سیره امام هادی
ابعاد سیره امام هادی
سبک زندگی امام هادی
سیره اخلاقی امام هادی
سیره عبادی امام هادی
سیره خانوادگی امام هادی
سیره تربیتی امام هادی
امام هادی(ع) علیرغم همه شرایطی که برای جدا کردن آن حضرت از شیعیان و دوستداران، بر ایشان تحمیل شده بود، همواره مسئولیتهای تربیتی خود را با هروسیلهای که تأثیرگذاری بیشتری در میان شیعیان داشت و به بهترین نحو به انجام میرساندهاند. آن حضرت گاه برای بعضی از شیعیان خود دعا کرده و برای روا شدن حاجات آنها به درگاه خداوند متعال میرفته است. گاه نیز نیازهای مادّی شیعیان خود را برطرف کرده و به آنها پول میدادهاند، یا اینکه با بیانی صریح در رابطه با لغزشگاههایی که در پیش رویشان بود به آنان هشدار میدادند.
روش کلّی حضرت امام هادی(ع) در تربیت و ساخت شخصیت افراد را میتوان در این چند مورد خلاصه نمود:
- راهنماییهای تربیتی از طریق بیان احادیثی که مهمترین مفاهیم تربیتی را به انسان عرضه مینماید[۱].
- تأکید بر اطاعت از خداوند متعال.
- تأکید بر اهمّیت توجّه به خداوند متعال در برآوردن حاجات و نخواستن حاجت از غیر او[۲].
- اهمّیت دعا و مداومت بر آن در متبلور ساختن روح توحید و توکل بر خدا در انسان.
- دعا کردن برای مؤمنان
- کوشش در رفع حاجات مؤمنان.
- رابطه عاطفی با پیشوایان صالح- که در اهلبیت عصمت و طهارت(ع) جلوه میکند- از طریق زیارت کردن آن بزرگواران و مطالعه در روش زندگی آنان[۳].
سیره علمی امام هادی
امام هادی(ع) در همه عرصههایی که برای گروه شیعیان و پیروان اهلبیت(ع) مهم و حیاتی بود به مقوله استوار ساختن و تکمیل ساختار شخصیتی آنان میپرداختند؛ چراکه لازم بود تا ساختار این گروه آنچنان تکامل یابد که بتوانند با روایات و میراث علمی که در اختیار دارند امور دین و دنیایشان را اداره نمایند و دانشمندانی که عالمان دینی هستند نیز بتوانند مأموریت رهبری اجتماعی، فکری و دینی آنها را به دست گرفته و در مسیر تکاملی این گروه به سمت هدفهای رسالی که برای آن در نظر گرفته شده است، از مصالح و شئون این گروه پاسداری نمایند.
- ایمنسازی عقیدتی: ایمنسازی عقیدتی که حضرت امام هادی(ع) به انجام آن مبادرت فرمودند در توضیح، شرح و عمق بخشیدن به مفاهیم عقیدتی به شکل خاصّ و مفاهیم دینی به شکل عام نمود پیدا میکند. همچنانکه این ایمنسازی در قالب دفع شبهات و تحریفات فکری که مکاتب فکری آن روزگار در جامعه برمیانگیختند نیز آشکار میگردد. روایاتی هم که در رابطه با مسائلی همچون رؤیت خداوند، جبر و اختیار و تفویض، ردّ بر شبهاتی که درباره آیات قرآن کریم به وجود میآمده است و... از آن حضرت وارد شده است، نشان از این حقیقت دارد که حضرت امام هادی(ع) بهشدّت در پی ایمنسازی عقیدتی در جامعه اسلامی به صورت کلّی و جامعه شیعی به صورت خاصّ بوده است.
- موضعگیری قاطع حضرت امام هادی(ع) در برابر غالیان گامی از گامهای آن حضرت در جهت ایمنسازی عقیدتی شیعیان و دور کردن آنها از عوامل انحراف و گمراهی عقیدتی بود که سرانجام به کفر یا شرک به خداوند متعال منجر میشد.
- پدیده اهتمام ویژه ائمّه اطهار(ع) به تعلیم زیارت همه اهل بیت به صورت جمعی یا زیارتهای هرکدام از ائمّه(ع) به اصحاب خود مانند زیارتی که به زیارت جامعه کبیره معروف است، یا زیارت حضرت امیر المؤمنین(ع)، خود گام مهمّی در عرصه عمق بخشیدن به بیداری شیعیان و رسوخ ولایت در دل و جان آنان و پیوستگی آنان با اهلبیت رسالت(ع) بود. و در این بیداری عمیق و پیوستگی عاطفی، آشکارا، ایمنسازی عقیدتی مهمّی وجود داشت که ویژگی روش حضرت امام هادی(ع) میباشد.
- ایمنسازی علمی: تربیت دانشمندان و استعدادهای علمی که در فروع مختلف علمی اسلامی تخصّص داشته باشند اساسیترین نقطه برای بهوجود آمدن سطح علمی مناسب و بالا بردن آن بود که جماعت شیعه بدان احتیاج وافری داشت. سپس اینکه به این عالمان دینی نقش ویژهای در جامعه اسلامی داده شود. و این همان کاری بود که همه پیشوایان اهلبیت(ع) بدون استثنا آن را انجام میدادند. امّا دوره حضرت امام هادی(ع) ویژگی خاصّی داشت؛ چراکه زمان آن حضرت عصری بود که میبایست تمام شرایط را برای عصر غیبت آماده کند، عصر غیبت نیز عصر جدا شدن مردم از امام و پیشوای خود بوده، دیگر بهجز عالمان الهی که امین بر حلال و حرام او هستند هیچ ملجأ و پناهگاه فکری و دینی برای مردم دیگری نمیبود[۴].
سیره تبلیغی امام هادی
سیره سیاسی امام هادی
سیره اقتصادی امام هادی
سیره فرهنگی امام هادی
سیره مدیریتی امام هادی
سیره نظامی امام هادی
سیره قضایی امام هادی
جستارهای وابسته
- سبک زندگی امام هادی
- سیره اخلاقی امام هادی
- سیره عبادی امام هادی
- سیره خانوادگی امام هادی
- سیره تربیتی امام هادی
- سیره اجتماعی امام هادی
- سیره علمی امام هادی
- سیره تبلیغی امام هادی
- سیره سیاسی امام هادی
- سیره اقتصادی امام هادی
- سیره فرهنگی امام هادی
- سیره مدیریتی امام هادی
- سیره نظامی امام هادی
- سیره قضایی امام هادی
منابع
پانویس
- ↑ ر.ک: میراث تربیتى و اخلاقى امام هادى(ع)، بخش آخر از قسمت چهارم.
- ↑ ر.ک: تحف العقول، ص۳۶۱؛ کشف الغمة، ج۳، ص۱۷۶.
- ↑ حکیم، سید منذر، پیشوایان هدایت ج۱۲، ص ۲۶۸.
- ↑ حکیم، سید منذر، پیشوایان هدایت ج۱۲، ص۲۳۱ ـ ۲۶۷.