امامت‌پدیا

تولی و تبری در قرآن

نسخه‌ای که می‌بینید نسخه‌ای قدیمی از صفحه‌است که توسط Wasity (بحث | مشارکت‌ها) در تاریخ ‏۳۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۳:۴۵ ویرایش شده است. این نسخه ممکن است تفاوت‌های عمده‌ای با نسخهٔ فعلی بدارد.

متن این جستار آزمایشی و غیرنهایی است. برای اطلاع از اهداف و چشم انداز این دانشنامه به صفحه آشنایی با دانشنامه مجازی امامت و ولایت مراجعه کنید.
اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث تولی و تبری است. "تولی و تبری" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:
در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل تکفیر (پرسش) قابل دسترسی خواهند بود.

تولی و تبری: دوستی با خدا و دوستان وی و دشمنی با دشمنان خدا

واژه‌شناسی لغوی

تولی و تبری در قرآن

اهمیت تولی و تبری

  • ﴿لَا يَتَّخِذِ الْمُؤْمِنُونَ الْكَافِرِينَ أَوْلِيَاءَ﴾[۲۶]؛
  • ﴿وَدُّوا لَوْ تَكْفُرُونَ كَمَا كَفَرُوا فَتَكُونُونَ سَوَاءً فَلَا تَتَّخِذُوا مِنْهُمْ أَوْلِيَاءَ﴾ [۲۷]؛
  • ﴿الَّذِينَ يَتَّخِذُونَ الْكَافِرِينَ أَوْلِيَاءَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنِينَ أَيَبْتَغُونَ عِنْدَهُمُ الْعِزَّةَ فَإِنَّ الْعِزَّةَ لِلَّهِ جَمِيعًا﴾ [۲۸]؛
  • ﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا الْكَافِرِينَ أَوْلِيَاءَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنِينَ﴾[۲۹]؛
  • ﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا الْيَهُودَ وَالنَّصَارَى أَوْلِيَاءَ﴾[۳۰]؛
  • ﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا الَّذِينَ اتَّخَذُوا دِينَكُمْ هُزُوًا وَلَعِبًا مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَالْكُفَّارَ أَوْلِيَاءَ﴾[۳۱]؛
  • ﴿اتَّبِعُوا مَا أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ وَلَا تَتَّبِعُوا مِنْ دُونِهِ أَوْلِيَاءَ﴾[۳۲]؛
  • ﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا عَدُوِّي وَعَدُوَّكُمْ أَوْلِيَاءَ﴾[۳۳].

تقدم تولی و تبری بر دیگر پیوندها

تقدم تبری بر تولی

  • معمولاً تولی و تبری در کنار هم و در یک سطح مطرح می‌‌شوند؛ ولی از برخی آیات برمی‌آید که تبری بر تولی مقدم است، چنان که در آیه ﴿مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَالَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاءُ بَيْنَهُمْ...﴾[۵۹] ابتدا شدت عمل با کافران بیان شده، سپس رأفت و دوستی بین مؤمنان مطرح می‌‌شود. در کلمه توحید (﴿لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ﴾) هم نخست آلهه نفی، آن‌گاه توحید اثبات می‌‌شود[۶۰].
  • در احتجاج حضرت ابراهیم(ع) با قوم خود نیز اول اعلام برائت از مشرکان و سپس تولی آمده است: ﴿إِنِّي بَرِيءٌ مِمَّا تُشْرِكُونَ إِنِّي وَجَّهْتُ وَجْهِيَ لِلَّذِي فَطَرَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ...﴾[۶۱][۶۲].
  • حضرت یوسف(ع) هم با هم‌زندانیان خویش ابتدا تبری و سپس تولی را مطرح کرد: ﴿إِنِّي تَرَكْتُ مِلَّةَ قَوْمٍ لَا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَهُمْ بِالْآخِرَةِ هُمْ كَافِرُونَ وَاتَّبَعْتُ مِلَّةَ آبَائِي إِبْرَاهِيمَ وَإِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ﴾[۶۳].
  • برخی ذیل آیه ﴿وَمَنْ يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجًا﴾[۶۴] با بیان مراتبی برای تقوا، اولین مرتبه آن را تبری از کفر و شرک دانسته‌اند که با شهادتین حاصل می‌‌شود[۶۵][۶۶].

اسوه‌های تولی و تبری

پیامبر و برائت در فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم

منظور از برائت، مشخص کردن موضع و صف بندی و جبهه مؤمنان با مشرکان مکه است که نقض عهد با پیامبر کردند و از سوی خدا وحی رسید که پیامبر باید رسما موضع خود را با این گروه مشخص کند و دیگر اجازه ندهد که مؤمنان با آنان دوست باشند و بدانند که: « ﴿أَنَّ اللَّهَ بَرِيءٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ وَرَسُولُهُ﴾[۹۶] ». خدا و رسولش از این مشرکان برائت می‌جوید.

  • ﴿بَرَاءَةٌ مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى الَّذِينَ عَاهَدْتُمْ مِنَ الْمُشْرِكِينَ﴾[۹۷]
  • ﴿وَأَذَانٌ مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى النَّاسِ يَوْمَ الْحَجِّ الْأَكْبَرِ أَنَّ اللَّهَ بَرِيءٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ وَرَسُولُهُ﴾[۹۸]
  • ﴿قُلْ إِنَّمَا هُوَ إِلَهٌ وَاحِدٌ وَإِنَّنِي بَرِيءٌ مِمَّا تُشْرِكُونَ﴾[۹۹]
  • ﴿فَإِنْ عَصَوْكَ فَقُلْ إِنِّي بَرِيءٌ مِمَّا تَعْمَلُونَ﴾[۱۰۰]
  • نکته: در آیات فوق این مطالب قابل توجه است:
  1. برائت خدا و پیامبر از مشرکین برای فاصله گرفتن از آنها جهت جلوگیری از دسیسه‌ها و توطئه‌های آنان اعلام شده و جمله: «﴿الَّذِينَ عَاهَدْتُمْ مِنَ الْمُشْرِكِينَ﴾[۱۰۱]» اشاره به گروهی است که با مسلمانان پیمان داشتند و نقض پیمان کردند.
  2. پیامبر مأمور دعوت به توحید است و باید برائت خود را از شرک اعلام کند: ﴿إِنَّنِي بَرِيءٌ مِمَّا تُشْرِكُونَ﴾[۱۰۲]
  3. پیامبر باید در مقابل عصیان و شرک عملی افزون بر شرک قولی و رفتار مشرکانه، برائت خود را اعلام کند: ﴿فَقُلْ إِنِّي بَرِيءٌ مِمَّا تَعْمَلُونَ﴾[۱۰۳][۱۰۴].

منابع

  1. حسینی، سید سعید، تولی و تبری، دائرةالمعارف قرآن کریم
  2. سعیدیان‌فر و ایازی، فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم

جستارهای وابسته

پانویس

 با کلیک بر فلش ↑ به محل متن مرتبط با این پانویس منتقل می‌شوید:  

  1. ↑ التحقیق، ج۱۳، ص۲۰۴، «ولی».
  2. ↑ مفردات، ص۸۸۵، «ولی»؛ نثر طوبی، ج۲، ص۵۸۲.
  3. ↑ نثر طوبی، ج۲، ص۵۸۳؛ التحقیق، ج۱۳، ص۲۰۶ - ۲۰۷، «ولی».
  4. ↑ نثر طوبی، ج۲، ص۵۸۳.
  5. ↑ لسان العرب، ج۱۵، ص۴۰۷؛ مجمع البحرین، ج۴، ص۵۵۸، «ولی».
  6. ↑ لسان العرب، ج۱۵، ص۴۰۶، «ولی».
  7. ↑ لغت نامه، ج۵، ص۷۱۵۰، «تولی».
  8. ↑ التحقیق، ج۱، ص۲۴۰، «برء».
  9. ↑ التحقیق، ج۱، ص۲۴۰، «برء».
  10. ↑ مفردات، ص۱۲۱، «بری»؛ لسان العرب، ج۱، ص۳۵۴، «برء».
  11. ↑ مفردات، ص۱۲۱، «برء».
  12. ↑ المیزان، ج۵، ص۱۹۶؛ صراط النجاة، ج۳، ص۴۵۲؛ معجم الفاظ الفقه الجعفری، ص۱۳۰.
  13. ↑ اخلاق در قرآن، ج۱، ص۳۶۶.
  14. ↑ حسینی، سید سیعید، تولی و تبری، دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵.
  15. ↑ اخلاق محتشمی، ص۵۶۲ - ۵۶۳؛ تفسیر موضوعی، ج۱۰، ص۱۳۰.
  16. ↑ «... پس کسانی که به او ایمان آورده و او را بزرگ داشته و بدو یاری رسانده‌اند و از نوری که همراه وی فرو فرستاده شده است پیروی کرده‌اند رستگارند» سوره اعراف، آیه ۱۵۷.
  17. ↑ بیان السعاده، ج۲، ص۲۱۱.
  18. ↑ «تا تو را بسیار به پاکی بستاییم» سوره طه، آیه ۳۳.
  19. ↑ بیان السعاده، ج۳، ص۲۲.
  20. ↑ حسینی، سید سیعید، تولی و تبری، دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵.
  21. ↑ مجموع الفتاوی، ج۶، ص۴۷۸.
  22. ↑ عدة الصابرین، ج۱، ص۸۹.
  23. ↑ «راه راست را به ما بنمای راه آنان که به نعمت پرورده‌ای؛ که نه بر ایشان خشم آورده‌ای و نه گمراه‌اند» سوره فاتحه، آیه ۶-۷.
  24. ↑ مجمع البیان، ج۱، ص۱۱۰؛ تفسیر صدرالمتالهین، ج۱، ص۱۷۱؛ تسنیم، ج۱، ص۲۷۴.
  25. ↑ کشف الاسرار، ج۲، ص۸۳؛ جامع الاخبار، ص۱۲۴.
  26. ↑ «مؤمنان نباید کافران را به جای مؤمنان دوست گیرند» سوره آل عمران، آیه ۲۸
  27. ↑ «آنها دوست می‌دارند چنان که خود کافر شدند شما (نیز) کافر می‌شدید تا با ایشان یگانه می‌بودید پس هیچ‌یک از آنان را دوست مگیرید» سوره نساء، آیه ۸۹.
  28. ↑ «همان کسانی که به جای مؤمنان، کافران را دوست می‌گزینند؛ آیا عزّت را نزد آنان می‌جویند با آنکه بی‌گمان عزّت همه از آن خداوند است» سوره نساء، آیه ۱۳۹.
  29. ↑ ای مؤمنان! کافران را به جای مؤمنان دوست نگیرید» سوره نساء، آیه ۱۴۴.
  30. ↑ «ای مؤمنان! یهودیان و مسیحیان را دوست مگیرید» سوره مائده، آیه ۵۱.
  31. ↑ ای مؤمنان! آنان را که دینتان را به ریشخند و بازی می‌گیرند -یعنی کسانی را که پیش از شما به آنان کتاب داده شده است و (یا) کافران را- سرور مگیرید» سوره مائده، آیه ۵۷.
  32. ↑ از آنچه از سوی پروردگارتان به سوی شما فرو فرستاده شده است پیروی کنید و جز وی از سرورانی (دیگر) پیروی نکنید» سوره اعراف، آیه ۳.
  33. ↑ ای مؤمنان! دشمن من و دشمن خود را دوست مگیرید؛ سوره ممتحنه، آیه ۱.
  34. ↑ «پس، آنکه به طاغوت کفر ورزد و به خداوند ایمان آورد، بی‌گمان به دستاویز استوارتر چنگ زده است...» سوره بقره، آیه:۲۵۶.
  35. ↑ آشنایی با قرآن، ج۱ - ۲، ص۱۴۴-۱۴۵.
  36. ↑ «آیا به آن کسان ننگریسته‌ای که گمان می‌برند به آنچه به سوی تو و آنچه پیش از تو فرو فرستاده شده است ایمان دارند (اما) بر آنند که داوری (های خود را) نزد طاغوت برند با آنکه به آنان فرمان داده شده است که به آن کفر ورزند» سوره نساء، آیه:۶۰.
  37. ↑ نمونه، ج۳، ص۴۹۲؛ تفسیر نور، ج۲، ص۳۵۹.
  38. ↑ «و اگر به خداوند و پیامبر و آنچه به سوی او فرو فرستاده شده است ایمان می‌داشتند آنان را سرور نمی‌گرفتند اما بسیاری از ایشان نافرمانند» سوره مائده، آیه:۸۱.
  39. ↑ الکافی، ج۲، ص۱۲۵ - ۱۲۶؛ معانی الاخبار، ص۳۹۸؛ مسند ابی داود، ص۱۰۱.
  40. ↑ «و کافران (نیز) دوستان یکدیگرند و اگر آن (دستور) را انجام ندهید در زمین، آشوب و تباهی بزرگی رخ خواهد داد» سوره انفال، آیه:۷۳.
  41. ↑ التبیان، ج۵، ص۱۶۳.
  42. ↑ من لا یحضره الفقیه، ج۲، ص۶۲۰.
  43. ↑ حسینی، سید سیعید، تولی و تبری، دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵.
  44. ↑ «گروهی را نمی‌یابی که با ایمان به خداوند و روز واپسین، با کسانی که با خداوند و پیامبرش مخالفت ورزیده‌اند دوستی ورزند هر چند که آنان پدران یا فرزندان یا برادران یا خویشانشان باشند؛ آنانند که (خداوند) ایمان را در دلشان برنوشته است» سوره مجادله، آیه ۲۲.
  45. ↑ «و چون بر او آشکار گشت که وی دشمن خداوند است از وی دوری جست» سوره توبه، آیه۱۱۴.
  46. ↑ «ای مؤمنان! پدران و برادرانتان را دوست مگیرید اگر کفر را بر ایمان برگزینند و کسانی از شما که آنها را دوست بگیرند ستمگرند» سوره توبه، آیه ۲۳.
  47. ↑ «میان ما و شما جاودانه دشمنی و کینه پدید آمده است تا زمانی که به خداوند یگانه ایمان آورید» سوره ممتحنه، آیه ۴.
  48. ↑ علل الشرایع، ج۱، ص۱۴۰؛ الدرالمنثور، ج۶، ص۱۸۶؛ المصنف، ج۸، ص۱۹۶.
  49. ↑ شرح قصیده، ج۲، ص۴۷۵.
  50. ↑ «بگو اگر خداوند را دوست می‌دارید از من پیروی کنید» سوره آل عمران، آیه ۳۱.
  51. ↑ محیط الاعظم، ج۱، ص۴۳۲ - ۴۳۳.
  52. ↑ «بگو: برای این (رسالت) از شما مزدی نمی‌خواهم جز دوستداری خویشاوندان (خود) را» سوره شوری، آیه ۲۳.
  53. ↑ نورالثقلین، ج۴، ص۲۳۴.
  54. ↑ المیزان، ج۱۸، ص۴۵ - ۴۷.
  55. ↑ شواهد التنزیل، ج۲، ص۱۹۴؛ الدرالمنثور، ج۶، ص۷.
  56. ↑ «از خداوند و پیامبر فرمان برید» سوره آل عمران، آیه ۳۲.
  57. ↑ تفسیر ابن کثیر، ج۱، ص۳۶۶.
  58. ↑ حسینی، سید سیعید، تولی و تبری، دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵.
  59. ↑ «محمد، پیامبر خداوند است و آنان که با وی‌اند، بر کافران سختگیر، میان خویش مهربانند» سوره فتح، آیه ۲۹.
  60. ↑ روض الجنان، ج۲، ص۲۸۲-۲۸۳.
  61. ↑ «من از آنچه شریک (خداوند) قرار می‌دهید بیزارم من با درستی آیین روی خویش به سوی کسی آورده‌ام که آسمان‌ها و زمین را آفریده است» سوره انعام، آیه ۷۸-۷۹.
  62. ↑ منهج الصادقین، ج۳، ص۴۰۶.
  63. ↑ «من آیین گروهی را که به خداوند ایمان ندارند و جهان واپسین را منکرند وانهاده‌ام و از آیین پدرانم ابراهیم و اسحاق و یعقوب پیروی می‌کنم» سوره یوسف، آیه ۳۷-۳۸.
  64. ↑ «و هر کس از خداوند پروا کند (خداوند) برای او دری می‌گشاید» سوره طلاق، آیه ۲.
  65. ↑ شرح اصول کافی، ج۸، ص۲۲۱.
  66. ↑ حسینی، سید سیعید، تولی و تبری، دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵.
  67. ↑ «بی‌گمان برای شما ابراهیم و همراهان وی نمونه‌ای نیکویند آنگاه که به قوم خود گفتند: ما از شما و آنچه به جای خداوند می‌پرستید بیزاریم، شما را انکار می‌کنیم و میان ما و شما جاودانه دشمنی و کینه پدید آمده است تا زمانی که به خداوند یگانه ایمان آورید» سوره ممتحنه، آیه ۴.
  68. ↑ «بی‌گمان فرستاده خداوند برای شما نمونه‌ای نیکوست» سوره احزاب، آیه ۲۱.
  69. ↑ «و نزدیک‌ترین خویشاوندانت را بیم ده! و با مؤمنانی که از تو پیروی می‌کنند افتادگی کن آنگاه اگر با تو نافرمانی کردند بگو من از آنچه انجام می‌دهید بیزارم» سوره شعراء، آیه ۲۱۴-۲۱۶.
  70. ↑ فتح القدیر، ج۴، ص۱۲۰.
  71. ↑ تفسیر قمی، ج۲، ص۱۲۶؛ الصافی، ج۴، ص۵۴.
  72. ↑ تفسیر ابن کثیر، ج۱، ص۳۱۹.
  73. ↑ تفسیر ابن کثیر، ج۱، ص۳۱۹؛ حلیة الابرار، ج۲، ص۴۴۰؛ بحارالانوار، ج۲۳، ص۱۴۴.
  74. ↑ «و هر کس کاری نیک انجام دهد برای او در آن پاداشی نیک بیفزاییم که خداوند آمرزنده‌ای سپاس‌پذیر است» سوره شوری، آیه۲۳.
  75. ↑ الاصفی، ج۲، ص۱۱۲۸؛ شواهد التنزیل، ج۲، ص۲۱۴.
  76. ↑ «پروردگارا! و آنان و شایستگان از پدران و همسران و فرزندانشان را در آن بهشت‌های جاودان که به آنان وعده فرموده‌ای درآور که بی‌گمان این تویی که پیروزمند فرزانه‌ای» سوره غافر، آیه ۸.
  77. ↑ تفسیر قمی، ج۲، ص۲۵۵.
  78. ↑ «در چنین روزی از گناه هیچ آدمی و پری، نمی‌پرسند» سوره الرحمن، آیه ۳۹.
  79. ↑ تفسیر قمی، ج۲، ص۳۴۵.
  80. ↑ «روزی که آدمی از برادر خود بگریزد و از مادر و پدر خویش و از همسر و پسران خود» سوره عبس، آیه ۳۴-۳۶.
  81. ↑ تفسیر فرات الکوفی، ص۵۳۹.
  82. ↑ «اگر خداوند را دوست می‌دارید از من پیروی کنید تا خداوند شما را دوست بدارد» سوره آل عمران، آیه ۳۱.
  83. ↑ بحارالانوار، ج۲۷، ص۹۴.
  84. ↑ بحارالانوار، ج۲۷، ص۹۴.
  85. ↑ «ای مؤمنان! از خداوند پروا کنید و با راستگویان باشید!» سوره توبه، آیه ۱۱۹.
  86. ↑ تفسیر ابی حمزه ثمالی، ص۱۹۴؛ تفسیر عیاشی، ج۲، ص۱۱۶.
  87. ↑ شرح نهج البلاغه، ج۶، ص۳۲۳.
  88. ↑ «به زودی (خداوند) بخشنده برای آنان که ایمان آورده و کارهای شایسته کرده‌اند، (در دل‌ها) مهری خواهد نهاد» سوره مریم، آیه ۹۶.
  89. ↑ خصائص الوحی المبین، ص۱۳۳؛ شواهد التنزیل، ج۱، ص۴۷۳ - ۴۷۴.
  90. ↑ «این همان است که خداوند (آن را) به بندگانی از خویش که ایمان آورده و کارهای شایسته کرده‌اند مژده می‌دهد بگو: برای این (رسالت) از شما مزدی نمی‌خواهم جز دوستداری خویشاوندان (خود) را و هر کس کاری نیک انجام دهد برای او در آن پاداشی نیک بیفزاییم که خداوند آمرزنده‌ای سپاس‌پذیر است» سوره شوری، آیه ۲۳.
  91. ↑ الکشاف، ج۴، ص۲۲۰ - ۲۲۱؛ التفسیر الکبیر، ج۲۷، ص۱۶۶؛ تفسیر قرطبی، ج۱۶، ص۲۳.
  92. ↑ فیض القدیر، ج۴، ص۴۸۱؛ خصائص الوحی المبین، ص۳۰.
  93. ↑ شواهد التنزیل، ج۲، ص۲۵۰.
  94. ↑ التفسیر الکبیر، ج۲۷، ص۱۶۶.
  95. ↑ حسینی، سید سیعید، تولی و تبری، دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵.
  96. ↑ «و (این) اعلامی از سوی خداوند و پیامبر او در روز حجّ اکبر به مردم است که خداوند و پیامبرش از مشرکان بیزارند پس اگر توبه کنید برای شما بهتر است و اگر روی بگردانید بدانید که شما خداوند را به ستوه نمی‌توانید آورد و کافران را به عذابی دردناک نوید ده!» سوره توبه، آیه ۳.
  97. ↑ «(این) بیزاری خداوند و پیامبر اوست از مشرکانی که با آنان پیمان بسته‌اید» سوره توبه، آیه ۱.
  98. ↑ «و (این) اعلامی از سوی خداوند و پیامبر او در روز حجّ اکبر به مردم است که خداوند و پیامبرش از مشرکان بیزارند پس اگر توبه کنید برای شما بهتر است و اگر روی بگردانید بدانید که شما خداوند را به ستوه نمی‌توانید آورد و کافران را به عذابی دردناک نوید ده!» سوره توبه، آیه ۳.
  99. ↑ «بگو: چه چیزی در گواهی بزرگ‌تر است؟ بگو: خداوند که میان من و شما گواه است و به من این قرآن وحی شده است تا با آن به شما و به هر کس که (این قرآن به او) برسد، هشدار دهم، آیا شما گواهی می‌دهید که با خداوند خدایان دیگری هست؟ بگو: من گواهی نمی‌دهم؛ بگو: تنها ا» سوره انعام، آیه ۱۹.
  100. ↑ «آنگاه اگر با تو نافرمانی کردند بگو من از آنچه انجام می‌دهید بیزارم» سوره شعراء، آیه ۲۱۶.
  101. ↑ «(این) بیزاری خداوند و پیامبر اوست از مشرکانی که با آنان پیمان بسته‌اید» سوره توبه، آیه ۱.
  102. ↑ «بگو: چه چیزی در گواهی بزرگ‌تر است؟ بگو: خداوند که میان من و شما گواه است و به من این قرآن وحی شده است تا با آن به شما و به هر کس که (این قرآن به او) برسد، هشدار دهم، آیا شما گواهی می‌دهید که با خداوند خدایان دیگری هست؟ بگو: من گواهی نمی‌دهم؛ بگو: تنها ا» سوره انعام، آیه ۱۹.
  103. ↑ «آنگاه اگر با تو نافرمانی کردند بگو من از آنچه انجام می‌دهید بیزارم» سوره شعراء، آیه ۲۱۶.
  104. ↑ سعیدیان‌فر و ایازی، فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم، ج۱، ص۲۲۵.
برگرفته از «https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=تولی_و_تبری_در_قرآن&oldid=357103»