدن تبلیغات ضددینی و تفسیرها و برداشت‌های نامناسب از احکام دین و نفوذ خرافات و اندیشه‌های غلط‍‌ غیردینی به اصول و تعالیم اصیل اعتقادی، مردم دین اصلی و حتی قرآن اصلی را فراموش خواهند کرد، آن حضرت پس از ظهور، قرآن اصیل و احکام واقعی اسلام را از لابلای آن‌همه تحریفات و تفسیرهای نادرست بیرون خواهند کشید، به‌گونه‌ای که حتی مردم گمان خواهند کرد که ایشان یک دین و آیین جدیدی را مطرح می‌کنند. به این مناسبت آن حضرت را مهدی می‌گویند.
  • پیامبر اکرم صلى الله عليه وآله وسلم در این‌باره می‌فرمایند: دوازدهمین فرزندم به‌گونه‌ای غایب خواهد شد که اصلا دیده نخواهد شد و در این دوره غیبت، وقایع سختی رخ خواهد داد. در نتیجه طولانی شدن این دوره، زمانی خواهد آمد که از اسلام جز اسمی و از قرآن جز رسم و خطی اثری باقی نخواهد ماند. در آن موقع خداوند متعال به وی اجازه خواهد داد تا قیام کند. آن‌گاه به وسیله او اسلام را تقویت و تجدید خواهد کرد[۸]. برطبق این دیدگاه چون حضرت مهدی علیه السلام مردم را به حقایق پنهان شده دینی راهنمایی خواهند کرد او را مهدی می‌گویند.
  • دیدگاه دیگر این است که قائم آل محمد صلى الله عليه وآله وسلم را از این‌رو مهدی می‌گویند که مردم را به اموری که بر آن‌ها پوشیده است راهنمایی خواهد کرد. وی پس از ظهور، جهت ارشاد پیروان ادیان دیگر کتاب‌های آسمانی تحریف نشده، آن‌ها را به آنان نشان خواهد داد و از این طریق آنان را با دین اصیل خودشان آشنا خواهد ساخت و براساس همان احکام تحریف‌نشده آیین خودشان، با آنان رفتار خواهد کرد. در روایتی می‌خوانیم: از جمله کارهای حضرت امام زمان علیه السلام پس از ظهور این است که تورات اصلی و انجیل اصلی و سایر کتاب‌های انبیای گذشته را از یک مخفیگاه خارج خواهد ساخت[۹]. دیدگاه دیگر این است که آن حضرت پس از ظهور، مردم را در تمام زمینه‌هایی که به بیراهه رفته‌اند ارشاد خواهند کرد تا به شیوه‌های درست دست یابند؛ چون انحرافات دوران غیبت تنها در احکام دینی نیست، چرا که در اثر جهل و ناآگاهی در عرصه‌های سیاسی، علمی و صنعتی نیز مردم دچار اشتباهات زیادی می‌شوند. طرفداران این برداشت نیز به برخی از روایات که مشتمل بر تعابیر خاصی هستند، تمسک می‌جویند. به‌عنوان مثال از امام صادق علیه السلام روایت شده است که فرموده‌اند: آن حضرت را مهدی می‌گویند چون مردم را به اموری که گم کرده‌اند، هدایت می‌کند[۱۰]. این تعبیر شامل انحراف سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی نیز می‌شود.
  • نتیجه آن‌که می‌توان گفت: چون امام زمان علیه السلام به برکت علم بی‌نظیری که دارد، مردم را در تمام عرصه‌های حیات فردی و اجتماعی و علمی و دینی به راه صحیح هدایت خواهد کرد و آن‌ها را از تمام گمراهی‌ها نجات خواهد داد، به این مناسبت آن حضرت را "مهدی" می‌گویند.
  • البته در برخی روایات نیز به این نکته اشاره شده است که یکی از چیزهای مخفی که حضرت مهدی علیه السلام مردم را به آن هدایت خواهند کرد، ذخایر زیرزمینی و معادن است که شاید این لقب به این قبیل از عملکردهای حضرت مهدی علیه السلام نیز دلالت داشته باشد[۱۱].
  • و اما واژه مهدی، اسم مصدر هدایت است و به معنی کسی است که به وسیله خدا هدایت شده باشد، و به همین معنی، برخی از پیامبران و بزرگان را بدون آن‌که مهدی موعود و منتظر پندارند، مهدی خوانده‌اند. حسان بن ثابت در قصیده خود، واژه مهدی را برای پیامبر صلى الله عليه وآله وسلم به کار برده است. این واژه در حدیثی از پیامبر صلى الله عليه وآله وسلم به همین معنی درباره حضرت امیر علیه السلام به کار رفته است[۱۲]. سنی‌ها اغلب، آن را برای چهار خلیفه بعد از پیامبر صلى الله عليه وآله وسلم که آنان را "خلفاء الراشدون المهدیون" می‌گویند، به کار می‌برند[۱۳]. شیعیان کوفه، عنوان مهدی را در مفهوم راه‌یافته و هدایت‌شده آن، درباره امام سجاد علیه السلام به کار برده‌اند.
  • به این معنی، همه امامان عنوان مهدی داشته‌اند، با این مفهوم که وظیفه‌شان هدایت مردم به سوی دین خداوند بوده است "و كلّنا نهدي الی دين الله" به همین جهت در کتب مربوط‍‌ به زیارات، تمام امامان "الْأَئِمَّةُ الرَّاشِدُونَ الْمَهْدِيُّونَ" اطلاق شده است[۱۴]. در روایتی از امام حسین علیه السلام نقل شده است که فرمود: "ما دوازده مهدی داریم، اول آن‌ها امیر المؤمنین علیه السلام و آخر آن‌ها نهمین فرزند من است..."[۱۵]. ولی واژه مهدی در مفهوم نجات‌بخش آن، عنوان خاص امام دوازدهم شیعه است که در آخر الزمان ظهور می‌کند و در اصطلاح شرع، اطلاق مهدی به این مفهوم، به هیچ‌کس جز امام غائب صحیح نیست و حتی اطلاق آن به سایر امامان نیز درست نمی‌باشد[۱۶][۱۷].

پرسش‌های وابسته

  1. القاب امام مهدی چیستند؟ (پرسش)
  2. آیا امیر الامره از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  3. آیا احسان از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  4. آیا اذن سامعه از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  5. آیا ایدی از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  6. آیا بئر معطله از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  7. آیا بلد الامین از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  8. آیا باسط‍‌ از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  9. آیا بقیة الأنبیاء از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  10. آیا تالی از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  11. آیا تأیید از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  12. آیا تمام از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  13. آیا ثائر از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  14. آیا جابر از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  15. آیا جنب از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  16. آیا جوار الکنس از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  17. آیا حجت از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  18. آیا حجة الله از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  19. آیا حق از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  20. آیا حجاب الله از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  21. آیا حمد از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  22. آیا حامد از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  23. آیا خاتم الاوصیاء از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  24. آیا خاتم الائمه از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  25. آیا خازن از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  26. آیا خلف از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  27. آیا خلف صالح از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  28. آیا خنس از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  29. آیا خلیفة الله از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  30. آیا خلیفة الاتقیاء از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  31. آیا دابة الأرض از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  32. آیا داعی از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  33. آیا رجل از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  34. آیا رب الأرض از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  35. آیا سلطان المأمول از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  36. آیا سدرة المنتهی از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  37. آیا سناء از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  38. آیا سبیل از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  39. آیا ساعة از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  40. آیا سید از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  41. آیا شرید از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  42. آیا صاحب از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  43. آیا صاحب الغیبة از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  44. آیا صاحب الزمان از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  45. آیا صاحب الرجعة از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  46. آیا صاحب الدار از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  47. آیا صاحب الناحیة از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  48. آیا صاحب العصر از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  49. آیا صاحب الکرة البیضاء از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  50. آیا صاحب الدولة الزهراء از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  51. آیا صالح از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  52. آیا صاحب الامر از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  53. آیا صبح مسفر از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  54. آیا صدق از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  55. آیا صراط‍‌ از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  56. آیا ضیاء از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  57. آیا ضحی از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  58. آیا طالب التراث از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  59. آیا عالم از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  60. آیا عدل از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  61. آیا عاقبة الدار از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  62. آیا عزه از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  63. آیا عین از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  64. آیا غایب از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  65. آیا غلام از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  66. آیا غریم از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  67. آیا غوث از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  68. آیا غایة الطّالبین از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  69. آیا غایة القصوی از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  70. آیا غوث الفقراء از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  71. آیا خلیل از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  72. آیا فجر از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  73. آیا فرج المؤمنین از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  74. آیا فرج الاعظم از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  75. آیا فتح از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  76. آیا فقیه از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  77. آیا قائم از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  78. آیا قابض از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  79. آیا قیامت از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  80. آیا قسط‍‌ از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  81. آیا قوة از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  82. آیا قاتل الکفرة از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  83. آیا قطب از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  84. آیا قائم الزمان از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  85. آیا قیم الزمان از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  86. آیا کاشف الغطاء از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  87. آیا کمال از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  88. آیا کار از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  89. آیا لواء اعظم از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  90. آیا نیة الصابرین از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  91. آیا منتقم از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  92. آیا مهدی از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  93. آیا منتظَر از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  94. آیا ماء معین از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  95. آیا مخبر بما یعلن از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  96. آیا مجازی بالاعمال از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  97. آیا موعود از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  98. آیا مظهر الفضایح از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  99. آیا مبلی السرائر از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  100. آیا مبدأ الآیات از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  101. آیا محسن از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  102. آیا منعم از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  103. آیا مفضل از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  104. آیا موتور از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  105. آیا مدبر از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  106. آیا مأمور از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  107. آیا مقدرة از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  108. آیا مأمول از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  109. آیا مفرج اعظم از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  110. آیا مضطر از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  111. آیا من لم یجعل الله له شبیها از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  112. آیا مقتصر از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  113. آیا المصباح الشدید الضیاء از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  114. آیا ناقور از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  115. آیا ناطق از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  116. آیا نهار از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  117. آیا نفس از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  118. آیا نور الاصفیاء از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  119. آیا نور الاتقیاء از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  120. آیا ناحیه مقدسه از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  121. آیا واقیذ از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  122. آیا وتر از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  123. آیا وجه از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  124. آیا ولی الله از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  125. آیا وارث از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  126. آیا هادی از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  127. آیا ید الباسطه از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  128. آیا یمین از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  129. آیا یعسوب الدین از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  130. آیا مؤمل از القاب امام مهدی است؟ (پرسش) (پرسش)
  131. آیا نجم از القاب امام مهدی است؟ (پرسش) (پرسش)
  132. آیا نور آل محمد از القاب امام مهدی است؟ (پرسش) (پرسش)
  133. آیا ولی عصر از القاب امام مهدی است؟ (پرسش) (پرسش)

جستارهای وابسته

منابع

پانویس

Icon4.png با کلیک بر فلش ↑ به محل متن مرتبط با این پانویس منتقل می‌شوید:  

  1. شیخ مفید، الارشاد، ج ۲، ص ۳۸۳، ح ۲
  2. " فَإِنَّمَا سُمِّيَ‏ الْمَهْدِيَ‏ لِأَنَّهُ‏ يُهْدَى‏ لِأَمْرٍ خَفِيٍ‏ يَسْتَخْرِجُ‏ التَّوْرَاةَ وَ سَائِرَ كُتُبِ‏ اللَّهِ‏ مِنْ‏ غَارٍ بِأَنْطَاكِيَّةَ ‏‏‏ ‏"، شیخ صدوق، علل الشرایع، ج ۱، ص ۱۶۱، ح ۳؛ نعمانی، الغیبة، ص ۲۳۷، ح ۲۶
  3. " لِأَنَّهُ‏ يُهْدَى‏ إِلَى‏ كُلِ‏ أَمْرٍ خَفِي‏‏‏‏ ‏"، شیخ طوسی، کتاب الغیبة، ص ۴۷۱؛ نعمانی، الغیبة، ص ۲۳۷
  4. " مِنَّا اثْنَا عَشَرَ مَهْدِيّاً، أَوَّلُهُمْ‏ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ‏ عَلِيُ‏ بْنُ‏ أَبِي‏ طَالِبٍ‏ وَ آخِرُهُمُ‏ التَّاسِعُ‏ مِنْ‏ وُلْدِي‏‏"، شیخ صدوق، عیون اخبار الرضا علیه السّلام، ج ۱، ص ۶۸، ح ۳۶
  5. ر.ک: الصنعانی، المصنف، ج ۱۱، ح ۲۰۷۷۳؛ سنن ابن ماجه، ج ۲، ص ۳۰، ح ۴۰۸۵، ۴۰۸۶، ۴۰۸۷، ۴۰۸۸؛ سنن ابو داود، ج ۴، ص ۱۰۷، ح ۲۴۸۵
  6. سلیمیان، خدامراد، فرهنگ‌نامه مهدویت، ص: ۴۳۰ - ۴۳۱.
  7. اثبات الهداة، ج ۷، ص ۱۱۰ و ۱۶۹.
  8. منتخب الاثر، ص ۹۸.
  9. بحار الانوار، ج ۵۱، ص ۲۹.
  10. اثبات الهداة، ج ۷، ص ۱۱۰.
  11. نشریه موعود، ش ۲۸، ص ۶۷.
  12. آخرین امید، داود الهامی، ص ۲۰۷.
  13. سنن ابن ماجه، ج ۱، ص ۱۶.
  14. من لا یحضره الفقیه، ج ۲، ص ۳۷۱؛ التهذیب طوسی، ج ۶، ص ۱۱۴.
  15. بحار الانوار، ج ۵۱، ص ۱۳۲.
  16. آخرین امید، داود الهامی، ص ۲۱۰.
  17. مجتبی تونه‌ای، موعودنامه، ص:۷۱۳.