آل داوود در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

افزودن پیوند
از امامت‌پدیا، دانشنامهٔ امامت و ولایت
نمایش تاریخچه به صورت تعاملی
دیداریویکی‌متن
جز (ربات: جایگزینی خودکار متن (-{{ویرایش غیرنهایی}} +))
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۲۷ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۵ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{مدخل مرتبط| موضوع مرتبط = آل داوود| عنوان مدخل  = آل داوود| مداخل مرتبط = [[آل داوود در قرآن]] - [[آل داوود در معارف و سیره رضوی]]| پرسش مرتبط  = }}
== مقدمه ==
در [[قرآن]]، یک بار [[آل داوود]] آمده است: {{متن قرآن|يَعْمَلُونَ لَهُ مَا يَشَاءُ مِنْ مَحَارِيبَ وَتَمَاثِيلَ وَجِفَانٍ كَالْجَوَابِ وَقُدُورٍ رَاسِيَاتٍ اعْمَلُوا آلَ دَاوُودَ شُكْرًا وَقَلِيلٌ مِنْ عِبَادِيَ الشَّكُورُ}}<ref>«هر چه می‌خواست از محراب‌ها و تندیس‌ها و کاسه‌های بزرگ حوض‌مانند و دیگ‌های استوار (جابه‌جا ناشدنی) برای او می‌ساختند؛ ای خاندان داوود! سپاس گزارید! و اندکی از بندگان من سپاسگزارند» سوره سبأ، آیه ۱۳.</ref><ref>[[علی اکبر ارجی|ارجی]] و [[سید محمود دشتی|دشتی]]، [[آل داوود - دشتی (مقاله)|مقاله «آل داوود»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱، 286.</ref>


{{نبوت}}
[[داوود]]، اسم اعجمی از ریشه "دود" در [[فرهنگ]] [[عبری]] به معنی عمو، دایی، شوهر و [[دوست]] گرفته شده و در [[زبان عبری]] به صورت "داوید" تلفظ می‌شود و سپس در [[زبان عربی]] به شکل [[داوود]] استعمال شده و به معنی [[عشق]] و علاقه شدید و [[محبوب]] است<ref>التحقیق، ج۲، ص۱۱۴.</ref>.
<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
: <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث '''[[آل داوود]]''' است. "'''[[آل داوود]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>
<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
: <div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[آل داوود در قرآن]] | [[آل داوود در حدیث]] | [[آل داوود در کلام اسلامی]]</div>
<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
: <div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[آل داوود (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">


==مقدمه==
[[داوود]] از [[فرزندان]] [[یهود]]، پسر [[یعقوب]] و از [[پیامبران بنی‌اسرائیل]] است که در هزاره یکم قبل از میلاد [[مسیح]] می‌زیسته و [[سفر]] [[مزامیر]] در کتاب [[تورات]] از اوست<ref>[[مرضیه السادات کدخدایی|کدخدایی، مرضیه السادات]]، [[آل داوود - کدخدایی (مقاله)|مقاله «آل داوود»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]، ص۵۲-۵۳.</ref>.
در [[قرآن]]، یک بار [[آل داوود]] آمده است: {{متن قرآن|يَعْمَلُونَ لَهُ مَا يَشَاءُ مِنْ مَحَارِيبَ وَتَمَاثِيلَ وَجِفَانٍ كَالْجَوَابِ وَقُدُورٍ رَاسِيَاتٍ اعْمَلُوا آلَ دَاوُودَ شُكْرًا وَقَلِيلٌ مِنْ عِبَادِيَ الشَّكُورُ}}<ref>«هر چه می‌خواست از محراب‌ها و تندیس‌ها  و کاسه‌های بزرگ حوض‌مانند و دیگ‌های استوار (جابه‌جا ناشدنی) برای او می‌ساختند؛ ای خاندان داوود! سپاس گزارید! و اندکی از بندگان من سپاسگزارند» سوره سبأ، آیه ۱۳.</ref>.<ref>[[علی اکبر ارجی|ارجی]] و [[سید محمود دشتی|دشتی]]، [[آل داوود - دشتی (مقاله)|مقاله «آل داوود»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref>


[[داود]]، اسم اعجمی از ریشه "دود" در [[فرهنگ]] [[عبری]] به معنی عمو، دایی، شوهر و [[دوست]] گرفته شده و در [[زبان عبری]] به صورت "داوید" تلفظ می‌شود و سپس در [[زبان عربی]] به شکل [[داود]] استعمال شده و به معنی [[عشق]] و علاقه شدید و [[محبوب]] است<ref>التحقیق، ج۲، ص۱۱۴.</ref>.
== مقصود از [[آل داوود]] ==
[[مفسّران]] [[صحابی]] و [[تابعی]]، درباره این که [[آل داوود]] چه کس یا کسانی هستند، اظهار نظری نکرده‌اند؛ ولی نظر به [[اختلاف]] [[اهل]] لغت در معنای [[آل]] و [[سیاق]] برخی از [[آیات]] و قراین موجود در آنها، وجوهی را برای [[آل داوود]] برشمرده‌اند:
# بنا به [[نقلی]]، [[داوود]] {{ع}} [[نماز]] را بر [[خانواده]]، [[فرزندان]] و زنانش تقسیم کرد و پس از آن، هر ساعتی از شبانه روز، یکی از آنان در [[محراب]] [[عبادت]] به [[نماز]] می‌ایستاد<ref>ابن‌کثیر، ج۳، ص۵۳۶؛ بحارالانوار، ج۱۴، ص ۷۱.</ref>. براساس این [[نقل]]، منظور از [[آل داوود]] می‌تواند [[خانواده]]، [[فرزندان]] و [[همسران]] وی باشد.
# از [[کلام]] [[زمخشری]] که مخاطب {{متن قرآن| اعْمَلُوا}} را [[داوود]] و اهلش دانسته<ref>الکشّاف، ج ۳، ص ۵۷۱.</ref>، استفاده می‌شود که خود [[داوود]] نیز مشمول [[آل داوود]] بوده است. [[آلوسی]] نیز همین نظر را از بعضی [[نقل]] کرده<ref>روح المعانی، مج ۱۲، ج ۲۲، ص ۱۷۵.</ref>.
# برخی، [[آل داوود]] را فقط [[فرزندان]] [[داوود]] دانسته‌اند<ref>روح البیان، ج ۷، ص ۲۷۶.</ref> و به [[نقل]] [[ابن اثیر]] نوزده نفر بودند<ref>الکامل، ج ۱، ص ۲۲۸.</ref> که شاید از [[عهد عتیق]] متأثّر باشد که برای [[داوود]]، نوزده پسر شمرده است<ref>کتاب مقدّس: اوّل تواریخ، ۳: ۱ تا ۹.</ref>.
# بُرسُوی با استناد به [[سیاق آیات]] مربوط به [[سلیمان]] {{ع}} و [[یادآوری]] نعمت‌های بزرگ و متنوّع [[خداوند]] به وی، [[آل داوود]] را [[سلیمان ‌بن ‌داوود]] و علّت جمع آمدن {{متن قرآن| اعْمَلُوا}} را [[تعظیم]] و [[تکریم]] [[سلیمان]] دانسته است <ref>روح‌البیان، ج ۷، ص ۲۷۶.</ref>؛ ولی [[علامه طباطبایی]]، با همین [[استدلال]]، در کنار [[سلیمان]]، سایر [[آل داوود]] را نیز مخاطب [[آیه]] می‌داند<ref>المیزان، ج ۱۶، ص ۳۶۳.</ref>.
# قول دیگر، آن دسته از [[امّت]] [[داوود]] را که [[شکرگزار]] [[خداوند]] بودند، [[آل داوود]] می‌داند<ref>روح‌البیان، ج ۷، ص ۲۷۶.</ref>. بر اساس روایتی در قصص‌الانبیا از [[راوندی]]، [[امام صادق]] {{ع}} فقط به تعداد [[آل داوود]] اشاره کرده، بدون بیان نسبت آنها با [[داوود]] می‌گوید: [[آل داوود]] هشتاد مرد و هفتاد [[زن]] بودند که هیچ‌گاه [[محراب]] [[عبادت]] از آنها خالی نبود<ref>قصص‌الانبیاء، راوندی، ص ۲۱۱.</ref><ref>[[علی اکبر ارجی|ارجی]] و [[سید محمود دشتی|دشتی]]، [[آل داوود - دشتی (مقاله)|مقاله «آل داوود»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱، ص 286؛ [[مرضیه السادات کدخدایی|کدخدایی، مرضیه السادات]]، [[آل داوود - کدخدایی (مقاله)|مقاله «آل داوود»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]، ص۵۲-۵۳.</ref>


[[داود]] از [[فرزندان]] [[یهود]]، پسر [[یعقوب]] و از [[پیامبران بنی‌اسرائیل]] است که در هزاره یکم قبل از میلاد [[مسیح]] می‌زیسته و [[سفر]] [[مزامیر]] در کتاب [[تورات]] از اوست<ref>[[مرضیه السادات کدخدایی|کدخدایی، مرضیه السادات]]، [[آل داوود - کدخدایی (مقاله)|مقاله «آل داوود»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]، ص۵۲-۵۳.</ref>.
== [[شکرگزاری]] [[آل داوود]] ==
 
کلمه "[[شکر]]" در [[آیه]] {{متن قرآن|اعْمَلُوا آلَ دَاوُودَ شُكْرًا}} می‌تواند حامل یکی از چند نقش نحوی، چون مفعولٌ‌له، حال، مفعول مطلق و مفعول‌به باشد؛ بنابر دو صورت اوّل، به [[آل داوود]] امر شده تا عمل و عبادت‌های خود را برای [[شکرگزاری]] [[خداوند]] انجام دهند<ref>الکشّاف، ج ۳، ص ۵۷۳.</ref>. [[مجاهد]] نیز در [[تفسیر آیه]] گفته است: به [[آل داوود]] گفتیم: برای [[شکر]] نعمت‌هایی که [[خداوند]] به شما داده، او را [[اطاعت]] کنید<ref> مجمع‌البیان، ج ۸، ص ۶۰۰.</ref>. بنا به [[نقلی]] از [[ابن‌مسعود]]، [[آل داوود]] پس از این [[دستور]]، به [[نماز]] مشغول شدند و در شبانه‌روز، ساعتی نبود، مگر آنکه یکی از آنها به نوبت در [[محراب]] به [[نماز]] می‌ایستاد<ref>روح‌المعانی، مج ۱۲، ج ۲۲، ص ۱۷۵.</ref>. [[روایت]] [[امام صادق]] نیز همین‌معنا را [[تأیید]] می‌کند<ref>قصص. ‌الانبیاء، راوندی، ص ۲۱۱.</ref> در دو فرض بعدی، به‌[[آل داوود]] به‌طورمستقیم [[دستور]] [[شکرگزاری]] داده شده است. [[کلام]] [[زهری]] در [[تفسیر آیه]] که به [[آل داوود]] گفته شد: "الحمد للّه " بگویید، در همین جهت قابل توجیه است<ref> قرطبی، ج ۱۴، ص ۱۷۷.</ref>.  
==مقصود از [[آل داوود]]==
[[مفسّران]] [[صحابی]] و [[تابعی]]، درباره این که [[آل داوود]] چه کس یا کسانی هستند، اظهار نظری نکرده‌اند؛ ولی نظر به [[اختلاف]] [[اهل]] لغت در معنای [[آل]]  و [[سیاق]] برخی از [[آیات]] و قراین موجود در آنها، وجوهی را برای [[آل داوود]] برشمرده‌اند:
#بنا به [[نقلی]]، [[داوود]]{{ع}} [[نماز]] را بر [[خانواده]]، [[فرزندان]] و زنانش تقسیم کرد و پس از آن، هر ساعتی از شبانه روز، یکی از آنان در [[محراب]] [[عبادت]] به [[نماز]] می‌ایستاد<ref>ابن‌کثیر، ج۳، ص۵۳۶؛ بحارالانوار، ج۱۴، ص ۷۱.</ref>. براساس این [[نقل]]، منظور از [[آل داوود]] می‌تواند [[خانواده]]، [[فرزندان]] و [[همسران]] وی باشد.
#از [[کلام]] [[زمخشری]] که مخاطب {{متن قرآن| اعْمَلُوا}} را [[داوود]] و اهلش دانسته<ref>الکشّاف، ج ۳، ص ۵۷۱.</ref>، استفاده می‌شود که خود [[داوود]] نیز مشمول [[آل داوود]] بوده است. [[آلوسی]] نیز همین نظر را از بعضی [[نقل]] کرده<ref>روح المعانی، مج ۱۲، ج ۲۲، ص ۱۷۵.</ref>.
#برخی، [[آل داوود]] را فقط [[فرزندان]] [[داوود]] دانسته‌اند<ref>روح البیان، ج ۷، ص ۲۷۶.</ref> و به [[نقل]] [[ابن اثیر]] نوزده نفر بودند<ref>الکامل، ج ۱، ص ۲۲۸.</ref> که شاید از [[عهد عتیق]] متأثّر باشد که برای [[داوود]]، نوزده پسر شمرده است<ref>کتاب مقدّس: اوّل تواریخ، ۳: ۱ تا ۹.</ref>.
#بُرسُوی با استناد به [[سیاق آیات]] مربوط به [[سلیمان]] {{ع}} و [[یادآوری]] نعمت‌های بزرگ و متنوّع [[خداوند]] به وی، [[آل داوود]] را [[سلیمان ‌بن ‌داوود]] و علّت جمع آمدن {{متن قرآن| اعْمَلُوا}} را [[تعظیم]] و [[تکریم]] [[سلیمان]] دانسته است <ref>روح‌البیان، ج ۷، ص ۲۷۶.</ref>؛ ولی [[علامه طباطبایی]]، با همین [[استدلال]]، در کنار [[سلیمان]]، سایر [[آل داوود]] را نیز مخاطب [[آیه]] می‌داند<ref>المیزان، ج ۱۶، ص ۳۶۳.</ref>.
#قول دیگر، آن دسته از [[امّت]] [[داوود]] را که [[شکرگزار]] [[خداوند]] بودند، [[آل داوود]] می‌داند<ref>روح‌البیان، ج ۷، ص ۲۷۶.</ref>. بر اساس روایتی در قصص‌الانبیا از [[راوندی]]، [[امام صادق]]{{ع}} فقط به تعداد [[آل داوود]] اشاره کرده، بدون بیان نسبت آنها با [[داوود]] می‌گوید: [[آل داوود]] هشتاد مرد و هفتاد [[زن]] بودند که هیچ‌گاه [[محراب]] [[عبادت]] از آنها خالی نبود<ref>قصص‌الانبیاء، راوندی، ص ۲۱۱.</ref>.<ref>[[علی اکبر ارجی|ارجی]] و [[سید محمود دشتی|دشتی]]، [[آل داوود - دشتی (مقاله)|مقاله «آل داوود»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱؛ [[مرضیه السادات کدخدایی|کدخدایی، مرضیه السادات]]، [[آل داوود - کدخدایی (مقاله)|مقاله «آل داوود»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]، ص۵۲-۵۳.</ref>
 
==[[شکرگزاری]] [[آل داوود]]==
کلمه "[[شکر]]" در [[آیه]] {{متن قرآن|اعْمَلُوا آلَ دَاوُودَ شُكْرًا}} می‌تواند حامل یکی از چند نقش نحوی، چون مفعولٌ‌له، حال، مفعول مطلق و مفعول‌به باشد؛ بنابر دو صورت اوّل، به [[آل داوود]] امر شده تا عمل و عبادت‌های خود را برای [[شکرگزاری]] [[خداوند]] انجام دهند<ref>الکشّاف، ج ۳، ص ۵۷۳.</ref>. [[مجاهد]] نیز در [[تفسیر آیه]] گفته است: به [[آل داوود]] گفتیم: برای [[شکر]] نعمت‌هایی که [[خداوند]] به شما داده، او را [[اطاعت]] کنید<ref>مجمع‌البیان، ج ۸، ص ۶۰۰.</ref>. بنا به [[نقلی]] از [[ابن‌مسعود]]، [[آل داوود]] پس از این [[دستور]]، به [[نماز]] مشغول شدند و در شبانه‌روز، ساعتی نبود، مگر آن‌که یکی از آنها به نوبت در [[محراب]] به [[نماز]] می‌ایستاد<ref>روح‌المعانی، مج ۱۲، ج ۲۲، ص ۱۷۵.</ref>. [[روایت]] [[امام صادق]] نیز همین‌معنا را [[تأیید]] می‌کند<ref>قصص.‌الانبیاء، راوندی، ص ۲۱۱.</ref> در دو فرض بعدی، به‌[[آل داوود]] به‌طورمستقیم [[دستور]] [[شکرگزاری]] داده شده است. [[کلام]] [[زهری]] در [[تفسیر آیه]] که به [[آل داوود]] گفته شد: "الحمد للّه " بگویید، در همین جهت قابل توجیه است<ref> قرطبی، ج ۱۴، ص ۱۷۷.</ref>.  


[[قرطبی]]، با استناد به روایتی که می‌گوید: [[سلیمان]] نان جو می‌خورد و برای خانواده‌اش از آرد زِبر، نان تهیه می‌کرد و آردهای نرم و سفید را به [[فقیران]] می‌داد و می‌گفت: می‌ترسم اگر [[سیر]] باشم، گرسنگان را فراموش کنم، [[معتقد]] است: این [[عمل]] [[سلیمان]]، [[شکر]] [[خداوند]] است که اندکی از آفریدگان به آن [[اقدام]] می‌کنند<ref>قرطبی، ج ۱۴، ص ۱۷۷.</ref>.
[[قرطبی]]، با استناد به روایتی که می‌گوید: [[سلیمان]] نان جو می‌خورد و برای خانواده‌اش از آرد زِبر، نان تهیه می‌کرد و آردهای نرم و سفید را به [[فقیران]] می‌داد و می‌گفت: می‌ترسم اگر [[سیر]] باشم، گرسنگان را فراموش کنم، [[معتقد]] است: این [[عمل]] [[سلیمان]]، [[شکر]] [[خداوند]] است که اندکی از آفریدگان به آن [[اقدام]] می‌کنند<ref>قرطبی، ج ۱۴، ص ۱۷۷.</ref>.
خط ۳۱: خط ۲۲:
[[طبرسی]] نیز خطاب [[خداوند]] به [[آل داوود]] را فضیلتی برای آنها دانسته، می‌گوید: این نوع خطاب در [[آیه]]، اشاره دارد که [[خویشاوندی]] با [[پیامبران]]، در [[نزدیکی به خداوند]] و برخورداری از [[رضایت]] او تأثیر دارد<ref>مجمع‌البیان، ج ۸، ص ۶۰۰.</ref>.
[[طبرسی]] نیز خطاب [[خداوند]] به [[آل داوود]] را فضیلتی برای آنها دانسته، می‌گوید: این نوع خطاب در [[آیه]]، اشاره دارد که [[خویشاوندی]] با [[پیامبران]]، در [[نزدیکی به خداوند]] و برخورداری از [[رضایت]] او تأثیر دارد<ref>مجمع‌البیان، ج ۸، ص ۶۰۰.</ref>.


[[مفسّران]]، علّت [[فرمان خداوند]] به [[شکرگزاری]] [[آل داوود]] را اعطای نعمت‌های بزرگی دانسته‌اند که [[خداوند]] پیش از آن یاد کرده است<ref>التبیان، ج۸، ص۳۸۳؛ مجمع‌البیان، ج۸، ص۶۰۰.</ref>.<ref>[[علی اکبر ارجی|ارجی]] و [[سید محمود دشتی|دشتی]]، [[آل داوود - دشتی (مقاله)|مقاله «آل داوود»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref>
[[مفسّران]]، علّت [[فرمان خداوند]] به [[شکرگزاری]] [[آل داوود]] را اعطای نعمت‌های بزرگی دانسته‌اند که [[خداوند]] پیش از آن یاد کرده است<ref>التبیان، ج۸، ص۳۸۳؛ مجمع‌البیان، ج۸، ص۶۰۰.</ref><ref>[[علی اکبر ارجی|ارجی]] و [[سید محمود دشتی|دشتی]]، [[آل داوود - دشتی (مقاله)|مقاله «آل داوود»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱286-287، ص .</ref>
 
==[[ذریه]] [[داوود]]==
[[خداوند]] در [[آیه]] {{متن قرآن|وَمِنْ آبَائِهِمْ وَذُرِّيَّاتِهِمْ وَإِخْوَانِهِمْ وَاجْتَبَيْنَاهُمْ وَهَدَيْنَاهُمْ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ}}<ref>«و (نیز) برخی از پدران و فرزندزادگان و برادران ایشان را؛ و آنان را برگزیدیم و به راهی راست رهنمون شدیم» سوره انعام، آیه ۸۷.</ref> پس از ذکر نام شمار فراوانی از [[پیامبران]] از جمله [[داوود]]، به بعضی از ذرّیّه آنها نیز اشاره کرده، خبر می‌دهد که آنها [[برگزیده]] و به راه راست [[هدایت]] شده‌اند. برخی، [[برگزیدگی]] در این [[آیه]] را به [[نبوّت]] [[تفسیر]] کرده‌اند<ref>کشف‌الاسرار، ج ۳، ص ۴۱۵؛ التفسیر الکبیر، ج ۱۳، ص ۶۷.</ref>.
 
[[ راغب]] می‌گوید: [[برگزیدن]] [[بنده]] از جانب [[خدا]]، به معنای اختصاص دادن او به [[فیض الهی]] و سرازیر شدن [[نعمت]] به سوی اوست که این، ویژه [[پیامبران]] و بعضی از [[صدّیقان]] و شهیدانی است که به آنها نزدیکند<ref>مفردات، ص ۱۸۶، «جبی».</ref>.
 
[[خداوند]] در [[آیه]] {{متن قرآن|أُولَئِكَ الَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ وَالْحُكْمَ وَالنُّبُوَّةَ فَإِنْ يَكْفُرْ بِهَا هَؤُلَاءِ فَقَدْ وَكَّلْنَا بِهَا قَوْمًا لَيْسُوا بِهَا بِكَافِرِينَ}}<ref>«آنان کسانی هستند که به آنها کتاب و داوری و پیامبری دادیم؛ اگر اینان به آن کفر ورزند، گروهی را بر آن گمارده‌ایم که بدان کفر نمی‌ورزند» سوره انعام، آیه ۸۹.</ref> خبر می‌دهد که به آنها کتاب، [[حکم]] و [[نبوت]] داده است. {{متن قرآن| الْكِتَابَ}} در این [[آیه]]، به کتاب‌های [[پیامبران]] گذشته<ref>جامع‌البیان، مج ۵، ج ۷، ص ۳۴۳؛ الکشّاف، ج ۲، ص ۴۳؛ مجمع‌البیان، ج ۴، ص ۵۱۳.</ref> یا به [[علم]] کثیر<ref>التفسیر الکبیر، ج ۱۳، ص ۶۸.</ref> و {{متن قرآن|الْحُكْمَ}}  نیز به [[فهم]]<ref>قرطبی، ج ۷، ص ۲۴.</ref> یا [[فهم]] کتاب و [[شناخت]] [[احکام]] آن، [[خِرد]] <ref>جامع‌البیان، مج ۵، ج ۷، ص ۳۴۳.</ref>، [[داوری]] میان [[مردم]]<ref>مجمع‌البیان، ج ۴، ص ۵۱۳؛ التفسیر الکبیر، ج ۱۳، ص ۶۸.</ref> یا [[حکمت]]<ref>روح‌البیان، ج ۳، ص ۶۲.</ref> [[تفسیر]] شده است.


[[علامه طباطبایی]]، به قرینه آمدن [[حکم]] در کنار کتاب، آن را به معنای [[داوری]] دانسته است. در [[روایات]] متعدّدی از [[اهل‌بیت]]{{عم}} از [[داوری]] [[آل داوود]] یاد شده است. براساس این [[روایات امام حسین]]، [[حضرت سجاد]] و [[امام صادق]]{{عم}} می‌گویند: ما مانند [[آل داوود]]، [[قضاوت]] می‌کنیم<ref>بحارالانوار، ج۲۵، ص۵۶ و۵۷ و ج۵۲، ص۳۲۰.</ref>.
== [[ذریه]] [[داوود]] ==
[[خداوند]] در [[آیه]] {{متن قرآن|وَمِنْ آبَائِهِمْ وَذُرِّيَّاتِهِمْ وَإِخْوَانِهِمْ وَاجْتَبَيْنَاهُمْ وَهَدَيْنَاهُمْ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ}}<ref>«و (نیز) برخی از پدران و فرزندزادگان و برادران ایشان را؛ و آنان را برگزیدیم و به راهی راست رهنمون شدیم» سوره انعام، آیه ۸۷.</ref> پس از ذکر نام شمار فراوانی از [[پیامبران]] از جمله [[داوود]]، به بعضی از ذرّیّه آنها نیز اشاره کرده، خبر می‌دهد که آنها برگزیده و به راه راست [[هدایت]] شده‌اند. برخی، [[برگزیدگی]] در این [[آیه]] را به [[نبوّت]] [[تفسیر]] کرده‌اند<ref>کشف‌الاسرار، ج ۳، ص ۴۱۵؛ التفسیر الکبیر، ج ۱۳، ص ۶۷.</ref>.


[[امام صادق]]{{ع}} در روایتی خبر می‌دهد: هنگامی که [[امام مهدی]] [[ظهور]] کند، میان [[مردم]] مانند [[آل داوود]] [[داوری]] خواهد کرد<ref>بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۳۲۰.</ref>. در چگونگی [[داوری]] [[آل داوود]] [[روایت]] شده که از [[مردم]] [[گواه]] نمی‌خواستند<ref>الکافی، ج ۱، ص ۴۶۲.</ref>. در احادیثی، از [[حکمت]] [[آل داوود]] نیز یاد شده است. [[امام صادق]]{{ع}} نیز از [[پدر]] بزگوارش [[نقل]] می‌کند که در [[حکمت]] [[آل داوود]] آمده: ای [[پسر آدم]] که به [[خداوند]]، عالِم، و به عظمتش عارفی! پیوسته باید از او بیمناک و به وعده‌اش [[امیدوار]] باشی. چگونه است که [[قبر]] و [[تنهایی]] آنرا یاد نمی‌کنی؟<ref> الامالی، طوسی، ص ۲۰۳.</ref>.<ref>[[علی اکبر ارجی|ارجی]] و [[سید محمود دشتی|دشتی]]، [[آل داوود - دشتی (مقاله)|مقاله «آل داوود»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱؛ [[مرضیه السادات کدخدایی|کدخدایی، مرضیه السادات]]، [[آل داوود - کدخدایی (مقاله)|مقاله «آل داوود»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]، ص۵۲-۵۳.</ref>
[[راغب]] می‌گوید: [[برگزیدن]] [[بنده]] از جانب [[خدا]]، به معنای اختصاص دادن او به [[فیض الهی]] و سرازیر شدن [[نعمت]] به سوی اوست که این، ویژه [[پیامبران]] و بعضی از [[صدّیقان]] و شهیدانی است که به آنها نزدیکند<ref>مفردات، ص ۱۸۶، «جبی».</ref>.


== پرسش‌های وابسته ==
[[خداوند]] در [[آیه]] {{متن قرآن|أُولَئِكَ الَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ وَالْحُكْمَ وَالنُّبُوَّةَ فَإِنْ يَكْفُرْ بِهَا هَؤُلَاءِ فَقَدْ وَكَّلْنَا بِهَا قَوْمًا لَيْسُوا بِهَا بِكَافِرِينَ}}<ref>«آنان کسانی هستند که به آنها کتاب و داوری و پیامبری دادیم؛ اگر اینان به آن کفر ورزند، گروهی را بر آن گمارده‌ایم که بدان کفر نمی‌ورزند» سوره انعام، آیه ۸۹.</ref> خبر می‌دهد که به آنها کتاب، [[حکم]] و [[نبوت]] داده است. {{متن قرآن| الْكِتَابَ}} در این [[آیه]]، به کتاب‌های [[پیامبران]] گذشته<ref>جامع‌البیان، مج ۵، ج ۷، ص ۳۴۳؛ الکشّاف، ج ۲، ص ۴۳؛ مجمع‌البیان، ج ۴، ص ۵۱۳.</ref> یا به [[علم]] کثیر<ref>التفسیر الکبیر، ج ۱۳، ص ۶۸.</ref> و {{متن قرآن|الْحُكْمَ}} نیز به [[فهم]]<ref>قرطبی، ج ۷، ص ۲۴.</ref> یا [[فهم]] کتاب و [[شناخت]] [[احکام]] آن، [[خِرد]] <ref>جامع‌البیان، مج ۵، ج ۷، ص ۳۴۳.</ref>، [[داوری]] میان [[مردم]]<ref>مجمع‌البیان، ج ۴، ص ۵۱۳؛ التفسیر الکبیر، ج ۱۳، ص ۶۸.</ref> یا [[حکمت]]<ref>روح‌البیان، ج ۳، ص ۶۲.</ref> [[تفسیر]] شده است.


== جستارهای وابسته ==
[[علامه طباطبایی]]، به قرینه آمدن [[حکم]] در کنار کتاب، آن را به معنای [[داوری]] دانسته است. در [[روایات]] متعدّدی از [[اهل‌بیت]] {{عم}} از [[داوری]] [[آل داوود]] یاد شده است. براساس این [[روایات امام حسین]]، [[حضرت سجاد]] و [[امام صادق]] {{عم}} می‌گویند: ما مانند [[آل داوود]]، [[قضاوت]] می‌کنیم<ref>بحارالانوار، ج۲۵، ص۵۶ و۵۷ و ج۵۲، ص۳۲۰.</ref>.


==منابع==
[[امام صادق]] {{ع}} در روایتی خبر می‌دهد: هنگامی که [[امام مهدی]] ظهور کند، میان [[مردم]] مانند [[آل داوود]] [[داوری]] خواهد کرد<ref>بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۳۲۰.</ref>. در چگونگی [[داوری]] [[آل داوود]] [[روایت]] شده که از [[مردم]] [[گواه]] نمی‌خواستند<ref>الکافی، ج ۱، ص ۴۶۲.</ref>. در احادیثی، از [[حکمت]] [[آل داوود]] نیز یاد شده است. [[امام صادق]] {{ع}} نیز از [[پدر]] بزگوارش [[نقل]] می‌کند که در [[حکمت]] [[آل داوود]] آمده: ای [[پسر آدم]] که به [[خداوند]]، عالِم، و به عظمتش عارفی! پیوسته باید از او بیمناک و به وعده‌اش [[امیدوار]] باشی. چگونه است که [[قبر]] و [[تنهایی]] آن را یاد نمی‌کنی؟<ref> الامالی، طوسی، ص ۲۰۳.</ref><ref>[[علی اکبر ارجی|ارجی]] و [[سید محمود دشتی|دشتی]]، [[آل داوود - دشتی (مقاله)|مقاله «آل داوود»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱، ص 287-288؛ [[مرضیه السادات کدخدایی|کدخدایی، مرضیه السادات]]، [[آل داوود - کدخدایی (مقاله)|مقاله «آل داوود»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]، ص۵۲-۵۳.</ref>
* [[پرونده:10524027.jpg|22px]] [[مرضیه السادات کدخدایی|کدخدایی، مرضیه السادات]]، [[آل داوود - کدخدایی (مقاله)|مقاله «آل داوود»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|'''دانشنامه معاصر قرآن کریم''']]
* [[پرونده:000052.jpg|22px]] [[علی اکبر ارجی|ارجی]] و [[سید محمود دشتی|دشتی]]، [[آل داوود - دشتی (مقاله)|مقاله «آل داوود»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|'''دائرة المعارف قرآن کریم ج۱''']]


==پانویس==
== منابع ==
{{پانویس2}}
{{منابع}}
#[[پرونده:10524027.jpg|22px]] [[مرضیه السادات کدخدایی|کدخدایی، مرضیه السادات]]، [[آل داوود - کدخدایی (مقاله)|مقاله «آل داوود»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|'''دانشنامه معاصر قرآن کریم''']]
#[[پرونده:000052.jpg|22px]] [[علی اکبر ارجی|ارجی]] و [[سید محمود دشتی|دشتی]]، [[آل داوود - دشتی (مقاله)|مقاله «آل داوود»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|'''دائرة المعارف قرآن کریم ج۱''']]
{{پایان منابع}}


[[رده:آل داوود]]
== پانویس ==
[[رده:مدخل]]
{{پانویس}}

نسخهٔ کنونی تا ‏۳ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۴۵

این مدخل زیرشاخهٔ بحث آل داوود است. آل داوود از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود: آل داوود در قرآن - آل داوود در معارف و سیره رضوی - پرسش مرتبط ندارد

مقدمه

در قرآن، یک بار آل داوود آمده است: ﴿يَعْمَلُونَ لَهُ مَا يَشَاءُ مِنْ مَحَارِيبَ وَتَمَاثِيلَ وَجِفَانٍ كَالْجَوَابِ وَقُدُورٍ رَاسِيَاتٍ اعْمَلُوا آلَ دَاوُودَ شُكْرًا وَقَلِيلٌ مِنْ عِبَادِيَ الشَّكُورُ﴾[۱][۲]

داوود، اسم اعجمی از ریشه "دود" در فرهنگ عبری به معنی عمو، دایی، شوهر و دوست گرفته شده و در زبان عبری به صورت "داوید" تلفظ می‌شود و سپس در زبان عربی به شکل داوود استعمال شده و به معنی عشق و علاقه شدید و محبوب است[۳].

داوود از فرزندان یهود، پسر یعقوب و از پیامبران بنی‌اسرائیل است که در هزاره یکم قبل از میلاد مسیح می‌زیسته و سفر مزامیر در کتاب تورات از اوست[۴].

مقصود از آل داوود

مفسّران صحابی و تابعی، درباره این که آل داوود چه کس یا کسانی هستند، اظهار نظری نکرده‌اند؛ ولی نظر به اختلاف اهل لغت در معنای آل و سیاق برخی از آیات و قراین موجود در آنها، وجوهی را برای آل داوود برشمرده‌اند:

  1. بنا به نقلی، داوود (ع) نماز را بر خانواده، فرزندان و زنانش تقسیم کرد و پس از آن، هر ساعتی از شبانه روز، یکی از آنان در محراب عبادت به نماز می‌ایستاد[۵]. براساس این نقل، منظور از آل داوود می‌تواند خانواده، فرزندان و همسران وی باشد.
  2. از کلام زمخشری که مخاطب ﴿ اعْمَلُوا﴾ را داوود و اهلش دانسته[۶]، استفاده می‌شود که خود داوود نیز مشمول آل داوود بوده است. آلوسی نیز همین نظر را از بعضی نقل کرده[۷].
  3. برخی، آل داوود را فقط فرزندان داوود دانسته‌اند[۸] و به نقل ابن اثیر نوزده نفر بودند[۹] که شاید از عهد عتیق متأثّر باشد که برای داوود، نوزده پسر شمرده است[۱۰].
  4. بُرسُوی با استناد به سیاق آیات مربوط به سلیمان (ع) و یادآوری نعمت‌های بزرگ و متنوّع خداوند به وی، آل داوود را سلیمان ‌بن ‌داوود و علّت جمع آمدن ﴿ اعْمَلُوا﴾ را تعظیم و تکریم سلیمان دانسته است [۱۱]؛ ولی علامه طباطبایی، با همین استدلال، در کنار سلیمان، سایر آل داوود را نیز مخاطب آیه می‌داند[۱۲].
  5. قول دیگر، آن دسته از امّت داوود را که شکرگزار خداوند بودند، آل داوود می‌داند[۱۳]. بر اساس روایتی در قصص‌الانبیا از راوندی، امام صادق (ع) فقط به تعداد آل داوود اشاره کرده، بدون بیان نسبت آنها با داوود می‌گوید: آل داوود هشتاد مرد و هفتاد زن بودند که هیچ‌گاه محراب عبادت از آنها خالی نبود[۱۴][۱۵]

شکرگزاری آل داوود

کلمه "شکر" در آیه ﴿اعْمَلُوا آلَ دَاوُودَ شُكْرًا﴾ می‌تواند حامل یکی از چند نقش نحوی، چون مفعولٌ‌له، حال، مفعول مطلق و مفعول‌به باشد؛ بنابر دو صورت اوّل، به آل داوود امر شده تا عمل و عبادت‌های خود را برای شکرگزاری خداوند انجام دهند[۱۶]. مجاهد نیز در تفسیر آیه گفته است: به آل داوود گفتیم: برای شکر نعمت‌هایی که خداوند به شما داده، او را اطاعت کنید[۱۷]. بنا به نقلی از ابن‌مسعود، آل داوود پس از این دستور، به نماز مشغول شدند و در شبانه‌روز، ساعتی نبود، مگر آنکه یکی از آنها به نوبت در محراب به نماز می‌ایستاد[۱۸]. روایت امام صادق نیز همین‌معنا را تأیید می‌کند[۱۹] در دو فرض بعدی، به‌آل داوود به‌طورمستقیم دستور شکرگزاری داده شده است. کلام زهری در تفسیر آیه که به آل داوود گفته شد: "الحمد للّه " بگویید، در همین جهت قابل توجیه است[۲۰].

قرطبی، با استناد به روایتی که می‌گوید: سلیمان نان جو می‌خورد و برای خانواده‌اش از آرد زِبر، نان تهیه می‌کرد و آردهای نرم و سفید را به فقیران می‌داد و می‌گفت: می‌ترسم اگر سیر باشم، گرسنگان را فراموش کنم، معتقد است: این عمل سلیمان، شکر خداوند است که اندکی از آفریدگان به آن اقدام می‌کنند[۲۱].

طبرسی نیز خطاب خداوند به آل داوود را فضیلتی برای آنها دانسته، می‌گوید: این نوع خطاب در آیه، اشاره دارد که خویشاوندی با پیامبران، در نزدیکی به خداوند و برخورداری از رضایت او تأثیر دارد[۲۲].

مفسّران، علّت فرمان خداوند به شکرگزاری آل داوود را اعطای نعمت‌های بزرگی دانسته‌اند که خداوند پیش از آن یاد کرده است[۲۳][۲۴]

ذریه داوود

خداوند در آیه ﴿وَمِنْ آبَائِهِمْ وَذُرِّيَّاتِهِمْ وَإِخْوَانِهِمْ وَاجْتَبَيْنَاهُمْ وَهَدَيْنَاهُمْ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ﴾[۲۵] پس از ذکر نام شمار فراوانی از پیامبران از جمله داوود، به بعضی از ذرّیّه آنها نیز اشاره کرده، خبر می‌دهد که آنها برگزیده و به راه راست هدایت شده‌اند. برخی، برگزیدگی در این آیه را به نبوّت تفسیر کرده‌اند[۲۶].

راغب می‌گوید: برگزیدن بنده از جانب خدا، به معنای اختصاص دادن او به فیض الهی و سرازیر شدن نعمت به سوی اوست که این، ویژه پیامبران و بعضی از صدّیقان و شهیدانی است که به آنها نزدیکند[۲۷].

خداوند در آیه ﴿أُولَئِكَ الَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ وَالْحُكْمَ وَالنُّبُوَّةَ فَإِنْ يَكْفُرْ بِهَا هَؤُلَاءِ فَقَدْ وَكَّلْنَا بِهَا قَوْمًا لَيْسُوا بِهَا بِكَافِرِينَ﴾[۲۸] خبر می‌دهد که به آنها کتاب، حکم و نبوت داده است. ﴿ الْكِتَابَ﴾ در این آیه، به کتاب‌های پیامبران گذشته[۲۹] یا به علم کثیر[۳۰] و ﴿الْحُكْمَ﴾ نیز به فهم[۳۱] یا فهم کتاب و شناخت احکام آن، خِرد [۳۲]، داوری میان مردم[۳۳] یا حکمت[۳۴] تفسیر شده است.

علامه طباطبایی، به قرینه آمدن حکم در کنار کتاب، آن را به معنای داوری دانسته است. در روایات متعدّدی از اهل‌بیت (ع) از داوری آل داوود یاد شده است. براساس این روایات امام حسین، حضرت سجاد و امام صادق (ع) می‌گویند: ما مانند آل داوود، قضاوت می‌کنیم[۳۵].

امام صادق (ع) در روایتی خبر می‌دهد: هنگامی که امام مهدی ظهور کند، میان مردم مانند آل داوود داوری خواهد کرد[۳۶]. در چگونگی داوری آل داوود روایت شده که از مردم گواه نمی‌خواستند[۳۷]. در احادیثی، از حکمت آل داوود نیز یاد شده است. امام صادق (ع) نیز از پدر بزگوارش نقل می‌کند که در حکمت آل داوود آمده: ای پسر آدم که به خداوند، عالِم، و به عظمتش عارفی! پیوسته باید از او بیمناک و به وعده‌اش امیدوار باشی. چگونه است که قبر و تنهایی آن را یاد نمی‌کنی؟[۳۸][۳۹]

منابع

  1. کدخدایی، مرضیه السادات، مقاله «آل داوود»، دانشنامه معاصر قرآن کریم
  2. ارجی و دشتی، مقاله «آل داوود»، دائرة المعارف قرآن کریم ج۱

پانویس

  1. ↑ «هر چه می‌خواست از محراب‌ها و تندیس‌ها و کاسه‌های بزرگ حوض‌مانند و دیگ‌های استوار (جابه‌جا ناشدنی) برای او می‌ساختند؛ ای خاندان داوود! سپاس گزارید! و اندکی از بندگان من سپاسگزارند» سوره سبأ، آیه ۱۳.
  2. ↑ ارجی و دشتی، مقاله «آل داوود»، دائرة المعارف قرآن کریم، ج۱، 286.
  3. ↑ التحقیق، ج۲، ص۱۱۴.
  4. ↑ کدخدایی، مرضیه السادات، مقاله «آل داوود»، دانشنامه معاصر قرآن کریم، ص۵۲-۵۳.
  5. ↑ ابن‌کثیر، ج۳، ص۵۳۶؛ بحارالانوار، ج۱۴، ص ۷۱.
  6. ↑ الکشّاف، ج ۳، ص ۵۷۱.
  7. ↑ روح المعانی، مج ۱۲، ج ۲۲، ص ۱۷۵.
  8. ↑ روح البیان، ج ۷، ص ۲۷۶.
  9. ↑ الکامل، ج ۱، ص ۲۲۸.
  10. ↑ کتاب مقدّس: اوّل تواریخ، ۳: ۱ تا ۹.
  11. ↑ روح‌البیان، ج ۷، ص ۲۷۶.
  12. ↑ المیزان، ج ۱۶، ص ۳۶۳.
  13. ↑ روح‌البیان، ج ۷، ص ۲۷۶.
  14. ↑ قصص‌الانبیاء، راوندی، ص ۲۱۱.
  15. ↑ ارجی و دشتی، مقاله «آل داوود»، دائرة المعارف قرآن کریم، ج۱، ص 286؛ کدخدایی، مرضیه السادات، مقاله «آل داوود»، دانشنامه معاصر قرآن کریم، ص۵۲-۵۳.
  16. ↑ الکشّاف، ج ۳، ص ۵۷۳.
  17. ↑ مجمع‌البیان، ج ۸، ص ۶۰۰.
  18. ↑ روح‌المعانی، مج ۱۲، ج ۲۲، ص ۱۷۵.
  19. ↑ قصص. ‌الانبیاء، راوندی، ص ۲۱۱.
  20. ↑ قرطبی، ج ۱۴، ص ۱۷۷.
  21. ↑ قرطبی، ج ۱۴، ص ۱۷۷.
  22. ↑ مجمع‌البیان، ج ۸، ص ۶۰۰.
  23. ↑ التبیان، ج۸، ص۳۸۳؛ مجمع‌البیان، ج۸، ص۶۰۰.
  24. ↑ ارجی و دشتی، مقاله «آل داوود»، دائرة المعارف قرآن کریم، ج۱286-287، ص .
  25. ↑ «و (نیز) برخی از پدران و فرزندزادگان و برادران ایشان را؛ و آنان را برگزیدیم و به راهی راست رهنمون شدیم» سوره انعام، آیه ۸۷.
  26. ↑ کشف‌الاسرار، ج ۳، ص ۴۱۵؛ التفسیر الکبیر، ج ۱۳، ص ۶۷.
  27. ↑ مفردات، ص ۱۸۶، «جبی».
  28. ↑ «آنان کسانی هستند که به آنها کتاب و داوری و پیامبری دادیم؛ اگر اینان به آن کفر ورزند، گروهی را بر آن گمارده‌ایم که بدان کفر نمی‌ورزند» سوره انعام، آیه ۸۹.
  29. ↑ جامع‌البیان، مج ۵، ج ۷، ص ۳۴۳؛ الکشّاف، ج ۲، ص ۴۳؛ مجمع‌البیان، ج ۴، ص ۵۱۳.
  30. ↑ التفسیر الکبیر، ج ۱۳، ص ۶۸.
  31. ↑ قرطبی، ج ۷، ص ۲۴.
  32. ↑ جامع‌البیان، مج ۵، ج ۷، ص ۳۴۳.
  33. ↑ مجمع‌البیان، ج ۴، ص ۵۱۳؛ التفسیر الکبیر، ج ۱۳، ص ۶۸.
  34. ↑ روح‌البیان، ج ۳، ص ۶۲.
  35. ↑ بحارالانوار، ج۲۵، ص۵۶ و۵۷ و ج۵۲، ص۳۲۰.
  36. ↑ بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۳۲۰.
  37. ↑ الکافی، ج ۱، ص ۴۶۲.
  38. ↑ الامالی، طوسی، ص ۲۰۳.
  39. ↑ ارجی و دشتی، مقاله «آل داوود»، دائرة المعارف قرآن کریم، ج۱، ص 287-288؛ کدخدایی، مرضیه السادات، مقاله «آل داوود»، دانشنامه معاصر قرآن کریم، ص۵۲-۵۳.
برگرفته از «https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=آل_داوود_در_قرآن&oldid=1236115»