جاودانگی اسلام در فقه اسلامی
فراگیری و جاودانگی به عنوان یک اصل، نظام سیاسی اسلام را از چارچوبه مرز جغرافیایی، نژادی، زبانی و حتی اعتقادی خاص فراتر برده، آن را آئینی تعریف میکند که قدرت ساماندهی بشریت را با تحمل تفاوتها و اختلافات در سنتها و آئینها، دارد.
جاودانگی و جهانشمولی از اصول نظام سیاسی اسلام
ابعاد فراگیر زمانی، مکانی و انسانی نظام سیاسی اسلام، آن را از اختصاص به عصر و زمانی خاص، چون عصر حضور پیامبر یا ائمه و مکانی منحصر، چون عربستان و ایران و انسانهای به خصوص، خارج نموده و آن را مکتبی حیاتبخش برای همه بشریت، از زمان پیدایش این مکتب تا پایان تاریخ حیات بشری و همه سرزمینها و همه انسانها با هر رنگ و نژاد و زبان، قرار داده است. وقتی که اصل دعوت مطرح است، خطابهای قرآنی روی سخن خود را همه مردم (ناس) قرار میدهد: قُلْ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّمَا أَنَا لَكُمْ نَذِيرٌ مُبِينٌ
[۱]، این خطاب به یقین از مکان محدود حجاز میگذرد و به همه مکانها، هرجا که انسانی وجود دارد، میرسد و خاص زمانی مشخص هم نیست؛ همه زمانها را تا ابدیت شامل میشود؛ چنانچه خداوند در قرآن به فراگیری و وسعت پیامبری اشاره میکند و خطاب به پیامبر اسلام میفرماید:
قُلْ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلَيْكُمْ جَمِيعًا
[۲].
گذشته از دعوت به بندگی خدا و تبعیت از دستورات الهی و اینکه “ما موظفیم اسلام را در همه جای دنیا معرفی کنیم”[۳]. نظام اسلامی از نظر سیاسی، درصدد توسعه حاکمیت عادلانه ارزشها و ولایت الهی بر همه بشریت است و میخواهد که مظلومین و ستمدیدهها را از قید ستمکاران برهاند. امام خمینی میفرماید: “ما... در صدد گسترش نفوذ اسلام در جهان و کم کردن سلطه جهانخواران بوده و هستیم”[۴].
بنابراین، وقتی همه بشریت مشمول خیرخواهی اسلام هستند، به طریق اولی، ادیان توحیدی با مشترکات فراوانی که دارند، مورد توجه بیشتری هستند. در قرآن با تعبیر اهل کتاب از آنان یاد میشود: قُلْ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَلَّا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَلَا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ
[۵]؛ یعنی در حقیقت مشترکات آنقدر هستند که بتوانند اهل کتاب و مسلمانان تحت نظام سیاسی عادلانهای، باهم اهداف توحیدی خود را تعقیب نمایند.
در مجموع فراگیری به عنوان یک اصل، نظام سیاسی اسلام را از چارچوبه مرز جغرافیایی، نژادی، زبانی و حتی اعتقادی خاص فراتر برده، آن را آئینی تعریف میکند که قدرت ساماندهی بشریت را با تحمل تفاوتها و اختلافات در سنتها و آئینها، دارد[۶].
پرسش مستقیم
منابع
پانویس
- ↑ «بگو: ای مردم! جز این نیست که من برای شما بیمدهندهای آشکارم» سوره حج، آیه ۴۹.
- ↑ «بگو: ای مردم! به راستی من فرستاده خداوند به سوی همه شمایم» سوره اعراف، آیه ۱۵۸.
- ↑ صحیفه نور، ج۱۸، ص۱۰۲.
- ↑ صحیفه نور، ج۲۰، ص۲۳۲.
- ↑ «بگو: ای اهل کتاب! بیایید بر کلمهای که میان ما و شما برابر است همداستان شویم که: جز خداوند را نپرستیم و چیزی را شریک او ندانیم و یکی از ما، دیگری را به جای خداوند، به خدایی نگیرد» سوره آل عمران، آیه ۶۴.
- ↑ نصرتی، علی اصغر، نظام سیاسی اسلام، ص ۱۷۴.