الگو:صفحهٔ اصلی
به نسخهٔ آزمایشی دانشنامهٔ امامت و ولایت (امامتپدیا) خوش آمدید
این دانشنامه وابسته به مرکز پژوهشی و آموزشی امامت و ولایت و زیر نظر حضرت آیت الله محسن اراکی است.
با ۴۹٬۶۳۱ نوشتار به زبان فارسی
حضرت فاطمه معصومه (س) پس از امام رضا (ع)، دومین شخصیت خاندان موسی بن جعفر (ع) به شمار میآید و به القاب والایی چون معصومه، کریمه اهل بیت و اخت الرضا (ع)، خوانده شده است. شخصیت معنوی و ملکوتی حضرت فاطمه معصومه (س) به اندازهای است که زیارت وی از سوی امام معصوم (ع) ترغیب شده است. امام رضا (ع) در جواب سعد بن سعد فرمود: «مَنْ زَارَهَا فَلَهُ الْجَنَّةُ» (هر کس او را زیارت کند، ثوابش بهشت خواهد بود.). همچنین امام جواد (ع) میفرمایند: «مَنْ زَارَ عَمَّتِي بِقُمَ فَلَهُ الْجَنَّةُ» (هر که عمهام را در قم زیارت کند، بهشت از آن اوست.).
بعد از اینکه امام رضا (ع) توسط مامون عباسی به مرو فراخوانده شد، حضرت معصومه (س) در سال ۲۰۱ هجری به شوق دیدار برادر از مدینه حرکت کردد. کاروان حامل حضرت معصومه (س)، از مدینه به راه افتاد و شهرها و روستاهای زیادی را پشت سر نهاد و سرانجام به شهر «ساوه» رسید. مأموران حکومتی زمانی که از وجود این کاروان مطلع شدند، به کاروان حمله کردند. بین جنگاوران کاروان و مأموران عباسی جنگ درگرفت که در درگیری، عدهای از علویان و همراهان حضرت به شهادت رسیدند. حضرت معصومه (س) در غم از دست دادن عزیزانش، بسیار اندوهگین شدند و همین امر ایشان را بیمار کرد. زنی ملعونه از اهالی ساوه که به ظاهر خود را محبّ اهل بیت (ع) معرفی کرده بود، به جهت التیام بخشیدن به حضرت معصومه (س) غذایی آلوده به سمّ را برای حضرت میآورد و ایشان با خوردن آن غذا مسموم میگردد و بیماریشان عود میکند. حضرت چون از موقعیت این شهر و شهر قم آگاهی یافتند، دستور دادند به قم برویم که آنجا پایگاه شیعیان است.
چون خبر ورود ایشان به مردم قم رسید، بزرگان قبیله اشعری به همراه دیگر مردم به استقبال کاروان حامل حضرت معصومه (س) رفتند. حضرت معصومه (س)، در مدتی که در شهر مقدس قم به سر میبردند، در حزن و اندوه از دست دادن عزیزانش بسیار نالان و اندوهگین بودند. و پس از ۱۶ یا ۱۷ روز آن بانوی ارجمند، بر اثر جراحات وارده و خوردن غذای زهر آلود، به شهادت رسیدند و مردم قم را سوگوار نمود.
از آنجا که از حضرت و شهر قم ستایش فراوان شده است، این شهر موقعیت ویژهای یافت و در کنار بارگاه او حوزه علمیه قم شکل گرفت. امروز قم که مدفن اوست، یکی از مقدسترین شهرهاست که در نشر علوم اهل بیت، نقش بسزایی دارد و سالانه میلیونها نفر به زیارت قبر مطهرش میآیند.
وظیفه مردم در عصر غیبت کبری برای برپایی عدالت چیست؟
عدل به معنی قراردادن هر چیز در جایگاه خودش است. برپاداشتن عدالت از سوی مردم یکی از اهداف بزرگ بعثت انبیاست و این مسئولیتی است که اختصاص به دوره و شرایط خاص ندارد و همه مؤمنان در همیشه تاریخ موظف به انجام آن هستند.
یکی از بزرگ ترین مصادیق برپایی عدالت در حوزۀ اجتماع در عصر غیبت، تشکیل حکومت دینی است، حکومتی که بر پایه موازین دین شکل میگیرد و میکوشد عدالت را در حوزۀ اجتماع زنده کند. در تقسیمبندی عدالت باید گفت عدالت در تمامی زمانها (عصر حضور و غیبت) منحصر در یک موضوع مانند اقتصاد نیست، بلکه در تمام حوزهها جریان دارد: از جمله: در حوزۀ اعتقاد، حوزۀ فرهنگ، حوزه اجتماع، حوزۀ اقتصاد، خانواده، سیاست، عدالت در حوزۀ طبیعت و محیط زیست و در برابر دشمن. اما مسئله ای که سبب میشود عدالت در زمان غیبت حساستر به نظر بیاید و جزء وظایف اصلی منتظران قرار بگیرد این است که ظلم در زمان غیبت به خاطر نبود امام و مدعیانی که به دروغ ادعای ادارۀ جامعه را دارند بسیار بیشتر است، چنانکه امام صادق (ع) در روایتی فرمودند: «این امر (یعنی دولت حضرت مهدی) وجود پیدا نخواهد کرد تا هیچ گروهی باقی نمانند مگر اینکه بر مردم حکومت کرده باشند؛ تا کسی نگوید: اگر ما حکومت میکردیم، به عدالت رفتار میکردیم. بعد از حکومت مدعیان قائم ما قیام به حق و عدالت خواهد کرد».
بنابراین نه تنها عزلت نشینی و گوشهگیری در زمان غیبت امری مذموم است، بلکه ایجاد عدالتطلبی در زمان غیبت اهتمام ویژه ای را از جانب منتظرین میطلبد چراکه ظلم و ستم در زمان غیب بیش از زمانهایی است که امام در آن زمان حضور دارد. البته باید به این نکته توجه داشت که برپایی عدالت در زمان غیبت توسط منتظران به این معنا نیست که عدالت تام و کامل در زمان غیبت اجرایی شود، چراکه چنین امری به خاطر ضعف وجودی آنها ناممکن است، اما منتظرین بر اساس وظیفه ای که نسبت به مقولۀ عدالت در زمان غیبت دارند باید به اندازۀ توانشان تمام تلاششان را برای برپایی عدالت در تمام حوزهها بکار گیرند.
زنان ائمه معصومین(ع) و زنان با ائمه معصومین(ع)، کتابی است با زبان فارسی که به بررسی زندگی زنان، دختران و اصحاب ائمه معصومین در ابعاد مختلف میپردازد. این مجموعه اثر مرضیه محمدزاده میباشد و انتشارات امیرکبیر انتشار آن را به عهده داشته است.
در معرفی این کتاب آمده است: «این کتاب در دو فصل تقدیم خوانندگان میشود: فصل اول با نام زنان ائمه معصومین(ع) به بررسی شرح زندگانی همسران آن بزرگواران میپردازد و دارای یازده بخش است که هر بخش اختصاص به شرح احوال و زندگی همسران یکی از امامان دارد. فصل دوم که با عنوان زنان با ائمه معصومین(ع) نامیده شده است، خود دارای دوازده بخش و در هر بخش به شرح زندگی دختران و اصحاب هر یک از امامان پرداخته شده است. نکته حائز اهمیت درباره زنان صحابی ائمه معصومین(ع)، این است که تعداد آنها محدود به اسامی ذکر شده در این کتاب نیست و آنچه در اینجا بدان پرداخته شده، اسامی بانوانی از صحابه یا راویان احادیث ائمه معصومین(ع) است که در طول تحقیق به نام یا زندگانی آنان در کتب تاریخی دسترسی پیدا کردهایم و شرح حال فعالیتها و فداکاریهای آنان صفحاتی از کتب تاریخی را به خود اختصاص داده بود».
