رؤیای صادق معصوم: تفاوت میان نسخه‌ها

افزودن پیوند
از امامت‌پدیا، دانشنامهٔ امامت و ولایت
نمایش تاریخچه به صورت تعاملی
دیداریویکی‌متن
خط ۱۲: خط ۱۲:
*از جمله منابع علم امامان(علیهم السلام) خواب و رؤیاى ایشان است.<ref>ر.ک. مرتضوی، سیدضیاء، سخنرانی با موضوع: مجاری علوم امامان، پایگاه اطلاع رسانی مرسسۀ فرهنگی فهیم </ref> شیعه معتقد است خواب انبیاء و امامان(علیهم السلام) مطابق با واقع است و آنها افزون بر اینکه در بیدارى از عنایات خداوند برخوردارند، در خواب و رؤیا نیز از تأییدات الهى بهره‌مندند و از غیب آگاه شده<ref>ر.ک. أوائل المقالات، ص۴٢؛ مصنفات شیخ المفید، ج۴، ص٧٠؛ سبحانی، سیدمحمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، 150 ـ 153</ref> و این راه، بر بسیاری از حقایق جهان دست می‌یابند.<ref>ر.ک. یوسفیان، حسن، علم غیب امام، ص 335</ref> بدون تردید خواب پیامبران، شاخه‌اى از وحى و نبوت<ref>ر.ک. یوسفیان، حسن، علم غیب امام، ص 335</ref> است<ref>مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج ١٩</ref>.<ref>ر.ک. سبحانی، سیدمحمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، ص 150 ـ 153؛ یوسفیان، حسن، علم غیب امام، ص 335</ref> امام صادق(علیه السلام) در این زمینه می فرماید:<ref>طوسی، محمد بن حسن، امالی، ص 408</ref> «إِنَّ مِنَّا لَمَنْ یُنْکَتُ فِی قَلْبِهِ وَ إِنَّ مِنَّا لَمَنْ یُؤْتَی فِی مَنَامِه»<ref>ر.ک. مرتضوی، سیدضیاء، سخنرانی با موضوع: مجاری علوم امامان، پایگاه اطلاع رسانی مرسسۀ فرهنگی فهیم </ref>  
*از جمله منابع علم امامان(علیهم السلام) خواب و رؤیاى ایشان است.<ref>ر.ک. مرتضوی، سیدضیاء، سخنرانی با موضوع: مجاری علوم امامان، پایگاه اطلاع رسانی مرسسۀ فرهنگی فهیم </ref> شیعه معتقد است خواب انبیاء و امامان(علیهم السلام) مطابق با واقع است و آنها افزون بر اینکه در بیدارى از عنایات خداوند برخوردارند، در خواب و رؤیا نیز از تأییدات الهى بهره‌مندند و از غیب آگاه شده<ref>ر.ک. أوائل المقالات، ص۴٢؛ مصنفات شیخ المفید، ج۴، ص٧٠؛ سبحانی، سیدمحمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، 150 ـ 153</ref> و این راه، بر بسیاری از حقایق جهان دست می‌یابند.<ref>ر.ک. یوسفیان، حسن، علم غیب امام، ص 335</ref> بدون تردید خواب پیامبران، شاخه‌اى از وحى و نبوت<ref>ر.ک. یوسفیان، حسن، علم غیب امام، ص 335</ref> است<ref>مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج ١٩</ref>.<ref>ر.ک. سبحانی، سیدمحمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، ص 150 ـ 153؛ یوسفیان، حسن، علم غیب امام، ص 335</ref> امام صادق(علیه السلام) در این زمینه می فرماید:<ref>طوسی، محمد بن حسن، امالی، ص 408</ref> «إِنَّ مِنَّا لَمَنْ یُنْکَتُ فِی قَلْبِهِ وَ إِنَّ مِنَّا لَمَنْ یُؤْتَی فِی مَنَامِه»<ref>ر.ک. مرتضوی، سیدضیاء، سخنرانی با موضوع: مجاری علوم امامان، پایگاه اطلاع رسانی مرسسۀ فرهنگی فهیم </ref>  
==نمونه های از رؤیای صادق==
==نمونه های از رؤیای صادق==
*در قرآن کریم به برخى خواب‌هاى پیامبران تصریح شده است؛ براى مثال حضرت ابراهیم خلیل(ع) در خواب از قربانى کردن فرزندش در راه خداوند آگاه گردید.<ref>ر.ک. سبحانی، سیدمحمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، ص 150 ـ 153؛ یوسفیان، حسن، علم غیب امام، ص 335</ref> خداوند در این مورد مى‌فرماید: «فَلَمَّا بَلَغَ مَعَهُ السَّعْيَ قَالَ يَا بُنَيَّ إِنِّي أَرَى فِي الْمَنَامِ أَنِّي أَذْبَحُكَ»<ref>سورۀ صافات، آیۀ 102</ref> مطابق تفاسیر،<ref>مانند: مجمع البیان، ج 8، ص 706؛ تفسیر نمونه، ج 19، ص 111؛ جامع البیان، ج 23، ص 49 و ...</ref> رؤیای آن حضرت شکلی از نزول وحی بوده است. تأیید خداوند بر این خواب و قرار دادن قربانی دیگر به‌ جای فرزندش، نشانۀ تأییدی بر صدق رؤیای آن حضرت است.<ref>ر.ک. هاشمی، سیدعلی، قلمرو علوم برگزیدگان خداوند در قرآن، صفحه؟؟؟</ref> همچنین خداوند دربارۀ خواب حضرت یوسف(ع) چنین مى‌فرماید:<ref>ر.ک. سبحانی، سیدمحمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، ص 150 ـ 153</ref> «إِذْ قَالَ يُوسُفُ لِأَبِيهِ يَا أَبَتِ إِنِّي رَأَيْتُ أَحَدَ عَشَرَ كَوْكَبًا وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ رَأَيْتُهُمْ لِي سَاجِدِينَ»<ref>سورۀ یوسف، آیۀ 4</ref> حضرت یعقوب(ع) با آگاهی از تأویل خواب او، او را از بازگو کردن این خواب به برادرانش منع کرد<ref>سورۀ یوسف، آیۀ 5</ref> تا موجب حسادت بیشتر آنان نشود.<ref>ر.ک. هاشمی، سیدعلی، قلمرو علوم برگزیدگان خداوند در قرآن، صفحه؟؟؟</ref> و نیز طبق آیۀ قرآن، پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) ورود مسلمانان به مسجدالحرام و انجام دادن اعمال عمره را در رؤیا مشاهده نمود؛<ref>ر.ک. سبحانی، سیدمحمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، ص 150 ـ 153؛ هاشمی، سیدعلی، قلمرو علوم برگزیدگان خداوند در قرآن، صفحه؟؟؟؛ یوسفیان، حسن، علم غیب امام، ص 335</ref> چنانکه خداوند مى‌فرماید: «لَقَدْ صَدَقَ اللَّهُ رَسُولَهُ الرُّؤْيَا بِالْحَقِّ لَتَدْخُلُنَّ الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ إِن شَاء اللَّهُ آمِنِينَ مُحَلِّقِينَ رُؤُوسَكُمْ وَمُقَصِّرِينَ لا تَخَافُونَ»<ref>سورۀ فتح، آیۀ 27</ref> مورد دیگر، خوابی است که رسول اکرم(صلی الله علیه و آله) پیش از جنگ بدر دید و خداوند در آن خواب، دشمنان را به آن حضرت، اندک نشان داد و در حقیقت نیز توان و قدرت آنان در برابر اراده خداوند و ایمان مسلمانان، اندک بود، تا آنچه خداوند مقدر فرموده بود "وقوع جنگ بدر و پیروزی مسلمانان" محقق شود: «إِذْ يُرِيكَهُمُ اللَّهُ فِي مَنَامِكَ قَلِيلاً وَلَوْ أَرَاكَهُمْ كَثِيرًا لَّفَشِلْتُمْ وَلَتَنَازَعْتُمْ فِي الأَمْرِ وَلَكِنَّ اللَّهَ سَلَّمَ إِنَّهُ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ»<ref>سورۀ انفال، آیۀ 43</ref> در آیه‌ای دیگر، خداوند از رؤیای دیگر رسول خدا(صلی الله علیه و آله) خبر می‌دهد که مایۀ آزمایش مسلمانان بود: «وَإِذْ قُلْنَا لَكَ إِنَّ رَبَّكَ أَحَاطَ بِالنَّاسِ وَمَا جَعَلْنَا الرُّؤْيَا الَّتِي أَرَيْنَاكَ إِلاَّ فِتْنَةً لِّلنَّاسِ وَالشَّجَرَةَ الْمَلْعُونَةَ فِي الْقُرْآنِ وَنُخَوِّفُهُمْ فَمَا يَزِيدُهُمْ إِلاَّ طُغْيَانًا كَبِيرًا»<ref>سورۀ اسراء، آیۀ 60/ref>  
*در قرآن کریم به برخى خواب‌هاى پیامبران تصریح شده است؛ براى مثال حضرت ابراهیم خلیل(ع) در خواب از قربانى کردن فرزندش در راه خداوند آگاه گردید.<ref>ر.ک. سبحانی، سیدمحمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، ص 150 ـ 153؛ یوسفیان، حسن، علم غیب امام، ص 335</ref> خداوند در این مورد مى‌فرماید: «فَلَمَّا بَلَغَ مَعَهُ السَّعْيَ قَالَ يَا بُنَيَّ إِنِّي أَرَى فِي الْمَنَامِ أَنِّي أَذْبَحُكَ»<ref>سورۀ صافات، آیۀ 102</ref> مطابق تفاسیر،<ref>مانند: مجمع البیان، ج 8، ص 706؛ تفسیر نمونه، ج 19، ص 111؛ جامع البیان، ج 23، ص 49 و ...</ref> رؤیای آن حضرت شکلی از نزول وحی بوده است. تأیید خداوند بر این خواب و قرار دادن قربانی دیگر به‌ جای فرزندش، نشانۀ تأییدی بر صدق رؤیای آن حضرت است.<ref>ر.ک. هاشمی، سیدعلی، قلمرو علوم برگزیدگان خداوند در قرآن، صفحه؟؟؟</ref> همچنین خداوند دربارۀ خواب حضرت یوسف(ع) چنین مى‌فرماید:<ref>ر.ک. سبحانی، سیدمحمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، ص 150 ـ 153</ref> «إِذْ قَالَ يُوسُفُ لِأَبِيهِ يَا أَبَتِ إِنِّي رَأَيْتُ أَحَدَ عَشَرَ كَوْكَبًا وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ رَأَيْتُهُمْ لِي سَاجِدِينَ»<ref>سورۀ یوسف، آیۀ 4</ref> حضرت یعقوب(ع) با آگاهی از تأویل خواب او، او را از بازگو کردن این خواب به برادرانش منع کرد<ref>سورۀ یوسف، آیۀ 5</ref> تا موجب حسادت بیشتر آنان نشود.<ref>ر.ک. هاشمی، سیدعلی، قلمرو علوم برگزیدگان خداوند در قرآن، صفحه؟؟؟</ref> و نیز طبق آیۀ قرآن، پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) ورود مسلمانان به مسجدالحرام و انجام دادن اعمال عمره را در رؤیا مشاهده نمود؛<ref>ر.ک. سبحانی، سیدمحمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، ص 150 ـ 153؛ هاشمی، سیدعلی، قلمرو علوم برگزیدگان خداوند در قرآن، صفحه؟؟؟؛ یوسفیان، حسن، علم غیب امام، ص 335</ref> چنانکه خداوند مى‌فرماید: «لَقَدْ صَدَقَ اللَّهُ رَسُولَهُ الرُّؤْيَا بِالْحَقِّ لَتَدْخُلُنَّ الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ إِن شَاء اللَّهُ آمِنِينَ مُحَلِّقِينَ رُؤُوسَكُمْ وَمُقَصِّرِينَ لا تَخَافُونَ»<ref>سورۀ فتح، آیۀ 27</ref> مورد دیگر، خوابی است که رسول اکرم(صلی الله علیه و آله) پیش از جنگ بدر دید و خداوند در آن خواب، دشمنان را به آن حضرت، اندک نشان داد و در حقیقت نیز توان و قدرت آنان در برابر اراده خداوند و ایمان مسلمانان، اندک بود، تا آنچه خداوند مقدر فرموده بود "وقوع جنگ بدر و پیروزی مسلمانان" محقق شود: «إِذْ يُرِيكَهُمُ اللَّهُ فِي مَنَامِكَ قَلِيلاً وَلَوْ أَرَاكَهُمْ كَثِيرًا لَّفَشِلْتُمْ وَلَتَنَازَعْتُمْ فِي الأَمْرِ وَلَكِنَّ اللَّهَ سَلَّمَ إِنَّهُ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ»<ref>سورۀ انفال، آیۀ 43</ref> در آیه‌ای دیگر، خداوند از رؤیای دیگر رسول خدا(صلی الله علیه و آله) خبر می‌دهد که مایۀ آزمایش مسلمانان بود: «وَإِذْ قُلْنَا لَكَ إِنَّ رَبَّكَ أَحَاطَ بِالنَّاسِ وَمَا جَعَلْنَا الرُّؤْيَا الَّتِي أَرَيْنَاكَ إِلاَّ فِتْنَةً لِّلنَّاسِ وَالشَّجَرَةَ الْمَلْعُونَةَ فِي الْقُرْآنِ وَنُخَوِّفُهُمْ فَمَا يَزِيدُهُمْ إِلاَّ طُغْيَانًا كَبِيرًا»<ref>سورۀ اسراء، آیۀ 60</ref>  
امامان(علیهم السلام) نیز همانند پیامبران، بسیارى از امور غیبى را از طریق رؤیا مشاهده مى‌کردند؛<ref>ر.ک. سبحانی، سیدمحمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، ص 150 ـ 153؛ یوسفیان، حسن، علم غیب امام، ص 335</ref> خواب‌های امامان(علیهم السلام) همیشه راست و حقیقت است و لذا آنان در خواب هم از تأییدات الهی برخوردار بوده و از این راه بر بسیاری از حقایق جهان دست می‌یابند.<ref>ر.ک. عظیمی، محمد صادق، سیر تطور گسترۀ علم امام در کلام اسلامی، ص 178</ref> امام صادق(علیه السلام) در روایتی می فرمایند:<ref>ابن بابویه، محمد بن علی، من لا یحضره الفقیه، ج 2، ص 585</ref> «خواب‌های راستین بخشی از هفتاد جزء نبوت است.»<ref>ر.ک. عظیمی، محمد صادق، سیر تطور گسترۀ علم امام در کلام اسلامی، ص 178</ref> و یا در روایتى دیگر چنین مى‌خوانیم:<ref>قطب الدین راوندى، الخرائج و الجرائح، ج ٢، ص ۵۶٢</ref> «حضرت علی(علیه السلام) یک روز صبح در مدینه وارد مسجد شد و گفت دیشب پیامبر خدا(صلی الله علیه و آله) را در خواب دیدم، به من فرمود همانا سلمان رحلت نموده است و پیامبر وصیت نمود او را غسل نمایم و نماز بر او بخوانم و سپس دفن کنم... و اکنون براى این کار به سمت مدائن حرکت مى‌کنم. پس عمر گفت از بیت‌المال کفن ایشان را تهیه نما، حضرت فرمود: کفن فراهم شده است، نیازى نیست. پس درحالى که مردم او را بدرقه مى‌کردند تا بیرون شهر مدینه رسیدند. از آنجا حضرت جدا شد و مردم مراجعت کردند. هنوز ظهر نشده حضرت بازگشت و فرمود او را دفن کردم، اما اکثر مردم باور نکردند، تا اینکه بعد از مدتى از شهر مدائن نامه‌اى رسید که در آن نوشته شده بود: همانا سلمان در فلان شب از دنیا رفت و یک نفر از اعراب وارد شد او را غسل داد، کفن کرد، بر او نماز خواند و دفن نمود و رفت. با خواندن نامه همه متعجب شدند.»<ref>ر.ک. سبحانی، سیدمحمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، ص 150 ـ 153؛ یوسفیان، حسن، علم غیب امام، ص 335</ref> همچنین در روایات است امام حسین(علیه السلام) نیز از شهادت خود و یارانش در خواب آگاه شد. آن حضرت شبى که فردایش از مدینه به سوى مکه حرکت کرد، براى وداع با جدش رسول خدا(صلی الله علیه و آله) به حرم نبوى رفت و چند رکعت نماز به جاى آورد و دعا کرد و گریست و سپس سر بر قبر نهاد و در خواب پیامبر را دید که از شهادتش خبر داد و فرمود:<ref>ابن بابویه، محمد بن علی، امالی، ص 152</ref> «وَ إِنَّ لَکَ فِی الْجَنَّةِ دَرَجَاتٍ لَا تَنَالُهَا إِلَّا بِالشَّهَادَة.»<ref>ر.ک. سبحانی، سیدمحمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، ص 150 ـ 153 </ref> در روایتی دیگر از امام رضا(علیه السلام) آمده است:<ref>مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج 90، ص 272</ref> «من در خواب پدر بزرگوارم را دیدم؛ پدرم فرمود: ای فرزند من، هر گاه که در شدّت و سختی قرار گرفتی، زیاد این ذکر را بگو : «یَا رَئُوفُ یَا رَحِیمُ». بعد حضرت می‌‏فرماید: آنچه را که ما در خواب می‏‌بینیم مثل آن چیزی است که در بیداری می‌‏بینیم.»<ref>ر.ک. مرتضوی، سیدضیاء، سخنرانی با موضوع: مجاری علوم امامان، پایگاه اطلاع رسانی مرسسۀ فرهنگی فهیم </ref>
امامان(علیهم السلام) نیز همانند پیامبران، بسیارى از امور غیبى را از طریق رؤیا مشاهده مى‌کردند؛<ref>ر.ک. سبحانی، سیدمحمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، ص 150 ـ 153؛ یوسفیان، حسن، علم غیب امام، ص 335</ref> خواب‌های امامان(علیهم السلام) همیشه راست و حقیقت است و لذا آنان در خواب هم از تأییدات الهی برخوردار بوده و از این راه بر بسیاری از حقایق جهان دست می‌یابند.<ref>ر.ک. عظیمی، محمد صادق، سیر تطور گسترۀ علم امام در کلام اسلامی، ص 178</ref> امام صادق(علیه السلام) در روایتی می فرمایند:<ref>ابن بابویه، محمد بن علی، من لا یحضره الفقیه، ج 2، ص 585</ref> «خواب‌های راستین بخشی از هفتاد جزء نبوت است.»<ref>ر.ک. عظیمی، محمد صادق، سیر تطور گسترۀ علم امام در کلام اسلامی، ص 178</ref> و یا در روایتى دیگر چنین مى‌خوانیم:<ref>قطب الدین راوندى، الخرائج و الجرائح، ج ٢، ص ۵۶٢</ref> «حضرت علی(علیه السلام) یک روز صبح در مدینه وارد مسجد شد و گفت دیشب پیامبر خدا(صلی الله علیه و آله) را در خواب دیدم، به من فرمود همانا سلمان رحلت نموده است و پیامبر وصیت نمود او را غسل نمایم و نماز بر او بخوانم و سپس دفن کنم... و اکنون براى این کار به سمت مدائن حرکت مى‌کنم. پس عمر گفت از بیت‌المال کفن ایشان را تهیه نما، حضرت فرمود: کفن فراهم شده است، نیازى نیست. پس درحالى که مردم او را بدرقه مى‌کردند تا بیرون شهر مدینه رسیدند. از آنجا حضرت جدا شد و مردم مراجعت کردند. هنوز ظهر نشده حضرت بازگشت و فرمود او را دفن کردم، اما اکثر مردم باور نکردند، تا اینکه بعد از مدتى از شهر مدائن نامه‌اى رسید که در آن نوشته شده بود: همانا سلمان در فلان شب از دنیا رفت و یک نفر از اعراب وارد شد او را غسل داد، کفن کرد، بر او نماز خواند و دفن نمود و رفت. با خواندن نامه همه متعجب شدند.»<ref>ر.ک. سبحانی، سیدمحمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، ص 150 ـ 153؛ یوسفیان، حسن، علم غیب امام، ص 335</ref> همچنین در روایات است امام حسین(علیه السلام) نیز از شهادت خود و یارانش در خواب آگاه شد. آن حضرت شبى که فردایش از مدینه به سوى مکه حرکت کرد، براى وداع با جدش رسول خدا(صلی الله علیه و آله) به حرم نبوى رفت و چند رکعت نماز به جاى آورد و دعا کرد و گریست و سپس سر بر قبر نهاد و در خواب پیامبر را دید که از شهادتش خبر داد و فرمود:<ref>ابن بابویه، محمد بن علی، امالی، ص 152</ref> «وَ إِنَّ لَکَ فِی الْجَنَّةِ دَرَجَاتٍ لَا تَنَالُهَا إِلَّا بِالشَّهَادَة.»<ref>ر.ک. سبحانی، سیدمحمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، ص 150 ـ 153 </ref> در روایتی دیگر از امام رضا(علیه السلام) آمده است:<ref>مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج 90، ص 272</ref> «من در خواب پدر بزرگوارم را دیدم؛ پدرم فرمود: ای فرزند من، هر گاه که در شدّت و سختی قرار گرفتی، زیاد این ذکر را بگو : «یَا رَئُوفُ یَا رَحِیمُ». بعد حضرت می‌‏فرماید: آنچه را که ما در خواب می‏‌بینیم مثل آن چیزی است که در بیداری می‌‏بینیم.»<ref>ر.ک. مرتضوی، سیدضیاء، سخنرانی با موضوع: مجاری علوم امامان، پایگاه اطلاع رسانی مرسسۀ فرهنگی فهیم </ref>
*نتیجه اینکه رؤیای صادق یکی از منابع علم امامان(علیهم السلام) است.<ref>ر.ک. عظیمی، محمد صادق، سیر تطور گسترۀ علم امام در کلام اسلامی، ص 178</ref>
*نتیجه اینکه رؤیای صادق یکی از منابع علم امامان(علیهم السلام) است.<ref>ر.ک. عظیمی، محمد صادق، سیر تطور گسترۀ علم امام در کلام اسلامی، ص 178</ref>


==رؤیای صادق از منابع علم معصوم==
==رؤیای صادق از منابع علم معصوم==

نسخهٔ ‏۱۸ نوامبر ۲۰۱۸، ساعت ۲۱:۳۴

آیکون خرد

این یک مقالهٔ خرد است. می‌توانید با گسترش آن به امامت‌پدیا کمک کنید.

اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث علم معصوم و مرتبط با بحث رؤیا و مجاری علم معصوم است. "رؤیای صادق معصوم" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:
در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل علم معصوم (پرسش) قابل دسترسی خواهند بود.

چیستی رؤیای صادق و منبع بودن آن

  • خواب، انواع و اقسامی دارد که یک نوع آن خواب‌‏هایی است که از یک واقعیت جدا از اندیشه و ذهن، از واقعیتی محکم و استوار و پابرجا گزارش می‏‌دهد این نوع خواب‌‏های الهی است که ما را با جهان خارج از خود مربوط می‏‌سازد و از حقایقی دور از محیط ذهن و اندیشه پرده بر می‏دارد، به این خواب ها رؤیای صادق هم گفته می شود. پیامبر اسلام(صلی الله علیه و آله) در مورد این خواب ها فرموده است:[۱] «رؤیای صادق، بخشی از نبوت است.»[۲] ابن سینا می گوید:[۳] «تجربه و قیاس به ما می‌گویند که انسان در موقع خواب می‌تواند با جهان خارج در تماس بوده، بر آن آگاهی یابد. با توجه به این حقیقت، مانعی ندارد که انسان به هنگام بیداری نیز دارای چنین توانایی باشد.»[۴] و نیز در جای دیگر می گوید:[۵] «آن گاه که اشتغالات روح از طریق حواس کم شد، روح فرصتی می‌یابد تا از چنگال قوای طبیعی خلاص و به جانب قدس پرواز کند و صورت‌هایی از غیب در او نقش می‌بندد و این حالت گاهی در خواب و گاهی در بیماری پدید می‌آید.»[۶] همچنین شیخ اشراق می گوید:[۷] «هرگاه اشتغالات حواس ظاهر کم شود و نفس انسان از چنبر، قوای طبیعی رها شود، نفس توانایی بر امور غیبی پیدا می‌کند و گواه بر این امور، خواب‌های صادق است که برای انسان رخ می‌دهد.»[۸] رؤیای صادقه مرحله‌ای از کشف و شهود[۹] و از راه های اطلاع بر غیب است.[۱۰]
  • از جمله منابع علم امامان(علیهم السلام) خواب و رؤیاى ایشان است.[۱۱] شیعه معتقد است خواب انبیاء و امامان(علیهم السلام) مطابق با واقع است و آنها افزون بر اینکه در بیدارى از عنایات خداوند برخوردارند، در خواب و رؤیا نیز از تأییدات الهى بهره‌مندند و از غیب آگاه شده[۱۲] و این راه، بر بسیاری از حقایق جهان دست می‌یابند.[۱۳] بدون تردید خواب پیامبران، شاخه‌اى از وحى و نبوت[۱۴] است[۱۵].[۱۶] امام صادق(علیه السلام) در این زمینه می فرماید:[۱۷] «إِنَّ مِنَّا لَمَنْ یُنْکَتُ فِی قَلْبِهِ وَ إِنَّ مِنَّا لَمَنْ یُؤْتَی فِی مَنَامِه»[۱۸]

نمونه های از رؤیای صادق

  • در قرآن کریم به برخى خواب‌هاى پیامبران تصریح شده است؛ براى مثال حضرت ابراهیم خلیل(ع) در خواب از قربانى کردن فرزندش در راه خداوند آگاه گردید.[۱۹] خداوند در این مورد مى‌فرماید: «فَلَمَّا بَلَغَ مَعَهُ السَّعْيَ قَالَ يَا بُنَيَّ إِنِّي أَرَى فِي الْمَنَامِ أَنِّي أَذْبَحُكَ»[۲۰] مطابق تفاسیر،[۲۱] رؤیای آن حضرت شکلی از نزول وحی بوده است. تأیید خداوند بر این خواب و قرار دادن قربانی دیگر به‌ جای فرزندش، نشانۀ تأییدی بر صدق رؤیای آن حضرت است.[۲۲] همچنین خداوند دربارۀ خواب حضرت یوسف(ع) چنین مى‌فرماید:[۲۳] «إِذْ قَالَ يُوسُفُ لِأَبِيهِ يَا أَبَتِ إِنِّي رَأَيْتُ أَحَدَ عَشَرَ كَوْكَبًا وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ رَأَيْتُهُمْ لِي سَاجِدِينَ»[۲۴] حضرت یعقوب(ع) با آگاهی از تأویل خواب او، او را از بازگو کردن این خواب به برادرانش منع کرد[۲۵] تا موجب حسادت بیشتر آنان نشود.[۲۶] و نیز طبق آیۀ قرآن، پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) ورود مسلمانان به مسجدالحرام و انجام دادن اعمال عمره را در رؤیا مشاهده نمود؛[۲۷] چنانکه خداوند مى‌فرماید: «لَقَدْ صَدَقَ اللَّهُ رَسُولَهُ الرُّؤْيَا بِالْحَقِّ لَتَدْخُلُنَّ الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ إِن شَاء اللَّهُ آمِنِينَ مُحَلِّقِينَ رُؤُوسَكُمْ وَمُقَصِّرِينَ لا تَخَافُونَ»[۲۸] مورد دیگر، خوابی است که رسول اکرم(صلی الله علیه و آله) پیش از جنگ بدر دید و خداوند در آن خواب، دشمنان را به آن حضرت، اندک نشان داد و در حقیقت نیز توان و قدرت آنان در برابر اراده خداوند و ایمان مسلمانان، اندک بود، تا آنچه خداوند مقدر فرموده بود "وقوع جنگ بدر و پیروزی مسلمانان" محقق شود: «إِذْ يُرِيكَهُمُ اللَّهُ فِي مَنَامِكَ قَلِيلاً وَلَوْ أَرَاكَهُمْ كَثِيرًا لَّفَشِلْتُمْ وَلَتَنَازَعْتُمْ فِي الأَمْرِ وَلَكِنَّ اللَّهَ سَلَّمَ إِنَّهُ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ»[۲۹] در آیه‌ای دیگر، خداوند از رؤیای دیگر رسول خدا(صلی الله علیه و آله) خبر می‌دهد که مایۀ آزمایش مسلمانان بود: «وَإِذْ قُلْنَا لَكَ إِنَّ رَبَّكَ أَحَاطَ بِالنَّاسِ وَمَا جَعَلْنَا الرُّؤْيَا الَّتِي أَرَيْنَاكَ إِلاَّ فِتْنَةً لِّلنَّاسِ وَالشَّجَرَةَ الْمَلْعُونَةَ فِي الْقُرْآنِ وَنُخَوِّفُهُمْ فَمَا يَزِيدُهُمْ إِلاَّ طُغْيَانًا كَبِيرًا»[۳۰]

امامان(علیهم السلام) نیز همانند پیامبران، بسیارى از امور غیبى را از طریق رؤیا مشاهده مى‌کردند؛[۳۱] خواب‌های امامان(علیهم السلام) همیشه راست و حقیقت است و لذا آنان در خواب هم از تأییدات الهی برخوردار بوده و از این راه بر بسیاری از حقایق جهان دست می‌یابند.[۳۲] امام صادق(علیه السلام) در روایتی می فرمایند:[۳۳] «خواب‌های راستین بخشی از هفتاد جزء نبوت است.»[۳۴] و یا در روایتى دیگر چنین مى‌خوانیم:[۳۵] «حضرت علی(علیه السلام) یک روز صبح در مدینه وارد مسجد شد و گفت دیشب پیامبر خدا(صلی الله علیه و آله) را در خواب دیدم، به من فرمود همانا سلمان رحلت نموده است و پیامبر وصیت نمود او را غسل نمایم و نماز بر او بخوانم و سپس دفن کنم... و اکنون براى این کار به سمت مدائن حرکت مى‌کنم. پس عمر گفت از بیت‌المال کفن ایشان را تهیه نما، حضرت فرمود: کفن فراهم شده است، نیازى نیست. پس درحالى که مردم او را بدرقه مى‌کردند تا بیرون شهر مدینه رسیدند. از آنجا حضرت جدا شد و مردم مراجعت کردند. هنوز ظهر نشده حضرت بازگشت و فرمود او را دفن کردم، اما اکثر مردم باور نکردند، تا اینکه بعد از مدتى از شهر مدائن نامه‌اى رسید که در آن نوشته شده بود: همانا سلمان در فلان شب از دنیا رفت و یک نفر از اعراب وارد شد او را غسل داد، کفن کرد، بر او نماز خواند و دفن نمود و رفت. با خواندن نامه همه متعجب شدند.»[۳۶] همچنین در روایات است امام حسین(علیه السلام) نیز از شهادت خود و یارانش در خواب آگاه شد. آن حضرت شبى که فردایش از مدینه به سوى مکه حرکت کرد، براى وداع با جدش رسول خدا(صلی الله علیه و آله) به حرم نبوى رفت و چند رکعت نماز به جاى آورد و دعا کرد و گریست و سپس سر بر قبر نهاد و در خواب پیامبر را دید که از شهادتش خبر داد و فرمود:[۳۷] «وَ إِنَّ لَکَ فِی الْجَنَّةِ دَرَجَاتٍ لَا تَنَالُهَا إِلَّا بِالشَّهَادَة.»[۳۸] در روایتی دیگر از امام رضا(علیه السلام) آمده است:[۳۹] «من در خواب پدر بزرگوارم را دیدم؛ پدرم فرمود: ای فرزند من، هر گاه که در شدّت و سختی قرار گرفتی، زیاد این ذکر را بگو : «یَا رَئُوفُ یَا رَحِیمُ». بعد حضرت می‌‏فرماید: آنچه را که ما در خواب می‏‌بینیم مثل آن چیزی است که در بیداری می‌‏بینیم.»[۴۰]

  • نتیجه اینکه رؤیای صادق یکی از منابع علم امامان(علیهم السلام) است.[۴۱]

رؤیای صادق از منابع علم معصوم

  • از جمله منابع علم امامان(ع) خواب و رؤیاى آنان مى‌باشد. ما معتقدیم که خواب انبیا و ائمه اطهار (ع) مطابق با واقع است و آنها افزون بر اینکه در بیدارى از عنایات خداوند برخوردارند، در خواب و رؤیا نیز از تأییدات الهى بهره‌مندند و از غیب آگاه مى‌شوند.[۴۲]

نمونه‌هایی از رؤیای صادق معصوم

  • در این قسمت به چند نمونه از خواب پیامبران و امامان(ع) اشاره مى‌کنیم. بى‌شک خواب پیامبران، شاخه‌اى از وحى است.[۴۳] در قرآن کریم به برخى خواب‌هاى پیامبران تصریح شده است؛ براى مثال حضرت ابراهیم خلیل(ع) در خواب از قربانى کردن فرزندش در راه خداوند آگاه گردید. خداوند در این مورد مى‌فرماید: ﴿﴿فَلَمَّا بَلَغَ مَعَهُ السَّعْيَ قَالَ يَا بُنَيَّ إِنِّي أَرَى فِي الْمَنَامِ أَنِّي أَذْبَحُكَ﴾﴾[۴۴] همچنین خداوند درباره خواب حضرت یوسف(ع) چنین مى‌فرماید: ﴿﴿إِذْ قَالَ يُوسُفُ لِأَبِيهِ يَا أَبَتِ إِنِّي رَأَيْتُ أَحَدَ عَشَرَ كَوْكَبًا وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ رَأَيْتُهُمْ لِي سَاجِدِينَ﴾﴾[۴۵] همچنین طبق آیه قرآن، پیامبر(ص) ورود مسلمانان به مسجدالحرام و انجام‌دادن اعمال عمره را در رؤیا مشاهده نمود؛ چنان‌که خداوند مى‌فرماید: ﴿﴿لَقَدْ صَدَقَ اللَّهُ رَسُولَهُ الرُّؤْيَا بِالْحَقِّ لَتَدْخُلُنَّ الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ إِن شَاء اللَّهُ آمِنِينَ مُحَلِّقِينَ رُؤُوسَكُمْ وَمُقَصِّرِينَ لا تَخَافُونَ﴾﴾[۴۶]امامان(ع) نیز همانند پیامبران(ع) بسیارى از امور غیبى را از طریق رؤیا مشاهده مى‌کردند؛ از جمله در روایتى چنین مى‌خوانیم: «مَا رُوِیَ أَنَّ عَلِیّاً(ع) دَخَلَ المَسْجِدَ بِالمَدِینَةِ غَدَاةَ یَوْمٍ وَ قَالَ رَأَیْتُ فِی النَّوْمِ رَسُولَ‌الله(ص) الْبَارِحَةَ وَ قَالَ لِی إِنَّ سَلْمَانَ تُوُفِّیَ وَ وَصَّانِی بِغُسْلِهِ وَ تَکْفِینِهِ وَ الصَّلَاةِ عَلَیْهِ وَ دَفْنِهِ وَ هَا أَنَا خَارِجٌ إِلَى المَدَائِنِ لِذَلِکَ فَقَالَ عُمَرُ خُذِ الْکَفَنَ مِنْ بَیْتِ المَالِ فَقَالَ عَلِیٌّ(ع) ذَاکَ مَکْفِیٌّ مَفْرُوغٌ مِنْهُ فَخَرَجَ وَ النَّاسُ مَعَهُ إِلَى ظَاهِرِ المَدِینَةِ ثُمَّ خَرَجَ وَ انْصَرَفَ النَّاسُ فَلَمَّا کَانَ قَبْلَ الظَّهِیرَةِ رَجَعَ وَ قَالَ دَفَنْتُهُ وَ کَانَ أَکْثَرُ النَّاسِ لَمْ یُصَدِّقُوهُ حَتَّى کَانَ بَعْدَ مُدَّةٍ وَ وَصَلَ مِنَ المَدَائِنِ مَکْتُوبٌ أَنَّ سَلْمَانَ تُوُفِّیَ فِی لَیْلَةِ کَذَا وَ دَخَلَ عَلَیْنَا أَعْرَابِیٌّ فَغَسَّلَهُ وَ کَفَّنَهُ وَ صَلَّى عَلَیْهِ وَ دَفَنَهُ ثُمَّ انْصَرَفَ فَتَعَجَّبُوا کُلُّهُمْ»[۴۷]
  • همچنین در روایات است که امام حسین نیز از شهادت خود و یارانش در خواب آگاه شد. آن حضرت شبى که فردایش از مدینه به سوى مکه حرکت کرد، براى وداع با جدش رسول خدا(ص) به حرم نبوى رفت و چند رکعت نماز به‌جاى آورد و دعا کرد و گریست و سپس سر بر قبر نهاد و در خواب پیامبر را دید که از شهادتش خبر داد و فرمود: «وَ إِنَّ لَکَ فِی الْجَنَّةِ دَرَجَاتٍ لَا تَنَالُهَا إِلَّا بِالشَّهَادَة»[۴۸][۴۹].

پرسش‌های وابسته


جستارهای وابسته

منبع‌شناسی جامع علم معصوم

منابع

پانویس

 با کلیک بر فلش ↑ به محل متن مرتبط با این پانویس منتقل می‌شوید:  

  1. ↑ سیده نصرت امین، مخزن العرفان، ج ۶، ص۳۳۳
  2. ↑ ر.ک. سبحانی، جعفر، منشور جاوید، ج 6، ص 228؛ زرین جویی، عین الله، مسألۀ علم امام در آثار دانشمندان معاصر شیعی، ص 117
  3. ↑ ابن سينا، الاشارات و التنبيهات، ج ۳، ص ۳۹۹
  4. ↑ ر.ک. زرین جویی، عین الله، مسألۀ علم امام در آثار دانشمندان معاصر شیعی، ص 117؛ کرم زاده، علی، بررسی و تحلیل علم امام از دیدگاه صدوق، کلینی و مفید، ص 23
  5. ↑ ابن سينا، الاشارات و التنبيهات، ج ۳، ص ۴۰۷
  6. ↑ ر.ک. کرم زاده، علی، بررسی و تحلیل علم امام از دیدگاه صدوق، کلینی و مفید، ص 23
  7. ↑ شیخ اشراق، ج ۲، ص ۲۳۶
  8. ↑ ر.ک. کرم زاده، علی، بررسی و تحلیل علم امام از دیدگاه صدوق، کلینی و مفید، ص 23
  9. ↑ ر.ک. مرتضوی، سیدضیاء، سخنرانی با موضوع: مجاری علوم امامان، پایگاه اطلاع رسانی مرسسۀ فرهنگی فهیم
  10. ↑ ر.ک. زرین جویی، عین الله، مسألۀ علم امام در آثار دانشمندان معاصر شیعی، ص 117
  11. ↑ ر.ک. مرتضوی، سیدضیاء، سخنرانی با موضوع: مجاری علوم امامان، پایگاه اطلاع رسانی مرسسۀ فرهنگی فهیم
  12. ↑ ر.ک. أوائل المقالات، ص۴٢؛ مصنفات شیخ المفید، ج۴، ص٧٠؛ سبحانی، سیدمحمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، 150 ـ 153
  13. ↑ ر.ک. یوسفیان، حسن، علم غیب امام، ص 335
  14. ↑ ر.ک. یوسفیان، حسن، علم غیب امام، ص 335
  15. ↑ مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج ١٩
  16. ↑ ر.ک. سبحانی، سیدمحمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، ص 150 ـ 153؛ یوسفیان، حسن، علم غیب امام، ص 335
  17. ↑ طوسی، محمد بن حسن، امالی، ص 408
  18. ↑ ر.ک. مرتضوی، سیدضیاء، سخنرانی با موضوع: مجاری علوم امامان، پایگاه اطلاع رسانی مرسسۀ فرهنگی فهیم
  19. ↑ ر.ک. سبحانی، سیدمحمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، ص 150 ـ 153؛ یوسفیان، حسن، علم غیب امام، ص 335
  20. ↑ سورۀ صافات، آیۀ 102
  21. ↑ مانند: مجمع البیان، ج 8، ص 706؛ تفسیر نمونه، ج 19، ص 111؛ جامع البیان، ج 23، ص 49 و ...
  22. ↑ ر.ک. هاشمی، سیدعلی، قلمرو علوم برگزیدگان خداوند در قرآن، صفحه؟؟؟
  23. ↑ ر.ک. سبحانی، سیدمحمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، ص 150 ـ 153
  24. ↑ سورۀ یوسف، آیۀ 4
  25. ↑ سورۀ یوسف، آیۀ 5
  26. ↑ ر.ک. هاشمی، سیدعلی، قلمرو علوم برگزیدگان خداوند در قرآن، صفحه؟؟؟
  27. ↑ ر.ک. سبحانی، سیدمحمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، ص 150 ـ 153؛ هاشمی، سیدعلی، قلمرو علوم برگزیدگان خداوند در قرآن، صفحه؟؟؟؛ یوسفیان، حسن، علم غیب امام، ص 335
  28. ↑ سورۀ فتح، آیۀ 27
  29. ↑ سورۀ انفال، آیۀ 43
  30. ↑ سورۀ اسراء، آیۀ 60
  31. ↑ ر.ک. سبحانی، سیدمحمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، ص 150 ـ 153؛ یوسفیان، حسن، علم غیب امام، ص 335
  32. ↑ ر.ک. عظیمی، محمد صادق، سیر تطور گسترۀ علم امام در کلام اسلامی، ص 178
  33. ↑ ابن بابویه، محمد بن علی، من لا یحضره الفقیه، ج 2، ص 585
  34. ↑ ر.ک. عظیمی، محمد صادق، سیر تطور گسترۀ علم امام در کلام اسلامی، ص 178
  35. ↑ قطب الدین راوندى، الخرائج و الجرائح، ج ٢، ص ۵۶٢
  36. ↑ ر.ک. سبحانی، سیدمحمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، ص 150 ـ 153؛ یوسفیان، حسن، علم غیب امام، ص 335
  37. ↑ ابن بابویه، محمد بن علی، امالی، ص 152
  38. ↑ ر.ک. سبحانی، سیدمحمد جعفر، منابع علم امامان شیعه، ص 150 ـ 153
  39. ↑ مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج 90، ص 272
  40. ↑ ر.ک. مرتضوی، سیدضیاء، سخنرانی با موضوع: مجاری علوم امامان، پایگاه اطلاع رسانی مرسسۀ فرهنگی فهیم
  41. ↑ ر.ک. عظیمی، محمد صادق، سیر تطور گسترۀ علم امام در کلام اسلامی، ص 178
  42. ↑ أوائل المقالات، ص۴٢؛ مصنفات شیخ المفید، ج۴، ص٧٠.
  43. ↑ تفسیر نمونه، ج١٩.
  44. ↑ «و چون در تلاش، همپای او گشت (ابراهیم) گفت: پسرکم! من در خواب می‌بینم که تو را سر می‌برم»؛ سوره صافات، آیه ١٠٢.
  45. ↑ «(یاد کن) آنگاه را که یوسف به پدرش گفت: ای پدر! من (در خواب) یازده ستاره و خورشید و ماه را دیدم که برای من فروتن بودند»؛ سوره یوسف، آیه ۴.
  46. ↑ «خداوند، به حق رؤیای پیامبرش را راست گردانیده است؛ شما اگر خداوند بخواهد با ایمنی، در حالی که سرهای خود را تراشیده و موها را کوتاه کرده‌اید، بی‌آنکه بهراسید به مسجدالحرام وارد شوید»؛ سوره فتح، آیه ٢٧
  47. ↑ «حضرت على(ع) یک روز صبح در مدینه وارد مسجد شد و گفت دیشب پیامبر خدا(ص) را در خواب دیدم که به من فرمود که همانا سلمان رحلت نموده است و پیامبر(ص) وصیت نمود که او را غسل نمایم و نماز بر او بخوانم و سپس دفن کنم... و اکنون براى این کار به‌سمت مدائن حرکت مى‌کنم. پس عمر گفت از بیت‌المال کفن ایشان را تهیه نما، حضرت(ع) فرمود: کفن فراهم شده است، نیازى نیست. پس درحالى‌که مردم او را بدرقه مى‌کردند تا بیرون شهر مدینه رسیدند. از آنجا حضرت(ع) جدا شد و مردم مراجعت کردند. هنوز ظهر نشده حضرت(ع) بازگشت و فرمود او را دفن کردم، اما اکثر مردم باور نکردند، تا این‌که بعد از مدتى از شهر مدائن نامه‌اى رسید که در آن نوشته شده بود: همانا سلمان در فلان شب از دنیا رفت و یک نفر از اعراب وارد شد او را غسل داد، کفن کرد، بر او نماز خواند و دفن نمود و رفت. با خواندن نامه همه متعجب شدند»؛ الخرائج و الجرائح، قطب الدین راوندى، ج٢، ص۵۶٢.
  48. ↑ «همانا خداوند براى تو در بهشت منزلتى معین کرده است که جز با شهادت به آن نخواهى رسید»؛ امالى، ص١۵٢؛ حياة الإمام الحسين(ع)، الشيخ باقر شريف القرشى، ج۵، ص٢۶٠.
  49. ↑ منابع علم امامان شیعه، ص ۱۵۰-۱۵۳.
برگرفته از «https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=رؤیای_صادق_معصوم&oldid=118630»