جعفر بن علی ابن ابی‌طالب

جعفر بن علی ابن ابی‌طالب از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود: جعفر بن علی ابن ابی‌طالب در معارف و سیره حسینی - جعفر بن علی ابن ابی‌طالب در تاریخ اسلامی - پرسش مرتبط ندارد

جعفر
آرامگاه شهدای کربلا
نام کامل	جعفر بن علی ابن ابی‌طالب
جنسیت	مرد
از قبیله	قریش
از تیره	بنی هاشم
پدر	علی ابن ابی‌طالب
مادر	ام البنین
برادر	عبدالله بن علی بن ابی‌طالب عباس بن علی بن ابی‌طالب عثمان بن علی بن ابی‌طالب
تاریخ تولد	۳۹ هجری یا ۴۱ هجری
محل تولد	مدینه
تاریخ شهادت	۶۱ هجری
محل شهادت	کربلا
محل آرامگاه	کربلا
از اصحاب	امام حسین
حضور در جنگ	واقعه کربلا
علت شهادت	شهادت در رکاب امام حسین (ع)

مقدمه

«اَلسَّلاَمُ عَلَى جَعْفَرِ بْنِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ الصَّابِرِ بِنَفْسِهِ مُحْتَسِباً وَ النَّائِي عَنِ الْأَوْطَانِ مُغْتَرِباً اَلْمُسْتَسْلِمِ لِلْقِتَالِ اَلْمُسْتَقْدِمِ لِلنِّزَالِ اَلْمَكْثُورِ بِالرِّجَالِ لَعَنَ اللَّهُ قَاتِلَهُ هَانِئَ بْنَ ثُبَيْتٍ الْحَضْرَمِيَّ»

درود و سلام بر جعفر فرزند امیرالمؤمنین (ع) که برای خدا در مقابل بلا صبر تا بدنش سپر تیر بلاگردید و مقهور و مغلوب مردان قرار گرفت، لعنت خدا بر قاتلش «هانی بن ثبیط حضرمی» باد.

جعفر، چهارمین فرزند امیر مؤمنان (ع) از فاطمه امّ البنین دختر حزام بن خالد برادر سوم اباالفضل العباس (ع) است. امام (ع) به خاطر علاقه فراوانی که به برادرش جعفر داشت نام فرزندش را جعفر نهاد .

ابوالفرج اصفهانی می‌‌نویسد: او در عاشورا ۱۹ ساله بود، تولدش دو سال پس از برادرش عثمان رخ داد.

سماوی در ابصارالعین، می‌‌نویسد: جعفر با پدرش امیرالمؤمنین (ع) دو سال زندگی کرد، و با برادرش امام حسن مجتبی (ع) ۱۲ و با برادرش امام حسین از ۲۱ سال زندگی کرد. بنابراین، در روز عاشورا ۲۱ ساله بوده است.

مورخان نوشته‌اند: حضرت عباس چون دو برادرش عبدالله و عثمان شهید شدند، آخرین برادرش جعفر را خواست و فرمود: «به جنگ بشتاب تا تو را مانند برادرانم کشته بینم و رضای خدا را در شهادت تو به حساب آورم، همان‌گونه که در شهادت آن برادرانت به حساب آوردم»؛

جعفر به میدان شتافت و می‌‌گفت: «من جعفرم و دارای مقام بلندی می‌‌باشم، من پسر علی خیرخواه هستم که صاحب فضائل بود»؛

ابوالفرج اصفهانی می‌‌نویسد: قاتل جعفر، خولی بن یزید اصبحی بود که بر او حمله کرد و او را به شهادت رساند.

اما ابو مخنف و ضحاک مشرقی همان‌گونه که در زیارت ناحیه آمده، قاتل او را هانی بن ثبیط می‌‌دانند و اضافه می‌‌کنند که جعفر در این معرکه، برادر هانی را کُشت، و او هم به تلافی مرگ برادرش، جعفر را از پای درآورد.

همان‌گونه که قبلا گفته شد، طبق نقل برخی از مورخان، هنگامی که حضرت عباس در روز عاشورا خطاب به برادران مادری خود - عبدالله و عثمان و جعفر - گفت: گام پیش نهید تا ببینم که برای خدا خیرخواهی می‌‌کنید، جعفر پس از دو برادرش، گام به میدان نهاد و چنین رجز خواند:

إِنِّي‏ أَنَا جَعْفَرٌ ذُو الْمَعَالِي		ابْنُ عَلِيِّ الْخَيْرِ ذُو النَّوَالِ
ذَاكَ الْوَصِيُّ ذُو السَّنَا وَ الْوَالِي‏		حَسْبِي بِعَمِّي جَعْفَرٍ وَ الْخَالِ
أَحْمِي حُسَيْناً ذَا النَّدَى الْمِفْضَالِ

من، جعفر، دارای مقامی والا هستم پسر علی نیکوکار و بخشنده می‌‌باشم، آن علی که وصی پیامبر (ص) بلندمرتبه و دارای ولایت است؛ عمویم جعفر و دایی‌ام در شرافت مرا بس است، از حسین (ع) که صاحب گرم و فضیلت است پشتیبانی خواهم کرد.

به روایتی در همین هنگام تیری به وسیله خولی اصبحی پرتاب شد و به پیشانی یا چشم او اصابت کرد. و به روایت ناحیه مقدسه، هانی بن ثبیط حضرمی او را به شهادت رساند، بنا به این دو روایت، محتمل است آن کسی که تیر بر پیشانی مبارک این نوجوان دلاور، زد خولی اصبحی بود و آن کسی که وی را به شهادت رساند و سر آن بزرگوار را از بدن جدا کرد، هانی بن ثبیط بوده است.

منابع

1. ناظم‌زاده، سید اصغر، اصحاب امام حسین
2. جمعی از نویسندگان، پژوهشی پیرامون شهدای کربلا