آل داوود در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

افزودن پیوند
از امامت‌پدیا، دانشنامهٔ امامت و ولایت
نمایش تاریخچه به صورت تعاملی
دیداریویکی‌متن
(صفحه‌ای تازه حاوی «{{ویرایش غیرنهایی}} {{نبوت}} <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;"> : <div style="background-color: rgb(252, 252, 233);...» ایجاد کرد)
 
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۵۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۶ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{ویرایش غیرنهایی}}
{{مدخل مرتبط| موضوع مرتبط = آل داوود| عنوان مدخل  = آل داوود| مداخل مرتبط = [[آل داوود در قرآن]] - [[آل داوود در معارف و سیره رضوی]]| پرسش مرتبط  = }}
{{نبوت}}
== مقدمه ==
<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
در [[قرآن]]، یک بار [[آل داوود]] آمده است: {{متن قرآن|يَعْمَلُونَ لَهُ مَا يَشَاءُ مِنْ مَحَارِيبَ وَتَمَاثِيلَ وَجِفَانٍ كَالْجَوَابِ وَقُدُورٍ رَاسِيَاتٍ اعْمَلُوا آلَ دَاوُودَ شُكْرًا وَقَلِيلٌ مِنْ عِبَادِيَ الشَّكُورُ}}<ref>«هر چه می‌خواست از محراب‌ها و تندیس‌ها و کاسه‌های بزرگ حوض‌مانند و دیگ‌های استوار (جابه‌جا ناشدنی) برای او می‌ساختند؛ ای خاندان داوود! سپاس گزارید! و اندکی از بندگان من سپاسگزارند» سوره سبأ، آیه ۱۳.</ref><ref>[[علی اکبر ارجی|ارجی]] و [[سید محمود دشتی|دشتی]]، [[آل داوود - دشتی (مقاله)|مقاله «آل داوود»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱، 286.</ref>
: <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث '''[[آل داوود]]''' است. "'''[[آل داوود]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>
<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
: <div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[آل داوود در قرآن]] | [[آل داوود در حدیث]] | [[آل داوود در کلام اسلامی]]</div>
<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
: <div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[آل داوود (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">


==مقدمه==
[[داوود]]، اسم اعجمی از ریشه "دود" در [[فرهنگ]] [[عبری]] به معنی عمو، دایی، شوهر و [[دوست]] گرفته شده و در [[زبان عبری]] به صورت "داوید" تلفظ می‌شود و سپس در [[زبان عربی]] به شکل [[داوود]] استعمال شده و به معنی [[عشق]] و علاقه شدید و [[محبوب]] است<ref>التحقیق، ج۲، ص۱۱۴.</ref>.
*[[داود]]، اسم اعجمی از ریشه "دود" در [[فرهنگ]] [[عبری]] به معنی عمو، دایی، شوهر و [[دوست]] گرفته شده و در [[زبان عبری]] به صورت "داوید" تلفظ می‌شود و سپس در [[زبان عربی]] به شکل [[داود]] استعمال شده و به معنی [[عشق]] و علاقه شدید و [[محبوب]] است<ref>التحقیق، ج۲، ص۱۱۴.</ref>.
*[[داود]] از [[فرزندان]] [[یهود]]، پسر [[یعقوب]] و از [[پیامبران بنی‌اسرائیل]] است که در هزاره یکم قبل از میلاد [[مسیح]] می‌زیسته و [[سفر]] [[مزامیر]] در کتاب [[تورات]] از اوست. [[آل داود]] را [[مفسران]] و [[دانشمندان اسلامی]] به چند مفهوم گرفته‌اند:
#شخص [[داود]] و علت جمع آمدن فعل [[تعظیم]] و [[تکریم]] [[سلیمان]] می‌باشد<ref>روح البیان، ج۲۷۶.</ref>.
#[[سلیمان]]، [[خاندان]] و [[فرزندان]] [[داود]]<ref>ترجمه المیزان، ج۱۶، ص۵۴۸.</ref>.
#افرادی از [[خاندان]] و [[امت]] [[داود]] که سپاسگزار [[خدا]] باشند<ref>دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی، ص۴۶.</ref>؛
#[[خانواده]]، [[فرزندان]] و [[همسران]] [[داود]]<ref>دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۱، ص۲۸۶.</ref>
# نوزده تن [[فرزند]] [[داود]] که مصداق [[آل داود]] هستند<ref>دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۱، ص۷۰۸.</ref>.
#هشتاد مرد و هفتاد [[زن]] که همواره در حال [[عبادت]] بودند و [[محراب]] [[عبادت]] از آنها خالی نبود <ref>دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۱، ص۷۰۸.</ref>.
*[[خداوند]] پس از ذکر مواهبی که خاص [[داود]] نموده چون [[اطاعت]] کوه و پرندگان از او و نرم شدن آهن به دست او و تفضلاتی که به [[سلیمان]] فرموده مانند اینکه باد را در [[اختیار]] او نهاد و [[پریان]] را مسخر او کرد و چشمه مس را برایش روان ساخت، می‌فرماید: آن متخصصان برای او هر چه می‌خواست: از نمازخانه‌ها و مجسمه‌ها و ظروف بزرگ مانند حوضچه‌ها و دیگ‌های چسبیده به [[زمین]] می‌ساختند. ای [[خاندان]] [[داود]]، [[شکرگزار]] باشید و از [[بندگان]] من اندکی، سپاسگزارند {{متن قرآن|يَعْمَلُونَ لَهُ مَا يَشَاءُ مِنْ مَحَارِيبَ وَتَمَاثِيلَ وَجِفَانٍ كَالْجَوَابِ وَقُدُورٍ رَاسِيَاتٍ اعْمَلُوا آلَ دَاوُودَ شُكْرًا وَقَلِيلٌ مِنْ عِبَادِيَ الشَّكُورُ}}<ref>«هر چه می‌خواست از محراب‌ها و تندیس‌ها  و کاسه‌های بزرگ حوض‌مانند و دیگ‌های استوار (جابه‌جا ناشدنی) برای او می‌ساختند؛ ای خاندان داوود! سپاس گزارید! و اندکی از بندگان من سپاسگزارند» سوره سبأ، آیه ۱۳.</ref>.
*از [[امام صادق]]{{ع}} در [[تفسیر]] این [[آیه]] آمده است که هشتاد مرد و هفتاد [[زن]] بودند که هرگز [[محراب]] (المقدس) از آنها خالی نبود و همگی از [[خاندان]] [[داود]] بودند. این [[خاندان]] در میان [[بنی‌اسرائیل]] از [[حسن]] [[شهرت]] ویژه‌ای برخوردار بودند و [[حکمت]] یا [[حکمت]] نامه‌ای به آنها منسوب است که در [[روایات]] از آن نام برده شده است. از جمله از [[حضرت صادق]]{{ع}} [[نقل]] شده که فرمود: در [[حکمت]] [[آل داود]] آمده که بر [[خردمند]] است که به زمان خویش آشنا و به وظائفش پایبند بوده و زبانش را مواظب باشد <ref>معارف و معاریف، ج۱، ص۳۷-۳۸.</ref>.
*در [[روایات]] متعددی از [[اهل بیت]]{{عم}} از [[داوری]] [[آل داود]] یاد شده است. بر اساس این [[روایات امام حسین]]، [[حضرت سجاد]] و [[امام صادق]]{{ع}} می‌گویند: ما مانند [[آل داود]]، [[قضاوت]] می‌کنیم. [[امام صادق]]{{ع}} در روایتی خبر می‌دهد: هنگامی که [[امام مهدی]]{{ع}} [[ظهور]] کند، [[آل داود]] میان [[مردم]] [[داوری]] خواهند کرد. در چگونگی [[داوری]] [[آل داود]] [[روایت]] شده که از [[مردم]] [[گواه]] نمی‌خواستند. در احادیثی، از [[حکمت]] [[آل داود]] نیز، یاد شده است. [[امام صادق]]{{ع}} نیز از [[پدر]] بزرگوارش [[نقل]] می‌کند که در [[حکمت]] [[آل داود]] آمده: ای [[پسر آدم]] که عالِم و به عظمتش عارفی! پیوسته. چگونه است که [[قبر]] و [[تنهایی]] آن را یاد نمی‌کنی؟
*یکی از وجوه معنایی [[آل داود]] از دیدگاه [[مفسران]] این است که [[داود]] [[نماز]] را بر [[خانواده]]، [[فرزندان]] و زنانش تقسیم کرد و پس از آن، هر ساعتی از شبانه روز، یکی از آنان در [[محراب]] [[عبادت]] به [[نماز]] می‌ایستاد و این عمل بنابر [[دستور خداوند]] به [[آل داود]] است {{متن قرآن|يَعْمَلُونَ لَهُ مَا يَشَاءُ مِنْ مَحَارِيبَ وَتَمَاثِيلَ وَجِفَانٍ كَالْجَوَابِ وَقُدُورٍ رَاسِيَاتٍ اعْمَلُوا آلَ دَاوُودَ شُكْرًا وَقَلِيلٌ مِنْ عِبَادِيَ الشَّكُورُ}}<ref>«هر چه می‌خواست از محراب‌ها و تندیس‌ها  و کاسه‌های بزرگ حوض‌مانند و دیگ‌های استوار (جابه‌جا ناشدنی) برای او می‌ساختند؛ ای خاندان داوود! سپاس گزارید! و اندکی از بندگان من سپاسگزارند» سوره سبأ، آیه ۱۳.</ref>. طبق [[روایت]] [[امام صادق]]{{ع}} نیز که آن را [[تأیید]] می‌کند این [[خاندان]] غیر از [[اطاعت]] و [[بندگی]] [[خداوند]] هیچ‌گونه [[وابستگی]] نداشته‌اند.
*این عنوان فقط یک بار در [[قرآن]] آمده است و در آن به [[آل داود]] [[امر]] شده که برای [[شکرگزاری]] [[خداوند]] او را [[اطاعت]] و [[عبادت]] کنند {{متن قرآن|يَعْمَلُونَ لَهُ مَا يَشَاءُ مِنْ مَحَارِيبَ وَتَمَاثِيلَ وَجِفَانٍ كَالْجَوَابِ وَقُدُورٍ رَاسِيَاتٍ اعْمَلُوا آلَ دَاوُودَ شُكْرًا وَقَلِيلٌ مِنْ عِبَادِيَ الشَّكُورُ}}<ref>«هر چه می‌خواست از محراب‌ها و تندیس‌ها  و کاسه‌های بزرگ حوض‌مانند و دیگ‌های استوار (جابه‌جا ناشدنی) برای او می‌ساختند؛ ای خاندان داوود! سپاس گزارید! و اندکی از بندگان من سپاسگزارند» سوره سبأ، آیه ۱۳.</ref>. بنا به [[نقلی]] از [[ابن مسعود]]، [[آل داود]] پس از این [[دستور]] به [[نماز]] مشغول شدند و در شبانه روز ساعتی نبود مگر اینکه یکی از آنها به نوبت در [[محراب]] به [[نماز]] می‌ایستاد<ref>روح المعانی، ج۱۱، ص۲۹۴.</ref>.
*[[ابوبکر]] [[عتیق]] [[نیشابوری]] ذیل [[آیه]] {{متن قرآن|يَعْمَلُونَ لَهُ مَا يَشَاءُ مِنْ مَحَارِيبَ وَتَمَاثِيلَ وَجِفَانٍ كَالْجَوَابِ وَقُدُورٍ رَاسِيَاتٍ اعْمَلُوا آلَ دَاوُودَ شُكْرًا وَقَلِيلٌ مِنْ عِبَادِيَ الشَّكُورُ}}<ref>«هر چه می‌خواست از محراب‌ها و تندیس‌ها  و کاسه‌های بزرگ حوض‌مانند و دیگ‌های استوار (جابه‌جا ناشدنی) برای او می‌ساختند؛ ای خاندان داوود! سپاس گزارید! و اندکی از بندگان من سپاسگزارند» سوره سبأ، آیه ۱۳.</ref> سؤال می‌کند: چرا [[خدای تعالی]] فرمود: {{متن قرآن|اعْمَلُوا آلَ دَاوُودَ شُكْرًا}}<ref>«ای خاندان داوود! سپاس گزارید!» سوره سبأ، آیه ۱۳.</ref> و جواب آن را این‌گونه بیان می‌کند: در کلمه {{متن قرآن|اعْمَلُوا}} هم [[طاعت خدا]] نهفته است و هم [[شکر]] او<ref>تفسیر سورآبادی، ج۳، ص۲۰۱۴.</ref>.
*[[سید قطب]] ذیل [[آیه]] {{متن قرآن|يَعْمَلُونَ لَهُ مَا يَشَاءُ مِنْ مَحَارِيبَ وَتَمَاثِيلَ وَجِفَانٍ كَالْجَوَابِ وَقُدُورٍ رَاسِيَاتٍ اعْمَلُوا آلَ دَاوُودَ شُكْرًا وَقَلِيلٌ مِنْ عِبَادِيَ الشَّكُورُ}}<ref>«هر چه می‌خواست از محراب‌ها و تندیس‌ها  و کاسه‌های بزرگ حوض‌مانند و دیگ‌های استوار (جابه‌جا ناشدنی) برای او می‌ساختند؛ ای خاندان داوود! سپاس گزارید! و اندکی از بندگان من سپاسگزارند» سوره سبأ، آیه ۱۳.</ref> سؤالات متعددی را در زمینه [[شکرگزاری]] [[انسان]] بیان می‌کند. از جمله اینکه با توجه به [[محدودیت]] [[توانایی]] [[بشر]] در [[شکرگزاری]] از نعمت‌های بی‌حد و مرز [[خداوند]]، [[انسان]] تا چه اندازه باید [[شکرگزار]] این [[نعمت‌ها]] باشد<ref>فی ظلال القرآن، ج۵، ص۲۸۹۹.</ref>.
*[[علامه طباطبایی]] در مورد این [[آیه]] می‌گوید: عبارت {{متن قرآن|اعْمَلُوا آلَ دَاوُودَ شُكْرًا}} خطاب به [[سلیمان]] و سایر افراد [[دودمان]] [[داود]] است که با [[سلیمان]] بودند به ایشان می‌فرماید: [[خدا]] را [[بندگی]] کنید تا [[شکر]] او را به جا آورده باشید<ref>ترجمه المیزان، ج۱۶، ص۵۴۸.</ref>.
*با توجه به اینکه [[خداوند]] [[آل داود]] را مورد [[فضل]] خود قرار داده مشخص می‌شود که [[خویشاوندی]] با [[پیامبران]] در [[نزدیکی به خداوند]] و برخورداری از [[رضایت]] او تأثیر دارد و امکانات مادی و [[معنوی]]، باید زمینه [[سپاسگزاری]] از [[خداوند]] باشد. [[شکر]]، تنها با زبان نیست، بلکه یک عمل است و [[برگزیدن]] [[بنده]] از جانب [[خدا]] به معنای اختصاص دادن او به [[فیض الهی]] و سرازیر شدن [[نعمت]] به سوی اوست که این ویژه [[پیامبران]] و بعضی از افرادی است که به آنها نزدیک‌اند.<ref>[[مرضیه السادات کدخدایی|کدخدایی، مرضیه السادات]]، [[آل داوود - کدخدایی (مقاله)|مقاله «آل داوود»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]، ص۵۲-۵۳.</ref>


== پرسش‌های وابسته ==
[[داوود]] از [[فرزندان]] [[یهود]]، پسر [[یعقوب]] و از [[پیامبران بنی‌اسرائیل]] است که در هزاره یکم قبل از میلاد [[مسیح]] می‌زیسته و [[سفر]] [[مزامیر]] در کتاب [[تورات]] از اوست<ref>[[مرضیه السادات کدخدایی|کدخدایی، مرضیه السادات]]، [[آل داوود - کدخدایی (مقاله)|مقاله «آل داوود»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]، ص۵۲-۵۳.</ref>.


== جستارهای وابسته ==
== مقصود از [[آل داوود]] ==
[[مفسّران]] [[صحابی]] و [[تابعی]]، درباره این که [[آل داوود]] چه کس یا کسانی هستند، اظهار نظری نکرده‌اند؛ ولی نظر به [[اختلاف]] [[اهل]] لغت در معنای [[آل]] و [[سیاق]] برخی از [[آیات]] و قراین موجود در آنها، وجوهی را برای [[آل داوود]] برشمرده‌اند:
# بنا به [[نقلی]]، [[داوود]] {{ع}} [[نماز]] را بر [[خانواده]]، [[فرزندان]] و زنانش تقسیم کرد و پس از آن، هر ساعتی از شبانه روز، یکی از آنان در [[محراب]] [[عبادت]] به [[نماز]] می‌ایستاد<ref>ابن‌کثیر، ج۳، ص۵۳۶؛ بحارالانوار، ج۱۴، ص ۷۱.</ref>. براساس این [[نقل]]، منظور از [[آل داوود]] می‌تواند [[خانواده]]، [[فرزندان]] و [[همسران]] وی باشد.
# از [[کلام]] [[زمخشری]] که مخاطب {{متن قرآن| اعْمَلُوا}} را [[داوود]] و اهلش دانسته<ref>الکشّاف، ج ۳، ص ۵۷۱.</ref>، استفاده می‌شود که خود [[داوود]] نیز مشمول [[آل داوود]] بوده است. [[آلوسی]] نیز همین نظر را از بعضی [[نقل]] کرده<ref>روح المعانی، مج ۱۲، ج ۲۲، ص ۱۷۵.</ref>.
# برخی، [[آل داوود]] را فقط [[فرزندان]] [[داوود]] دانسته‌اند<ref>روح البیان، ج ۷، ص ۲۷۶.</ref> و به [[نقل]] [[ابن اثیر]] نوزده نفر بودند<ref>الکامل، ج ۱، ص ۲۲۸.</ref> که شاید از [[عهد عتیق]] متأثّر باشد که برای [[داوود]]، نوزده پسر شمرده است<ref>کتاب مقدّس: اوّل تواریخ، ۳: ۱ تا ۹.</ref>.
# بُرسُوی با استناد به [[سیاق آیات]] مربوط به [[سلیمان]] {{ع}} و [[یادآوری]] نعمت‌های بزرگ و متنوّع [[خداوند]] به وی، [[آل داوود]] را [[سلیمان ‌بن ‌داوود]] و علّت جمع آمدن {{متن قرآن| اعْمَلُوا}} را [[تعظیم]] و [[تکریم]] [[سلیمان]] دانسته است <ref>روح‌البیان، ج ۷، ص ۲۷۶.</ref>؛ ولی [[علامه طباطبایی]]، با همین [[استدلال]]، در کنار [[سلیمان]]، سایر [[آل داوود]] را نیز مخاطب [[آیه]] می‌داند<ref>المیزان، ج ۱۶، ص ۳۶۳.</ref>.
# قول دیگر، آن دسته از [[امّت]] [[داوود]] را که [[شکرگزار]] [[خداوند]] بودند، [[آل داوود]] می‌داند<ref>روح‌البیان، ج ۷، ص ۲۷۶.</ref>. بر اساس روایتی در قصص‌الانبیا از [[راوندی]]، [[امام صادق]] {{ع}} فقط به تعداد [[آل داوود]] اشاره کرده، بدون بیان نسبت آنها با [[داوود]] می‌گوید: [[آل داوود]] هشتاد مرد و هفتاد [[زن]] بودند که هیچ‌گاه [[محراب]] [[عبادت]] از آنها خالی نبود<ref>قصص‌الانبیاء، راوندی، ص ۲۱۱.</ref><ref>[[علی اکبر ارجی|ارجی]] و [[سید محمود دشتی|دشتی]]، [[آل داوود - دشتی (مقاله)|مقاله «آل داوود»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱، ص 286؛ [[مرضیه السادات کدخدایی|کدخدایی، مرضیه السادات]]، [[آل داوود - کدخدایی (مقاله)|مقاله «آل داوود»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]، ص۵۲-۵۳.</ref>


==منابع==
== [[شکرگزاری]] [[آل داوود]] ==
* [[پرونده:10524027.jpg|22px]] [[مرضیه السادات کدخدایی|کدخدایی، مرضیه السادات]]، [[آل داوود - کدخدایی (مقاله)|مقاله «آل داوود»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|'''دانشنامه معاصر قرآن کریم''']]
کلمه "[[شکر]]" در [[آیه]] {{متن قرآن|اعْمَلُوا آلَ دَاوُودَ شُكْرًا}} می‌تواند حامل یکی از چند نقش نحوی، چون مفعولٌ‌له، حال، مفعول مطلق و مفعول‌به باشد؛ بنابر دو صورت اوّل، به [[آل داوود]] امر شده تا عمل و عبادت‌های خود را برای [[شکرگزاری]] [[خداوند]] انجام دهند<ref>الکشّاف، ج ۳، ص ۵۷۳.</ref>. [[مجاهد]] نیز در [[تفسیر آیه]] گفته است: به [[آل داوود]] گفتیم: برای [[شکر]] نعمت‌هایی که [[خداوند]] به شما داده، او را [[اطاعت]] کنید<ref> مجمع‌البیان، ج ۸، ص ۶۰۰.</ref>. بنا به [[نقلی]] از [[ابن‌مسعود]]، [[آل داوود]] پس از این [[دستور]]، به [[نماز]] مشغول شدند و در شبانه‌روز، ساعتی نبود، مگر آنکه یکی از آنها به نوبت در [[محراب]] به [[نماز]] می‌ایستاد<ref>روح‌المعانی، مج ۱۲، ج ۲۲، ص ۱۷۵.</ref>. [[روایت]] [[امام صادق]] نیز همین‌معنا را [[تأیید]] می‌کند<ref>قصص. ‌الانبیاء، راوندی، ص ۲۱۱.</ref> در دو فرض بعدی، به‌[[آل داوود]] به‌طورمستقیم [[دستور]] [[شکرگزاری]] داده شده است. [[کلام]] [[زهری]] در [[تفسیر آیه]] که به [[آل داوود]] گفته شد: "الحمد للّه " بگویید، در همین جهت قابل توجیه است<ref> قرطبی، ج ۱۴، ص ۱۷۷.</ref>.


==پانویس==
[[قرطبی]]، با استناد به روایتی که می‌گوید: [[سلیمان]] نان جو می‌خورد و برای خانواده‌اش از آرد زِبر، نان تهیه می‌کرد و آردهای نرم و سفید را به [[فقیران]] می‌داد و می‌گفت: می‌ترسم اگر [[سیر]] باشم، گرسنگان را فراموش کنم، [[معتقد]] است: این [[عمل]] [[سلیمان]]، [[شکر]] [[خداوند]] است که اندکی از آفریدگان به آن [[اقدام]] می‌کنند<ref>قرطبی، ج ۱۴، ص ۱۷۷.</ref>.


{{پانویس2}}
[[طبرسی]] نیز خطاب [[خداوند]] به [[آل داوود]] را فضیلتی برای آنها دانسته، می‌گوید: این نوع خطاب در [[آیه]]، اشاره دارد که [[خویشاوندی]] با [[پیامبران]]، در [[نزدیکی به خداوند]] و برخورداری از [[رضایت]] او تأثیر دارد<ref>مجمع‌البیان، ج ۸، ص ۶۰۰.</ref>.


[[رده:آل داوود]]
[[مفسّران]]، علّت [[فرمان خداوند]] به [[شکرگزاری]] [[آل داوود]] را اعطای نعمت‌های بزرگی دانسته‌اند که [[خداوند]] پیش از آن یاد کرده است<ref>التبیان، ج۸، ص۳۸۳؛ مجمع‌البیان، ج۸، ص۶۰۰.</ref><ref>[[علی اکبر ارجی|ارجی]] و [[سید محمود دشتی|دشتی]]، [[آل داوود - دشتی (مقاله)|مقاله «آل داوود»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱286-287، ص .</ref>
[[رده:مدخل]]
 
== [[ذریه]] [[داوود]] ==
[[خداوند]] در [[آیه]] {{متن قرآن|وَمِنْ آبَائِهِمْ وَذُرِّيَّاتِهِمْ وَإِخْوَانِهِمْ وَاجْتَبَيْنَاهُمْ وَهَدَيْنَاهُمْ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ}}<ref>«و (نیز) برخی از پدران و فرزندزادگان و برادران ایشان را؛ و آنان را برگزیدیم و به راهی راست رهنمون شدیم» سوره انعام، آیه ۸۷.</ref> پس از ذکر نام شمار فراوانی از [[پیامبران]] از جمله [[داوود]]، به بعضی از ذرّیّه آنها نیز اشاره کرده، خبر می‌دهد که آنها برگزیده و به راه راست [[هدایت]] شده‌اند. برخی، [[برگزیدگی]] در این [[آیه]] را به [[نبوّت]] [[تفسیر]] کرده‌اند<ref>کشف‌الاسرار، ج ۳، ص ۴۱۵؛ التفسیر الکبیر، ج ۱۳، ص ۶۷.</ref>.
 
[[راغب]] می‌گوید: [[برگزیدن]] [[بنده]] از جانب [[خدا]]، به معنای اختصاص دادن او به [[فیض الهی]] و سرازیر شدن [[نعمت]] به سوی اوست که این، ویژه [[پیامبران]] و بعضی از [[صدّیقان]] و شهیدانی است که به آنها نزدیکند<ref>مفردات، ص ۱۸۶، «جبی».</ref>.
 
[[خداوند]] در [[آیه]] {{متن قرآن|أُولَئِكَ الَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ وَالْحُكْمَ وَالنُّبُوَّةَ فَإِنْ يَكْفُرْ بِهَا هَؤُلَاءِ فَقَدْ وَكَّلْنَا بِهَا قَوْمًا لَيْسُوا بِهَا بِكَافِرِينَ}}<ref>«آنان کسانی هستند که به آنها کتاب و داوری و پیامبری دادیم؛ اگر اینان به آن کفر ورزند، گروهی را بر آن گمارده‌ایم که بدان کفر نمی‌ورزند» سوره انعام، آیه ۸۹.</ref> خبر می‌دهد که به آنها کتاب، [[حکم]] و [[نبوت]] داده است. {{متن قرآن| الْكِتَابَ}} در این [[آیه]]، به کتاب‌های [[پیامبران]] گذشته<ref>جامع‌البیان، مج ۵، ج ۷، ص ۳۴۳؛ الکشّاف، ج ۲، ص ۴۳؛ مجمع‌البیان، ج ۴، ص ۵۱۳.</ref> یا به [[علم]] کثیر<ref>التفسیر الکبیر، ج ۱۳، ص ۶۸.</ref> و {{متن قرآن|الْحُكْمَ}} نیز به [[فهم]]<ref>قرطبی، ج ۷، ص ۲۴.</ref> یا [[فهم]] کتاب و [[شناخت]] [[احکام]] آن، [[خِرد]] <ref>جامع‌البیان، مج ۵، ج ۷، ص ۳۴۳.</ref>، [[داوری]] میان [[مردم]]<ref>مجمع‌البیان، ج ۴، ص ۵۱۳؛ التفسیر الکبیر، ج ۱۳، ص ۶۸.</ref> یا [[حکمت]]<ref>روح‌البیان، ج ۳، ص ۶۲.</ref> [[تفسیر]] شده است.
 
[[علامه طباطبایی]]، به قرینه آمدن [[حکم]] در کنار کتاب، آن را به معنای [[داوری]] دانسته است. در [[روایات]] متعدّدی از [[اهل‌بیت]] {{عم}} از [[داوری]] [[آل داوود]] یاد شده است. براساس این [[روایات امام حسین]]، [[حضرت سجاد]] و [[امام صادق]] {{عم}} می‌گویند: ما مانند [[آل داوود]]، [[قضاوت]] می‌کنیم<ref>بحارالانوار، ج۲۵، ص۵۶ و۵۷ و ج۵۲، ص۳۲۰.</ref>.
 
[[امام صادق]] {{ع}} در روایتی خبر می‌دهد: هنگامی که [[امام مهدی]] ظهور کند، میان [[مردم]] مانند [[آل داوود]] [[داوری]] خواهد کرد<ref>بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۳۲۰.</ref>. در چگونگی [[داوری]] [[آل داوود]] [[روایت]] شده که از [[مردم]] [[گواه]] نمی‌خواستند<ref>الکافی، ج ۱، ص ۴۶۲.</ref>. در احادیثی، از [[حکمت]] [[آل داوود]] نیز یاد شده است. [[امام صادق]] {{ع}} نیز از [[پدر]] بزگوارش [[نقل]] می‌کند که در [[حکمت]] [[آل داوود]] آمده: ای [[پسر آدم]] که به [[خداوند]]، عالِم، و به عظمتش عارفی! پیوسته باید از او بیمناک و به وعده‌اش [[امیدوار]] باشی. چگونه است که [[قبر]] و [[تنهایی]] آن را یاد نمی‌کنی؟<ref> الامالی، طوسی، ص ۲۰۳.</ref><ref>[[علی اکبر ارجی|ارجی]] و [[سید محمود دشتی|دشتی]]، [[آل داوود - دشتی (مقاله)|مقاله «آل داوود»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱، ص 287-288؛ [[مرضیه السادات کدخدایی|کدخدایی، مرضیه السادات]]، [[آل داوود - کدخدایی (مقاله)|مقاله «آل داوود»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]]، ص۵۲-۵۳.</ref>
 
== منابع ==
{{منابع}}
#[[پرونده:10524027.jpg|22px]] [[مرضیه السادات کدخدایی|کدخدایی، مرضیه السادات]]، [[آل داوود - کدخدایی (مقاله)|مقاله «آل داوود»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|'''دانشنامه معاصر قرآن کریم''']]
#[[پرونده:000052.jpg|22px]] [[علی اکبر ارجی|ارجی]] و [[سید محمود دشتی|دشتی]]، [[آل داوود - دشتی (مقاله)|مقاله «آل داوود»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|'''دائرة المعارف قرآن کریم ج۱''']]
{{پایان منابع}}
 
== پانویس ==
{{پانویس}}

نسخهٔ کنونی تا ‏۳ ژوئن ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۴۵

این مدخل زیرشاخهٔ بحث آل داوود است. آل داوود از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود: آل داوود در قرآن - آل داوود در معارف و سیره رضوی - پرسش مرتبط ندارد

مقدمه

در قرآن، یک بار آل داوود آمده است: ﴿يَعْمَلُونَ لَهُ مَا يَشَاءُ مِنْ مَحَارِيبَ وَتَمَاثِيلَ وَجِفَانٍ كَالْجَوَابِ وَقُدُورٍ رَاسِيَاتٍ اعْمَلُوا آلَ دَاوُودَ شُكْرًا وَقَلِيلٌ مِنْ عِبَادِيَ الشَّكُورُ﴾[۱][۲]

داوود، اسم اعجمی از ریشه "دود" در فرهنگ عبری به معنی عمو، دایی، شوهر و دوست گرفته شده و در زبان عبری به صورت "داوید" تلفظ می‌شود و سپس در زبان عربی به شکل داوود استعمال شده و به معنی عشق و علاقه شدید و محبوب است[۳].

داوود از فرزندان یهود، پسر یعقوب و از پیامبران بنی‌اسرائیل است که در هزاره یکم قبل از میلاد مسیح می‌زیسته و سفر مزامیر در کتاب تورات از اوست[۴].

مقصود از آل داوود

مفسّران صحابی و تابعی، درباره این که آل داوود چه کس یا کسانی هستند، اظهار نظری نکرده‌اند؛ ولی نظر به اختلاف اهل لغت در معنای آل و سیاق برخی از آیات و قراین موجود در آنها، وجوهی را برای آل داوود برشمرده‌اند:

  1. بنا به نقلی، داوود (ع) نماز را بر خانواده، فرزندان و زنانش تقسیم کرد و پس از آن، هر ساعتی از شبانه روز، یکی از آنان در محراب عبادت به نماز می‌ایستاد[۵]. براساس این نقل، منظور از آل داوود می‌تواند خانواده، فرزندان و همسران وی باشد.
  2. از کلام زمخشری که مخاطب ﴿ اعْمَلُوا﴾ را داوود و اهلش دانسته[۶]، استفاده می‌شود که خود داوود نیز مشمول آل داوود بوده است. آلوسی نیز همین نظر را از بعضی نقل کرده[۷].
  3. برخی، آل داوود را فقط فرزندان داوود دانسته‌اند[۸] و به نقل ابن اثیر نوزده نفر بودند[۹] که شاید از عهد عتیق متأثّر باشد که برای داوود، نوزده پسر شمرده است[۱۰].
  4. بُرسُوی با استناد به سیاق آیات مربوط به سلیمان (ع) و یادآوری نعمت‌های بزرگ و متنوّع خداوند به وی، آل داوود را سلیمان ‌بن ‌داوود و علّت جمع آمدن ﴿ اعْمَلُوا﴾ را تعظیم و تکریم سلیمان دانسته است [۱۱]؛ ولی علامه طباطبایی، با همین استدلال، در کنار سلیمان، سایر آل داوود را نیز مخاطب آیه می‌داند[۱۲].
  5. قول دیگر، آن دسته از امّت داوود را که شکرگزار خداوند بودند، آل داوود می‌داند[۱۳]. بر اساس روایتی در قصص‌الانبیا از راوندی، امام صادق (ع) فقط به تعداد آل داوود اشاره کرده، بدون بیان نسبت آنها با داوود می‌گوید: آل داوود هشتاد مرد و هفتاد زن بودند که هیچ‌گاه محراب عبادت از آنها خالی نبود[۱۴][۱۵]

شکرگزاری آل داوود

کلمه "شکر" در آیه ﴿اعْمَلُوا آلَ دَاوُودَ شُكْرًا﴾ می‌تواند حامل یکی از چند نقش نحوی، چون مفعولٌ‌له، حال، مفعول مطلق و مفعول‌به باشد؛ بنابر دو صورت اوّل، به آل داوود امر شده تا عمل و عبادت‌های خود را برای شکرگزاری خداوند انجام دهند[۱۶]. مجاهد نیز در تفسیر آیه گفته است: به آل داوود گفتیم: برای شکر نعمت‌هایی که خداوند به شما داده، او را اطاعت کنید[۱۷]. بنا به نقلی از ابن‌مسعود، آل داوود پس از این دستور، به نماز مشغول شدند و در شبانه‌روز، ساعتی نبود، مگر آنکه یکی از آنها به نوبت در محراب به نماز می‌ایستاد[۱۸]. روایت امام صادق نیز همین‌معنا را تأیید می‌کند[۱۹] در دو فرض بعدی، به‌آل داوود به‌طورمستقیم دستور شکرگزاری داده شده است. کلام زهری در تفسیر آیه که به آل داوود گفته شد: "الحمد للّه " بگویید، در همین جهت قابل توجیه است[۲۰].

قرطبی، با استناد به روایتی که می‌گوید: سلیمان نان جو می‌خورد و برای خانواده‌اش از آرد زِبر، نان تهیه می‌کرد و آردهای نرم و سفید را به فقیران می‌داد و می‌گفت: می‌ترسم اگر سیر باشم، گرسنگان را فراموش کنم، معتقد است: این عمل سلیمان، شکر خداوند است که اندکی از آفریدگان به آن اقدام می‌کنند[۲۱].

طبرسی نیز خطاب خداوند به آل داوود را فضیلتی برای آنها دانسته، می‌گوید: این نوع خطاب در آیه، اشاره دارد که خویشاوندی با پیامبران، در نزدیکی به خداوند و برخورداری از رضایت او تأثیر دارد[۲۲].

مفسّران، علّت فرمان خداوند به شکرگزاری آل داوود را اعطای نعمت‌های بزرگی دانسته‌اند که خداوند پیش از آن یاد کرده است[۲۳][۲۴]

ذریه داوود

خداوند در آیه ﴿وَمِنْ آبَائِهِمْ وَذُرِّيَّاتِهِمْ وَإِخْوَانِهِمْ وَاجْتَبَيْنَاهُمْ وَهَدَيْنَاهُمْ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ﴾[۲۵] پس از ذکر نام شمار فراوانی از پیامبران از جمله داوود، به بعضی از ذرّیّه آنها نیز اشاره کرده، خبر می‌دهد که آنها برگزیده و به راه راست هدایت شده‌اند. برخی، برگزیدگی در این آیه را به نبوّت تفسیر کرده‌اند[۲۶].

راغب می‌گوید: برگزیدن بنده از جانب خدا، به معنای اختصاص دادن او به فیض الهی و سرازیر شدن نعمت به سوی اوست که این، ویژه پیامبران و بعضی از صدّیقان و شهیدانی است که به آنها نزدیکند[۲۷].

خداوند در آیه ﴿أُولَئِكَ الَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ وَالْحُكْمَ وَالنُّبُوَّةَ فَإِنْ يَكْفُرْ بِهَا هَؤُلَاءِ فَقَدْ وَكَّلْنَا بِهَا قَوْمًا لَيْسُوا بِهَا بِكَافِرِينَ﴾[۲۸] خبر می‌دهد که به آنها کتاب، حکم و نبوت داده است. ﴿ الْكِتَابَ﴾ در این آیه، به کتاب‌های پیامبران گذشته[۲۹] یا به علم کثیر[۳۰] و ﴿الْحُكْمَ﴾ نیز به فهم[۳۱] یا فهم کتاب و شناخت احکام آن، خِرد [۳۲]، داوری میان مردم[۳۳] یا حکمت[۳۴] تفسیر شده است.

علامه طباطبایی، به قرینه آمدن حکم در کنار کتاب، آن را به معنای داوری دانسته است. در روایات متعدّدی از اهل‌بیت (ع) از داوری آل داوود یاد شده است. براساس این روایات امام حسین، حضرت سجاد و امام صادق (ع) می‌گویند: ما مانند آل داوود، قضاوت می‌کنیم[۳۵].

امام صادق (ع) در روایتی خبر می‌دهد: هنگامی که امام مهدی ظهور کند، میان مردم مانند آل داوود داوری خواهد کرد[۳۶]. در چگونگی داوری آل داوود روایت شده که از مردم گواه نمی‌خواستند[۳۷]. در احادیثی، از حکمت آل داوود نیز یاد شده است. امام صادق (ع) نیز از پدر بزگوارش نقل می‌کند که در حکمت آل داوود آمده: ای پسر آدم که به خداوند، عالِم، و به عظمتش عارفی! پیوسته باید از او بیمناک و به وعده‌اش امیدوار باشی. چگونه است که قبر و تنهایی آن را یاد نمی‌کنی؟[۳۸][۳۹]

منابع

  1. کدخدایی، مرضیه السادات، مقاله «آل داوود»، دانشنامه معاصر قرآن کریم
  2. ارجی و دشتی، مقاله «آل داوود»، دائرة المعارف قرآن کریم ج۱

پانویس

  1. ↑ «هر چه می‌خواست از محراب‌ها و تندیس‌ها و کاسه‌های بزرگ حوض‌مانند و دیگ‌های استوار (جابه‌جا ناشدنی) برای او می‌ساختند؛ ای خاندان داوود! سپاس گزارید! و اندکی از بندگان من سپاسگزارند» سوره سبأ، آیه ۱۳.
  2. ↑ ارجی و دشتی، مقاله «آل داوود»، دائرة المعارف قرآن کریم، ج۱، 286.
  3. ↑ التحقیق، ج۲، ص۱۱۴.
  4. ↑ کدخدایی، مرضیه السادات، مقاله «آل داوود»، دانشنامه معاصر قرآن کریم، ص۵۲-۵۳.
  5. ↑ ابن‌کثیر، ج۳، ص۵۳۶؛ بحارالانوار، ج۱۴، ص ۷۱.
  6. ↑ الکشّاف، ج ۳، ص ۵۷۱.
  7. ↑ روح المعانی، مج ۱۲، ج ۲۲، ص ۱۷۵.
  8. ↑ روح البیان، ج ۷، ص ۲۷۶.
  9. ↑ الکامل، ج ۱، ص ۲۲۸.
  10. ↑ کتاب مقدّس: اوّل تواریخ، ۳: ۱ تا ۹.
  11. ↑ روح‌البیان، ج ۷، ص ۲۷۶.
  12. ↑ المیزان، ج ۱۶، ص ۳۶۳.
  13. ↑ روح‌البیان، ج ۷، ص ۲۷۶.
  14. ↑ قصص‌الانبیاء، راوندی، ص ۲۱۱.
  15. ↑ ارجی و دشتی، مقاله «آل داوود»، دائرة المعارف قرآن کریم، ج۱، ص 286؛ کدخدایی، مرضیه السادات، مقاله «آل داوود»، دانشنامه معاصر قرآن کریم، ص۵۲-۵۳.
  16. ↑ الکشّاف، ج ۳، ص ۵۷۳.
  17. ↑ مجمع‌البیان، ج ۸، ص ۶۰۰.
  18. ↑ روح‌المعانی، مج ۱۲، ج ۲۲، ص ۱۷۵.
  19. ↑ قصص. ‌الانبیاء، راوندی، ص ۲۱۱.
  20. ↑ قرطبی، ج ۱۴، ص ۱۷۷.
  21. ↑ قرطبی، ج ۱۴، ص ۱۷۷.
  22. ↑ مجمع‌البیان، ج ۸، ص ۶۰۰.
  23. ↑ التبیان، ج۸، ص۳۸۳؛ مجمع‌البیان، ج۸، ص۶۰۰.
  24. ↑ ارجی و دشتی، مقاله «آل داوود»، دائرة المعارف قرآن کریم، ج۱286-287، ص .
  25. ↑ «و (نیز) برخی از پدران و فرزندزادگان و برادران ایشان را؛ و آنان را برگزیدیم و به راهی راست رهنمون شدیم» سوره انعام، آیه ۸۷.
  26. ↑ کشف‌الاسرار، ج ۳، ص ۴۱۵؛ التفسیر الکبیر، ج ۱۳، ص ۶۷.
  27. ↑ مفردات، ص ۱۸۶، «جبی».
  28. ↑ «آنان کسانی هستند که به آنها کتاب و داوری و پیامبری دادیم؛ اگر اینان به آن کفر ورزند، گروهی را بر آن گمارده‌ایم که بدان کفر نمی‌ورزند» سوره انعام، آیه ۸۹.
  29. ↑ جامع‌البیان، مج ۵، ج ۷، ص ۳۴۳؛ الکشّاف، ج ۲، ص ۴۳؛ مجمع‌البیان، ج ۴، ص ۵۱۳.
  30. ↑ التفسیر الکبیر، ج ۱۳، ص ۶۸.
  31. ↑ قرطبی، ج ۷، ص ۲۴.
  32. ↑ جامع‌البیان، مج ۵، ج ۷، ص ۳۴۳.
  33. ↑ مجمع‌البیان، ج ۴، ص ۵۱۳؛ التفسیر الکبیر، ج ۱۳، ص ۶۸.
  34. ↑ روح‌البیان، ج ۳، ص ۶۲.
  35. ↑ بحارالانوار، ج۲۵، ص۵۶ و۵۷ و ج۵۲، ص۳۲۰.
  36. ↑ بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۳۲۰.
  37. ↑ الکافی، ج ۱، ص ۴۶۲.
  38. ↑ الامالی، طوسی، ص ۲۰۳.
  39. ↑ ارجی و دشتی، مقاله «آل داوود»، دائرة المعارف قرآن کریم، ج۱، ص 287-288؛ کدخدایی، مرضیه السادات، مقاله «آل داوود»، دانشنامه معاصر قرآن کریم، ص۵۲-۵۳.
برگرفته از «https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=آل_داوود_در_قرآن&oldid=1236115»