ویژگی‌ها و وظایف مدیران در نهج البلاغه (کتاب)

از امامت‌پدیا، دانشنامهٔ امامت و ولایت
ویژگی‌ها و وظایف مدیران در نهج‌البلاغه
زبانفارسی
نویسندهعلی نقی امیری
موضوع
مذهبشیعه
ناشرانتشارات پژوهشگاه حوزه و دانشگاه
محل نشرقم
سال نشر۱۳۹۴ ش
تعداد صفحه۲۶۸
شابک‫‭۹۷۸-۶۰۰-۲۹۸-۱۱۸-۹
شماره ملی۴۱۱۳۷۵۰

ویژگی‌ها و وظایف مدیران در نهج‌البلاغه، کتابی به زبان فارسی است که به بررسی ویژگی‌ها و وظایف مدیران می‌پردازد. این کتاب اثر علی نقی امیری و پژوهشگاه حوزه و دانشگاه نشر آن را به عهده داشته‌ است[۱].

دربارهٔ کتاب

در معرفی این کتاب آمده است: «کتاب حاضر در دو بخش تدوین شده و مشتمل بر ۱۰ فصل با موضوعات زیر است: در بخش اول خصوصیات مدیران و کارکنان بررسی شده و شامل دو فصل است؛ در فصل اول مهم‌ترین ویژگی‌های نیروی انسانی در سطوح مختلف با عنوان ویژگی‌ها در مدیریت و در فصل دوم بهترین همکاران با عنوان یاران اثربخش بررسی شده‌اند. بخش دوم به وظایف مدیران اشاره دارد و فصل‌های سوم تا دهم کتاب را به‌خود اختصاص داده است؛ این وظایف به‌ترتیب با عنوان‌‌های: برنامه‌ریزی و تدبیر امور، تنظیم وقت و مدیریت زمان، مشورت و تصمیم‌گیری، سازماندهی، رهبری، کارمندیابی و گزینش نیروی انسانی، آموزش، ارزیابی و توسعه نیروی انسانی و کنترل و نظارت مطرح و به فراخور نیاز توضیح داده شده‌اند».

فهرست کتاب

  • پیشگفتار
  • مقدمه

بخش اول خصوصیات مدیران و کارکنان

  • مقدمه

فصل اول ویژگی‌ها در مدیریت

  1. مقدمه
  2. خصوصیات عام و خاص مدیران
    1. خصوصیات عام
    2. خصوصیات خاص
  3. خصوصیات پیشینی
    1. باشخصیت و اصیل بودن
    2. ریشه داری و صاحب احترام
    3. خوش سابقه و نیکنام
    4. شأن اجتماعی
    5. قداست خانوادگی
    6. حسن عقیده (سابقه مسلمانی)
  4. خصوصیات پسینی
    1. طهارت اخلاقی
    2. جامع نیکی‌ها
    3. مسئولیت‌پذیری
    4. پاکدلی و پاکدامنی
    5. خیرخواهی
    6. اخلاص و خوش‌نیتی
    7. تقوا و خداپرستی
    8. امانت داری در انجام کار
    9. عدالت‌گرایی
    10. حق‌گرایی
    11. تواضع
    12. سعه صدر (بلندنظر بودن)
    13. عذر‌پذیری و اعتذار
  5. ویژگی‌های کلی
    1. دانش و تخصص
    2. مهارت فنی
    3. خصوصیات دیگر
  6. ویژگی‌های مصداقی
    1. خصوصیات نظامیان
    2. خصوصیات قاضیان
    3. خصوصیات کارگزاران
    4. خصوصیات دبیران
    5. خصوصیات خراج‌گزاران
    6. خصوصیات تاجران و اهل فن
    7. خصوصیات متصدیان امور مستضعفان
    8. خصوصیات مستضعفان
  7. خلاصه و نتیجه‌گیری

فصل دوم یاران اثربخش

  • اهداف یادگیری فصل دوم
  1. مقدمه
  2. یاران اثر بخش
  3. معاون اثر بخش
    1. ویژگی‌های معاون اثر بخش
  4. خلاصه و نتیجه‌گیری

بخش دوم: وظایف مدیران

  • مقدمه

فصل سوم: برنامه‌ریزی و تدبیر امور

  • اهداف یادگیری فصل سوم
  1. مقدمه
  2. برنامه
  3. مفهوم برنامه‌ریزی
  4. ضرورت برنامه‌ریزی
    1. جایگاه برنامه‌ریزی
    2. فواید و پیامدهای برنامه‌ریزی
  5. اهمیت برنامه‌ریزی در اسلام
    1. برنامه‌ریزی و پرهیز از انفعال
    2. اهمیت برنامه‌ریزی از دیدگاه امام علی(ع)
  6. عناصر اساسی برنامه‌ریزی
    1. موضوع
    2. هدف
    3. فعالیت و تصمیم
  7. انواع برنامه‌ریزی
  8. عوامل مؤثر در برنامه‌ریزی
    1. توجه به کوچکترین واحد زمان
    2. اولویت‌بندی کارها
    3. صرفه جویی در زمان
    4. ظرافت و دقت
    5. تفکر و تدبر
    6. مشورت
    7. توکل و توسل
    8. توجه به آفات برنامه‌ریزی
  9. زمامداری و برنامه‌ریزی اثربخش
  10. خلاصه و نتیجه‌گیری

فصل چهارم: تنظیم وقت و مدیریت زمان

  • اهداف یادگیری فصل چهارم
  1. مقدمه
  2. ضرورت شناخت زمان
  3. تعریف مدیریت زمان
  4. ابعاد زمان
  5. مدیر و مدیریت زمان
  6. اهمیت و ضرورت مدیریت زمان
  7. مدیریت زمان وجهات ضرورت آن
    1. شتاب گذر عمر
    2. محدودیت عمر
    3. بازگشت ناپذیری عمر
    4. منحصر به فرد بودن زمان
    5. مدیریت زمان و رشد اجتماعی
    6. لزوم انجام بهنگام کارها
    7. پرسش از لحظات عمر
    8. موقعیت‌شناسی
    9. زمان‌دار بودن تکالیف شرعی
  8. مدیریت زمان وبرنامه‌ریزی
  9. مدیریت زمان و مدیریت بر خود
  10. مدیریت زمان و اغتنام فرصت
  11. آثار مدیریت زمان
    1. رسیدن به نظم و انضباط
    2. تشخیص تعجیل و تأمل در کارها
    3. جلب اعتماد دیگران
    4. بهبود زندگی
    5. آثار غفلت از مدیریت زمان
  12. موانع مدیریت زمان
    1. تردید و دودلی
    2. اهمال کاری
    3. علت‌های درونی و بیرونی
  13. فرایند مدیریت زمان
  14. روش‌های مدیریت زمان
    1. زمان‌سنجی و تعیین وقت معین برای انجام هر کار
    2. وقت‌شناسی
    3. بهره‌گیری از فرصت ها
  15. راهکارهای بهره‌مندی از مدیریت زمان
    1. پرهیز از شتاب زدگی و عجله بی‌مورد
    2. شکیبایی بر سختی‌های اجرای برنامه برای رسیدن به هدف
    3. رعایت نظم در اجرای برنامه
  16. خلاصه و نتیجه‌گیری

فصل پنجم: مشورت و تصمیم‌گیری

  • اهداف یادگیری فصل پنجم
  1. مقدمه
  2. تعریف تصمیم‌گیری
  3. ضرورت توجه به اصل تصمیم‌گیری در مدیریت
  4. فرایند و مراحل تصمیم‌گیری
    1. تشخیص و تعیین مشکل اصلی
    2. یافتن راه حل‌های ممکن
    3. انتخاب معیار گزینش
    4. ارزیابی راه حل‌ها
    5. مقایسه و انتخاب راه حل بهتر
  5. تصمیم‌گیری و نقش اطلاعات در آن
  6. مبانی تصمیم‌گیری در مدیریت اسلامی
    1. استفاده از آگاهی‌ها و تجربه‌های گذشته
    2. دوراندیشی و عاقبت نگری (آینده‌نگری)
    3. بهره‌گیری از مشاوره
  7. خلاصه و نتیجه‌گیری

فصل ششم سازماندهی و تقسیم کار

  • اهداف یادگیری فصل ششم
  1. مقدمه فصل ششم
  2. مفهوم و تعریف سازماندهی
  3. مراحل سازماندهی
  4. ساختار سازمانی
    1. مفهوم و ماهیت
    2. ارکان ساختار
    3. عناصر تشکیل‌دهنده (بخش‌های) ساختار
    4. انواع ساختارهای سازمانی
  5. اصول حاکم بر سازماندهی اثر بخش
  6. اهمیت تقسیم کار و سازماندهی از نظر اسلام
  7. مصداق‌هایی از تقسیم کار در دیدگاه اسلامی
    1. سیره عملی پیامبر(ص)
    2. امام کاظم(ع)
    3. امام صادق(ع)
    4. امام علی(ع)
    5. تقسیم کار در فرمان امام علی به مالک اشتر
    6. ضرورت انتخاب فردی برای سازماندهی کارها
    7. ویژگی‌های سازمان‌دهنده به امور
  8. خلاصه و نتیجه‌گیری

فصل هفتم: هدایت و رهبری

  1. مقدمه
  2. تعریف رهبری
  3. تفاوت رهبری و مدیریت
  4. مسئله رهبری و قدرت
    1. انواع قدرت
    2. عوامل مؤثر بر تقویت نفوذ رهبری
  5. نظریه‌های رهبری
    1. نظریه‌های سنتی (خصوصیات فردی)
    2. نظریه‌های رفتاری
    3. نظریه‌های وضعیتی و اقتضائی
    4. دیگر نظریه ها
  6. رهبری در اسلام
    1. اهمیت رهبری در اسلام
    2. امام علی(ع) و ضرورت رهبری
    3. جایگاه رهبری در نهج البلاغه
    4. شرایط رهبری
  7. خلاصه و نتیجه‌گیری

فصل هشتم: برنامه‌ریزی کارمندیابی و گزینش

  • اهداف یادگیری فصل هشتم
  1. مقدمه
  2. تجزیه و تحلیل شغل
  3. طراحی شغل
  4. برنامه‌ریزی نیروی انسانی
  5. گزینش افراد
    1. افضلیت
    2. عدالت استخدامی
    3. اصل انتصاب
    4. اصل شایسته‌سالاری
    5. ضوابط گزینش
  6. روش‌های گزینش
  7. خلاصه و نتیجه‌گیری

فصل نهم آموزش ارزیابی و توسعه

  • اهداف یادگیری فصل نهم
  1. مقدمه
  2. آموزش نیروی انسانی
  3. ارزشیابی عملکرد
    1. ضرورت ارزیابی عملکرد
    2. صفات ارزیابان
    3. حفظ اسرار در ارزیابی‌ها
    4. شاخص‌های ارزیابی
    5. انواع ارزشیابی
    6. روش‌های ارزیابی
  4. سیستم پاداش و جبران خدمات
    1. به‌کارگیری نظام حقوقی صحیح
    2. تعیین میزان حقوق و دستمزد قبل از به‌کارگیری
    3. زمان پرداخت حقوق و دستمزد
    4. معیارهای پرداخت مزد
    5. ضرورت پرداخت پاداش‌های غیر نقدی
  5. بازنشستگی
    1. پرداخت مستمری به بازنشستگان
    2. استفاده از تجربیات بازنشستگان
  6. خلاصه و نتیجه‌گیری

فصل دهم نظارت و کنترل

  • اهداف یادگیری فصل دهم
  1. مقدمه فصل دهم
  2. مفهوم نظارت
  3. فلسفه وجودی نظارت
    1. مفهوم قدرت و اختیار
    2. تناسبت اختیار و مسئولیت
    3. تفویض اختیار
    4. اصل مسئولیت و پاسخگویی
    5. عدم امکان تفویض مسئولیت
    6. فلسفه وجودی نظارت
  4. فرایند اساسی نظارت و کنترل
    1. تعیین و برقراری استانداردها و معیارها
    2. سنجش عملکرد
    3. تصحیح انحرافات
  5. شرط‌های لازم و کافی برای نظارت اثربخش
  6. نظارت بر کارگزاران در نهج البلاغه
    1. اهمیت و ضرورت برقراری سیستم نظارتی
    2. سیره عملی امام(ع) و نظارت
    3. شیوه و کیفیت نظارت بر کارگزاران (نظارت پنهانی)
    4. خصوصیات و ویژگی‌های ناظران
    5. آثار و پیامدهای نظارت
    6. کیفیت برخورد با کارگزاران خطاکار دستورهای انضباطی
    7. راهکار پیشگیرانه برای نظارت
  7. خلاصه و نتیجه‌گیری

منابع و مآخذ

نمایه‌ها

  1. نمایه آیات
  2. نمایه روایات
  3. نمایه موضوعات
  4. نمایه اشخاص

دربارهٔ پدیدآورنده

علی نقی امیری
آقای دکتر علی نقی امیری (متولد ۱۳۳۷ ش، لنجان)، تحصیلات دانشگاهی خود را در مقطع دکتری مدیریت دولتی در دانشگاه علامه طباطبایی به اتمام رساند. سردبیر فصلنامه پژوهش‌های روانشناختی در مدیریت و مجله مدیریت فرهنگ سازمانی از جمله فعالیت‌های وی است. او علاوه بر تدریس دروس دانشگاهی تاکنون چندین جلد کتاب و مقاله به رشته تحریر درآورده است. «الگوی اداره در نهج البلاغه»، «ویژگی‌ها و وظایف مدیران در نهج البلاغه»، «فقه سنتی و نظام سازی»، «حکومت جهانی»، «فرزند کوثر»، «جایگاه و نقش زن در نظام‌های مختلف»، «رویکردی فرهنگی به مدیریت اسلامی»، «نقش مدیریت اسلامی در اقتصاد مقاومتی» و «اقتصاد سالم از دیدگاه امام علی» برخی از این آثار است[۲].

پانویس