سیره امام سجاد در برخورد با سلاطین اموی (مقاله)

سیره امام سجاد(ع) در برخورد با سلاطین اموی
سیره امام سجاد(ع) در برخورد با سلاطین اموی
زبان	فارسی
نویسنده	فاطمه سادات آقا سید محمد قاری
موضوع	سیره امام سجاد; سلاطین اموی; امام سجاد;
مذهب	شیعه
منتشر شده در	همایش بین المللی امام سجاد
محل نشر	تهران، ایران
تاریخ نشر	۱۴۰۲
تعداد صفحات	۶۱
ناشر الکترونیک	کتابخانه دیجیتال نور
	v; t; e;

سیره امام سجاد(ع) در برخورد با سلاطین اموی عنوان مقاله‌ای است که با زبان فارسی به بررسی سیره امام سجاد(ع) در برخورد با سلاطین اموی می‌پردازد. این مقاله ۶۱ صفحه‌ای به قلم فاطمه سادات آقا سید محمد قاری نگاشته شده و در همایش بین المللی امام سجاد (۱۴۰۲) منتشر گشته است^[۱].

چکیدهٔ مقاله

نویسنده در چکیده مقاله خود می‌نویسد: «از مباحث اصلی و محوری در حقوق اساسی، علم همایش بین‌المللی امام سجاد و حقوق بین الملل، بحث دولت است. دولت به عنوان یک بازیگر مهم و محوری در همه دوره‌های تاریخی در عرصه حیات جمعی بیشترین توان تأثیرگذاری بر کُنش- واکنش نهادهای غیردولتی و شهروندان را داشته است؛ زیرا در این میان از اساسی‌ترین شرایط موجودیت خویش، یعنی قدرت سیاسی بهره جسته است و به عنوان حاکمیت و یا همان قدرت برتر و بلامعارض در قلمرو و سرزمینی خاص به ایفای نقش‌های خود پرداخته است و در حقیقت با لحاظ کردن عناصر اساسی به عنوان مقومات دولت در ابعاد ساختارها، فرآیندها و کار ویژه‌های عمومی در بخش‌های مختلف هم چون همایش بین‌المللی امام سجاد، فرهنگ، اقتصاد و غیره یا به عنوان دولتی کارآمد و مطلوب تجلی یافته است یا برعکس، که در صورت دوم جامعه را با زحمات فراوانی روبرو نموده است.

البته در این میان از نقش کسانی که همواره در مقابل دولت و همایش بین‌المللی امام سجاد‌(ع) غلط آن ایستادگی می‌‌نمایند و نیز خواهان اصلاحات و تغییر استراتژی‌ها هستند، هم نمی‌توان گذشت؛ و یکی از همین انسان‌های حق طلب، امام سجاد(ع) است که پژوهش دقیق و موشکافانه درباره زندگی سیاسی و اجتماعی ایشان اهمیت ویژ‌ه‌ای دارد؛ زیرا عدم تحقیق روشمند در این باره موجب شده است که پرسش‌ها و شبهات متعددی درباره زندگی آن امام همام به وجود آید. برخی بر این باورند که امام سجاد(ع) فقط به امور شخصی و عبادی خود می‌پرداخته و در برابر مسائل سیاسی جهان اسام ب یتفاوت بوده است؛ در حالی که وی نه تنها در برابر سرنوشت مسلمانان بی‌تفاوت نبود، بلکه با حاکمان ظالم عصر خود نیز مبارزه می‌‌کرد و صدای حق طلبی خود را به گوش دیگران می‌‌رساند.

بر این اساس، با چنین نگرشی پژوهش حاضر سامان یافته است؛ لذا ساختار مقاله با تلفیقی از مسائل و مباحث تاریخی و سیاسی به این ترتیب است که ابتدا به تبیین دولت امویان، اوضاع سیاسی- اجتماعی قبل از امامت امام سجاد(ع) و تأثیر آنها در اندیشه سیاسی ایشان پرداخته شده است. سپس به بررسی مفاهیم اندیشه، اندیشه سیاسی، دولت و نیز طرح آنها در اندیشه سیاسی امام سجاد(ع) و همچنین تفاوت این بینش و نگرش با سایر دولت‌ها و بیان ماهیت دولت اموی و اثبات ناکارآمدی این دولت، با توجه به اندیشه‌های توحیدی امام(ع) بر مبنای اصول و شاخصه‌های مطرح شده در سیره ایشان پرداخته شده است. پس از مطرح شدن مباحث سیاسی موضوع، نگارنده به لحاظ اهمیت بحث به طرح امامت علی بن الحسین(ع) و خلفای معاصر با دوران امامت ایشان از نظر تاریخی و همچنین تلفیق آن با همایش بین‌المللی امام سجاد پرداخته است. و در هر قسمت به تشریح ویژگی‌های شخصیتی خلفا و روش‌های برخوردی مناسب امام سجاد(ع) و نیز موضع گیری‌های متناسب با شرایط و مقتضیات زمانی و مکانی و نیز تلاش‌ها و خدمات ایشان در هدایت جامعه اشاره شده است. در پایان نتیجه گرفته می‌‌شود که جوهرِ اندیشه و سیره سیاسی امام سجاد(ع) در مواجهه با دولت اموی، اولاً مبتنی بر آموزه‌هایی است که از یک نظام منسجم دینی حاصل شده است و ثانیاً پرتوی از سیر و سلوک الهی و نیز جلوه‌ای از سرسپردگی وی در برابر فرمان حق تعالی در راستای هدایت جامعه به سوی کمال و سعادت ابدی است».

فهرست مقاله

مقدمه
تحولات سیاسی - اجتماعی دوران قبل از امامت امام سجاد(ع) و تأثیر آنها در اندیشه سیاسی ایشان
مفهوم اندیشه و اندیشه سیاسی
تبیین اندیشه سیاسی امام سجاد(ع)
مفهوم دولت و جایگاه آن در اندیشه امام علی بن الحسین(ع)
تفاوت دولت مبتنی بر اندیشه سیاسی امام سجاد(ع) با سایر دولت‌ها
ماهیت دولت اموی
دولت اموی، کارآمد یا ناکارآمد
کارآمدی و کارآیی دولت در اندیشه سیاسی امام زین العبادین(ع)