سیره تربیتی: تفاوت میان نسخهها
←موانع تربیت
(←منابع) |
|||
| (۵ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{مدخل مرتبط | {{مدخل مرتبط | ||
| موضوع مرتبط = سیره | | موضوع مرتبط = سیره | ||
| خط ۲۳: | خط ۲۲: | ||
{{اصلی|اصول تربیتی}} | {{اصلی|اصول تربیتی}} | ||
اصل به معنای بنیاد و پایه در مفاهیم تربیتی عبارت از مفاهیم، نظریهها و قواعد نسبتاً کلی است که در بیشتر موارد [[صادق]] است و باید راهنمای مربیان و اولیای [[فرهنگ]] در همه [[اعمال]] [[تربیتی]] باشد. در زمینه مسائل [[تربیتی]] [[خانواده]] به برخی از اصول اشاره شده است که عبارتاند از: اصل کنترل و [[هدایت]]؛ اصل [[تقوا]]؛ اصل [[تذکر]]؛ اصل [[زهد]]؛ اصل بازگشت یا تغییر [[رفتار]]؛ اصل [[عزت]]؛ اصل [[توکل]]؛ اصل [[اعتدال]]؛ اصل تدرج و تمکّن و اصل تسهیل و تیسیر<ref>[[فردین احمدوند|احمدوند، فردین]]، [[مکارم اخلاق در صحیفه (کتاب)|مکارم اخلاق در صحیفه]]، ص۹۴ ـ ۱۰۲؛ [[مصطفی دلشاد تهرانی|دلشاد تهرانی، مصطفی]]، [[سیره نبوی ج۴ (کتاب)|سیره نبوی ج۴]]، ص۱۵۱ ـ ۱۵۷.</ref>. | اصل به معنای بنیاد و پایه در مفاهیم تربیتی عبارت از مفاهیم، نظریهها و قواعد نسبتاً کلی است که در بیشتر موارد [[صادق]] است و باید راهنمای مربیان و اولیای [[فرهنگ]] در همه [[اعمال]] [[تربیتی]] باشد. در زمینه مسائل [[تربیتی]] [[خانواده]] به برخی از اصول اشاره شده است که عبارتاند از: اصل کنترل و [[هدایت]]؛ اصل [[تقوا]]؛ اصل [[تذکر]]؛ اصل [[زهد]]؛ اصل بازگشت یا تغییر [[رفتار]]؛ اصل [[عزت]]؛ اصل [[توکل]]؛ اصل [[اعتدال]]؛ اصل تدرج و تمکّن و اصل تسهیل و تیسیر<ref>[[فردین احمدوند|احمدوند، فردین]]، [[مکارم اخلاق در صحیفه (کتاب)|مکارم اخلاق در صحیفه]]، ص۹۴ ـ ۱۰۲؛ [[مصطفی دلشاد تهرانی|دلشاد تهرانی، مصطفی]]، [[سیره نبوی ج۴ (کتاب)|سیره نبوی ج۴]]، ص۱۵۱ ـ ۱۵۷.</ref>. | ||
== اهداف تربیتی == | |||
{{اصلی|اهداف تربیتی}} | |||
# '''[[اهداف]] [[اعتقادی]]:''' اهداف [[نظام تربیت اسلامی]] ریشه در [[جهانبینی الهی]] و ارزشهای والای [[اسلامی]] دارد. [[معرفت]] و رسیدن به [[مقام قرب الهی]] در [[سایه]] انجام [[عبادات]]، دوری از [[رذایل اخلاقی]] و طی مراحل [[بندگی]] به دست میآید. اهداف اعتقادی شامل سلسله مباحث [[معرفتی]] است که به اصول و [[فروع دین]] مربوط میشود. برخی از این اهداف عبارت است از: شناخت صحیح اسلام؛ [[اعتقاد]] به [[حاکمیت ولایت فقیه]]: [[شناخت]] [[زندگی]] [[پیشوایان الهی]]. | |||
# '''[[اهداف]] [[اخلاقی]]:''' [[اخلاق اسلامی]] رکن اساسی [[تربیت]] [[انسان]] و [[اخلاق]] و عمل رکن اساسی [[تربیت اسلامی]] است که انسان [[مسلمان]] بایستی در هر سه بُعد تربیت، [[دانش]] و عمل کار کند<ref>خبرگزاری ایکنا، شهریور ۱۳۸۶، خبر شماره ۱۶۲۶۷۵.</ref>. برخی از اهداف اخلاقی تربیت عبارت است از: دوری جستن از عوامل [[گناه]]؛ پرورش فضیلتجویی؛ حرکت برای خدا و خدمت به مردم؛ کنترل [[امیال]] و غرایز؛ خودسازی؛ رسیدن به [[تقوا]] و خشکاندن ریشههای [[بداخلاقی]]. | |||
# '''[[اهداف]] [[اجتماعی]]:''' مقصود از [[تربیت اجتماعی]]، پرورش جنبه یا جنبههایی از [[شخصیت]] [[آدمی]] است که مربوط به [[زندگی]] او در میان جامعه است، تا از این طریق به بهترین شکل [[حقوق]]، [[وظایف]] و مسئولیتهای خود را نسبت به دیگر همنوعان و همکیشان و هممسلکان خود بشناسد و آگاهانه و با [[عشق]]، برای عمل به آن وظایف و [[مسئولیتها]] [[قیام]] کند. برخی از اهداف اجتماعی تربیت عبارت است از: تحقق و پرورش روحیه [[اخوت]] و [[برادری]]؛ [[شناخت]] و [[التزام]] به معروف و منکر؛ پایبندی به [[رعایت حقوق دیگران]] و تلاش در [[برقراری عدالت]]. | |||
# '''[[اهداف]] [[رفتاری]]:''' اهداف در سه حیطه [[شناخت]] و [[گرایش]] و [[رفتار]] قرار میگیرند. [[اهداف]] [[رفتاری]] مربوط به حیطه عملکرد است که در آن رفتار افراد نسبت به امور مختلف صورت میگیرد. برخی از این اهداف عبارت است از: بندگی محض الهی؛ [[احساس مسئولیت]] و [[وجدان کاری]]<ref>[[مرتضی لطفی|لطفی]] و [[محمد شعبانی|شعبانی]]، [[نظام تربیتی اسلام - لطفی و شعبانی (مقاله)|مقاله «نظام تربیتی اسلام»]]، [[منظومه فکری آیتالله العظمی خامنهای ج۱ (کتاب)|منظومه فکری آیتالله العظمی خامنهای ج۱]]، ص۴۵۷ ـ ۴۶۹.</ref>. | |||
== روشهای تربیتی == | == روشهای تربیتی == | ||
{{اصلی|روشهای تربیتی}} | {{اصلی|روشهای تربیتی}} | ||
روشهای تربیتی، دستورهای جزئی است که مبتنی بر اصولاند و در واقع، شیوههای عملی انجام عمل [[تربیتی]] به شمار میآیند. برخی از روشهای تربیتی عبارتاند از: روش [[الگوگیری]]؛ روش [[محبت]]؛ روش [[تشویق]] و [[تنبیه]]؛ روش [[توبه]]؛ روش تفضل (نه استحقاق [[بنده]])؛ روش [[تبشیر]]؛ روش [[نیکی]] در برابر بدی؛ روش تأخیر در [[کیفر]]؛ روش [[موعظه]]؛ روش یادآوری [[نعمت]]؛ روش شناساندن [[حمد]] و [[ستایش]]؛ روش ابراز تواناییها؛ روش [[حسن ظن]]؛ روش عذرپذیری؛ روش عیبپوشی؛ روش [[رفق و مدارا]] و روش کم شمردن خوبیها و زیاد شمردن بدیها<ref>[[فردین احمدوند|احمدوند، فردین]]، [[مکارم اخلاق در صحیفه (کتاب)|مکارم اخلاق در صحیفه]]، ص۱۰۲ ـ ۱۱۷؛ [[مصطفی دلشاد تهرانی|دلشاد تهرانی، مصطفی]]، [[سیره نبوی ج۴ (کتاب)| سیره نبوی ج۴]]، ص ۱۶۰.</ref>. | روشهای تربیتی، دستورهای جزئی است که مبتنی بر اصولاند و در واقع، شیوههای عملی انجام عمل [[تربیتی]] به شمار میآیند. برخی از روشهای تربیتی عبارتاند از: روش [[الگوگیری]]؛ روش [[محبت]]؛ روش [[تشویق]] و [[تنبیه]]؛ روش [[توبه]]؛ روش تفضل (نه استحقاق [[بنده]])؛ روش [[تبشیر]]؛ روش [[نیکی]] در برابر بدی؛ روش تأخیر در [[کیفر]]؛ روش [[موعظه]]؛ روش یادآوری [[نعمت]]؛ روش شناساندن [[حمد]] و [[ستایش]]؛ روش ابراز تواناییها؛ روش [[حسن ظن]]؛ روش عذرپذیری؛ روش عیبپوشی؛ روش [[رفق و مدارا]] و روش کم شمردن خوبیها و زیاد شمردن بدیها<ref>[[فردین احمدوند|احمدوند، فردین]]، [[مکارم اخلاق در صحیفه (کتاب)|مکارم اخلاق در صحیفه]]، ص۱۰۲ ـ ۱۱۷؛ [[مصطفی دلشاد تهرانی|دلشاد تهرانی، مصطفی]]، [[سیره نبوی ج۴ (کتاب)| سیره نبوی ج۴]]، ص ۱۶۰.</ref>. | ||
== موانع تربیت == | |||
{{اصلی|موانع تربیت}} | |||
موانع تربیت به دو قسم فردی و اجتماعی تقسیم میشود: | |||
# '''موانع فردی:''' برخی از موانع [[تربیت]]، فردیست مانند: | |||
## '''ضعف اراده:''' ضعف اراده انسانی یکی از موانع حضور در عرصههای [[اجتماعی]] و [[رشد]] فعالیتهای فردی است که [[مسلمانان]] باید با تکیه بر [[قدرت معنوی]] و [[اراده]] ناشی از [[ایمان]] و [[انسانیت]] این ضعف اراده را از بین ببرند<ref>حضرت آیتالله خامنهای، بیانات در مراسم افتتاحیه مانور فرهنگی، ورزشی جانبازان و معلولان کشور سال ۱۳۷۶، ص۹۳.</ref>. | |||
## '''[[غفلت]]:''' در [[تربیت اسلامی]]، یکی از موانع تربیت را غفلت معرفی میکنند. «غفلت» دارای مفهوم وسیع و گستردهای است که هر گونه بیخبری از شرایط [[زمان]] و مکانی که انسان در آن [[زندگی]] میکند، واقعیت فعلی و [[آینده]] و گذشته خویش، صفات و [[اعمال]] خود، همچنین هشدارهایی که حوادث تلخ و شیرین زندگی به انسان میدهد را شامل میشود. | |||
## '''تسویف و کار را به بعد انداختن:''' گاهی حالتی در انسان به وجود میآید که او خود میداند در کاری [[اشتباه]] میکند و قصد برگشتن از آن کار را هم دارد؛ اما گویی توان تصمیمگیری و [[اقدام]] کردن را از دست داده است و هرگاه تصمیم به بازگشت میگیرد، [[وسوسه]] میشود که هنوز فرصت بسیار است و خویشتن را به فردا [[وعده]] میدهد و انجام آن کار را به وقت دیگری موکول میکند. | |||
## '''[[فقر]] [[عاطفی]]:''' استعدادهای عاطفی در انسان سبب [[رشد]] بسیاری از [[کمالات]] در او میشود. این کمالات شامل امتیازاتی است که بر اساس [[دیگرخواهی]] در انسان به وجود میآید از قبیل [[محبت]] و [[دوستی]] و [[فداکاری]] و از خود گذشتگی و به طور کلی مقدّم داشتن دیگران برخود. [[بیوفایی]]، فراموشکاری، قدرناشناسی، [[احترام]] به هنگام نیاز، و بیاعتنایی به هنگام [[بینیازی]]، [[خشونت]] و [[قساوت]]، تنها به [[فکر]] خود بودن و از دیگران بیخبر ماندن، و... همه و همه نقایص [[روحی]] و [[اخلاقی]] مهمی هستند که ریشه در [[فقر]] [[عاطفی]] دارند. | |||
# '''موانع [[اجتماعی]]:''' دسته دیگری از موانع [[تربیت]]، موانع اجتماعی است مانند: | |||
## '''بیتوجهی والدین به فرزند:''' بیتوجهی والدین به [[فرزندان]] از جمله موانع [[تربیتی]] محسوب میگردد که موجب پدید آمدن بچههای خجالتی با کاهش [[عزت نفس]] میشود. | |||
## '''[[اختلاف]] والدین:''' اختلاف پدر و مادر بلای خانمانسوزی است که بر [[روح]] و روان [[فرزندان]] آثار بسیار منفی دارد. مقصود از اختلاف پدر و مادر، فقط درگیری فیزیکی نیست، بلکه مجادلههای لفظی و صدای بلند نیز، اختلاف به شمار میرود. والدین باید بدانند مشاجرات و مجادلاتشان در هر قالبی که باشد، آسیبهای روانی زیادی را در کودک ایجاد میکند که به مرور [[زمان]] تبعات منفی خود را در [[رفتار]]، گفتار و [[کردار]] کودک نشان خواهد داد. | |||
## '''[[احساس]] ناامنی در خانواده:''' [[احساس امنیت]] عبارت است از احساس [[آزادی]] نسبی از خطر. این احساس، وضع خوشایندی را ایجاد میکند و فرد در آن دارای [[آرامش]] جسمی و [[روحی]] است. [[ایمنی]] از [[عواطف]] و [[احساسات]] زیربنایی و حیاتی برای تأمین [[بهداشت روانی]] است. افراد ناامن، نامتعادلاند. | |||
## '''عدم توجه به تفاوتهای فردی:''' یکی از پدیدههای طبیعی مشهود در تمام ساختارهای [[جوامع انسانی]] وجود تفاوت است. یک [[نظام]] [[آموزشی]] سالم، [[انسانی]] و کارآمد این تفاوتها را به شکل طبیعی از تواناییها و قابلیتها دریافت و [[ادراک]] میکند<ref>[[مرتضی لطفی|لطفی]] و [[محمد شعبانی|شعبانی]]، [[نظام تربیتی اسلام - لطفی و شعبانی (مقاله)|مقاله «نظام تربیتی اسلام»]]، [[منظومه فکری آیتالله العظمی خامنهای ج۱ (کتاب)|منظومه فکری آیتالله العظمی خامنهای ج۱]]، ص۴۷۹ ـ ۴۸۴.</ref>. | |||
== سیره تربیتی معصومین == | == سیره تربیتی معصومین == | ||
| خط ۴۲: | خط ۶۲: | ||
# [[پرونده:136812498.jpg|22px]] [[محمد ملکزاده|ملکزاده، محمد]]، [[سیره سیاسی معصومان در عصر حاکمیت جور (کتاب)|'''سیره سیاسی معصومان در عصر حاکمیت جور''']] | # [[پرونده:136812498.jpg|22px]] [[محمد ملکزاده|ملکزاده، محمد]]، [[سیره سیاسی معصومان در عصر حاکمیت جور (کتاب)|'''سیره سیاسی معصومان در عصر حاکمیت جور''']] | ||
# [[پرونده:1100516.jpg|22px]] [[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[درآمدی بر سیره معصومان در کتابهای چهارگانه شیعه (کتاب)|'''درآمدی بر سیره معصومان در کتابهای چهارگانه شیعه''']] | # [[پرونده:1100516.jpg|22px]] [[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[درآمدی بر سیره معصومان در کتابهای چهارگانه شیعه (کتاب)|'''درآمدی بر سیره معصومان در کتابهای چهارگانه شیعه''']] | ||
# [[پرونده:1100619.jpg|22px]] [[مرتضی لطفی|لطفی]] و [[محمد شعبانی|شعبانی]]، [[نظام تربیتی اسلام - لطفی و شعبانی (مقاله)|مقاله «نظام تربیتی اسلام»]]، [[منظومه فکری آیتالله العظمی خامنهای ج۱ (کتاب)|'''منظومه فکری آیتالله العظمی خامنهای ج۱''']] | |||
# [[پرونده:IM010671.jpg|22px]] [[محمد احسانی|احسانی، محمد]]، [[سیره اخلاقی و تربیتی معصومین (کتاب)|'''سیره اخلاقی و تربیتی معصومین''']] | # [[پرونده:IM010671.jpg|22px]] [[محمد احسانی|احسانی، محمد]]، [[سیره اخلاقی و تربیتی معصومین (کتاب)|'''سیره اخلاقی و تربیتی معصومین''']] | ||
# [[پرونده:000058.jpg|22px]] [[محمود کریمی|کریمی، محمود]]، [[تعلیم و تربیت (مقاله)|'''تعلیم و تربیت''']]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۷ (کتاب)|'''دائرةالمعارف قرآن کریم ج۷''']] | # [[پرونده:000058.jpg|22px]] [[محمود کریمی|کریمی، محمود]]، [[تعلیم و تربیت (مقاله)|'''تعلیم و تربیت''']]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۷ (کتاب)|'''دائرةالمعارف قرآن کریم ج۷''']] | ||