←استدلال
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۲۰: | خط ۲۰: | ||
# اشکال مبنایی: ریشه این دیدگاه منحصر کردن راه [[کسب دانش]] در روش [[حسی]] و تجربی است درحالیکه مبنای این کار با هیچ دلیل تجربی دیگری [[اثبات]] شده است و هیچ دلیلی بر صحتش نداریم و اثباتپذیر نیست. | # اشکال مبنایی: ریشه این دیدگاه منحصر کردن راه [[کسب دانش]] در روش [[حسی]] و تجربی است درحالیکه مبنای این کار با هیچ دلیل تجربی دیگری [[اثبات]] شده است و هیچ دلیلی بر صحتش نداریم و اثباتپذیر نیست. | ||
# نادیده گرفتن بخشی از الزامات [[زندگی]] و [[معارف دینی]]: بر اساس مبانی [[معرفتشناختی]]، شناخت [[انسان]] فقط از راه [[امور مادی]] و تجربهپذیر نیست و امور زیادی در عالم وجود دارد که انسان به شناخت آنها [[مأمور]] شده است، یا به وجود آنها [[علم]] و [[آگاهی]] دارد، ولی؛ نمیتوان آنها را با قابل [[تجربه]] و [[حس]] شناخت. اموری که برای زندگی انسان بسیار مهم هستند و شامل [[مبدأ و معاد]] و [[نفس انسان]] و امور غیرمادی دیگر میشود. بنابراین، چگونه میتوان علم یا [[قدرت]] مطلق [[خداوند]] را از راه تجربه به دست آورد؟ | # نادیده گرفتن بخشی از الزامات [[زندگی]] و [[معارف دینی]]: بر اساس مبانی [[معرفتشناختی]]، شناخت [[انسان]] فقط از راه [[امور مادی]] و تجربهپذیر نیست و امور زیادی در عالم وجود دارد که انسان به شناخت آنها [[مأمور]] شده است، یا به وجود آنها [[علم]] و [[آگاهی]] دارد، ولی؛ نمیتوان آنها را با قابل [[تجربه]] و [[حس]] شناخت. اموری که برای زندگی انسان بسیار مهم هستند و شامل [[مبدأ و معاد]] و [[نفس انسان]] و امور غیرمادی دیگر میشود. بنابراین، چگونه میتوان علم یا [[قدرت]] مطلق [[خداوند]] را از راه تجربه به دست آورد؟ | ||
# [[رفتار]] گزینشی با [[آیات]]: اینکه در برخی [[آیات قرآن کریم]] [[مردم]] به مطالعه حسی طبیعت، بهکارگیری حس و تجربه و گردش در عالم و نگاه به طبیعت و پند گرفتن از آن دعوت شدهاند، درست است، ولی تمام آیات قرآن کریم ناظر به این روش و [[حصر]] بر آن نیست و در [[قرآن کریم]] در کنار این آیات، آیاتی هم وجود دارد که یقیناً با مطالعه در | # [[رفتار]] گزینشی با [[آیات]]: اینکه در برخی [[آیات قرآن کریم]] [[مردم]] به مطالعه حسی طبیعت، بهکارگیری حس و تجربه و گردش در عالم و نگاه به طبیعت و پند گرفتن از آن دعوت شدهاند، درست است، ولی تمام آیات قرآن کریم ناظر به این روش و [[حصر]] بر آن نیست و در [[قرآن کریم]] در کنار این آیات، آیاتی هم وجود دارد که یقیناً با مطالعه در نظام طبیعت نمیتوان آن آیات و مسائل مطرح شده در آنها را فهمید؛ مانند آیاتی که خداوند در آنها بیمانند، معرفی {{متن قرآن|لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ}}<ref>«چیزی مانند او نیست» سوره شوری، آیه ۱۱.</ref>؛ یا او دارای عالیترین اوصاف کمالی دانسته شده است: {{متن قرآن|وَلِلَّهِ الْمَثَلُ الْأَعْلَى}}<ref>«و مثل برتر از آن خداوند است» سوره نحل، آیه ۶۰.</ref>. | ||
# ناقص بودن [[معرفت حسی]]: گرچه مردم در قرآن کریم به شناخت طبیعت و موجودات دعوت شدهاند تا مثلا از طریق نگاه به شتر، به ویژگیهای [[خالق متعال]] پی ببرند<ref>شاهعبدالعظیمی، حسین، تفسیر إثنی عشری، ج۱۴، ص۱۷۹.</ref>، ولی این نگاه به تنهایی و بدون پشتوانه [[استدلال عقلی]] مفید نیست؛ چراکه اگر تحلیل [[عقلی]] پشتوانه این نگاه ظاهری نباشد، نمیتوان از دیدن به چیز دیگری پی برد؛ مثلاً شخص با دیدن شتر و ویژگیهای آن به وجود [[علم]] و دقت سازنده او پی میبرد<ref>[[حسن رضائی|رضائی، حسن]]، [[کلام حسی (مقاله)|مقاله «کلام حسی»]]، [[فرهنگنامه کلام اسلامی (کتاب)|فرهنگنامه کلام اسلامی]]، ص ۳۵۶.</ref>. | # ناقص بودن [[معرفت حسی]]: گرچه مردم در قرآن کریم به شناخت طبیعت و موجودات دعوت شدهاند تا مثلا از طریق نگاه به شتر، به ویژگیهای [[خالق متعال]] پی ببرند<ref>شاهعبدالعظیمی، حسین، تفسیر إثنی عشری، ج۱۴، ص۱۷۹.</ref>، ولی این نگاه به تنهایی و بدون پشتوانه [[استدلال عقلی]] مفید نیست؛ چراکه اگر تحلیل [[عقلی]] پشتوانه این نگاه ظاهری نباشد، نمیتوان از دیدن به چیز دیگری پی برد؛ مثلاً شخص با دیدن شتر و ویژگیهای آن به وجود [[علم]] و دقت سازنده او پی میبرد<ref>[[حسن رضائی|رضائی، حسن]]، [[کلام حسی (مقاله)|مقاله «کلام حسی»]]، [[فرهنگنامه کلام اسلامی (کتاب)|فرهنگنامه کلام اسلامی]]، ص ۳۵۶.</ref>. | ||