بدون خلاصۀ ویرایش
جز (ربات: جایگزینی خودکار متن (-<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">\n: +)) |
بدون خلاصۀ ویرایش برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
||
| (۲۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۶ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = جزیرة العرب | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[طائف در قرآن]] - [[طائف در تاریخ اسلامی]]| پرسش مرتبط = }} | |||
'''طائف''' شهری همجوار با [[مکّه]] بوده و روابط بازرگانی و [[اقتصادی]] با آن داشتند. عمدهترین محصولات این شهر میوه بود که به مکّه و دیگر مناطق اطراف صادر میکردند. یکی از بتهای مهم و مشهور [[عرب]] به نام [[لات]] در [[شهر]] طائف قرار داشت و [[مردم عرب]] برای [[زیارت]] آن به طائف میآمدند. مردم طائف در [[سال نهم هجری]] با فرستادن هیأتی به حضور [[رسول خدا]] {{صل}} مسلمان شدند. | |||
== | == مقدمه == | ||
«طائف» یکی از شهرهای ییلاقی و حاصلخیز [[حجاز]] است و در جنوب شرقی [[مکه]] با فاصله ۱۲ فرسنگی آن قرار گرفته، به خاطر داشتن هوای لطیف و باغها و نخلستانهای فراوان، مرکز گروه خوشگذران حجاز بوده و هست. [[قبیله ثقیف]] که یکی از [[قبایل]] نیرومند و پرجمعیت [[عرب]] به شمار میرفتند، در این [[شهر]] [[زندگی]] میکردند<ref>[[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۳۳۵.</ref>. | |||
[[مردم]] طائف با [[مکّه]] و مناطق همجوار روابط بازرگانی و [[اقتصادی]] داشتند. آنان عمدهترین محصولات خود را که میوه بود، به مکّه و دیگر مناطق اطراف صادر میکردند. از اینرو [[سرنوشت]] خود را از نظر اقتصادی و [[اجتماعی]] با دیگران مرتبط میدانستند و تلاش میکردند هر چه بیشتر به آنان نزدیک شوند و [[دوستی]] و [[رضایت]] آنها را به دست آورند تا مبادا همانند [[بنی هاشم]] در فشار اجتماعی یا محاصره اقتصادی قرار نگیرند. اهالی طائف در این باره بیش از همه، از مردم مکّه [[بیم]] داشتند که بازار اصلی تولیدات آنان بود. | |||
== | از سوی دیگر یکی از بتهای مهم و مشهور [[عرب]] به نام [[لات]] در [[شهر]] طائف قرار داشت و [[مردم عرب]] برای [[زیارت]] آن به طائف میآمدند<ref>الاصنام، ص۱۶؛ سیره دحلان، ج۳، ص۱۱؛ تاریخ الخمیس، ج۲، ص۱۳۵.</ref>. بنابراین مرکزیت [[دینی]] هم در میان عرب داشت و اهالی میکوشیدند تا به هرگونهای آن را [[حفظ]] کنند. | ||
{{ | |||
مردم طایف که [[عروة بن مسعود]]، مبلّغ [[اسلام]] را کشتند تا سالهای پایانی [[زندگی پیامبر]] {{صل}} [[مسلمان]] نشدند هرچند در [[سال نهم هجری]] با فرستادن هیأتی به حضور [[رسول خدا]] {{صل}} مسلمان شدند<ref>بنگرید: الکامل فی التاریخ، ج۲، ص۲۸۳؛ تاریخ الخمیس، ج۲، ص۱۳۵؛ سیره ابن هشام، ج۴، ص۱۸۳؛ سیره دحلان، ج۳، ص۹.</ref>.<ref>[[سید جعفر مرتضی عاملی|عاملی، سید جعفر مرتضی]]، [[سیرت جاودانه ج۱ (کتاب)|سیرت جاودانه ج۱]]، ص ۴۰۵.</ref> | |||
== پیامبر در طائف == | |||
پس از آنکه [[حضرت ابوطالب]] از [[دنیا]] رفت، [[قریش]] در [[ایذاء]] و [[اذیت]] خود نسبت به [[رسول اکرم]]{{صل}} افزودند و به کارهایی دست زدند که در [[حیات]] [[ابوطالب]] مرتکب نمیشدند. حضرت تصمیم گرفت مکه را ترک گوید، خود به تنهایی به طائف برود تا از محیط خطر دور باشد و در ضمن ترویج اسلام را در آن منطقه آغاز نماید. در آن موقع سه [[برادر]] از ثقیف، [[شخصیت]] بزرگ طائف بودند. حضرت وقتی وارد طائف شد به ملاقاتشان رفت و [[دعوت]] خود را با آنان در میان گذاشت، هر یک از آن سه نفر، پاسخ نامناسب و خامی به دعوت آن حضرت دادند و رسالتش را نپذیرفتند. | |||
[[رسول خدا]]{{صل}} از جای برخاست در حالی که از ثقیف [[مأیوس]] شده بود، از آنان خواست که این جلسه را مکتوم نگاه دارند و به کسی نگویند. آن سه نفر نه تنها خواسته آن حضرت را [[اجابت]] ننمودند و جلسه را پنهان نداشتند، بلکه جهال و [[بردگان]] [[قوم]] خود را تحریک نمودند تا آن حضرت را [[آزار]] نمایند. گِردش جمع شدند، [[دشنام]] گفتند، فریاد کشیدند. [[مردم]] در اطراف آن حضرت [[اجتماع]] کردند، [[پیامبر اسلام]] را مجبور نمودند که از [[شهر]] خارج شود و به محوطه باغ انگوری که متعلق به «[[عتبة بن ربیعة]]» و «[[شیبة بن ربیعة]]» بود، پناهنده شود و دو نفر صاحبان باغ، خود در باغ بودند. حضرت که وارد آن باغ شد، نادانهای ثقیف و همراهانشان پراکنده شدند. [[رسول اکرم]]{{صل}} رفت در [[سایه]] درخت انگوری نشست و دو مالک باغ آن حضرت را مشاهده کردند و دیدند نادانهای طائف با او چه کردند. [[پیامبر]]{{صل}} وقتی در جایگاه خود قرار گرفت، برای این که [[اضطراب]] درونی خویش را فرونشاند و با خارج شدن از باغ انگور دوباره گرفتار جهال و بردگان نشود، لب به [[دعا]] گشود و در پیشگاه [[خداوند]] عرض کرد: {{متن حدیث|اللَّهُمَّ إِنِّي أَشْكُو إِلَيْكَ ضَعْفَ قُوَّتِي وَ قِلَّةَ حِيلَتِي وَ هَوَانِي عَلَى النَّاسِ أَنْتَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ أَنْتَ رَبُّ الْمُسْتَضْعَفِينَ وَ أَنْتَ رَبِّي إِلَى مَنْ تَكِلُنِي إِلَى بَعِيدٍ يَتَجَهَّمُنِي أَوْ إِلَى عَدُوٍّ مَلَّكْتَهُ أَمْرِي إِنْ لَمْ يَكُنْ بِكَ عَلَيَّ غَضَبٌ فَلَا أُبَالِي وَ لَكِنْ عَافِيَتُكَ هِيَ أَوْسَعُ لِي أَعُوذُ بِنُورِ وَجْهِكَ الَّذِي أَشْرَقَتْ لَهُ الظُّلُمَاتُ...}}؛ «بارالها! نیروی کم توانم و قلت چاره جوییم و تحقیری که از مردم نسبت به من معمول میدارند به تو میگویم، ای مهربانترین مهربانان، تو مالک [[مستضعفین]] و مالک [[منی]]، مرا به که حواله میدهی؟ به آن کس که از [[حقیقت]] دور است و با دیدن من روی در هم میکشد، یا کارم را به [[دشمن]] محول میفرمایی؟ بارالها! اگر تو به من [[خشمگین]] نیستی، باک از بیمهری [[مردم]] ندارم. [[دفاع]] تو برای من وسیعتر و گستردهتر است. پناه میبرم به [[نور]] [[رؤیت]] که تیرگیها از آن برطرف میشود و امر [[دنیا]] و [[آخرت]] از آن به صلاح میگراید، پناه میبرم به نور رؤیت از این که غضبت بر من نازل شود یا سخطت مرا فراگیرد. شایستگی مؤاخذه برای تست تا [[راضی]] شوی، هیچ حرکت و قدرتی نیست، مگر به حمایت و دلالت ذات اقدس تو. | |||
[[رسول اکرم]]{{صل}} برای رفع [[ترس]] و ناامنی محیط طائف، از احدی [[یاری]] نخواست، فقط از پیشگاه [[الهی]] نصرتطلبید. [[خداوند]] دعای او را [[مستجاب]] فرموده، [[خوف]] را از ضمیرش برطرف ساخت و به وی [[آرامش]] و [[اطمینان قلب]] عطا فرمود و بدون [[احساس]] خطر و [[اضطراب]] از طائف خارج شد<ref>سیره ابن هشام، ج۱، ص۴۱۹؛ شرح و تفسیر دعای مکارم الاخلاق، محمدتقی فلسفی، ج۲، ص۳۲۸.</ref>.<ref>[[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۶۲۶.</ref> | |||
== جنگ طائف == | |||
[[اعراب]] (ثقیف) از جمله کسانی بودند که در [[نبرد]] (حنین) بر ضد [[اسلام]] شرکت کرده و پس از [[شکست]] فاحش که به شهر خود که دارای دژ محکم و مرتفعی بود پناهنده شده بودند. [[پیامبر]]{{صل}} برای تکمیل این [[پیروزی]] دستور دادند فراریان نبرد (حنین) تعقیب شوند. از این رو به «[[ابوعامر اشعری]]» و «[[ابوموسی اشعری]]» با گروهی از سربازان اسلام مأموریت دادند که قسمتی از آنها را که به «[[اوطاس]]» پناهنده شده بودند تعقیب نمایند. فرمانده نخست [[جان]] خود را در این نبرد از دست داد و دومی با پیروزی کامل [[دشمن]] را پراکنده ساخت و خود پیامبر{{صل}} نیز با باقی مانده سپاه اسلام رهسپار «طائف» گردید<ref>بحارالانوار، ج۲۱، ص۱۶۲.</ref>. در مسیر خود به طائف، دژ «مالک»، [[آتش]] افروز [[جنگ حنین]] را با خاک یکسان نمود. ستونهای سپاه اسلام یکی پس از دیگری حرکت نمودند و اطراف شهر را اردوگاه خود قرار دادند. دژ طائف بسیار مرتفع بود و دیوار محکمی داشت و برجهای [[مراقبت]] آن، کاملاً بر خارج قلعه مسلط بود. محاصره دژ از طرف [[ارتش]] اسلام آغاز گردید، ولی هنوز حلقه محاصره تکمیل نشده بود که دشمن [[تیراندازی]] را شروع نمود، تا از پیشروی سربازان اسلام جلوگیری کرده در نتیجه گروهی را در همان لحظه اول از پای درآوردند. [[پیامبر گرامی]] دستور دادند که [[سپاه]] عقبنشینی کند و اردوگاه خود را در نقطهای که از تیررس دشمن دورتر باشد قرار دهد. [[سلمان فارسی]] که [[مسلمانان]] از [[تدابیر]] نظامی وی در [[جنگ خندق]] نتیجه گرفته بودند به پیامبر{{صل}} پیشنهاد کرد که با [[نصب]] منجنیق، دژ [[دشمن]] را سنگباران کنند. منجنیق در آن [[روز]]، کار توپخانه را انجام میداد. افسران [[اسلام]] با [[راهنمایی]] [[سلمان]]، منجنیق را [[نصب]] کرده و نزدیک به ۲۰ روز، برجها و داخل دژ را سنگباران کردند، ولی دشمن در برابر این عملیات حاد [[جنگی]] ساکت ننشسته، به [[تیراندازی]] خود ادامه داد و از این راه، آسیبهایی به سپاهیان اسلام رسانید. برای [[تسلیم شدن]] دشمن، لازم بود حملات به صورت همه جانبه صورت پذیرد. هم [[زمان]] با نصب منجنیق و پرتاب سنگ، قرار شد برای شکافتن دیوار از ارابههای جنگی استفاده کنند و با شکاف در دیوار دژ، ورود سپاه اسلام به داخل آن عملی گردد، ولی شکافتن دیوار با مشکل بزرگی روبهرو بود؛ زیرا تیر از برجها و سایر نقاط دژ مانند رگبار بر سر واحدهای سپاه اسلام میریخت و کسی را یارای نزدیک شدن به دیوار نبود. [[پیامبر]]{{صل}} در این [[نبرد]] تمام شیوههای نظامی از مادی و [[معنوی]] را به کار برد، ولی [[تجربه]] ثابت کرد که گشودن دژ به فعالیت و [[صبر]] و [[شکیبایی]] نیاز داشت، در صورتی که شرایط فعلی و امکانات [[ارتش]] اسلام [[اجازه]] توقف بیش از اندازه در منطقه «طائف» را نمیداد، زیرا: | |||
# اولاً: در طی مدت محاصره، سیزده نفر از [[مسلمانان]] کشته شده بودند، که هفت نفر از آنان از [[قریش]] و چهار نفر از [[انصار]] و یک نفر از [[قبیله]] دیگر بود. | |||
# ثانیاً: [[ماه شوال]] در حال سپری شدن بود و ماه [[ذیالقعده]] فرا میرسید، که [[جنگ]] و نبرد در آن ماه از نظر [[ملت]] [[عرب]] [[حرام]] بود. اسلام هم بعدها این [[سنت]] [[صالح]] را [[تأیید]] نمود. از این رو برای [[حفظ]] این سنت لازم بود که هر چه زودتر محاصره برچیده شود. | |||
# ثالثاً: [[مراسم حج]] نزدیک بود و [[نظارت]] بر مراسم حج در آن سال بر عهده مسلمانان بود؛ زیرا پیش از آن، مراسم حج زیر نظر مشرکان مکه اداره میشد، مضافاً این که [[موسم حج]] بهترین فصل برای [[تبلیغ اسلام]] و بیان حقیقت [[آیین]] [[توحید]] به شمار میرفت. با توجه به این شرایط [[پیامبر]]{{صل}} محاصره طائف را ترک گفت و همراه [[سپاه]] خود به [[جعرانه]] که محل حفاظت [[غنایم جنگی]] و [[اسیران]] بود، حرکت کرد<ref>فروغ ابدیت، ج۲، صفحههای ۳۶۴ – ۳۶۰.</ref>.<ref>[[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۳۳۵.</ref> | |||
== حاکمان طائف == | |||
{{اصلی|حکومت طائف}} | |||
'''[[قثم بن عباس قرشی]]:''' پسر عمو و [[صحابی رسول خدا]] {{صل}} و نیز از اصحاب خاص [[حضرت علی]] {{ع}} بود<ref>رجال طوسی، ص۵۵، ش۷.</ref>. هنگامی که [[حضرت علی]] {{ع}} به [[خلافت]] رسید، روی اعتمادی که به قثم داشت او را به کارهای مهمی گماشت و از همان اوایل [[خلافت]] قثم را والی و استاندار [[مکه]] قرار داد و تا زمان [[شهادت]] آن حضرت، وی به این سمت باقی بود. [[طبری]] قثم را [[کارگزار مکه]] و طائف دانسته است<ref>تاریخ طبری (هشت جلدی)، ج۴، ص۶۹؛ ابن دمشقی، جواهر المطالب فی مناقب الامام علی{{ع}}، ج۲، ص۱۲۵.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظمزاده|ناظمزاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۲ (کتاب)|اصحاب امام علی ج۲]]، ص۱۱۱۰-۱۱۱۲؛ [[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین (کتاب)|سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۱]]، ص۱۲۳ - ۱۲۵.</ref> | |||
== منابع == | |||
{{منابع}} | |||
# [[پرونده:13790010.jpg|22px]] [[سید جعفر مرتضی عاملی|عاملی، سید جعفر مرتضی]]، [[سیرت جاودانه ج۱ (کتاب)|'''سیرت جاودانه ج۱''']] | |||
# [[پرونده:1379452.jpg|22px]] [[سید اصغر ناظمزاده|ناظمزاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام علی ج۲ (کتاب)|'''اصحاب امام علی، ج۲''']] | |||
# [[پرونده:1100829.jpg|22px]] [[علی اکبر ذاکری|ذاکری، علی اکبر]]، [[سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۱ (کتاب)|'''سیمای کارگزاران علی بن ابی طالب امیرالمؤمنین ج۱''']] | |||
# [[پرونده:IM010703.jpg|22px]] [[مجتبی تونهای|تونهای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|'''محمدنامه''']] | |||
{{پایان منابع}} | |||
== پانویس == | |||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
[[رده: | [[رده:شهرهای عربستان]] | ||