مداحی: تفاوت میان نسخهها
(صفحهای تازه حاوی «{{ویرایش غیرنهایی}} {{امامت}} <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;"> : <div style="background-color: rgb(252, 252, 233)...» ایجاد کرد) |
جز (جایگزینی متن - 'الگوی اخلاق' به 'الگوی اخلاق') |
||
| خط ۱۴: | خط ۱۴: | ||
مدّاحی [[اهل بیت]] و [[نوحهخوانی]] در سوگ آنان، از جمله کارهایی است که [[حادثۀ عاشورا]] را زنده نگهداشته است. ائمّۀ نیز از مدّاحان و ذاکران، تقدیر و [[تشویق]] میکردند، [[صله]] میدادند، [[دعا]] میکردند و برای این کار، [[فضیلت]] و [[ثواب]] بسیار میشمردند. [[امام صادق]]{{ع}} فرموده است: {{متن حدیث|اَلْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي جَعَلَ فِي النَّاسِ مَنْ يَفِدُ إِلَيْنَا وَ يَمْدَحُنَا وَ يَرْثِي لَنَا}}،<ref>وسائل الشیعه، ج۱۰، ص۴۶۹.</ref>؛ [[خدا]] را [[سپاس]] که در میان [[مردم]]، کسانی را قرار داده که به سوی ما میآیند و ما را [[مدح]] و مرثیه میگویند. و [[حضرت رضا]]{{ع}} در [[تشویق]] [[دعبل]] به مرثیهخوانی در ایام [[عزای حسینی]] فرمود: {{متن حدیث|يَا دِعْبِلُ أُحِبُّ أَنْ تُنْشِدَنِي شِعْراً فَإِنَّ هَذِهِ الْأَيَّامَ أَيَّامَ حُزْنٍ كَانَتْ عَلَيْنَا أَهْلَ الْبَيْتِ}}<ref>جامع احادیث الشیعه، ج۱۲، ص۵۶۷.</ref>؛ ای [[دعبل]]، دوست دارم برایم [[شعر]] بسرایی و بخوانی، چون این روزها، روزهای [[اندوه]] ما [[اهل بیت]] است. همینگونه مجالس و برنامهها، آن [[شهادت]] [[عظیم]] و حادثه شگفت را با مرور این همه سال، همچنان زنده نگهداشته و به [[برکت]] آن نیز، [[دین]] و [[احساسات]] [[دینی]] و [[انس]] و آشنایی [[مردم]] با خطّ [[اهل بیت]] زنده مانده است. به تعبیر [[امام خمینی]]: "روضۀ [[سید الشهدا]]، برای [[حفظ]] [[مکتب]] [[سید الشهدا]] است... این گریهها و این روضهها [[حفظ]] کرده [[مکتب]] را"<ref>صحیفۀ نور، ج۸، ص۶۹.</ref>. مدّاحی، نوعی [[الگو]] دادن به مخاطبان و شخصیتپردازی [[اجتماعی]] و الگویی برای جامعۀ ارزشی است، سنگری برای پراکندن و نشر [[فضیلتها]] در قالبی مؤثر و فراگیر نسبت به همه است و مدّاحان به خاطر اهمیّت کارشان در [[جامعه]] و در شکلدهی [[افکار]] و [[عواطف]]، نقش مهمّی دارند و فلسفۀ اساسی مدّاحی، [[ترویج]] [[خوبیها]] و [[تبیین]] روحیّههای والای [[شهیدان کربلا]] و دمیدن [[روح]] [[تعهّد]] و [[حماسه]] در [[شیعه]] است و یک [[عشق]] و [[ایمان]] است، نه یک حرفه و شغل. به تعبیر [[آیت الله]] [[خامنهای]]: "جامعۀ [[مدّاح]] و [[ذاکر]] و ستایشگران [[اهل بیت]]، طبقهای هستند که در سایۀ این روش، بیشترین تأثیر را در تعمیق [[فرهنگ]] و [[معارف اسلامی]] در [[ذهن]] [[مردم]] دارند... قضیّه، فقط قضیّۀ شعرخوانی نیست. مسأله، مسألۀ پراکندن [[مدایح]] و [[فضایل]] و حقایق در قالبی است که برای همۀ شنوندگان، قابل [[فهم]] و [[درک]] باشد و در [[دل]] آنها تأثیر بگذارد"<ref>ستودگان و ستایشگران، ص۳۰ و ۳۱. این کتاب که مجموعهای برگرفته از سخنان آیت الله خامنهای در دیدارهای مکرر با وعّاظ و مداحان و شاعران و... است، بر محور مداحی و روضهخوانی و مرثیهسرایی و... است و برای مداحان و ذاکران و شاعران اهل بیت، نکات بسیار سودمندی دارد، نشر «حوزۀ هنری»، ۱۳۷۲.</ref>. | مدّاحی [[اهل بیت]] و [[نوحهخوانی]] در سوگ آنان، از جمله کارهایی است که [[حادثۀ عاشورا]] را زنده نگهداشته است. ائمّۀ نیز از مدّاحان و ذاکران، تقدیر و [[تشویق]] میکردند، [[صله]] میدادند، [[دعا]] میکردند و برای این کار، [[فضیلت]] و [[ثواب]] بسیار میشمردند. [[امام صادق]]{{ع}} فرموده است: {{متن حدیث|اَلْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي جَعَلَ فِي النَّاسِ مَنْ يَفِدُ إِلَيْنَا وَ يَمْدَحُنَا وَ يَرْثِي لَنَا}}،<ref>وسائل الشیعه، ج۱۰، ص۴۶۹.</ref>؛ [[خدا]] را [[سپاس]] که در میان [[مردم]]، کسانی را قرار داده که به سوی ما میآیند و ما را [[مدح]] و مرثیه میگویند. و [[حضرت رضا]]{{ع}} در [[تشویق]] [[دعبل]] به مرثیهخوانی در ایام [[عزای حسینی]] فرمود: {{متن حدیث|يَا دِعْبِلُ أُحِبُّ أَنْ تُنْشِدَنِي شِعْراً فَإِنَّ هَذِهِ الْأَيَّامَ أَيَّامَ حُزْنٍ كَانَتْ عَلَيْنَا أَهْلَ الْبَيْتِ}}<ref>جامع احادیث الشیعه، ج۱۲، ص۵۶۷.</ref>؛ ای [[دعبل]]، دوست دارم برایم [[شعر]] بسرایی و بخوانی، چون این روزها، روزهای [[اندوه]] ما [[اهل بیت]] است. همینگونه مجالس و برنامهها، آن [[شهادت]] [[عظیم]] و حادثه شگفت را با مرور این همه سال، همچنان زنده نگهداشته و به [[برکت]] آن نیز، [[دین]] و [[احساسات]] [[دینی]] و [[انس]] و آشنایی [[مردم]] با خطّ [[اهل بیت]] زنده مانده است. به تعبیر [[امام خمینی]]: "روضۀ [[سید الشهدا]]، برای [[حفظ]] [[مکتب]] [[سید الشهدا]] است... این گریهها و این روضهها [[حفظ]] کرده [[مکتب]] را"<ref>صحیفۀ نور، ج۸، ص۶۹.</ref>. مدّاحی، نوعی [[الگو]] دادن به مخاطبان و شخصیتپردازی [[اجتماعی]] و الگویی برای جامعۀ ارزشی است، سنگری برای پراکندن و نشر [[فضیلتها]] در قالبی مؤثر و فراگیر نسبت به همه است و مدّاحان به خاطر اهمیّت کارشان در [[جامعه]] و در شکلدهی [[افکار]] و [[عواطف]]، نقش مهمّی دارند و فلسفۀ اساسی مدّاحی، [[ترویج]] [[خوبیها]] و [[تبیین]] روحیّههای والای [[شهیدان کربلا]] و دمیدن [[روح]] [[تعهّد]] و [[حماسه]] در [[شیعه]] است و یک [[عشق]] و [[ایمان]] است، نه یک حرفه و شغل. به تعبیر [[آیت الله]] [[خامنهای]]: "جامعۀ [[مدّاح]] و [[ذاکر]] و ستایشگران [[اهل بیت]]، طبقهای هستند که در سایۀ این روش، بیشترین تأثیر را در تعمیق [[فرهنگ]] و [[معارف اسلامی]] در [[ذهن]] [[مردم]] دارند... قضیّه، فقط قضیّۀ شعرخوانی نیست. مسأله، مسألۀ پراکندن [[مدایح]] و [[فضایل]] و حقایق در قالبی است که برای همۀ شنوندگان، قابل [[فهم]] و [[درک]] باشد و در [[دل]] آنها تأثیر بگذارد"<ref>ستودگان و ستایشگران، ص۳۰ و ۳۱. این کتاب که مجموعهای برگرفته از سخنان آیت الله خامنهای در دیدارهای مکرر با وعّاظ و مداحان و شاعران و... است، بر محور مداحی و روضهخوانی و مرثیهسرایی و... است و برای مداحان و ذاکران و شاعران اهل بیت، نکات بسیار سودمندی دارد، نشر «حوزۀ هنری»، ۱۳۷۲.</ref>. | ||
مدّاحان، به لحاظ آنکه کارشان بر عنصر"صدا"، "[[شعر]]"، "[[اجرا]]" و "مخاطب" متّکی است، باید هر چه بیشتر نسبت به [[آموزش]] دیدنهای لازم، پختگی [[اجرا]]، تمرین پیوسته، [[گزینش]] شعرهای خوب و پرمعنی و [[زیبا]] و [[بدیع]] و ولایی، مطالعۀ مقتلهای معتبر و [[منابع تاریخی]]، [[تکیه]] روی اشعار و مطالب [[اخلاقی]]، [[فکری]] و [[عقیدتی]]، [[پرهیز]] از [[غلوّ]] و [[مبالغه]] و گفتن حرفهای اغراق آمیز و غیر قابل قبول که اثر منفی دارد، اهتمام ورزند، از [[دروغ]] و تصنّع و بازار گرمی بپرهیزند، [[خلوص]] و [[صداقت]] و [[مناعت طبع]] را فراموش نکنند، نوکری [[ابا عبدالله]] الحسین و [[اخلاص]] نسبت به آن [[حضرت]] را از یاد نبرند و از آنجا که [[شعر]] خوب از نظر مضمون، قالب و تعبیر، در [[دلها]] و [[افکار]]، تأثیر ماندگار میگذارد، در [[شناخت]] و مطالعه و [[انتخاب]] شعرهای پخته و عمیق و [[زیبا]] بکوشند تا بهتر بتوانند در این سمت، به ترسیم چهرۀ الگوهای کمال و اسوههای [[پاکی]]، یعنی [[معصومین]]{{عم}} بپردازند و خود نیز | مدّاحان، به لحاظ آنکه کارشان بر عنصر"صدا"، "[[شعر]]"، "[[اجرا]]" و "مخاطب" متّکی است، باید هر چه بیشتر نسبت به [[آموزش]] دیدنهای لازم، پختگی [[اجرا]]، تمرین پیوسته، [[گزینش]] شعرهای خوب و پرمعنی و [[زیبا]] و [[بدیع]] و ولایی، مطالعۀ مقتلهای معتبر و [[منابع تاریخی]]، [[تکیه]] روی اشعار و مطالب [[اخلاقی]]، [[فکری]] و [[عقیدتی]]، [[پرهیز]] از [[غلوّ]] و [[مبالغه]] و گفتن حرفهای اغراق آمیز و غیر قابل قبول که اثر منفی دارد، اهتمام ورزند، از [[دروغ]] و تصنّع و بازار گرمی بپرهیزند، [[خلوص]] و [[صداقت]] و [[مناعت طبع]] را فراموش نکنند، نوکری [[ابا عبدالله]] الحسین و [[اخلاص]] نسبت به آن [[حضرت]] را از یاد نبرند و از آنجا که [[شعر]] خوب از نظر مضمون، قالب و تعبیر، در [[دلها]] و [[افکار]]، تأثیر ماندگار میگذارد، در [[شناخت]] و مطالعه و [[انتخاب]] شعرهای پخته و عمیق و [[زیبا]] بکوشند تا بهتر بتوانند در این سمت، به ترسیم چهرۀ الگوهای کمال و اسوههای [[پاکی]]، یعنی [[معصومین]]{{عم}} بپردازند و خود نیز [[الگوی اخلاق]] و [[تعهّد]] باشند. [[رسالت]] [[مقدس]] مدّاحان در عصر حاضر عبارتست از: | ||
#استفادۀ [[شایسته]] از [[عواطف]] [[پاک]] [[مردم]] و جهت دادن به آنها در مسیر [[پاکی]] و [[تهذیب]] و [[تقوا]]. | #استفادۀ [[شایسته]] از [[عواطف]] [[پاک]] [[مردم]] و جهت دادن به آنها در مسیر [[پاکی]] و [[تهذیب]] و [[تقوا]]. | ||
#تعمیق محبّتها و عشقهای درونی به انسانهای [[اسوه]] و [[پاک]]. | #تعمیق محبّتها و عشقهای درونی به انسانهای [[اسوه]] و [[پاک]]. | ||
نسخهٔ ۲۰ ژانویهٔ ۲۰۲۱، ساعت ۲۲:۲۹
- این مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی میشود:
- در این باره، تعداد بسیاری از پرسشهای عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل امام حسین (پرسش) قابل دسترسی خواهند بود.
مقدمه
مدّاحان اهل بیت، که با ذکر مصیبت و ذکر فضایل خاندان وحی، مجالس حسینی را گرم و اشک عاشقانۀ شیعیان آل الله را جاری میسازند، از عوامل مهمّ بقاء فرهنگ عاشورایند. مدّاح، در اصطلاح شیعی، به کسانی گفته میشود که در ایّام ولادتها و شهادتهای ائمّه(ع) در مجالس جشن و عزا به خواندن اشعاری در فضایل و مناقب محمد و آل محمّد، یا در مظلومیّت آنان میپردازند. ولی اغلب، به مرثیهخوانان حسینی گفته میشود که با خواندن شعر مرثیه و ذکر مصیبت، اهل مجلس را میگریانند. "مداح روضهخوانی که ایستاده در پیش منبر به شعر، مدایح اهل بیت و مصائب آنان را خواند، آنکه ایستاده در کنار منبر در مجالس روضهخوانی، یا روان در کوی و بازار، اشعار مدایح اهل بیت را به آواز بخواند"[۱].
مدّاحی اهل بیت و نوحهخوانی در سوگ آنان، از جمله کارهایی است که حادثۀ عاشورا را زنده نگهداشته است. ائمّۀ نیز از مدّاحان و ذاکران، تقدیر و تشویق میکردند، صله میدادند، دعا میکردند و برای این کار، فضیلت و ثواب بسیار میشمردند. امام صادق(ع) فرموده است: «اَلْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي جَعَلَ فِي النَّاسِ مَنْ يَفِدُ إِلَيْنَا وَ يَمْدَحُنَا وَ يَرْثِي لَنَا»،[۲]؛ خدا را سپاس که در میان مردم، کسانی را قرار داده که به سوی ما میآیند و ما را مدح و مرثیه میگویند. و حضرت رضا(ع) در تشویق دعبل به مرثیهخوانی در ایام عزای حسینی فرمود: «يَا دِعْبِلُ أُحِبُّ أَنْ تُنْشِدَنِي شِعْراً فَإِنَّ هَذِهِ الْأَيَّامَ أَيَّامَ حُزْنٍ كَانَتْ عَلَيْنَا أَهْلَ الْبَيْتِ»[۳]؛ ای دعبل، دوست دارم برایم شعر بسرایی و بخوانی، چون این روزها، روزهای اندوه ما اهل بیت است. همینگونه مجالس و برنامهها، آن شهادت عظیم و حادثه شگفت را با مرور این همه سال، همچنان زنده نگهداشته و به برکت آن نیز، دین و احساسات دینی و انس و آشنایی مردم با خطّ اهل بیت زنده مانده است. به تعبیر امام خمینی: "روضۀ سید الشهدا، برای حفظ مکتب سید الشهدا است... این گریهها و این روضهها حفظ کرده مکتب را"[۴]. مدّاحی، نوعی الگو دادن به مخاطبان و شخصیتپردازی اجتماعی و الگویی برای جامعۀ ارزشی است، سنگری برای پراکندن و نشر فضیلتها در قالبی مؤثر و فراگیر نسبت به همه است و مدّاحان به خاطر اهمیّت کارشان در جامعه و در شکلدهی افکار و عواطف، نقش مهمّی دارند و فلسفۀ اساسی مدّاحی، ترویج خوبیها و تبیین روحیّههای والای شهیدان کربلا و دمیدن روح تعهّد و حماسه در شیعه است و یک عشق و ایمان است، نه یک حرفه و شغل. به تعبیر آیت الله خامنهای: "جامعۀ مدّاح و ذاکر و ستایشگران اهل بیت، طبقهای هستند که در سایۀ این روش، بیشترین تأثیر را در تعمیق فرهنگ و معارف اسلامی در ذهن مردم دارند... قضیّه، فقط قضیّۀ شعرخوانی نیست. مسأله، مسألۀ پراکندن مدایح و فضایل و حقایق در قالبی است که برای همۀ شنوندگان، قابل فهم و درک باشد و در دل آنها تأثیر بگذارد"[۵].
مدّاحان، به لحاظ آنکه کارشان بر عنصر"صدا"، "شعر"، "اجرا" و "مخاطب" متّکی است، باید هر چه بیشتر نسبت به آموزش دیدنهای لازم، پختگی اجرا، تمرین پیوسته، گزینش شعرهای خوب و پرمعنی و زیبا و بدیع و ولایی، مطالعۀ مقتلهای معتبر و منابع تاریخی، تکیه روی اشعار و مطالب اخلاقی، فکری و عقیدتی، پرهیز از غلوّ و مبالغه و گفتن حرفهای اغراق آمیز و غیر قابل قبول که اثر منفی دارد، اهتمام ورزند، از دروغ و تصنّع و بازار گرمی بپرهیزند، خلوص و صداقت و مناعت طبع را فراموش نکنند، نوکری ابا عبدالله الحسین و اخلاص نسبت به آن حضرت را از یاد نبرند و از آنجا که شعر خوب از نظر مضمون، قالب و تعبیر، در دلها و افکار، تأثیر ماندگار میگذارد، در شناخت و مطالعه و انتخاب شعرهای پخته و عمیق و زیبا بکوشند تا بهتر بتوانند در این سمت، به ترسیم چهرۀ الگوهای کمال و اسوههای پاکی، یعنی معصومین(ع) بپردازند و خود نیز الگوی اخلاق و تعهّد باشند. رسالت مقدس مدّاحان در عصر حاضر عبارتست از:
- استفادۀ شایسته از عواطف پاک مردم و جهت دادن به آنها در مسیر پاکی و تهذیب و تقوا.
- تعمیق محبّتها و عشقهای درونی به انسانهای اسوه و پاک.
- روشنگری افکار جامعه و هدایت به ارزشها و خوبیها و تقویت ایمان مردم.
- حفظ و اشاعۀ فرهنگ شهادت از طریق یاد شهدای کربلا و شهدای انقلاب و جنگ و طرح معارف اسلام و انقلاب و خطّ امام و رهبری و مسئولیتهای اجتماعی.
- مدایح مراثی، منصب نوکری، آداب وعظ و منبر، ذکر مصیبت، گریه، ادبیّات عاشورا، عاشورا و شعر فارسی[۶].
جستارهای وابسته
منابع
پانویس
با کلیک بر فلش ↑ به محل متن مرتبط با این پانویس منتقل میشوید:
- ↑ لغتنامه، دهخدا.
- ↑ وسائل الشیعه، ج۱۰، ص۴۶۹.
- ↑ جامع احادیث الشیعه، ج۱۲، ص۵۶۷.
- ↑ صحیفۀ نور، ج۸، ص۶۹.
- ↑ ستودگان و ستایشگران، ص۳۰ و ۳۱. این کتاب که مجموعهای برگرفته از سخنان آیت الله خامنهای در دیدارهای مکرر با وعّاظ و مداحان و شاعران و... است، بر محور مداحی و روضهخوانی و مرثیهسرایی و... است و برای مداحان و ذاکران و شاعران اهل بیت، نکات بسیار سودمندی دارد، نشر «حوزۀ هنری»، ۱۳۷۲.
- ↑ محدثی، جواد، فرهنگ عاشورا، ص ۴۴۱.