حضرت مریم در قرآن: تفاوت میان نسخهها
(صفحهای تازه حاوی «{{ویرایش غیرنهایی}} {{نبوت}} <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;"> : <div style="background-color: rgb(252, 252, 233);...» ایجاد کرد) |
جز (جایگزینی متن - 'سعیدیانفر، محمد جعفر و ایازی، سید محمد علی، [[فرهنگنامه' به 'سعیدیانفر و ایازی، [[فرهنگنامه') |
||
| خط ۳۰: | خط ۳۰: | ||
#این [[رزق]] بهشتی که در نزد مریم یافت میشود موجب میشود که [[حضرت]] [[زکریا]]{{ع}} با [[دنیایی]] از [[امید]] به [[کرم]] [[پروردگار]] [[دست]] به [[دعا]] برای فرزنددار شدن بردارد؛ | #این [[رزق]] بهشتی که در نزد مریم یافت میشود موجب میشود که [[حضرت]] [[زکریا]]{{ع}} با [[دنیایی]] از [[امید]] به [[کرم]] [[پروردگار]] [[دست]] به [[دعا]] برای فرزنددار شدن بردارد؛ | ||
#اما درباره حوادث [[تولد]] [[عیسی]] [[قرآن کریم]] با تعبیرات مختلف این مسئله بیان میکند و نکته مهم آن از سویی این است که به [[مریم]] میفهماند که نیازی به این نیست که تو از خودت [[دفاع]] کنی، آن کس که این مولود را به تو داده، [[وظیفه]] [[دفاع]] را هم نیز خود بر عهده گرفته است و اگر بدخواهان [[یهود]] زاییدن تو را بهانه کرده و دیدی که درباره آن سؤال میکنند، به آنان بگو برای [[خدا]] [[روزه]] [[سکوت]] [[نذر]] کردهام. بنابراین از هر نظر آسوده باش و [[غم]] و [[اندوه]] به خاطرت راه نده. [[حضرت مریم]]{{س}} با [[مشاهده]] [[قدرت الهی]] که چوبه خشکیده خرما را سرسبز و بارور کرد و چشمه آبی گوارا بر او جاری نمود و [[وظیفه]] [[دفاع]] از [[عفت]] و [[ناموس]] را به عهده خویش ([[خدا]]) قرار داد، آسوده خاطر شد. او از اینکه مشمول [[فضل]] و [[رحمت الهی]] قرار گرفته و [[خداوند]] او را تنها و در حال [[غربت]] رهایش نکرده، بسیار [[خشنود]] بود. | #اما درباره حوادث [[تولد]] [[عیسی]] [[قرآن کریم]] با تعبیرات مختلف این مسئله بیان میکند و نکته مهم آن از سویی این است که به [[مریم]] میفهماند که نیازی به این نیست که تو از خودت [[دفاع]] کنی، آن کس که این مولود را به تو داده، [[وظیفه]] [[دفاع]] را هم نیز خود بر عهده گرفته است و اگر بدخواهان [[یهود]] زاییدن تو را بهانه کرده و دیدی که درباره آن سؤال میکنند، به آنان بگو برای [[خدا]] [[روزه]] [[سکوت]] [[نذر]] کردهام. بنابراین از هر نظر آسوده باش و [[غم]] و [[اندوه]] به خاطرت راه نده. [[حضرت مریم]]{{س}} با [[مشاهده]] [[قدرت الهی]] که چوبه خشکیده خرما را سرسبز و بارور کرد و چشمه آبی گوارا بر او جاری نمود و [[وظیفه]] [[دفاع]] از [[عفت]] و [[ناموس]] را به عهده خویش ([[خدا]]) قرار داد، آسوده خاطر شد. او از اینکه مشمول [[فضل]] و [[رحمت الهی]] قرار گرفته و [[خداوند]] او را تنها و در حال [[غربت]] رهایش نکرده، بسیار [[خشنود]] بود. | ||
و از سویی [[اصرار]] دارد که بگوید که [[عیسی]] [[فرزند مریم]] است و [[عقاید]] مشرکانه دربارۀ [[حضرت مسیح]] و [[حضرت مریم]] مردود و [[باطل]] است، و معتقدان به این نظر را [[سرزنش]] مینماید: “به طور مسلم آنها که گفتند [[خدا]] [[مسیح]] بن [[مریم]] است [[کافر]] شدند، بگو اگر [[خدا]] بخواهد [[مسیح]] بن [[مریم]] و مادرش و همۀ کسانی را که در روی [[زمین]] هستند هلاک کند چه کسی میتواند جلوگیری کند. نکته پایانی آنکه [[مریم]] در [[قرآن]] الگوی ارتقای [[انسانی]] به مقاماتی است که پیامبرانی چون [[زکریا]] به او [[غبطه]] میخورد. اگر از [[عصمت]] او بگذریم، از لحاظ [[عبادت]]، [[تحمل سختیها]]، و [[ایستادگی]] در برابر تهمتها و [[عفت]] و [[پاکدامنی]] و [[تصدیق]] کلمات [[پروردگار]] و [[کتب آسمانی]] [[الگو]] و [[اسوه]] است<ref>[[محمد جعفر سعیدیانفر| | و از سویی [[اصرار]] دارد که بگوید که [[عیسی]] [[فرزند مریم]] است و [[عقاید]] مشرکانه دربارۀ [[حضرت مسیح]] و [[حضرت مریم]] مردود و [[باطل]] است، و معتقدان به این نظر را [[سرزنش]] مینماید: “به طور مسلم آنها که گفتند [[خدا]] [[مسیح]] بن [[مریم]] است [[کافر]] شدند، بگو اگر [[خدا]] بخواهد [[مسیح]] بن [[مریم]] و مادرش و همۀ کسانی را که در روی [[زمین]] هستند هلاک کند چه کسی میتواند جلوگیری کند. نکته پایانی آنکه [[مریم]] در [[قرآن]] الگوی ارتقای [[انسانی]] به مقاماتی است که پیامبرانی چون [[زکریا]] به او [[غبطه]] میخورد. اگر از [[عصمت]] او بگذریم، از لحاظ [[عبادت]]، [[تحمل سختیها]]، و [[ایستادگی]] در برابر تهمتها و [[عفت]] و [[پاکدامنی]] و [[تصدیق]] کلمات [[پروردگار]] و [[کتب آسمانی]] [[الگو]] و [[اسوه]] است<ref>[[محمد جعفر سعیدیانفر|سعیدیانفر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)|فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم]]، ج۲، ص ۶۸۲.</ref>. | ||
== جستارهای وابسته == | == جستارهای وابسته == | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
# [[پرونده:55210091.jpg|22px]] [[محمد جعفر سعیدیانفر| | # [[پرونده:55210091.jpg|22px]] [[محمد جعفر سعیدیانفر|سعیدیانفر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم ج۲ (کتاب)|'''فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم''']] | ||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
{{یادآوری پانویس}} | {{یادآوری پانویس}} | ||
نسخهٔ ۳۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۳:۳۱
متن این جستار آزمایشی و غیرنهایی است. برای اطلاع از اهداف و چشم انداز این دانشنامه به صفحه آشنایی با دانشنامه مجازی امامت و ولایت مراجعه کنید.
- در این باره، تعداد بسیاری از پرسشهای عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل حضرت مریم (پرسش) قابل دسترسی خواهند بود.
مقدمه
حضرت مریم از شخصیتهایی است که در تاریخ دعوت پیامبر و شیوه تبلیغ آن حضرت جایگاه ویژه ای دارد. سورهای از قرآن به نام او اختصاص دارد و در چندین سوره از جمله: آل عمران، مائده و تحریم نام او بارها آمده و حتی گاه قرآن یاد پیامبر اولوالعزمی چون عیسی را با نام مادرش مریم مزین میکند، به این دلیل، مریم(س) الگویی فراجنسیتی است، که شناخت صحیح شخصیتی مثل مریم(س) بسیار لازم و تأثیرگذار در ترویج معنویت و اخلاق است. همچنین نقطه آغاز شناخت آیین مسیحیت از حضرت مریم(س) تا عیسی ناصری است. در سازمان مسیحیت رشتهای به نام مریمشناسی آمده و سرگذشت این بانوی مقدس که از طریق وحی برای پیامبر اسلام(ص) بیان شده تحقیق و بررسی انجام میشود. از سویی برای مریم در قرآن، مقامی بس منیع در حد انبیای الهی و ارتباط وحیانی برای جنس زن در نظر گرفته شده و از جهتی به عنوان الگوی تربیتی و چهرهپردازی مثبت آمده است. به عبارت دیگر، اشاره به الگو و پیروی از آن، جزو نیازهای بشری است که در جهت کمالگرایی و نیل به تکامل به طور فطری در نهاد انسان قرار داده شده است. پیامبر، به این نیاز روانی بشر پاسخ داده و الگوهایی را در زن و مرد معرفی کرده است، که به طور کلّی به عنوان نمونۀ تجسم حقیقت و تحقق عینیت نیازهای معنوی است. نکته مهم این توصیفها از فردی است که از نظر انسانی در جنس مؤنث قرار گرفته و در آن عصر تحقیر میشده است. ایشان به مخاطب خود میخواهد نشان دهد، که او در جنبۀ شخصیت روحی و روانی و اجتماعی فطرت انسانیاش به منصه ظهور و شکوفایی رسیده و از نظر اعتقادی، رفتاری، منطبق بر تعالیم و آموزههای دینی و در مراحل بالای انسانیت است و از اینرو، پیروی از او سبب نیک بختی و سعادت و تکامل انسان میگردد. نام مریم ۳۴ بار در قرآن کریم ذکر شده و حدود ۲۰ آیه از آن مستقیماً درباره جریانات مربوط به خود حضرت مریم(س) میباشد. این در حالی است که نام حضرت مریم در انجیل ۱۹ مرتبه یاد شده و شگفتانگیزتر این که تنها زنی است که به نام در قرآن خوانده شده و یا عیسی به وصف مادرش یاد شده و سورهای هم به نام او نامگذاری شده و باز سورهای به نام خاندان او (آل عمران) و با تعبیرهای مختلف، مانند نزول فرشته وحی، سخن گفتن با او، انزال مائده آسمانی و مادر باکره، و از همه مهمتر مادر یکی از بزرگترین پیامبران اولوالعزم یعنی حضرت عیسی(ع) مورد تعظیم و تکریم قرار گرفته است.
از سوی دیگر عهد جدید و قرآن مجید، در باره زندگی و این شخصیت، دارای مشترکات زیادی است، اما از جنبههای مهمی نیز با یکدیگر متفاوت است. قرآن کریم در سورۀ آلعمران، در نقل جریانات مربوطه به حضرت عیسی(ع)، از حضرت مریم(س) شروع میکند و جریان مربوط به نذر مادر وی، نامگذاری مریم و پناه بردن وی به درگاه خداوند، سرپرستی حضرت زکریا(ع) برای مریم و کرامات و وقایعی را که برای مریم(س) رخ داده، بازگو مینماید. در آیاتی از سوره مریم به عنوان کتاب مریم، داستان حامله شدن خود وی را با تعبیر دیگری به شکل زیبا از طریق فرستادن روح خود به او بیان میکند. اما در جای دیگر از او به عنوان صدیقه یاد میکند، او را در زمره قانتین به شمار میآورد ﴿وَمَرْيَمَ ابْنَتَ عِمْرَانَ الَّتِي أَحْصَنَتْ فَرْجَهَا فَنَفَخْنَا فِيهِ مِنْ رُوحِنَا وَصَدَّقَتْ بِكَلِمَاتِ رَبِّهَا وَكُتُبِهِ وَكَانَتْ مِنَ الْقَانِتِينَ﴾[۱] و وی را به همراه پسرش، عیسی بن مریم که بدون “تماس” مریم با بشر متولد میشود، معجزه و آیت برای جهانیان معرفی میکند و غلوکنندگان دربارۀ حضرت مسیح و مادرش را تخطئه و محکوم مینماید[۲]. در آیۀ ۱۱۶ سورۀ مائده[۳]، به عقیدۀ شرکآلودی اشاره میکند که بر اساس آن حضرت مسیح و مادرش - حضرت مریم - در مقام تقدیس تا حد پرستش بالا برده شده و همردیف خداوند تبارک و تعالی قرار داده شدهاند، در حالی که حضرت مسیح(ع) خداوند را از داشتن هرگونه شریکی منزه دانسته، خود را از ادعای الوهیت مبرا ساخته است. قرآن کریم و کتاب عهد جدید هردو به باردار شدن حضرت مریم(س) در عین دوشیزگی تصریح مینمایند و نقل این جریان در انجیل لوقا، شباهتهایی نیز با قرآن دارد، ولی انجیل متی در این باره با قرآن و لوقا متفاوت است. قرآن کریم با تعبیرات مختلف عقاید مشرکانه دربارۀ حضرت مسیح و حضرت مریم را مردود و باطل دانسته، معتقدان به این نظر را سرزنش مینماید.
- ﴿إِذْ قَالَتِ امْرَأَتُ عِمْرَانَ رَبِّ إِنِّي نَذَرْتُ لَكَ مَا فِي بَطْنِي مُحَرَّرًا فَتَقَبَّلْ مِنِّي إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ *فَلَمَّا وَضَعَتْهَا قَالَتْ رَبِّ إِنِّي وَضَعْتُهَا أُنْثَى وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا وَضَعَتْ وَلَيْسَ الذَّكَرُ كَالْأُنْثَى وَإِنِّي سَمَّيْتُهَا مَرْيَمَ وَإِنِّي أُعِيذُهَا بِكَ وَذُرِّيَّتَهَا مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ *فَتَقَبَّلَهَا رَبُّهَا بِقَبُولٍ حَسَنٍ وَأَنْبَتَهَا نَبَاتًا حَسَنًا وَكَفَّلَهَا زَكَرِيَّا كُلَّمَا دَخَلَ عَلَيْهَا زَكَرِيَّا الْمِحْرَابَ وَجَدَ عِنْدَهَا رِزْقًا قَالَ يَا مَرْيَمُ أَنَّى لَكِ هَذَا قَالَتْ هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَرْزُقُ مَنْ يَشَاءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ * هُنَالِكَ دَعَا زَكَرِيَّا رَبَّهُ قَالَ رَبِّ هَبْ لِي مِنْ لَدُنْكَ ذُرِّيَّةً طَيِّبَةً إِنَّكَ سَمِيعُ الدُّعَاءِ﴾[۴]؛
- ﴿وَإِذْ قَالَتِ الْمَلَائِكَةُ يَا مَرْيَمُ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَاكِ وَطَهَّرَكِ وَاصْطَفَاكِ عَلَى نِسَاءِ الْعَالَمِينَ * يَا مَرْيَمُ اقْنُتِي لِرَبِّكِ وَاسْجُدِي وَارْكَعِي مَعَ الرَّاكِعِينَ * ذَلِكَ مِنْ أَنْبَاءِ الْغَيْبِ نُوحِيهِ إِلَيْكَ وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يُلْقُونَ أَقْلَامَهُمْ أَيُّهُمْ يَكْفُلُ مَرْيَمَ وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يَخْتَصِمُونَ﴾[۵]؛
- ﴿وَمَرْيَمَ ابْنَتَ عِمْرَانَ الَّتِي أَحْصَنَتْ فَرْجَهَا فَنَفَخْنَا فِيهِ مِنْ رُوحِنَا وَصَدَّقَتْ بِكَلِمَاتِ رَبِّهَا وَكُتُبِهِ وَكَانَتْ مِنَ الْقَانِتِينَ﴾[۶]؛
- ﴿وَاذْكُرْ فِي الْكِتَابِ مَرْيَمَ إِذِ انْتَبَذَتْ مِنْ أَهْلِهَا مَكَانًا شَرْقِيًّا * فَاتَّخَذَتْ مِنْ دُونِهِمْ حِجَابًا فَأَرْسَلْنَا إِلَيْهَا رُوحَنَا فَتَمَثَّلَ لَهَا بَشَرًا سَوِيًّا * قَالَتْ إِنِّي أَعُوذُ بِالرَّحْمَنِ مِنْكَ إِنْ كُنْتَ تَقِيًّا * قَالَ إِنَّمَا أَنَا رَسُولُ رَبِّكِ لِأَهَبَ لَكِ غُلَامًا زَكِيًّا * قَالَتْ أَنَّى يَكُونُ لِي غُلَامٌ وَلَمْ يَمْسَسْنِي بَشَرٌ وَلَمْ أَكُ بَغِيًّا * قَالَ كَذَلِكِ قَالَ رَبُّكِ هُوَ عَلَيَّ هَيِّنٌ وَلِنَجْعَلَهُ آيَةً لِلنَّاسِ وَرَحْمَةً مِنَّا وَكَانَ أَمْرًا مَقْضِيًّا * فَحَمَلَتْهُ فَانْتَبَذَتْ بِهِ مَكَانًا قَصِيًّا * فَأَجَاءَهَا الْمَخَاضُ إِلَى جِذْعِ النَّخْلَةِ قَالَتْ يَا لَيْتَنِي مِتُّ قَبْلَ هَذَا وَكُنْتُ نَسْيًا مَنْسِيًّا * فَنَادَاهَا مِنْ تَحْتِهَا أَلَّا تَحْزَنِي قَدْ جَعَلَ رَبُّكِ تَحْتَكِ سَرِيًّا * وَهُزِّي إِلَيْكِ بِجِذْعِ النَّخْلَةِ تُسَاقِطْ عَلَيْكِ رُطَبًا جَنِيًّا * فَكُلِي وَاشْرَبِي وَقَرِّي عَيْنًا فَإِمَّا تَرَيِنَّ مِنَ الْبَشَرِ أَحَدًا فَقُولِي إِنِّي نَذَرْتُ لِلرَّحْمَنِ صَوْمًا فَلَنْ أُكَلِّمَ الْيَوْمَ إِنْسِيًّا * فَأَتَتْ بِهِ قَوْمَهَا تَحْمِلُهُ قَالُوا يَا مَرْيَمُ لَقَدْ جِئْتِ شَيْئًا فَرِيًّا * يَا أُخْتَ هَارُونَ مَا كَانَ أَبُوكِ امْرَأَ سَوْءٍ وَمَا كَانَتْ أُمُّكِ بَغِيًّا * فَأَشَارَتْ إِلَيْهِ قَالُوا كَيْفَ نُكَلِّمُ مَنْ كَانَ فِي الْمَهْدِ صَبِيًّا * قَالَ إِنِّي عَبْدُ اللَّهِ آتَانِيَ الْكِتَابَ وَجَعَلَنِي نَبِيًّا * وَجَعَلَنِي مُبَارَكًا أَيْنَ مَا كُنْتُ وَأَوْصَانِي بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ مَا دُمْتُ حَيًّا * وَبَرًّا بِوَالِدَتِي وَلَمْ يَجْعَلْنِي جَبَّارًا شَقِيًّا * وَالسَّلَامُ عَلَيَّ يَوْمَ وُلِدْتُ وَيَوْمَ أَمُوتُ وَيَوْمَ أُبْعَثُ حَيًّا * ذَلِكَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ قَوْلَ الْحَقِّ الَّذِي فِيهِ يَمْتَرُونَ﴾[۷]؛
- ﴿إِذْ قَالَتِ الْمَلَائِكَةُ يَا مَرْيَمُ إِنَّ اللَّهَ يُبَشِّرُكِ بِكَلِمَةٍ مِنْهُ اسْمُهُ الْمَسِيحُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ وَجِيهًا فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَمِنَ الْمُقَرَّبِينَ﴾[۸]؛
- ﴿وَجَعَلْنَا ابْنَ مَرْيَمَ وَأُمَّهُ آيَةً وَآوَيْنَاهُمَا إِلَى رَبْوَةٍ ذَاتِ قَرَارٍ وَمَعِينٍ﴾[۹]؛
- ﴿لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ قُلْ فَمَنْ يَمْلِكُ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا إِنْ أَرَادَ أَنْ يُهْلِكَ الْمَسِيحَ ابْنَ مَرْيَمَ وَأُمَّهُ وَمَنْ فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا﴾[۱۰]؛
- ﴿مَا الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ وَأُمُّهُ صِدِّيقَةٌ كَانَا يَأْكُلَانِ الطَّعَامَ انْظُرْ كَيْفَ نُبَيِّنُ لَهُمُ الْآيَاتِ ثُمَّ انْظُرْ أَنَّى يُؤْفَكُونَ﴾[۱۱].
نکات
- قرآن کریم حضرت عیسی و مادرش حضرت مریم(س) را با هم به عنوان آیت و معجزه برای جهانیان معرفی میکند: ﴿وَجَعَلْنَا ابْنَ مَرْيَمَ وَأُمَّهُ آيَةً﴾ بر این اساس زندگی مریم را نیز از ابتدا و حتی پیش از تولد تحت نظر دارد، و داستان حیات و تولد و اتفاقات آن را شرح میدهد؛
- جریان نذر همسر عمران را (از خاندانهای چهارگانهای که قرآن به عنوان برگزیدگان بشریت یاد میکند) در دوران بارداری بر حضرت مریم(س)، مادر عیسی(ع) و اعاذۀ وی و ذریهاش را به درگاه خداوند بازگو میکند تا نشان دهد که حضرت عیسی و مریم(س) گذشته از پاکی ذاتی خودشان، وابسته به دودمانی هستند که تا دورترین نقطه از نظر شجره و سند تاریخی وارسته، پاک و مصطفای الهی میباشند؛ زیرا طبق آیه ۳۵ سوره آلعمران ﴿إِذْ قَالَتِ امْرَأَتُ عِمْرَانَ رَبِّ إِنِّي نَذَرْتُ...﴾ و آیه ۱۲ سوره تحریم ﴿وَمَرْيَمَ ابْنَتَ عِمْرَانَ الَّتِي...﴾ نام پدر حضرت مریم(س) “عمران” است. لذا یکی دیگر از ویژگیهای این خاندان (آلعمران) این است که سومین سوره قرآن مجید، به نام این خاندان الهی میباشد. در این سوره به فرازهایی از زندگانی چند تن از این خاندان اشاره میشود؛ زیرا بزرگترین شخصیتهای این خاندان بزرگ که قرآن از آنها ذکری به میان میآورد، عبارتند از: عمران پدر مریم، حنّه مادر مریم، زکریا، یحیی، همسر زکریا، پیامبر بزرگ خدا، عیسی مسیح(ع) و مادر گرامی ایشان حضرت مریم(س)؛
- به دنبال این نامگذاری ﴿وَإِنِّي سَمَّيْتُهَا مَرْيَمَ﴾ از خداوند میخواهد که این نوزاد و فرزندانی که در آینده از او متولد میشوند، در حرمِ امن الهی از القایات و وسوسههای شیطانی برکنار باشند تا اسم مریم مطابق با مسمی باشد: ﴿وَإِنِّي أُعِيذُهَا بِكَ وَذُرِّيَّتَهَا مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ﴾ و البته مادر مریم که ظاهراً پدرش عمران در هنگام تولد وفات یافته که فرموده: ﴿وَكَفَّلَهَا زَكَرِيَّا﴾ و مسئولیت وی در آغاز به دوش مادر بود، به هر حال خدا دعای وی را پذیرفت: ﴿فَتَقَبَّلَهَا رَبُّهَا بِقَبُولٍ حَسَنٍ وَأَنْبَتَهَا نَبَاتًا حَسَنًا﴾ “پس خداوند او را به وجهی نیکو قبول کرد و به خوبی پرورش داد”؛
- البته پذیرش زکریا به این آسانی اتفاق نیافتاد. زکریا(ع) که ریاست احبار را به عهده داشت، پیشنهاد کرد که کفالت مریم را به عهده گیرد؛ زیرا همسر او الیصابات، خاله مریم بود. اما احبار زیر بار نرفتند و به این سخن قانع نشدند و پیشنهاد کردند که قرعه بیاندازند. ﴿وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يُلْقُونَ أَقْلَامَهُمْ أَيُّهُمْ يَكْفُلُ مَرْيَمَ وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يَخْتَصِمُونَ﴾؛
- هنگامی که زکریا کنار محراب او قرار میگرفت تا نیازهای وی را برآورد، رزقهای مخصوصی در آنجا میدید. از او میپرسید: این از کجا برای تو آمده است؟ و او میگفت: این از ناحیه خداست و خداوند به هرکس که بخواهد بیحساب روزی میدهد. ﴿كُلَّمَا دَخَلَ عَلَيْهَا زَكَرِيَّا الْمِحْرَابَ وَجَدَ عِنْدَهَا رِزْقًا قَالَ يَا مَرْيَمُ أَنَّى لَكِ هَذَا قَالَتْ هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَرْزُقُ مَنْ يَشَاءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ﴾؛
- این رزق بهشتی که در نزد مریم یافت میشود موجب میشود که حضرت زکریا(ع) با دنیایی از امید به کرم پروردگار دست به دعا برای فرزنددار شدن بردارد؛
- اما درباره حوادث تولد عیسی قرآن کریم با تعبیرات مختلف این مسئله بیان میکند و نکته مهم آن از سویی این است که به مریم میفهماند که نیازی به این نیست که تو از خودت دفاع کنی، آن کس که این مولود را به تو داده، وظیفه دفاع را هم نیز خود بر عهده گرفته است و اگر بدخواهان یهود زاییدن تو را بهانه کرده و دیدی که درباره آن سؤال میکنند، به آنان بگو برای خدا روزه سکوت نذر کردهام. بنابراین از هر نظر آسوده باش و غم و اندوه به خاطرت راه نده. حضرت مریم(س) با مشاهده قدرت الهی که چوبه خشکیده خرما را سرسبز و بارور کرد و چشمه آبی گوارا بر او جاری نمود و وظیفه دفاع از عفت و ناموس را به عهده خویش (خدا) قرار داد، آسوده خاطر شد. او از اینکه مشمول فضل و رحمت الهی قرار گرفته و خداوند او را تنها و در حال غربت رهایش نکرده، بسیار خشنود بود.
و از سویی اصرار دارد که بگوید که عیسی فرزند مریم است و عقاید مشرکانه دربارۀ حضرت مسیح و حضرت مریم مردود و باطل است، و معتقدان به این نظر را سرزنش مینماید: “به طور مسلم آنها که گفتند خدا مسیح بن مریم است کافر شدند، بگو اگر خدا بخواهد مسیح بن مریم و مادرش و همۀ کسانی را که در روی زمین هستند هلاک کند چه کسی میتواند جلوگیری کند. نکته پایانی آنکه مریم در قرآن الگوی ارتقای انسانی به مقاماتی است که پیامبرانی چون زکریا به او غبطه میخورد. اگر از عصمت او بگذریم، از لحاظ عبادت، تحمل سختیها، و ایستادگی در برابر تهمتها و عفت و پاکدامنی و تصدیق کلمات پروردگار و کتب آسمانی الگو و اسوه است[۱۲].
جستارهای وابسته
منابع
پانویس
با کلیک بر فلش ↑ به محل متن مرتبط با این پانویس منتقل میشوید:
- ↑ «و (نیز) مریم دختر عمران را که پاکدامن بود و ما از روح خویش در آن دمیدیم؛ و سخنان و کتابهای پروردگارش را باور داشت و از فرمانبرداران بود» سوره تحریم، آیه ۱۲.
- ↑ ﴿مَا الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ وَأُمُّهُ صِدِّيقَةٌ كَانَا يَأْكُلَانِ الطَّعَامَ انْظُرْ كَيْفَ نُبَيِّنُ لَهُمُ الْآيَاتِ ثُمَّ انْظُرْ أَنَّى يُؤْفَكُونَ﴾ «مسیح پسر مریم جز پیامبری نبود که پیش از او (نیز) پیامبران (بسیار) گذشتند و مادر او زنی بسیار راستکردار بود؛ هر دو غذا میخوردند؛ بنگر چگونه آیات (خویش) را برای آنان روشن میداریم سپس بنگر به کجا باز گردانده میشوند!» سوره مائده، آیه ۷۵.
- ↑ ﴿وَإِذْ قَالَ اللَّهُ يَا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ أَأَنْتَ قُلْتَ لِلنَّاسِ اتَّخِذُونِي وَأُمِّيَ إِلَهَيْنِ مِنْ دُونِ اللَّهِ قَالَ سُبْحَانَكَ مَا يَكُونُ لِي أَنْ أَقُولَ مَا لَيْسَ لِي بِحَقٍّ إِنْ كُنْتُ قُلْتُهُ فَقَدْ عَلِمْتَهُ تَعْلَمُ مَا فِي نَفْسِي وَلَا أَعْلَمُ مَا فِي نَفْسِكَ إِنَّكَ أَنْتَ عَلَّامُ الْغُيُوبِ﴾ «و یاد کن که خداوند به عیسی پسر مریم فرمود: آیا تو به مردم گفتی که من و مادرم را دو خدا به جای خداوند بگزینید؟ گفت: پاکا که تویی، مرا نسزد که آنچه را حقّ من نیست بر زبان آورم، اگر آن را گفته باشم تو دانستهای، تو آنچه در درون من است میدانی و من آنچه در ذات توست نمیدانم، بیگمان این تویی که بسیار داننده نهانهایی» سوره مائده، آیه ۱۱۶.
- ↑ «(یاد کن) آنگاه را که همسر عمران گفت: پروردگارا! من نذر کردهام آنچه در شکم دارم آزاد (از هر شرطی) تو را باشد پس (نذر مرا) از من بپذیر که تویی که شنوای دانایی * و چون او را بزاد گفت: پروردگارا! من (به جای پسر) دختر، زادهام- و خداوند بهتر میداند که او چه زاد و هر پسر همگون این دختر نیست- و من او را مریم نامیدهام و او و نسل او را از شیطان رانده به پناه تو میآورم * پس خداوند آن (دختر) را به نیکی پذیرفت و به نیکی (پروراند و) برآورد و زکریّا را سرپرست او کرد و هرگاه زکریّا در محراب (عبادت) نزد وی میرفت کنار او، رزقی مییافت و میپرسید: ای مریم! این از کجا برای تو آمده است؟ و او میگفت: از نزد خداوند؛ (آری) خداوند به هر که بخواهد بیحساب (و شمار) روزی میدهد * آنجا بود که زکریّا پروردگار خود را فرا خواند، گفت: پروردگارا! به من از سوی خویش فرزندی پاکیزه عطا کن که تو شنوای دعایی» سوره آل عمران، آیه ۳۵-۳۸.
- ↑ «و آنگاه فرشتگان گفتند: ای مریم! خداوند تو را برگزید و پاکیزه داشت و بر زنان جهان برتری داد * ای مریم! پروردگارت را به فروتنی فرمان بر و سجده کن و با نمازگزاران نماز بگزار * این از خبرهای نهانی است که به تو وحی میکنیم و تو هنگامی که آنان تیرچههای (قرعه) خود را (در آب) میافکندند تا (بدانند) کدام، مریم را سرپرستی کند و هنگامی که با هم (در این کار) ستیزه میورزیدند نزد آنان نبودی» سوره آل عمران، آیه ۴۲-۴۴.
- ↑ «و (نیز) مریم دختر عمران را که پاکدامن بود و ما از روح خویش در آن دمیدیم؛ و سخنان و کتابهای پروردگارش را باور داشت و از فرمانبرداران بود» سوره تحریم، آیه ۱۲.
- ↑ «و در این کتاب از مریم یاد کن هنگامی که از خانواده خویش در جایگاهی خاوری گوشه گزید * و از چشم آنان پنهان شد و ما روح خود را به سوی او فرو فرستادیم که چون انسانی باندام، بر او پدیدار گشت * (مریم) گفت: من از تو، به (خداوند) بخشنده پناه میبرم؛ اگر پرهیزگاری (از من دور شو) * گفت: من، تنها فرستاده پروردگار تو هستم تا به تو پسری پاکیزه ببخشم * گفت: چگونه مرا پسری تواند بود که بشری به من دست نزده است و بدکاره هم نبودهام * گفت: چنین است؛ پروردگارت میفرماید که آن (کار) بر من آسان است و (بر آنیم) تا او را نشانهای برای مردم و رحمتی از سوی خویش گردانیم و این کاری انجام شدنی است * پس (مریم) بدو باردار شد و با او در جایگاهی دور گوشه گزید * آنگاه درد زایمان او را به سوی تنه درخت خرمایی کشاند؛ گفت: کاش پیش از این مرده و از یاد رفته بودم * پس او را از فرو دست وی ندا داد که: غمگین مباش، خداوند از بن (پای) تو جویباری روان کرده است * و تنه نخل را به سوی خود بتکان تا خرمایی چیده بر تو فرو ریزد * پس (از این خرما) بخور و (از آب آن جویبار) بنوش و دیده (به فرزند) روشن دار و اگر از مردم کسی را دیدی بگو برای (خداوند) بخشنده روزهای نذر کردهام و امروز به هیچ روی با کسی سخن نمیگویم * سپس در حالی که او را در آغوش داشت نزد قوم خویش آوردش گفتند: ای مریم! بیگمان چیز ناپسند شگفتی پیش آوردهای * ای خواهر هارون! نه پدرت مردی بد و نه مادرت بدکاره بود * (مریم) به او اشارت کرد؛ گفتند: چگونه با کودکی که در گاهواره است سخن بگوییم؟! *(نوزاد) گفت: بیگمان من بنده خداوندم، به من کتاب (آسمانی) داده و مرا پیامبر کرده است * و هر جا باشم مرا خجسته گردانیده و تا زندهام به نماز و زکاتم سفارش فرموده است * و (مرا) با مادرم نیکوکار کرده و مرا گردنکشی سنگدل نگردانیده است * و بر من روزی که زاده شدم و روزی که درگذرم و روزی که زنده برانگیخته گردم درود باد * این عیسی پسر مریم است؛ آن سخن راستین که در آن تردید میکنند» سوره مریم، آیه ۱۶-۳۴.
- ↑ «آنگاه فرشتگان گفتند: ای مریم! خداوند تو را به کلمهای از خویش نوید میدهد (که) نامش مسیح پسر مریم است، در این جهان و در جهان واپسین آبرومند و از نزدیکشدگان (به خداوند) است» سوره آل عمران، آیه ۴۵.
- ↑ «و پسر مریم و مادرش را نشانهای گرداندیم و آن دو را در پناه پشتهای هموار و دارای آبی روان جای دادیم» سوره مؤمنون، آیه ۵۰.
- ↑ «به راستی آنان که گفتند خداوند همان مسیح پسر مریم است کافر شدند؛ بگو: اگر خداوند بخواهد مسیح پسر مریم و مادرش و همه آنان را که روی زمینند هلاک گرداند کسی در برابر او چه اختیاری دارد؟» سوره مائده، آیه ۱۷.
- ↑ «مسیح پسر مریم جز پیامبری نبود که پیش از او (نیز) پیامبران (بسیار) گذشتند و مادر او زنی بسیار راستکردار بود؛ هر دو غذا میخوردند؛ بنگر چگونه آیات (خویش) را برای آنان روشن میداریم سپس بنگر به کجا باز گردانده میشوند!» سوره مائده، آیه ۷۵.
- ↑ سعیدیانفر و ایازی، فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم، ج۲، ص ۶۸۲.