استغاثه: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[استغاثه در قرآن]] - [[استغاثه در | {{اعتقادات شیعه}} | ||
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[استغاثه در قرآن]] - [[استغاثه در فقه اسلامی]] - [[استغاثه در فقه سیاسی]]| پرسش مرتبط = }} | |||
== مقدمه == | == مقدمه == | ||
واژه | واژه «استغاثه»، مصدر باب استفعال از ریشه «غ ـ و ـ ث» بهمعنای [[طلب نصرت]] و [[فریادرسخواهی]] <ref>مفردات، ص۶۱۷، «غوث»؛ فرهنگ معارف اسلامی، ص۱۷۷؛ الموسوعة الذهبیه، ص۲۷۵.</ref> و [[استمداد]] در حال شدّت و [[محنت]] است.<ref>مقاییس اللغه، ج ۴، ص۴۰۰.</ref> | ||
این واژه از ریشه «غ ـ ی ـ ث» به معنای [[طلب]] [[باران]]،<ref>مفردات، ص۶۱۷، «غوث».</ref> مورد بحث نیست. به گفته برخی، «[[غوث]]» در اصل [[نجات]] دادن از [[ابتلا]] و محنت و قرار دادن شخص در [[پناه]] خود است. از این دیدگاه با دو قید «نجات دادن و در پناه خود قرار دادن» فرق میان اغاثه و | این واژه از ریشه «غ ـ ی ـ ث» به معنای [[طلب]] [[باران]]،<ref>مفردات، ص۶۱۷، «غوث».</ref> مورد بحث نیست. به گفته برخی، «[[غوث]]» در اصل [[نجات]] دادن از [[ابتلا]] و محنت و قرار دادن شخص در [[پناه]] خود است. از این دیدگاه با دو قید «نجات دادن و در پناه خود قرار دادن» فرق میان [[اغاثه]] و [[انقاذ]]، [[تخلیص]]، [[اعانه]]، نصر، [[انجاء]] و [[تفریج]] روشن میشود.<ref> التحقیق، ج ۷، ص۲۷۸، «غوث».</ref> [[حقیقت]] استغاثه که شرط [[بندگی]] است،<ref> کشفالاسرار، ج ۴، ص۲۳.</ref> استمداد از خداست؛ زیرا یگانه تأثیرگذار در عالم اوست و اگر از غیر وی ([[اولیای الهی]]) کاری ساخته است، به [[اذن]] او و به این جهت است که آنان مجاری [[فیض]] وی هستند،<ref>الغدیر، ج ۳، ص۲۹۲.</ref> بر این اساس، [[رسولخدا]] {{صل}} فرمود: یگانه حقیقتی که بداناستغاثه میشود، [[خداوند]] است <ref>کنزالعمال، ج ۱۰، ص۳۷۳؛ سنن ابنماجه، ج ۲، ص۱۳۶۰.</ref> البتّه این به معنای روا نبودن استغاثه به اولیای الهی نیست؛ زیرا [[انسانهای کامل]] با توجه به [[مقام خلافت الهی]] خویش، در [[حکم]] «مستخلفٌ عنه» بوده و میتوانند مورد استغاثه واقع شوند، ازاینرو در [[منابع دینی]] دعاهایی وارد شده که در آنها از اولیای الهی، چون [[حضرت زهرا]] {{س}} <ref>بحارالانوار، ج ۹۹، ص۲۵۴؛ مکارمالاخلاق، ص۳۳۰.</ref> و امام عصر<ref>بحارالانوار، ج ۹۹، ص۲۴۳ ـ ۲۴۷.</ref>[[استغاثه]] میشود، پس [[شرک]] پنداشتن استغاثه به [[ارواح مقدّس]]، نادرست بوده، از عدم [[فهم]] صحیح [[توحید افعالی]] ناشی میشود.<ref>الملل والنحل، ج ۴، ص۷۸ ـ ۸۴.</ref> نمونه آشکار استغاثه هنگامی است که [[انسان]] به [[بیماری]] [[سختی]] [[مبتلا]] میشود یا در امواج توفان دریا گرفتار میآید و دست خود را از همه جا کوتاه میبیند و به اقتضای [[فطرت توحیدی]]، این [[حقیقت]] را درمییابد که در عالم، قدرتی هست که بتواند وی را در هر شرایطی که باشد [[نجات]] دهد. در این حالت، [[انسان]] با [[تضرّع]] و [[زاری]]، فقط به [[خدا]] [[استغاثه]] میکند<ref>مجمعالبیان، ج ۶، ص۵۶۴.</ref>.<ref>[[ابوطالب ربیعنیا|ربیعنیا، ابوطالب]]، [[استغاثه - ربیعنیا (مقاله)|مقاله «استغاثه»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۳ (کتاب)|فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم]]، ج۳، ص۱۳۰-۱۳۱.</ref> | ||
==[[استغاثه]] در [[قرآن]] == | == [[استغاثه]] در [[قرآن]] == | ||
== استغاثه و [[اجابت]] == | == استغاثه و [[اجابت]] == | ||
== [[استغاثه]] کنندگان == | |||
==[[استغاثه]] | === [[استغاثه]] نوح {{ع}} === | ||
=== | === استغاثه ایوب {{ع}} === | ||
=== استغاثه [[یونس]] {{ع}} === | |||
=== استغاثه [[یونس]]{{ع}} === | |||
== منابع == | == منابع == | ||
| خط ۲۷: | خط ۲۷: | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
[[رده: | [[رده:اصطلاحات قرآنی]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۷ دسامبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۸:۴۷
| خداشناسی | |
|---|---|
| توحید | توحید ذاتی • توحید صفاتی • توحید افعالی • توحید عبادی • صفات ذات و صفات فعل |
| فروع | توسل • شفاعت • تبرک • استغاثه |
| عدل الهی | |
| حُسن و قُبح • بداء • امر بین الامرین | |
| نبوت | |
| عصمت پیامبران • خاتمیت • پیامبر اسلام • معجزه • عدم تحریف قرآن | |
| امامت | |
| باورها | عصمت امامان • ولایت تكوینی • علم غیب • خلیفةالله • غیبت • مهدویت • انتظار فرج • ظهور • رجعت |
| امامان | امام علی • امام حسن • امام حسین • امام سجاد • امام باقر • امام صادق • امام کاظم • امام رضا • امام جواد • امام هادی • امام عسکری • امام مهدی |
| معاد | |
| برزخ • معاد جسمانی • حشر • صراط • تطایر کتب • میزان | |
| مسائل برجسته | |
| اهلبیت • چهارده معصوم • کرامت • تقیه • مرجعیت • ولایت فقیه | |
استغاثه از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: استغاثه در قرآن - استغاثه در فقه اسلامی - استغاثه در فقه سیاسی - پرسش مرتبط نداردمقدمه
واژه «استغاثه»، مصدر باب استفعال از ریشه «غ ـ و ـ ث» بهمعنای طلب نصرت و فریادرسخواهی [۱] و استمداد در حال شدّت و محنت است.[۲]
این واژه از ریشه «غ ـ ی ـ ث» به معنای طلب باران،[۳] مورد بحث نیست. به گفته برخی، «غوث» در اصل نجات دادن از ابتلا و محنت و قرار دادن شخص در پناه خود است. از این دیدگاه با دو قید «نجات دادن و در پناه خود قرار دادن» فرق میان اغاثه و انقاذ، تخلیص، اعانه، نصر، انجاء و تفریج روشن میشود.[۴] حقیقت استغاثه که شرط بندگی است،[۵] استمداد از خداست؛ زیرا یگانه تأثیرگذار در عالم اوست و اگر از غیر وی (اولیای الهی) کاری ساخته است، به اذن او و به این جهت است که آنان مجاری فیض وی هستند،[۶] بر این اساس، رسولخدا (ص) فرمود: یگانه حقیقتی که بداناستغاثه میشود، خداوند است [۷] البتّه این به معنای روا نبودن استغاثه به اولیای الهی نیست؛ زیرا انسانهای کامل با توجه به مقام خلافت الهی خویش، در حکم «مستخلفٌ عنه» بوده و میتوانند مورد استغاثه واقع شوند، ازاینرو در منابع دینی دعاهایی وارد شده که در آنها از اولیای الهی، چون حضرت زهرا (س) [۸] و امام عصر[۹]استغاثه میشود، پس شرک پنداشتن استغاثه به ارواح مقدّس، نادرست بوده، از عدم فهم صحیح توحید افعالی ناشی میشود.[۱۰] نمونه آشکار استغاثه هنگامی است که انسان به بیماری سختی مبتلا میشود یا در امواج توفان دریا گرفتار میآید و دست خود را از همه جا کوتاه میبیند و به اقتضای فطرت توحیدی، این حقیقت را درمییابد که در عالم، قدرتی هست که بتواند وی را در هر شرایطی که باشد نجات دهد. در این حالت، انسان با تضرّع و زاری، فقط به خدا استغاثه میکند[۱۱].[۱۲]
استغاثه در قرآن
استغاثه و اجابت
استغاثه کنندگان
استغاثه نوح (ع)
استغاثه ایوب (ع)
استغاثه یونس (ع)
منابع
پانویس
- ↑ مفردات، ص۶۱۷، «غوث»؛ فرهنگ معارف اسلامی، ص۱۷۷؛ الموسوعة الذهبیه، ص۲۷۵.
- ↑ مقاییس اللغه، ج ۴، ص۴۰۰.
- ↑ مفردات، ص۶۱۷، «غوث».
- ↑ التحقیق، ج ۷، ص۲۷۸، «غوث».
- ↑ کشفالاسرار، ج ۴، ص۲۳.
- ↑ الغدیر، ج ۳، ص۲۹۲.
- ↑ کنزالعمال، ج ۱۰، ص۳۷۳؛ سنن ابنماجه، ج ۲، ص۱۳۶۰.
- ↑ بحارالانوار، ج ۹۹، ص۲۵۴؛ مکارمالاخلاق، ص۳۳۰.
- ↑ بحارالانوار، ج ۹۹، ص۲۴۳ ـ ۲۴۷.
- ↑ الملل والنحل، ج ۴، ص۷۸ ـ ۸۴.
- ↑ مجمعالبیان، ج ۶، ص۵۶۴.
- ↑ ربیعنیا، ابوطالب، مقاله «استغاثه»، فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم، ج۳، ص۱۳۰-۱۳۱.