تفسیر القرآن الحکیم (کتاب): تفاوت میان نسخهها
HeydariBot (بحث | مشارکتها) جز (وظیفهٔ شمارهٔ ۲) |
جز (جایگزینی متن - '| ناشر = انتشارات ' به '| ناشر = ') |
||
| (۵ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات کتاب | {{جعبه اطلاعات مجموعه کتاب | ||
| عنوان پیشین = | |||
| عنوان = تفسیر القرآن الحکیم | | عنوان = تفسیر القرآن الحکیم | ||
| عنوان پسین = | |||
| عنوان اصلی = | | عنوان اصلی = | ||
| تصویر = 14000556.jpg | | تصویر = 14000556.jpg | ||
| خط ۶: | خط ۸: | ||
| از مجموعه = | | از مجموعه = | ||
| زبان = عربی | | زبان = عربی | ||
| زبان اصلی = | | زبان اصلی = | ||
| نویسنده = | | نویسنده = | ||
| نویسندگان = [[محمد عبده]] و [[محمد رشید رضا]] | | نویسندگان = [[محمد عبده]] و [[محمد رشید رضا]] | ||
| تحقیق یا تدوین = | | تحقیق یا تدوین = | ||
| زیر نظر = | | زیر نظر = | ||
| به کوشش = | | به کوشش = | ||
| مترجم = | | مترجم = | ||
| مترجمان = | | مترجمان = | ||
| ویراستار = | | ویراستار = | ||
| ویراستاران = | | ویراستاران = | ||
| موضوع = | | موضوع = | ||
| مذهب = | | مذهب = | ||
| ناشر = | | ناشر = دار الکتاب العلمیه | ||
| به همت = | | به همت = | ||
| وابسته به = | | وابسته به = | ||
| محل نشر = بیروت، لبنان | | محل نشر = بیروت، لبنان | ||
| سال نشر = | | سال نشر = ۱۴۲۶ ق | ||
| تعداد جلد = ۱۲ | | تعداد جلد = ۱۲ | ||
| | | فهرست جلدها = | ||
| شابک = | | شابک = | ||
| شماره ملی = | | شماره ملی = | ||
}} | }} | ||
| خط ۴۰: | خط ۴۲: | ||
ویژگیهای تفسیر المنار عبارتند از: | ویژگیهای تفسیر المنار عبارتند از: | ||
#توجه به [[احادیث]] وارده از [[رسول اکرم]]{{صل}} درباره شماری از [[آیات]] با ذکر [[سند]]. | # توجه به [[احادیث]] وارده از [[رسول اکرم]] {{صل}} درباره شماری از [[آیات]] با ذکر [[سند]]. | ||
#بیان خلاصهای از فوائد و [[قواعد]] و [[احکام شرعی]] هر [[سوره]] در آغاز ورود به تفسیر آن سوره. | # بیان خلاصهای از فوائد و [[قواعد]] و [[احکام شرعی]] هر [[سوره]] در آغاز ورود به تفسیر آن سوره. | ||
#توجه ویژه به [[علوم اجتماعی]] و طبیعی در [[تفسیر آیات]]. | # توجه ویژه به [[علوم اجتماعی]] و طبیعی در [[تفسیر آیات]]. | ||
#بیان مسائل اختلافی و ترجیح برخی اقوال بر برخی دیگر. | # بیان مسائل اختلافی و ترجیح برخی اقوال بر برخی دیگر. | ||
#پاسخ به شماری از شبهاتی که ماتریالیستها، مستشرقین و یا افراد [[ناآگاه]] در کتابها و یا مجلات مطرح نموده بودند. | # پاسخ به شماری از شبهاتی که ماتریالیستها، مستشرقین و یا افراد [[ناآگاه]] در کتابها و یا مجلات مطرح نموده بودند. | ||
#نقل اقوال گوناگون [[مفسران]] و پاسخ [[اجتهادی]] [[رشید رضا]] به آنان. | # نقل اقوال گوناگون [[مفسران]] و پاسخ [[اجتهادی]] [[رشید رضا]] به آنان. | ||
# [[تواضع]] و [[فروتنی]] رشید رضا در مقابل آراء [[عقلی]] استاد [[محمد عبده]] در [[تفسیر]] شماری از [[آیات]] و بسط و توسعه مباحثی که استادش بهگونه فشرده و کوتاه آنها را مورد بحث قرار داده است. | # [[تواضع]] و [[فروتنی]] رشید رضا در مقابل آراء [[عقلی]] استاد [[محمد عبده]] در [[تفسیر]] شماری از [[آیات]] و بسط و توسعه مباحثی که استادش بهگونه فشرده و کوتاه آنها را مورد بحث قرار داده است. | ||
#توجه بیشتر رشید رضا به مسائل ادبی و لغوی و بلاغی و بیان شواهد آنها نسبت به آنچه که استادش کمتر بدانها پرداخته است. | # توجه بیشتر رشید رضا به مسائل ادبی و لغوی و بلاغی و بیان شواهد آنها نسبت به آنچه که استادش کمتر بدانها پرداخته است. | ||
#این تفسیر از جمله تفاسیری است که بیشتر مطالب آن بر محور [[تعقل]] و [[تدبر]] شکل گرفته و بسیاری از [[مفاهیم قرآنی]] را با [[پوشش]] [[علم]] و [[عقل]] بهگونه متفاوت با دیگران [[تأویل]] نموده است؛ مثلاً «[[ملائکه]]» را به عنوان «قوای خیر موجود در نفس» و «[[امتناع]] [[ابلیس]] از [[سجده]] بر [[آدم]]» را به «[[قوه]] إغراء [[شرّ]]» و «[[جن]]» را به «میکروب علل امراض» تأویل نموده است. | # این تفسیر از جمله تفاسیری است که بیشتر مطالب آن بر محور [[تعقل]] و [[تدبر]] شکل گرفته و بسیاری از [[مفاهیم قرآنی]] را با [[پوشش]] [[علم]] و [[عقل]] بهگونه متفاوت با دیگران [[تأویل]] نموده است؛ مثلاً «[[ملائکه]]» را به عنوان «قوای خیر موجود در نفس» و «[[امتناع]] [[ابلیس]] از [[سجده]] بر [[آدم]]» را به «[[قوه]] إغراء [[شرّ]]» و «[[جن]]» را به «میکروب علل امراض» تأویل نموده است. | ||
عمده امتیاز [[تفسیر المنار]] به تحلیل و [[تفسیر آیات]] بر اساس «علم و عقل» و پرداختن به «بُعد [[اجتماعی]] [[اسلام]]» و [[دعوت]] به «تعقل و [[اجتهاد]] در [[تفسیر قرآن]]» است. [[روح]] این تفسیر [[دعوت به توحید]] و [[پرهیز]] و دوری از هر گونه شرکورزی در اشکال گوناگون آن است. در این اثر به شیوه اجتهادورزی در [[فهم]] [[کتاب خدا]] تأکید شده و باب آن را مفتوح و از هر نوع [[تقلید کورکورانه]] [[مذمت]] شده است و در هر جزئی از این تفسیر، روی واژههایی چون [[توحید]]، [[شرک]]، [[بدعتها]]، [[خرافات]]، اجتهاد و [[تقلید]] تکیه فراوان شده است. در این اثر به همان نسبت که محمد عبده با [[گرایش]] عقلی به بررسی اندیشههای [[کلامی]] و [[اعتقادی]] میپردازد از سوی دیگر رشید رضا به نقل منقولات [[روانی]] اهتمام میورزد و بیشتر موارد تحت تأثیر [[عقاید]] [[سلفیه]] قرار میگیرد. او علاقه خود را به [[ابن تیمیه]] و [[محمد بن عبدالوهاب]] آشکار میسازد و به [[صوفیه]] و [[افکار]] [[عرفانی]]، روی [[خوشی]] نشان نمیدهد و از سوی دیگر، دور شدن [[جامعه اسلامی]] از [[فرهنگ قرآن]] و فاصله محسوس آن از [[عقاید]] اصیل [[اسلامی]] را مایه تأثر و تحسّر میداند<ref>المنار، محمد رشید رضا (۱۸۶۵-۱۹۳۵م)، تحقیق فواد سراج عبدالغفار، قاهره، مکتبه التوفیقیه، بیتا.</ref><ref>[[محمد علی کوشا|کوشا، محمد علی]]، [[تفسیر المنار (مقاله)|مقاله «تفسیر المنار»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]].</ref> | عمده امتیاز [[تفسیر المنار]] به تحلیل و [[تفسیر آیات]] بر اساس «علم و عقل» و پرداختن به «بُعد [[اجتماعی]] [[اسلام]]» و [[دعوت]] به «تعقل و [[اجتهاد]] در [[تفسیر قرآن]]» است. [[روح]] این تفسیر [[دعوت به توحید]] و [[پرهیز]] و دوری از هر گونه شرکورزی در اشکال گوناگون آن است. در این اثر به شیوه اجتهادورزی در [[فهم]] [[کتاب خدا]] تأکید شده و باب آن را مفتوح و از هر نوع [[تقلید کورکورانه]] [[مذمت]] شده است و در هر جزئی از این تفسیر، روی واژههایی چون [[توحید]]، [[شرک]]، [[بدعتها]]، [[خرافات]]، اجتهاد و [[تقلید]] تکیه فراوان شده است. در این اثر به همان نسبت که محمد عبده با [[گرایش]] عقلی به بررسی اندیشههای [[کلامی]] و [[اعتقادی]] میپردازد از سوی دیگر رشید رضا به نقل منقولات [[روانی]] اهتمام میورزد و بیشتر موارد تحت تأثیر [[عقاید]] [[سلفیه]] قرار میگیرد. او علاقه خود را به [[ابن تیمیه]] و [[محمد بن عبدالوهاب]] آشکار میسازد و به [[صوفیه]] و [[افکار]] [[عرفانی]]، روی [[خوشی]] نشان نمیدهد و از سوی دیگر، دور شدن [[جامعه اسلامی]] از [[فرهنگ قرآن]] و فاصله محسوس آن از [[عقاید]] اصیل [[اسلامی]] را مایه تأثر و تحسّر میداند<ref>المنار، محمد رشید رضا (۱۸۶۵-۱۹۳۵م)، تحقیق فواد سراج عبدالغفار، قاهره، مکتبه التوفیقیه، بیتا.</ref><ref>[[محمد علی کوشا|کوشا، محمد علی]]، [[تفسیر المنار (مقاله)|مقاله «تفسیر المنار»]]، [[دانشنامه معاصر قرآن کریم (کتاب)|دانشنامه معاصر قرآن کریم]].</ref> | ||
| خط ۷۱: | خط ۷۳: | ||
[[رده:کتاب]] | [[رده:کتاب]] | ||
[[رده:کتابهای محمد عبده]] | [[رده:کتابهای محمد عبده]] | ||
[[رده:آثار محمد عبده]] | [[رده:آثار محمد عبده]] | ||
[[رده:کتابهای محمد رشید رضا]] | [[رده:کتابهای محمد رشید رضا]] | ||
[[رده:آثار محمد رشید رضا]] | [[رده:آثار محمد رشید رضا]] | ||
[[رده:کتابهای دارای چکیده]] | [[رده:کتابهای دارای چکیده]] | ||
[[رده:کتابهای دارای فهرست]] | [[رده:کتابهای دارای فهرست]] | ||
[[رده:کتابهای دارای متن دیجیتال]] | [[رده:کتابهای دارای متن دیجیتال]] | ||
[[رده:کتابهای دارای متن PDF]] | [[رده:کتابهای دارای متن PDF]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۲۴ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۴۲
| تفسیر القرآن الحکیم | |
|---|---|
 | |
| زبان | عربی |
| نویسندگان | محمد عبده و محمد رشید رضا |
| ناشر | انتشارات دار الکتاب العلمیه |
| محل نشر | بیروت، لبنان |
| سال نشر | ۱۴۲۶ ق، ۱۳۸۴ ش |
| تعداد جلد | ۱۲ |
| فهرست جلدها | جلد اول، جلد دوم، جلد سوم، جلد چهارم، جلد پنجم، جلد ششم، جلد هفتم، جلد هشتم، جلد نهم، جلد دهم، جلد یازدهم، جلد دوازدهم |
تفسیر القرآن الحکیم کتابی است به زبان عربی که مشتمل بر تأویلات آیات قرآن میباشد. این کتاب اثر محمد عبده و محمد رشید رضا است و انتشارات دار الکتاب العلمیه انتشار آن را به عهده داشته است.[۱]
دربارهٔ کتاب
«تفسیر القرآن الحکیم» مشهور به «تفسیر المنار» به زبان عربی، از آثار دو دانشمند بزرگ مصر، محمد عبده شافعی مذهب (متمایل به معتزله) و محمد رشید رضا شافعی مذهب (متمایل به اشاعره) است.
محمد عبده در سال ۱۲۶۶ ق در روستای شنرا (روستایی در غرب مصر) چشم به جهان گشود و پس از تحصیلات مقدماتی به الازهر راه یافت و در رشته عرفان و فلسفه به تعلیم و تدریس پرداخت و سپس مدیر مسئول «روزنامه الوقایع المصریه» گردید و به نوشتن مقالات اجتماعی پرداخت و همزمان، زبان فرانسه نیز آموخت و هنگامی که انگلیسیها بر مصر تسلط یافتند جزو معترضین شد و به همین سبب به سه ماه زندان محکوم گردید و در سال ۱۲۹۹ ق به شام تبعید شد. وی پس از آن، به پاریس مسافرت کرد و با سید جمال الدین اسدآبادی آشنا شد و جزو شاگردان و یاران او گردید و اقدام به چاپ و نشر مجله «عروة الوثقی» نمود. سپس به بیروت رفت و در آنجا به تدریس و تألیف مشغول شد و سرانجام در سال ۱۳۰۶ ق به مصر بازگشت و منصب قضاء را عهدهدار گردید. او پس از مدتی به عنوان مفتی دیار مصر شناخته شد و در سال ۱۳۲۳ق در اسکندریه از دنیا رفت و در قاهره به خاک سپرده شد. از جمله آثار محمد عبده «عبده رسالة التوحید»، «رسالة الواردات» در فلسفه و تصوف و «تفسیر القرآن الکریم» او که به صورت ناتمام ماند. او تفسیر را از آغاز قرآن تا آیه ﴿وَلِلَّهِ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَكَانَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ مُحِيطًا﴾[۲] سوره نساء به صورت تدریس به شاگردانش القاء نمود و محمد رشید رضا آن را تحریر میکرد. پس از درگذشت عبده، شاگردش (رشید رضا) آن را ادامه داد و عنوان «تفسیر المنار» را برای آن برگزید[۳].
محمد رشید رضا در سال ۱۲۸۲ق در قلمون از نواحی طرابلس شام چشم به جهان گشود؛ او که بغدادی الاصل و حسینی النسب است پس از تحصیلات مقدماتی در زادگاهش به مصر آمد و ملازم و شاگرد محمد عبده گردید. پس از آن اقدام به انتشار مجله «المنار» نمود و آراء اصلاحطلبانه اجتماعی خود را طی مقالاتی بر اهل فکر و فرهنگ عرضه داشت و به عنوان مرجع فتوا رهسپار دیار شام گردید و در مسجد جامع اموی به وعظ و خطابه پرداخت و پس از مدتی به مصر بازگشت و سپس عازم هند و حجاز و اروپا شد و همراه با تجربیاتی از مسائل اجتماعی، دوباره راهی مصر شد تا این که در یکی از سفرهایش از سویس به قاهره در سال ۱۳۵۴ق تصادف کرد و چشم از جهان فروبست و در قاهره به خاک سپرده شد؛ از آثار علمی ارزشمند بر جای ماندهاش از همه مهمتر «تفسیر المنار» اوست[۴].
محمد عبده ضمن تدریس تفسیر، هر چند به تفاسیر متعدد پیش از خود توجه داشته اما به همه آنها با نگاه انتقادی وارد بحث و تدریس میشده است؛ زیرا او بهگونه اجتهادی وارد این عرصه گشته و شاگردان را به تعقل و تفکر و دوری از تقلید وامیداشته است. رشید رضا در طول شش سال در الازهر دروس استاد را مینگاشت و سپس با مشورت او مطالبی بر آن میافزود و پس از تصحیح در مجله المنار آن را چاپ و منتشر مینمود. او پس از درگذشت عبده، هر چند تا حدودی به شیوه استاد، کار تفسیر را ادامه داد ولی نگاه او بیشتر معطوف به تفاسیر گذشتگان و منابع روایی گردید.
ویژگیهای تفسیر المنار عبارتند از:
- توجه به احادیث وارده از رسول اکرم (ص) درباره شماری از آیات با ذکر سند.
- بیان خلاصهای از فوائد و قواعد و احکام شرعی هر سوره در آغاز ورود به تفسیر آن سوره.
- توجه ویژه به علوم اجتماعی و طبیعی در تفسیر آیات.
- بیان مسائل اختلافی و ترجیح برخی اقوال بر برخی دیگر.
- پاسخ به شماری از شبهاتی که ماتریالیستها، مستشرقین و یا افراد ناآگاه در کتابها و یا مجلات مطرح نموده بودند.
- نقل اقوال گوناگون مفسران و پاسخ اجتهادی رشید رضا به آنان.
- تواضع و فروتنی رشید رضا در مقابل آراء عقلی استاد محمد عبده در تفسیر شماری از آیات و بسط و توسعه مباحثی که استادش بهگونه فشرده و کوتاه آنها را مورد بحث قرار داده است.
- توجه بیشتر رشید رضا به مسائل ادبی و لغوی و بلاغی و بیان شواهد آنها نسبت به آنچه که استادش کمتر بدانها پرداخته است.
- این تفسیر از جمله تفاسیری است که بیشتر مطالب آن بر محور تعقل و تدبر شکل گرفته و بسیاری از مفاهیم قرآنی را با پوشش علم و عقل بهگونه متفاوت با دیگران تأویل نموده است؛ مثلاً «ملائکه» را به عنوان «قوای خیر موجود در نفس» و «امتناع ابلیس از سجده بر آدم» را به «قوه إغراء شرّ» و «جن» را به «میکروب علل امراض» تأویل نموده است.
عمده امتیاز تفسیر المنار به تحلیل و تفسیر آیات بر اساس «علم و عقل» و پرداختن به «بُعد اجتماعی اسلام» و دعوت به «تعقل و اجتهاد در تفسیر قرآن» است. روح این تفسیر دعوت به توحید و پرهیز و دوری از هر گونه شرکورزی در اشکال گوناگون آن است. در این اثر به شیوه اجتهادورزی در فهم کتاب خدا تأکید شده و باب آن را مفتوح و از هر نوع تقلید کورکورانه مذمت شده است و در هر جزئی از این تفسیر، روی واژههایی چون توحید، شرک، بدعتها، خرافات، اجتهاد و تقلید تکیه فراوان شده است. در این اثر به همان نسبت که محمد عبده با گرایش عقلی به بررسی اندیشههای کلامی و اعتقادی میپردازد از سوی دیگر رشید رضا به نقل منقولات روانی اهتمام میورزد و بیشتر موارد تحت تأثیر عقاید سلفیه قرار میگیرد. او علاقه خود را به ابن تیمیه و محمد بن عبدالوهاب آشکار میسازد و به صوفیه و افکار عرفانی، روی خوشی نشان نمیدهد و از سوی دیگر، دور شدن جامعه اسلامی از فرهنگ قرآن و فاصله محسوس آن از عقاید اصیل اسلامی را مایه تأثر و تحسّر میداند[۵][۶]
فهرست کتاب
در این مورد اطلاعاتی در دست نیست.
دربارهٔ پدیدآورندگان
| محمد عبده (پدیدآورنده) |
|---|
 |
| محمد رشید رضا (پدیدآورنده) |
|---|
 |
پانویس
- ↑ کتابخانه مدرسه فقاهت
- ↑ «و آنچه در آسمانها و در زمین است از آن خداوند است و خداوند به هر چیزی، نیک داناست» سوره نساء، آیه ۱۲۶.
- ↑ الاعلام، ج۶، ص۲۵۲.
- ↑ الاعلام، ج۶، ص۱۲۶.
- ↑ المنار، محمد رشید رضا (۱۸۶۵-۱۹۳۵م)، تحقیق فواد سراج عبدالغفار، قاهره، مکتبه التوفیقیه، بیتا.
- ↑ کوشا، محمد علی، مقاله «تفسیر المنار»، دانشنامه معاصر قرآن کریم.
- ↑ وبگاه راسخون
- ↑ وبگاه دایره المعارف طهور