سفیانی کیست؟ (پرسش)

متن این جستار آزمایشی و غیرنهایی است. برای اطلاع از اهداف و چشم انداز این دانشنامه به صفحه آشنایی با دانشنامه مجازی امامت و ولایت مراجعه کنید.

سفیانی کیست؟
موضوع اصلی	بانک جامع پرسش و پاسخ نشانه‌های ظهور
مدخل اصلی	نشانه‌های ظهور

سفیانی کیست؟ یکی از پرسش‌های مرتبط به بحث نشانه‌های ظهور است که می‌توان با عبارت‌های متفاوتی مطرح کرد. برای بررسی جامع این سؤال و دیگر سؤال‌های مرتبط، یا هر مطلب وابسته دیگری، به مدخل اصلی نشانه‌های ظهور مراجعه شود.

پاسخ نخست

سید جعفر موسوی‌نسب

حجت الاسلام و المسلمین سید جعفر موسوی‌نسب، در کتاب «دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان» در این‌باره گفته است:

«از جمله علائم ظهور حضرت ولی عصر (ع) که وقوعش حتمی شمرده شده است خروج سفیانی است و اخبار و روایات متعددی بر خصوصیات و خروج او دلالت دارد. امام صادق (ع) فرموده است پیش از قیام قائم (ع) پنج علامت حتمی است، یمانی، سفیانی، صیحه آسمانی، قتل نفس زکیه، فرو رفتن سرزمین بیداء.

نام و نسب او: امیرالمؤمنین علی (ع) فرموده است فرزند خورنده جگرها از وادی یابس خارج می‌شود اسمش عثمان و پدرش عنسبه و از اولاد ابوسفیان است.

خصوصیات فردی او: امام باقر (ع) می‌فرمایند سفیانی سرخ‌‌‌رو سفید پوست و زاغ چشم است هرگز خدا را پرستش نکرده است و به مکه و مدینه نرفته است.

اعتقادات او: از برخی روایات استفاده می‌شود که وی مسیحی است و یا دست نشانده مسیحیت است روایتی را شیخ طوسی نقل کرده است که سفیانی از شهرهای رم خروج می‌کند و در گردن او صلیب است.

و از برخی روایات استفاده می‌شود که وی مسلمان منحرفی است که کینه حضرت علی (ع) را در دل دارد چنانچه امام صادق (ع) می‌فرمایند گویا سفیانی را می‌بینم که در میدان کوفه شما جایگاه خود را گسترانیده است و منادی او فریاد می‌زند هرکس سر شیعه علی را بیاورد هزار درهم مزد می‌گیرد همسایه بر همسایه رحم نمی‌کند و گردنش را می‌زند برای هزار درهم آگاه باشید که حکومت شما در آن زمان به دست زنازادگان خواهد بود.

زمان خروج او: امام صادق (ع) می‌فرمایند امر سفیانی از مسائل حتمی است و خروجش در ماه رجب می‌باشد.

و در حدیثی دیگر امام صادق (ع) نیز می‌فرمایند: خروج سفیانی و یمانی و خراسانی در یکسال و یک ماه و یک روز واقع می‌‌‌شود.

مکان خروج او: حضرت علی (ع) می‌فرمایند سپس پسر جگرخوار (یعنی هند همسر ابوسفیان) از وادی یابس خروج کند تا در منبر دمشق نشیند.

مدت حکومت سفیانی: امام صادق (ع): فرمود سفیانی از علائم حتمی است خروج او در ماه رجب و از آغاز خروجش تا پایان آن جمعاً ۱۵ ماه می‌باشد که در ۶ ماه آن جنگ و پیکار می‌باشد و چون شهرهای پنجگانه (دمشق، حمص، فلسطین، اردن و حلب) را تصرف کرد ۹ ماه فرمانروایی می‌کند.

محل مرگ سفیانی: حضرت علی (ع) ذیل آیه ﴿﴿وَلَوْ تَرَى إِذْ فَزِعُوا فَلا فَوْتَ...﴾﴾ می‌فرمایند: کمی پیش از قیام قائم ما مهدی (ع) سفیانی خروج می‌کند و ۹ ماه حکومت می‌کند و لشگریان او به مدینه وارد می‌شوند تا اینکه به "بیداء" برسند در آنجا خداوند آنها را در آن سرزمین فرو می‌‌‌برد.

با فرض صحت روایت مذکور و مانند آن تمامی اخباری که از فرورفتن لشگری در صحرای بیداء خبر می‌دهند مورد قبول شیعه و سنی است همگی مربوط به سفیانی و برنامه‌ها و کارهای او می‌شود و لازم به یادآوری است که از پاره‌ای از روایات استفاده می‌شود که امکان دارد سفیانی منحصر به یک فرد نباشد بلکه اشاره به صفات و برنامه‌های مشخص باشد که در طول تاریخ افراد زیادی مصداق آن بوده‌اند از جمله روایتی از امام سجاد (ع) که خروج سفیانی از مسائل حتمی و مسلّم است و در برابر هر قیام‌‌‌کننده‌ای یک سفیانی وجود دارد».

پاسخ‌های دیگر

 با کلیک بر «ادامه مطلب» پاسخ باز و با کلیک بر «نهفتن» بسته می‌شود:  

۱. حجت الاسلام و المسلمین زهادت؛

عبدالمجید زهادت حجت الاسلام و المسلمین عبدالمجید زهادت، در کتاب «معارف و عقاید ۵ ج۲» در این‌باره گفته است: « از نشانه خروج سفیانی در روایات سخن بسیار به میان آمده است. اهمیّت این علامت از چند جهت است: در میان علایم مطرح و مشهور، نشانه سفیانی جامعۀ انسانی را تحت تأثیر حرکت خود قرار می‌دهد. علامتی مدت‌دار بوده و از زمان شروع تا پایان بیش از یک سال به طول می‌کشد. این علامت، حداقل با دو نشانه حتمی دیگر ارتباط دارد: خسف بیداء و یمانی. طبق برخی روایات او با حضرت می‌جنگد. طبق برخی روایات وی از خاندان بنی امیه است که سابقۀ دیرین در مخالفت با اهل بیت(ع) و شیعه دارند. رفتار او با شیعیان خشن است. سفیانی مردی است که گویا از تبار بنی امیه می‌باشد. او حدود شش ماه قبل از ظهور امام زمان(ع) در حدود منطقه شامات خروج کرده و آن محدوده (سوریه، فلسطین، اردن) را تحت تصرف خود در می‌آورد. سپس به عراق حمله کرده و با تصرف آنجا شیعیان را تحت فشار قرار می‌دهد. هم‌زمان با خروج وی و در مقابل او افراد دیگری بپا می‌خیزند که از مردی خراسانی و مردی یمانی نام برده شده است. او لشگری را برای مبارزه با امام مهدی(ع) به حجاز می‌فرستد. لشگر او در منطقه بیداء به زمین فرو می‌رود. امام مهدی (ع) پس از ظهور و تصرف حجاز، به سمت عراق حرکت کرده و با سفیانی درگیر می‌شود، و در نهایت سفیانی کشته شده و همۀ لشگریان او نابود می‌شوند. برخی گمان کرده‌اند که سفیانی، نماد جریان کفر در برابر اسلام است نه یک شخص؛ ولی به نظر می‌آید او یک شخص به شمار می‌رود؛ زیرا ویژگی و خاصیت یک علامت این است که انسان را به مطلوب دلالت کند، و انسان بین او و مطلوب رابطه ببیند بنابراین سفیانی نیز باید فردی باشد که با خروج او، مردم پی به ظهور حضرت ببرند.

۲. حجت الاسلام والمسلمین رجالی تهرانی؛

علی رضا رجالی تهرانی حجت الاسلام و المسلمین علی رضا رجالی تهرانی، در کتاب «یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان» در این‌باره گفته است: «یکی از علایم ظهور امام مهدی (ع) که وقوعش حتمی و قطعی شمرده شده است، خروج سفیانی است. اخبار و روایاتی که بر وجود و خصوصیات او دلالت دارند، بدین ترتیب می‌‏باشند: حتمی بودن خروج او: امام صادق (ع) فرموده است: پیش از قیام قائم (ع) پنج علامت حتمی می‌‏باشد: یمانی، سفیانی، صیحه آسمانی، قتل نفس زکیه، و فرورفتن سرزمین بیدا. نام و نسب او: امیر المؤمنین (ع) فرمود: فرزند خورنده جگرها، از وادی یابس خارج می‌‏شود ... اسمش عثمان و پدرش عنبسه و از اولاد ابوسفیان است و امام زین العابدین (ع) فرموده است: سپس سفیانی ملعون از وادی یابس بیرون می‌‏‏آید، وی از فرزندان عنبسة بن ابی سفیان است خصوصیات فردی او: امام باقر (ع) در این رابطه می‌‏‏فرماید: سفیانی، سرخ رویی سپیدپوست و زاغ‌‏چشم است، هرگز خدا را پرستش نکرده و هرگز مکه و مدینه را ندیده است ... عقیده او: از برخی روایات استفاده می‌‏شود که وی مسیحی و یا از ساخته‌‏های مسیحیت است. مانند روایتی که شیخ طوسی نقل کرده است که: سفیانی از شهرهای روم روی می‌‏‏آورد برای انتقام و در گردنش صلیب است ... البته این روایت که از معصوم نقل نشده نمی‌‏تواند مورد اعتماد باشد. و از برخی روایات چنین استفاده می‌‏شود که وی مسلمان منحرفی است که کینه حضرت علی (ع) را به دل دارد. چنانکه امام صادق (ع) می‌‏فرماید: گویا سفیانی را می‌‏بینم که در میدان کوفه شما جایگاه خود را گسترده، و منادی او فریاد می‌‏زند؛ هرکس‏ سر شیعه علی بن ابی طالب را بیاورد، هزار درهم مزد خواهد گرفت. همسایه بر همسایه می‌‏‏جهد و گردنش را می‌‏زند و هزار درهم را می‌‏‏گیرد. آگاه باشید که در آن روز حکومت شما فقط به دست زنازادگان خواهد بود. زمان خروج او: امام صادق (ع) می‌‏‏فرماید: امر سفیانی از مسائل حتمی است، و خروجش در ماه رجب می‏‌باشد و نیز می‌‏‏فرماید: خروج سفیانی و یمانی و خراسانی در یک سال و یک ماه و یک روز واقع خواهد شد. مکان خروج او: امیر المؤمنین (ع) می‌‏فرماید: سپس پسر جگ‌رخوار (هند، همسر ابو سفیان) از وادی یابس خروج کند، تا به منبر دمشق نشیند. و امام هادی (ع) در ضمن حدیثی چنین فرموده است: خراسانی و سفیانی خروج خواهند کرد، این از مشرق و آن دیگری از مغرب. مدّت حکومتش: امام صادق (ع) فرمود: سفیانی از علایم حتمی است، خروج او در ماه رجب خواهد بود، و از آغاز خروجش تا پایان آن جمعا ۱۵ ماه است که در ۶ ماه آن جنگ و پیکار می‌‏کند، و چون شهرهای پنجگانه (دمشق، حمص، فلسطین، اردن، حلب) را تصرّف کرد، ۹ ماه فرمانروایی می‌‏کند، و یک روز هم بر آن افزوده نمی‌‏‏شود. محلّ مرگ او: حضرت امیر المؤمنین (ع) در ذیل آیه شریفه: ﴿﴿وَلَوْ تَرَى إِذْ فَزِعُوا فَلا فَوْتَ﴾﴾ می‌‏‏فرماید: کمی پیش از قیام قائم ما مهدی (ع)، سفیانی خروج می‌‏‏کند، پس به اندازه دوران حاملگی یک زن که ۹ ماه باشد حکومت می‌‏کند، لشکریان او به مدینه‏ وارد می‌‏شوند، تا اینکه به بیدا می‌‏‏رسند، خداوند آنها را در زمین فرو می‌‏‏برد. به فرض صحّت روایت مذکور و مانند آن، تمامی اخباری که از فرورفتن لشکری در صحرای بیدا خبر می‌‏دهند، و مورد قبول شیعه و سنّی است، همگی مربوط به سفیانی و برنامه‏‌ها و کارهای او می‌‏‏شود. این بود مهمترین خصوصیاتی که در کتب حدیث، پیرامون سفیانی ذکر شده است. در آخر، ذکر این نکته شایسته است که در پاره‌‏ای از روایات استفاده می‌‏شود که امکان دارد سفیانی منحصر به یک فرد نبوده، بلکه اشاره به صفات و برنامه‏‌های مشخّصی باشد، که در طول تاریخ افراد زیادی مظهر آن بوده‌‏اند. از جمله، در روایتی از امام زین العابدین (ع) نقل شده، خروج سفیانی از مسائل حتمی و مسلّم است، و در برابر هر قیام ‏کننده‏‌ای یک سفیانی وجود دارد.».

۳. آقای رضوانی (پژوهشگر حوزه علمیه قم)؛

علی ‎اصغر رضوانی علی ‎اصغر رضوانی در کتاب «موعودشناسی و پاسخ به شبهات» در این باره گفته است: «در روایات اهل بیت(ع) سخن از خروج سفیانی به عنوان یکی از علایم حتمی ظهور حضرت مهدی(ع) به میان آمده است: شیخ طوسی رحمه الله به سندش از امام صادق(ع) نقل کرده که فرمود: «خروج سفیانی از علایم حتمی ظهور است» . از مجموعه روایات شیعه و اهل سنت به دست می‌آید که سفیانی، شخصی از معاندین است که به قصد مقابله با امام زمان(ع) برمی‌خیزد و در سرزمینی به نام بیدا به امر خداوند با لشکریانش به زمین فرو خواهند رفت. مسلم به سند خود از رسول خدا(ص) نقل کرده که فرمود: «شخصی به خانه خدا پناه می برد، آن گاه لشکری به سوی او فرستاده می شود، هنگامی که به بیدا رسیدند به زمین فرو خواهند رفت» نعمانی نیز به سند خود از امام صادق(ع) نقل کرده که فرمود: «برای قائم پنج علامت است، از آن جمله خسف بیداء را بر می‌شمارد» نعمانی در جایی دیگر، از جمله علایم ظهور را خروج سفیانی و خسف بیداء می‌داند».

۴. نویسندگان کتاب «آفتاب مهر»؛

نویسندگان کتاب «آفتاب مهر» در این‌باره گفته‌اند: «در برخی روایات، یکی از نشانه‌های حتمی‌ ظهور، خروج فردی معروف به سفیانی شمرده شده است. از جزئیات حرکت وی نمی‌توان به روشنی و با قطعیت چیزی گفت؛ اما به صورت کلی می‌توان بیان کرد او که گویا از نسل بنی امیه و ابوسفیان است چند ماهی پیش از ظهور، خروج و قیام خود را از منطقه وادی یابس "احتمالاً جنوب غرب سوریه واقع است" شروع می‌کند و بر منطقه عراق، سوریه، اردن و این نواحی مسلط می‌شود. او، مردی خون‌ریز است که در زمان تسلط و حکومت او عده زیادی کشته می‌شوند. او با احساس خبر ظهور، لشکری را برای مبارزه و کشتن امام مهدی(ع) به طرف مدینه و مکه روانه می‌کند. لشکر وی در منطقه "بیدا" بین مکه و مدینه به اراده خداوند به زمین فرو می‌رود. امام مهدی(ع) پس از ظهور و حرکت به سمت عراق، سفیانی را می‌کشد».

۵. پژوهشگران مؤسسه آینده روشن؛

پژوهشگران مؤسسه آینده روشن پژوهشگران مؤسسه آینده روشن، در کتاب «مهدویت پرسش‌ها و پاسخ‌ها» در این‌باره گفته‌اند: «پیش از قیام حضرت مهدی (ع)، مردی از نسل ابو سفیان از منطقه شام خروج می‌کند و با تظاهر به دین‌داری، گروه زیادی از مردم را فریب می‌دهد و بر بخش گسترده‌ای از سرزمین‌های اسلامی مثل سوریه، فلسطین، اردن و عراق تسلط می‌یابد. آنگاه که از ظهور حضرت مهدی (ع) آگاه می‌شود، سپاهی عظیم به طرف مکه گسیل می‌دارد و در منطقه بیداء بین مکه و مدینه به امر خداوند قهار، همه لشکریان او به جز چند نفر در زمین فرومی‌روند. از این حقیقت به خسف در بیداء یاد شده است. از روایات استفاده می‌شود خروج سفیانی، از نشانه‌های حتمی ظهور حضرت مهدی (ع) است».

پرسش‌های وابسته

1. چه آثاری در نقل نشانه‌های ظهور است؟
2. چه فرقی بین نشانه‌های ظهور و شرایط ظهور است؟
3. آیا نشانه‌های ظهور با احادیث نفی توقیت منافات دارد؟
4. آیا اعلان نشانه‌های و شرایط ظهور سبب اطلاع دشمنان از اسرار سیاسی است؟
5. آیا نشانه‌های ظهور متعلق بدا واقع می شود؟
6. چه راه صحیحی در بررسی نشانه‌های ظهور پیشنهاد می‌کنید؟
7. آیا روایات نشانه‌های ظهور اشکال سندی و متنی دارد؟
8. مقصود از نفس زکیه که قبل از ظهور کشته خواهد شد کیست؟
9. مسیح دجال کیست؟
10. معرکه هرمجدون چیست؟
11. مقصود از مسیحیت صهیونیستی چیست؟
12. مقصود از خسوف و کسوف که از نشانه‌های ظهور است چیست؟
13. مقصود از صیحه و فزع آسمانی در نشانه‌های ظهور چیست؟
14. مقصود از ندای آسمانی در نشانه‌های ظهور چیست؟
15. مقصود از خروج دجال که از نشانه‌های ظهور به حساب آمده چیست؟

پانویس