بحث:معاد در حدیث: تفاوت میان نسخه‌ها

Page contents not supported in other languages.
از امامت‌پدیا، دانشنامهٔ امامت و ولایت
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۴: خط ۴:


=== واژگان همسو <ref> مراد واژگانی است که به لحاظ معنا و مفهوم، توهم مترادف بودن با آخرت از آنها برداشت می‌شود</ref> ===
=== واژگان همسو <ref> مراد واژگانی است که به لحاظ معنا و مفهوم، توهم مترادف بودن با آخرت از آنها برداشت می‌شود</ref> ===
* [[معاد]] <ref>دو معنا از این واژه قابل فهم است: نخست: اینکه «[[معاد]]» به معنای «[[عود الروح الی الله]]» است که مشتمل بر مراحلی است و از «[[مرگ]]» تا «[[قیامت]]» را شامل می‌شود که به آن «[[معاد بالمعنی الاعم]]» گفته می‌شود. دوم: اینکه مراد از آن تنها «[[روز قیامت]]» است که خود یکی از «مراحل معاد» است. معاد - به این معنا - «[[معاد بالمعنی الأخص]]» نامیده می‌شود.</ref>
* [[معاد]] <ref>دو معنا از این واژه قابل فهم است: نخست: اینکه «معاد» به معنای «[[عود الروح الی الله]]» است که مشتمل بر مراحلی است و از «مرگ» تا «قیامت» را شامل می‌شود که به آن «معاد بالمعنی الاعم» گفته می‌شود. دوم: اینکه مراد از آن تنها «روز قیامت» است که خود یکی از «مراحل معاد» است. معاد - به این معنا - «[[معاد بالمعنی الأخص]]» نامیده می‌شود.</ref>
* [[قیامت]] <ref>توهم ترادف با «آخرت» را دارد؛ اما مراد از آن: (۱): یا مراحل پس از [[برزخ]] تا [[بهشت و جهنم]] است که به این معنا یکی از «مراحل آخرت» یا «[[معاد بالمعنی الاعم]]» است؛ نه اینکه عین آن باشد. (۲): یا به معنای «[[روز قیامت]]» است که باز هم در مباحث آخرت یا [[معاد بالمعنی الاخص]] مورد بحث قرار می‌گیرد.</ref>
* قیامت <ref>توهم ترادف با «آخرت» را دارد؛ اما مراد از آن: (۱): یا مراحل پس از [[برزخ]] تا [[بهشت و جهنم]] است که به این معنا یکی از «مراحل آخرت» یا «معاد بالمعنی الاعم» است؛ نه اینکه عین آن باشد. (۲): یا به معنای «روز قیامت» است که باز هم در مباحث آخرت یا [[معاد بالمعنی الاخص]] مورد بحث قرار می‌گیرد.</ref>
{{پایان مدخل وابسته}}
{{پایان مدخل وابسته}}


== بخش دوم: ضرورت معاد ==
== بخش دوم: [[ضرورت]] معاد ==
{{مدخل وابسته}}
{{مدخل وابسته}}
=== [[ادله عقلی]] ===
=== [[ادله عقلی]] ===
خط ۲۶: خط ۲۶:
{{پایان مدخل وابسته}}
{{پایان مدخل وابسته}}


== بخش سوم: فواید و آثار [[معاد]] ==
== بخش سوم: فواید و [[آثار معاد]] ==
{{مدخل وابسته}}
{{مدخل وابسته}}
# [[فناناپذیری]] و [[زندگی ابدی]]
# [[فناناپذیری]] و [[زندگی ابدی]]
#رسیدن به [[جزای اعمال]] ([[ثواب]] و [[عقاب]])
#رسیدن به [[جزای اعمال]] ([[ثواب و عقاب]])
# تحقق [[وعده‌های الهی|وعده‌ها]] و [[وعیدهای الهی]]
# تحقق وعده‌ها و [[وعیدهای الهی]]
# [[تحقق عدل الهی]]
# [[تحقق عدل الهی]]
{{پایان مدخل وابسته}}
{{پایان مدخل وابسته}}
خط ۳۶: خط ۳۶:
== بخش چهارم: [[باور به معاد]] ==
== بخش چهارم: [[باور به معاد]] ==
{{مدخل وابسته}}
{{مدخل وابسته}}
=== [[ضرورت]] باور به معاد ===
=== ضرورت باور به معاد ===
*لازمه دخول در [[اسلام]] <ref>معاد از اصول دین است، عدم باور به آن موجب عدم ورود در اسلام</ref>
*لازمه دخول در [[اسلام]] <ref>معاد از اصول دین است، عدم باور به آن موجب عدم ورود در اسلام</ref>
=== فواید، آثار و اسباب باور به معاد ===
=== فواید، آثار و اسباب [[باور به معاد]] ===
==== آثار عام ====
==== آثار عام ====
#جلب [[رزق و روزی]]
#جلب [[رزق و روزی]]
#[[هدایت شدن]] [[ انسان]]
#[[هدایت شدن]][[ انسان]]
==== آثار خاص ====
==== آثار خاص ====
===== آثار در [[دنیا]] =====
===== آثار در [[دنیا]] =====
خط ۴۹: خط ۴۹:
##[[تصدیق به قرآن]]
##[[تصدیق به قرآن]]
#آثار [[رفتاری]] ([[اخلاقی]] و [[تربیتی]]):
#آثار [[رفتاری]] ([[اخلاقی]] و [[تربیتی]]):
##[[تقوا]] <ref>حفظ انسان از وقوع در معاصی: نک: نهج البلاغه، خطبه 194، 594؛ دوری از گناهان: نک: {{متن قرآن|قَالُوا۟ لَن نُّؤْثِرَكَ عَلَىٰ مَا جَآءَنَا مِنَ ٱلْبَيِّنَـٰتِ وَٱلَّذِى فَطَرَنَا فَٱقْضِ مَآ أَنتَ قَاضٍ إِنَّمَا تَقْضِى هَـٰذِهِ ٱلْحَيَوٰةَ ٱلدُّنْيَآ}}، «گفتند هرگز تو را بر برهان‌هایی که فرا راهمان (پدید) آمده و بر آن کس که ما را آفریده است برنخواهیم گزید؛ هر چه از دستت بر می‌آید بکن! تو تنها در زندگی این جهان کاری می‌توانی کرد» سوره طه، آیه 72.</ref>
##[[تقوا]] <ref>حفظ انسان از وقوع در معاصی: نک: نهج البلاغه، خطبه 194، 594؛ دوری از گناهان: نک: {{متن قرآن|قَالُوا۟ لَن نُّؤْثِرَکَ عَلَیٰ مَا جَآءَنَا مِنَ ٱلْبَیِّنَـٰتِ وَٱلَّذِی فَطَرَنَا فَٱقْضِ مَآ أَنتَ قَاضٍ إِنَّمَا تَقْضِی هَـٰذِهِ ٱلْحَیَوٰةَ ٱلدُّنْیَآ}}، «گفتند هرگز تو را بر برهان‌هایی که فرا راهمان (پدید) آمده و بر آن کس که ما را آفریده است برنخواهیم گزید؛ هر چه از دستت بر می‌آید بکن! تو تنها در زندگی این جهان کاری می‌توانی کرد» سوره طه، آیه 72.</ref>
##[[صبر]]
##[[صبر]]
##[[عبادت خدا]]
##[[عبادت خدا]]
##[[زهد]] در [[دنیا]] <ref>کافی، 2/131 و 8/172</ref>
##[[زهد]] در دنیا <ref>کافی، 2/131 و 8/172</ref>
##[[دل نبستن به متاع دنیا]] <ref>{{متن قرآن|وَمَا ٱلْحَيَوٰةُ ٱلدُّنْيَآ إِلَّا لَعِبٌۭ وَلَهْوٌۭ وَلَلدَّارُ ٱلْـَٔاخِرَةُ خَيْرٌۭ لِّلَّذِينَ يَتَّقُونَ أَفَلَا تَعْقِلُونَ}}، «و زندگی دنیا جز بازیچه و سرگرمی نیست و بی‌گمان برای کسانی که پرهیزگاری می‌ورزند سرای واپسین نیکوتر است؛ آیا نمی‌اندیشید؟» سوره انعام، آیه 32.</ref>
##[[دل نبستن به متاع دنیا]] <ref>{{متن قرآن|وَمَا ٱلْحَیَوٰةُ ٱلدُّنْیَآ إِلَّا لَعِبٌۭ وَلَهْوٌۭ وَلَلدَّارُ ٱلْـَٔاخِرَةُ خَیْرٌۭ لِّلَّذِینَ یَتَّقُونَ أَفَلَا تَعْقِلُونَ}}، «و زندگی دنیا جز بازیچه و سرگرمی نیست و بی‌گمان برای کسانی که پرهیزگاری می‌ورزند سرای واپسین نیکوتر است؛ آیا نمی‌اندیشید؟» سوره انعام، آیه 32.</ref>
##[[قناعت]] در حد کفایت
##[[قناعت]] در حد کفایت
#آثار [[روحی]] [[روانی]]:
#آثار [[روحی]] روانی:
##ایجاد انگیزه به انجام [[اعمال صالح]] <ref>{{متن قرآن|قُلْ إِنَّمَآ أَنَا۠ بَشَرٌۭ مِّثْلُكُمْ يُوحَىٰٓ إِلَىَّ أَنَّمَآ إِلَـٰهُكُمْ إِلَـٰهٌۭ وَٰحِدٌۭ فَمَن كَانَ يَرْجُوا۟ لِقَآءَ رَبِّهِۦ فَلْيَعْمَلْ عَمَلًۭا صَـٰلِحًۭا وَلَا يُشْرِكْ بِعِبَادَةِ رَبِّهِۦٓ أَحَدًۢا}}، «بگو: جز این نیست که من هم بشری چون شمایم (جز اینکه) به من وحی می‌شود که خدای شما خدایی یگانه است؛ پس هر کس به لقای پروردگارش امید دارد باید کاری شایسته کند و در پرستش پروردگارش هیچ کس را شریک نسازد» سوره کهف، آیه 110.</ref>
##ایجاد انگیزه به انجام [[اعمال صالح]] <ref>{{متن قرآن|قُلْ إِنَّمَآ أَنَا۠ بَشَرٌۭ مِّثْلُکُمْ یُوحَیٰٓ إِلَیَّ أَنَّمَآ إِلَـٰهُکُمْ إِلَـٰهٌۭ وَٰحِدٌۭ فَمَن کَانَ یَرْجُوا۟ لِقَآءَ رَبِّهِۦ فَلْیَعْمَلْ عَمَلًۭا صَـٰلِحًۭا وَلَا یُشْرِکْ بِعِبَادَةِ رَبِّهِۦٓ أَحَدًۢا}}، «بگو: جز این نیست که من هم بشری چون شمایم (جز اینکه) به من وحی می‌شود که خدای شما خدایی یگانه است؛ پس هر کس به لقای پروردگارش امید دارد باید کاری شایسته کند و در پرستش پروردگارش هیچ کس را شریک نسازد» سوره کهف، آیه 110.</ref>
##[[تسلیم]] بودن در برابر [[اوامر الهی]] و [[خضوع]] و [[خشوع]] در برابر آن <ref>{{متن قرآن|وَٱسْتَعِينُوا۟ بِٱلصَّبْرِ وَٱلصَّلَوٰةِ وَإِنَّهَا لَكَبِيرَةٌ إِلَّا عَلَى ٱلْخَـٰشِعِينَ}}، «از شکیبایی و نماز یاری بجویید و بی‌گمان این کار جز بر فروتنان دشوار است» سوره بقره، آیه 45.</ref>.<ref>{{متن قرآن|ٱلَّذِينَ يَظُنُّونَ أَنَّهُم مُّلَـٰقُوا۟ رَبِّهِمْ وَأَنَّهُمْ إِلَيْهِ رَٰجِعُونَ}}،«همان کسان که می‌دانند به لقای پروردگارشان خواهند رسید و به سوی او باز می‌گردند» سوره بقره، آیه 46.</ref>
##[[تسلیم]] بودن در برابر [[اوامر الهی]] و [[خضوع]] و [[خشوع]] در برابر آن <ref>{{متن قرآن|وَٱسْتَعِینُوا۟ بِٱلصَّبْرِ وَٱلصَّلَوٰةِ وَإِنَّهَا لَکَبِیرَةٌ إِلَّا عَلَی ٱلْخَـٰشِعِینَ}}، «از شکیبایی و نماز یاری بجویید و بی‌گمان این کار جز بر فروتنان دشوار است» سوره بقره، آیه 45.</ref>.<ref>{{متن قرآن|ٱلَّذِینَ یَظُنُّونَ أَنَّهُم مُّلَـٰقُوا۟ رَبِّهِمْ وَأَنَّهُمْ إِلَیْهِ رَٰجِعُونَ}}،«همان کسان که می‌دانند به لقای پروردگارشان خواهند رسید و به سوی او باز می‌گردند» سوره بقره، آیه 46.</ref>
##[[امید به خدا]]
##[[امید به خدا]]
##سبب از میان رفتن [[لذت]] ها، مکدر شدن [[شهوات]] و قطع [[آرزوها]] <ref>نهج البلاغه، خطبه 98،135</ref>
##سبب از میان رفتن [[لذت]] ها، مکدر شدن [[شهوات]] و قطع [[آرزوها]] <ref>نهج البلاغه، خطبه 98،135</ref>
##نورانی شدن دل <ref>تنور القلب</ref>
##[[نورانی]] شدن [[دل]] <ref>تنور القلب</ref>
===== آثار [[اجتماعی]] =====
===== آثار [[اجتماعی]] =====
#[[حمایت از محرومان]] و [[کمک به دیگران]] <ref>{{متن قرآن|أَرَءَيْتَ ٱلَّذِى يُكَذِّبُ بِٱلدِّينِ}}«آیا آن کس را که (روز) پاداش و کیفر را دروغ می‌شمارد دیده‌ای؟» سوره ماعون، آیه 1.</ref>.<ref>{{متن قرآن|فَذَٰلِكَ ٱلَّذِى يَدُعُّ ٱلْيَتِيمَ}}«او همان کسی است که یتیم را می‌راند» سوره ماعون، آیه 2.</ref>.<ref>{{متن قرآن|وَلَا يَحُضُّ عَلَىٰ طَعَامِ ٱلْمِسْكِينِ}}«و (مردم را) به سیر کردن مستمند برنمی‌انگیزد» سوره ماعون، آیه 3.</ref>
#[[حمایت از محرومان]] و [[کمک به دیگران]] <ref>{{متن قرآن|أَرَءَیْتَ ٱلَّذِی یُکَذِّبُ بِٱلدِّینِ}}«آیا آن کس را که (روز) پاداش و کیفر را دروغ می‌شمارد دیده‌ای؟» سوره ماعون، آیه 1.</ref>.<ref>{{متن قرآن|فَذَٰلِکَ ٱلَّذِی یَدُعُّ ٱلْیَتِیمَ}}«او همان کسی است که یتیم را می‌راند» سوره ماعون، آیه 2.</ref>.<ref>{{متن قرآن|وَلَا یَحُضُّ عَلَیٰ طَعَامِ ٱلْمِسْکِینِ}}«و (مردم را) به سیر کردن مستمند برنمی‌انگیزد» سوره ماعون، آیه 3.</ref>
#پرهیز از [[اذیت و آزار]] دیگران
#[[پرهیز]] از [[اذیت و آزار]] دیگران
===== آثار در [[آخرت]] =====
===== آثار در [[آخرت]] =====
*جلب [[غفران الهی]]
*جلب [[غفران الهی]]
خط ۸۶: خط ۸۶:
== بخش ششم: [[التزام به معاد]] ==
== بخش ششم: [[التزام به معاد]] ==
{{مدخل وابسته}}
{{مدخل وابسته}}
# ضرورت التزام به معاد
# [[ضرورت]] التزام به معاد
# آثار التزام به معاد
# آثار التزام به معاد
{{پایان مدخل وابسته}}
{{پایان مدخل وابسته}}


== بخش هفتم: ویژگی‌های [[معاد]] ==
== بخش هفتم: ویژگی‌های معاد ==
{{مدخل وابسته}}
{{مدخل وابسته}}
=== [[فناء]] ===
=== [[فناء]] ===
خط ۹۷: خط ۹۷:
*اضداد فناء
*اضداد فناء
*مصادیق فناء
*مصادیق فناء
#[[فناء]] اجسام
#فناء [[اجسام]]
#فناء [[اعراض]]
#فناء [[اعراض]]
#فناء جواهر
#فناء جواهر
خط ۱۰۹: خط ۱۰۹:
***وجود
***وجود
***[[حیات]]
***[[حیات]]
*[[حقیقت]] بقاء
*حقیقت بقاء
* [[احکام]] بقاء
*[[ احکام]] بقاء


=== [[خلود]] <ref>جاودانگی</ref> ===
=== خلود <ref>جاودانگی</ref> ===
==== معناشناسی ====  
==== معناشناسی ====  
==== [[ضرورت]] یا عدم ضرورت [[اعتقاد]] یا [[باور]] به خلود ====
==== ضرورت یا عدم ضرورت [[اعتقاد]] یا [[باور]] به خلود ====
==== [[ادله]] خلود ====
==== ادله خلود ====
==== کیفیت خلود ====
==== کیفیت خلود ====
*[[ذبح]] [[الموت ]]
*[[ذبح]] [[الموت ]]
خط ۱۲۵: خط ۱۲۵:
**اثر و نتیجه
**اثر و نتیجه
==== اقسام خلود ====
==== اقسام خلود ====
*به لحاظ مخلَد (در [[آخرت]])
*به لحاظ مخلَد (در آخرت)
**[[خلود انسان]] <ref>خلود روح و خلود جسم</ref>
**[[خلود انسان]] <ref>خلود روح و خلود جسم</ref>
**[[خلود جنت]] <ref>خلود مکان بهشت، خلود تنعیم و تنعم و خلود نعم بهشتی</ref>
**[[خلود جنت]] <ref>خلود مکان بهشت، خلود تنعیم و تنعم و خلود نعم بهشتی</ref>
خط ۱۴۳: خط ۱۴۳:
***کیفیت
***کیفیت
***مخلدین فی النار و العذاب <ref>بنابر قول صحیح در خلود</ref>
***مخلدین فی النار و العذاب <ref>بنابر قول صحیح در خلود</ref>
****خلود [[فاسق]]
****[[خلود]] [[فاسق]]
****خلود [[کافر]]  
****خلود [[کافر]]  
*****خلود کافر [[اعتقادی]]
*****خلود کافر [[اعتقادی]]
خط ۱۶۰: خط ۱۶۰:
==== [[معاد روحانی]] محض ====
==== [[معاد روحانی]] محض ====
*کیفیت معاد روحانی
*کیفیت معاد روحانی
*ادله معاد روحانی
*[[ادله]] معاد روحانی
==== [[معاد جسمانی]] محض ====
==== [[معاد جسمانی]] محض ====
*کیفیت معاد روحانی
*کیفیت معاد روحانی
خط ۱۷۰: خط ۱۷۰:
{{پایان مدخل وابسته}}
{{پایان مدخل وابسته}}


== بخش هشتم: [[مراحل معاد]] <ref>منازل آخرت</ref>.<ref>جهت مشاهده سایر سرفصل‌ها و زیر مجموعه‌ها، نک: مدخل [[مراحل معاد در حدیث]] در دانشنامه مجازی امامت و ولایت</ref> ==
== بخش هشتم: مراحل [[معاد]] <ref>منازل آخرت</ref>.<ref>جهت مشاهده سایر سرفصل‌ها و زیر مجموعه‌ها، نک: مدخل [[مراحل معاد در حدیث]] در دانشنامه مجازی امامت و ولایت</ref> ==
{{مدخل وابسته}}
{{مدخل وابسته}}
=== مرحله اول: [[مرگ]] ===
=== مرحله اول: [[مرگ]] ===

نسخهٔ ‏۱۴ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۳۱

بخش اول: معناشناسی

آخرت [۱]

واژگان همسو [۲]

بخش دوم: ضرورت معاد

بخش سوم: فواید و آثار معاد

بخش چهارم: باور به معاد

ضرورت باور به معاد

فواید، آثار و اسباب باور به معاد

آثار عام

  1. جلب رزق و روزی
  2. هدایت شدنانسان

آثار خاص

آثار در دنیا
آثار فردی
  1. آثار فکری اعتقادی:
    1. ایمان
    2. تصدیق به قرآن
  2. آثار رفتاری (اخلاقی و تربیتی):
    1. تقوا [۶]
    2. صبر
    3. عبادت خدا
    4. زهد در دنیا [۷]
    5. دل نبستن به متاع دنیا [۸]
    6. قناعت در حد کفایت
  3. آثار روحی روانی:
    1. ایجاد انگیزه به انجام اعمال صالح [۹]
    2. تسلیم بودن در برابر اوامر الهی و خضوع و خشوع در برابر آن [۱۰].[۱۱]
    3. امید به خدا
    4. سبب از میان رفتن لذت ها، مکدر شدن شهوات و قطع آرزوها [۱۲]
    5. نورانی شدن دل [۱۳]
آثار اجتماعی
  1. حمایت از محرومان و کمک به دیگران [۱۴].[۱۵].[۱۶]
  2. پرهیز از اذیت و آزار دیگران
آثار در آخرت

بخش پنجم: انکار معاد [۱۷]

  1. شبهه عدم علم خدا
  2. شبهه عدم علم فاعل
  3. شبهه عدم قدرت خدا
  4. شبهه عدم قدرت فاعل
  5. استحاله معاد
  6. امتناع خلق عالم آخرت
  7. امکان ذاتی معاد
  8. امکان وقوعی معاد

بخش ششم: التزام به معاد

  1. ضرورت التزام به معاد
  2. آثار التزام به معاد

بخش هفتم: ویژگی‌های معاد

فناء

  1. فناء اجسام
  2. فناء اعراض
  3. فناء جواهر
  4. فناء عالم
  5. فناء مقدورات الهی

بقاء

خلود [۱۸]

معناشناسی

ضرورت یا عدم ضرورت اعتقاد یا باور به خلود

ادله خلود

کیفیت خلود

اقسام خلود

سقوط تکلیف

روحانی یا جسمانی بودن

معاد روحانی محض

  • کیفیت معاد روحانی
  • ادله معاد روحانی

معاد جسمانی محض

  • کیفیت معاد روحانی
  • ادله معاد روحانی

معاد روحانی جسمانی

  • کیفیت معاد روحانی
  • ادله معاد روحانی
  • شبهه آکل و مأکول

بخش هشتم: مراحل معاد [۲۳].[۲۴]

مرحله اول: مرگ

مرحله دوم: برزخ

مرحله سوم: قیامت

پانویس

  1. آخرت: (به معنای «عقبی»): دو معنا از این واژه قابل برداشت است: یکی: «عالم آخرت» که از «مرگ» شروع می‌شود و تا «قیامت» و پس از آن را شامل می‌شود که در این صورت این اصطلاح، مترادف با «معاد بالمعنی الاعم» است و دیگری: به معنای «یوم الآخرة» است که مراد یکی از اسامی «روز قیامت» است.
  2. مراد واژگانی است که به لحاظ معنا و مفهوم، توهم مترادف بودن با آخرت از آنها برداشت می‌شود
  3. دو معنا از این واژه قابل فهم است: نخست: اینکه «معاد» به معنای «عود الروح الی الله» است که مشتمل بر مراحلی است و از «مرگ» تا «قیامت» را شامل می‌شود که به آن «معاد بالمعنی الاعم» گفته می‌شود. دوم: اینکه مراد از آن تنها «روز قیامت» است که خود یکی از «مراحل معاد» است. معاد - به این معنا - «معاد بالمعنی الأخص» نامیده می‌شود.
  4. توهم ترادف با «آخرت» را دارد؛ اما مراد از آن: (۱): یا مراحل پس از برزخ تا بهشت و جهنم است که به این معنا یکی از «مراحل آخرت» یا «معاد بالمعنی الاعم» است؛ نه اینکه عین آن باشد. (۲): یا به معنای «روز قیامت» است که باز هم در مباحث آخرت یا معاد بالمعنی الاخص مورد بحث قرار می‌گیرد.
  5. معاد از اصول دین است، عدم باور به آن موجب عدم ورود در اسلام
  6. حفظ انسان از وقوع در معاصی: نک: نهج البلاغه، خطبه 194، 594؛ دوری از گناهان: نک: ﴿قَالُوا۟ لَن نُّؤْثِرَکَ عَلَیٰ مَا جَآءَنَا مِنَ ٱلْبَیِّنَـٰتِ وَٱلَّذِی فَطَرَنَا فَٱقْضِ مَآ أَنتَ قَاضٍ إِنَّمَا تَقْضِی هَـٰذِهِ ٱلْحَیَوٰةَ ٱلدُّنْیَآ، «گفتند هرگز تو را بر برهان‌هایی که فرا راهمان (پدید) آمده و بر آن کس که ما را آفریده است برنخواهیم گزید؛ هر چه از دستت بر می‌آید بکن! تو تنها در زندگی این جهان کاری می‌توانی کرد» سوره طه، آیه 72.
  7. کافی، 2/131 و 8/172
  8. ﴿وَمَا ٱلْحَیَوٰةُ ٱلدُّنْیَآ إِلَّا لَعِبٌۭ وَلَهْوٌۭ وَلَلدَّارُ ٱلْـَٔاخِرَةُ خَیْرٌۭ لِّلَّذِینَ یَتَّقُونَ أَفَلَا تَعْقِلُونَ، «و زندگی دنیا جز بازیچه و سرگرمی نیست و بی‌گمان برای کسانی که پرهیزگاری می‌ورزند سرای واپسین نیکوتر است؛ آیا نمی‌اندیشید؟» سوره انعام، آیه 32.
  9. ﴿قُلْ إِنَّمَآ أَنَا۠ بَشَرٌۭ مِّثْلُکُمْ یُوحَیٰٓ إِلَیَّ أَنَّمَآ إِلَـٰهُکُمْ إِلَـٰهٌۭ وَٰحِدٌۭ فَمَن کَانَ یَرْجُوا۟ لِقَآءَ رَبِّهِۦ فَلْیَعْمَلْ عَمَلًۭا صَـٰلِحًۭا وَلَا یُشْرِکْ بِعِبَادَةِ رَبِّهِۦٓ أَحَدًۢا، «بگو: جز این نیست که من هم بشری چون شمایم (جز اینکه) به من وحی می‌شود که خدای شما خدایی یگانه است؛ پس هر کس به لقای پروردگارش امید دارد باید کاری شایسته کند و در پرستش پروردگارش هیچ کس را شریک نسازد» سوره کهف، آیه 110.
  10. ﴿وَٱسْتَعِینُوا۟ بِٱلصَّبْرِ وَٱلصَّلَوٰةِ وَإِنَّهَا لَکَبِیرَةٌ إِلَّا عَلَی ٱلْخَـٰشِعِینَ، «از شکیبایی و نماز یاری بجویید و بی‌گمان این کار جز بر فروتنان دشوار است» سوره بقره، آیه 45.
  11. ﴿ٱلَّذِینَ یَظُنُّونَ أَنَّهُم مُّلَـٰقُوا۟ رَبِّهِمْ وَأَنَّهُمْ إِلَیْهِ رَٰجِعُونَ،«همان کسان که می‌دانند به لقای پروردگارشان خواهند رسید و به سوی او باز می‌گردند» سوره بقره، آیه 46.
  12. نهج البلاغه، خطبه 98،135
  13. تنور القلب
  14. ﴿أَرَءَیْتَ ٱلَّذِی یُکَذِّبُ بِٱلدِّینِ«آیا آن کس را که (روز) پاداش و کیفر را دروغ می‌شمارد دیده‌ای؟» سوره ماعون، آیه 1.
  15. ﴿فَذَٰلِکَ ٱلَّذِی یَدُعُّ ٱلْیَتِیمَ«او همان کسی است که یتیم را می‌راند» سوره ماعون، آیه 2.
  16. ﴿وَلَا یَحُضُّ عَلَیٰ طَعَامِ ٱلْمِسْکِینِ«و (مردم را) به سیر کردن مستمند برنمی‌انگیزد» سوره ماعون، آیه 3.
  17. شبهات منکران معاد
  18. جاودانگی
  19. خلود روح و خلود جسم
  20. خلود مکان بهشت، خلود تنعیم و تنعم و خلود نعم بهشتی
  21. «ذکر اقوال»: نفی مطلق خلود، خلود در نار و نفی خلود در عذاب، خلود در نار و عذاب
  22. بنابر قول صحیح در خلود
  23. منازل آخرت
  24. جهت مشاهده سایر سرفصل‌ها و زیر مجموعه‌ها، نک: مدخل مراحل معاد در حدیث در دانشنامه مجازی امامت و ولایت