جهنم: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش
(←مقدمه) |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۳ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = معاد | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[جهنم در قرآن]] - [[جهنم در کلام اسلامی]] - [[جهنم در معارف دعا و زیارات]] - [[جهنم در معارف و سیره سجادی]] | پرسش مرتبط = }} | {{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = معاد | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[جهنم در قرآن]] - [[جهنم در کلام اسلامی]] - [[جهنم در معارف دعا و زیارات]] - [[جهنم در معارف و سیره سجادی]] | پرسش مرتبط = }} | ||
'''جهنم''' بهمعنای [[غلظت]] و [[خشونت]]، بسیار عمیق و یا معانی دیگر، در قیامت جایگاه [[ابدی]] انسانهایی است که به واسطه [[اعمال]] بدشان وارد آن میشوند. [[کافران]] و [[منافقان]] و [[ستمگران]] و بدکاران، به [[کیفر]] [[زشتیها]] و ظلمهایشان در جایی پر از [[آتش]] و [[عذاب]] به نام [[دوزخ]] یا [[جهنّم]] و [[جحیم]] خواهند سوخت. آیات و روایات بسیاری درباره جهنم و اوصاف آن وارد شده است. [[آتش جهنم]] ویژگیهای دارد که با آتش دنیایی تفاوت دارد مانن اینکه آتش جهنم جسم و [[جان]] را با هم میسوزاند؛ [[دوزخیان]] و سنگها، آتشگیره [[دوزخ]] هستند؛ آتش جهنم درک و شعور دارد و غیره. | |||
== مقدمه == | == مقدمه == | ||
| خط ۳۰: | خط ۳۱: | ||
# '''سؤال از [[دوزخیان]] در مسیر راندن آنان به سوی جهنم:''' پس از آنکه [[فرمان]] راندن دوزخیان به سوی جهنم داده میشود در ابتدا<ref>التحریر والتنویر، ج ۲۳، ص۲۳.</ref> یا در میان راه و پیش از رسیدن به جهنم<ref>مجمعالبیان، ج ۸، ص۶۸۸؛ روح المعانی، ج ۱۲، ص۷۸؛ المیزان، ج ۱۷، ص۱۳۲.</ref> آنان را نگه میدارند تا از آنان سؤال کنند: {{متن قرآن| احْشُرُوا الَّذِينَ ظَلَمُوا وَأَزْوَاجَهُمْ وَمَا كَانُوا يَعْبُدُونَ مِن دُونِ اللَّهِ فَاهْدُوهُمْ إِلَى صِرَاطِ الْجَحِيمِ وَقِفُوهُمْ إِنَّهُم مَّسْئُولُونَ}}<ref>«و ستمپیشگان و همگونان ایشان و آنچه را به جای خداوند میپرستیدند گرد آورید و به راه دوزخ راهنمایی کنید و آنان را باز دارید، که آنان بازخواست خواهند شد» سوره صافات، آیه ۲۲-۲۴.</ref>، گرچه برخی [[مفسران]] این سؤال را همان [[محاسبه]] [[قیامت]]<ref>تفسیر ابن کثیر، ج ۷، ص۷.</ref> و بررسی [[عقاید]] و [[اعمال]]<ref>مواهب علیه، ص۹۹۷؛ الاصفی، ج ۲، ص۱۰۴۶؛ روح المعانی، ج ۱۲، ص۷۸.</ref> دانستهاند. | # '''سؤال از [[دوزخیان]] در مسیر راندن آنان به سوی جهنم:''' پس از آنکه [[فرمان]] راندن دوزخیان به سوی جهنم داده میشود در ابتدا<ref>التحریر والتنویر، ج ۲۳، ص۲۳.</ref> یا در میان راه و پیش از رسیدن به جهنم<ref>مجمعالبیان، ج ۸، ص۶۸۸؛ روح المعانی، ج ۱۲، ص۷۸؛ المیزان، ج ۱۷، ص۱۳۲.</ref> آنان را نگه میدارند تا از آنان سؤال کنند: {{متن قرآن| احْشُرُوا الَّذِينَ ظَلَمُوا وَأَزْوَاجَهُمْ وَمَا كَانُوا يَعْبُدُونَ مِن دُونِ اللَّهِ فَاهْدُوهُمْ إِلَى صِرَاطِ الْجَحِيمِ وَقِفُوهُمْ إِنَّهُم مَّسْئُولُونَ}}<ref>«و ستمپیشگان و همگونان ایشان و آنچه را به جای خداوند میپرستیدند گرد آورید و به راه دوزخ راهنمایی کنید و آنان را باز دارید، که آنان بازخواست خواهند شد» سوره صافات، آیه ۲۲-۲۴.</ref>، گرچه برخی [[مفسران]] این سؤال را همان [[محاسبه]] [[قیامت]]<ref>تفسیر ابن کثیر، ج ۷، ص۷.</ref> و بررسی [[عقاید]] و [[اعمال]]<ref>مواهب علیه، ص۹۹۷؛ الاصفی، ج ۲، ص۱۰۴۶؛ روح المعانی، ج ۱۲، ص۷۸.</ref> دانستهاند. | ||
# '''جمع کردن دوزخیان در کنار جهنم:''' به تصریح [[قرآن کریم]]، [[خداوند متعال]] همه دوزخیان را قبل از وارد ساختن آنان به دوزخ، در حالی که به زانو درآمدهاند گرداگرد جهنم حاضر کرده سپس به ترتیب، آنان را بر اساس [[میزان]] [[سرکشی]] در برابر [[خدا]]، به [[دوزخ]] وارد خواهد ساخت<ref>سوره مریم، آیه ۶۸-۷۰.</ref>.<ref>[[محمد صادق صالحیمنش|صالحیمنش، محمد صادق]]، [[جهنم (مقاله)|مقاله «جهنم»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰]]، ص۲۶۲ ـ ۲۷۰.</ref> | # '''جمع کردن دوزخیان در کنار جهنم:''' به تصریح [[قرآن کریم]]، [[خداوند متعال]] همه دوزخیان را قبل از وارد ساختن آنان به دوزخ، در حالی که به زانو درآمدهاند گرداگرد جهنم حاضر کرده سپس به ترتیب، آنان را بر اساس [[میزان]] [[سرکشی]] در برابر [[خدا]]، به [[دوزخ]] وارد خواهد ساخت<ref>سوره مریم، آیه ۶۸-۷۰.</ref>.<ref>[[محمد صادق صالحیمنش|صالحیمنش، محمد صادق]]، [[جهنم (مقاله)|مقاله «جهنم»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۰]]، ص۲۶۲ ـ ۲۷۰.</ref> | ||
== [[جهنمیان]] == | |||
کسانی که اعمال بد آنها از [[اعمال]] نیکشان بیشتر است، پس از [[مرگ]] به جهنم میروند و [[کیفر]] میبینند<ref>{{متن قرآن|وَأَمَّا مَنْ خَفَّتْ مَوَازِينُهُ فَأُمُّهُ هَاوِيَةٌ وَمَا أَدْرَاكَ مَا هِيَهْ نَارٌ حَامِيَةٌ}}؛ سوره قارعه، آیه ۱۱- ۸.</ref>. موجوداتی همچون [[فرشتگان]] نیز به عنوان مأموران [[عذاب]] در جهنم خواهند بود<ref>{{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قُوا أَنفُسَكُمْ وَأَهْلِيكُمْ نَارًا وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ عَلَيْهَا مَلائِكَةٌ غِلاظٌ شِدَادٌ لا يَعْصُونَ اللَّهَ مَا أَمَرَهُمْ وَيَفْعَلُونَ مَا يُؤْمَرُونَ}}؛ سوره تحریم، آیه ۶.</ref>؛ ولی کسانی که در این مکان کیفر میبینند، [[انسانها]] و اجنهاند<ref>{{متن قرآن|وَلَقَدْ ذَرَأْنَا لِجَهَنَّمَ كَثِيرًا مِّنَ الْجِنِّ وَالإِنسِ لَهُمْ قُلُوبٌ لاَّ يَفْقَهُونَ بِهَا وَلَهُمْ أَعْيُنٌ لاَّ يُبْصِرُونَ بِهَا وَلَهُمْ آذَانٌ لاَّ يَسْمَعُونَ بِهَا أُوْلَئِكَ كَالأَنْعَامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ أُوْلَئِكَ هُمُ الْغَافِلُونَ}}؛ سوره اعراف، آیه ۱۷۹.</ref>. | |||
از برخی [[آیات قرآن]] برمیآید که انسانها چه خوب و چه بد، همه نخست به جهنم میروند؛ ولی [[پرهیزگاران]] بیدرنگ رها میشوند و [[ستمگران]] گرفتار میگردند<ref>تفسیر نمونه، ۱۳/ ۱۲۱- ۱۱۷.</ref>. | |||
از [[احادیث]] [[معصومین]]{{ع}} نیز همین معنا برمیآید. طریق عبور افراد، بنابر [[ایمان]] و [[عمل]] [[دنیوی]] آنها، متفاوت است. برخی همچون برق میگذرند و برخی همچون تندباد و برخی همچون دویدن اسب و...<ref>تفسیر نورالثقلین، ۳/ ۳۵۳.</ref>. | |||
آنان که به جهنم میروند، بر چند دستهاند: | |||
# گروهی سرانجام [[رهایی]] مییابند و به [[بهشت]] میروند؛ ولی توقف آنها در جهنم طولانی است. | |||
# گروهی دیگر، هر چند سزاوار توقفی بیشترند، به [[شفاعت]] [[شفیعان]] مشمول [[لطف خداوند]] میشوند و به بهشت میروند. | |||
# کسان دیگری نیز هستند که بر اثر بزرگی [[گناه]]، در جهنم جاودان میمانند. از این کساناند [[کافران]]<ref>{{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُواْ لَن تُغْنِيَ عَنْهُمْ أَمْوَالُهُمْ وَلاَ أَوْلادُهُم مِّنَ اللَّهِ شَيْئًا وَأُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ}}؛ سوره آل عمران، آیه ۱۱۶.</ref>، [[منافقان]]<ref>{{متن قرآن|أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ تَوَلَّوْا قَوْمًا غَضِبَ اللَّهُ عَلَيْهِم مَّا هُم مِّنكُمْ وَلا مِنْهُمْ وَيَحْلِفُونَ عَلَى الْكَذِبِ وَهُمْ يَعْلَمُونَ أَعَدَّ اللَّهُ لَهُمْ عَذَابًا شَدِيدًا إِنَّهُمْ سَاء مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ اتَّخَذُوا أَيْمَانَهُمْ جُنَّةً فَصَدُّوا عَن سَبِيلِ اللَّهِ فَلَهُمْ عَذَابٌ مُّهِينٌ لَن تُغْنِيَ عَنْهُمْ أَمْوَالُهُمْ وَلا أَوْلادُهُم مِّنَ اللَّهِ شَيْئًا أُوْلَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ}}؛ سوره مجادله، آیه ۱۷- ۱۴.</ref>، کسی که گناه سراسر وجودش را گرفته<ref>{{متن قرآن|بَلَى مَن كَسَبَ سَيِّئَةً وَأَحَاطَتْ بِهِ خَطِيئَتُهُ فَأُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ}}؛ سوره بقره، آیه ۸۱.</ref>، کسی که مؤمنی را به عمد و ناحق کشته<ref>{{متن قرآن|وَمَن يَقْتُلْ مُؤْمِنًا مُّتَعَمِّدًا فَجَزَاؤُهُ جَهَنَّمُ خَالِدًا فِيهَا وَغَضِبَ اللَّهُ عَلَيْهِ وَلَعَنَهُ وَأَعَدَّ لَهُ عَذَابًا عَظِيمًا}}؛ سوره نساء، آیه ۹۳.</ref>، رباخواران<ref>{{متن قرآن|الَّذِينَ يَأْكُلُونَ الرِّبَا لاَ يَقُومُونَ إِلاَّ كَمَا يَقُومُ الَّذِي يَتَخَبَّطُهُ الشَّيْطَانُ مِنَ الْمَسِّ ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ قَالُواْ إِنَّمَا الْبَيْعُ مِثْلُ الرِّبَا وَأَحَلَّ اللَّهُ الْبَيْعَ وَحَرَّمَ الرِّبَا فَمَن جَاءَهُ مَوْعِظَةٌ مِّن رَّبِّهِ فَانتَهَىَ فَلَهُ مَا سَلَفَ وَأَمْرُهُ إِلَى اللَّهِ وَمَنْ عَادَ فَأُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ}}؛ سوره بقره، آیه ۲۷۵.</ref>، [[ستمپیشگان]]<ref>{{متن قرآن|فَمَن ثَقُلَتْ مَوَازِينُهُ فَأُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ وَمَنْ خَفَّتْ مَوَازِينُهُ فَأُولَئِكَ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنفُسَهُمْ فِي جَهَنَّمَ خَالِدُونَ}}؛ سوره مؤمنون، آیه ۱۰۲ و ۱۰۳.</ref> و برخی کسان دیگر. | |||
بنابر [[اعتقاد]] مشهور علمای شیعه، علت اصلی خلود در جهنم، [[کفر]] است. پس میتوان گفت کسانی که در [[دوزخ]] جاودان میشوند، عمل آنها به کفر بازمیگردد و در [[حقیقت]]، این کسان در شمار کافراناند. اگر کسی [[مؤمن]] باشد و به [[خدا]] [[معرفت]] داشته باشد، هیچ گاه [[جاودانه]] در جهنم نمیماند، بلکه اگر به علتی [[جهنمی]] شود، پس از [[کیفر]] دیدن و [[پاک]] شدن، رها میشود و به [[بهشت]] راه مییابد<ref>اوائل المقالات، ۵۵.</ref>.<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص۲۲۳ ـ ۲۲۴.</ref> | |||
== جستارهای وابسته == | == جستارهای وابسته == | ||