تجربه دینی: تفاوت میان نسخه‌ها

خط ۵۴: خط ۵۴:
نخست. احتمال وجود [[خطا]] در [[کتاب مقدس]]: باید توجه کرد، لازمه این [[تفکر]] [[خطاپذیری]] فرایندی است که در اصطلاح دینی وحی خوانده می‌شد؛ یعنی در [[ابلاغ پیام الهی]] احتمال خطا وجود خواهد داشت؛ چراکه پیامبر هنگام ابلاغ پیام الهی، تجربه درونی خودش را به زبان خود و در قالب الفاظی بیان می‌کند و احتمال خطا در این نوع [[ابلاغ]]، انکارناپذیر است؛ در حالی که از نظر [[عقل]] و نقل خطا‌پذیری وحی امری مردود است. برای توضیح این مطلب بیان چند نکته لازم است؛
نخست. احتمال وجود [[خطا]] در [[کتاب مقدس]]: باید توجه کرد، لازمه این [[تفکر]] [[خطاپذیری]] فرایندی است که در اصطلاح دینی وحی خوانده می‌شد؛ یعنی در [[ابلاغ پیام الهی]] احتمال خطا وجود خواهد داشت؛ چراکه پیامبر هنگام ابلاغ پیام الهی، تجربه درونی خودش را به زبان خود و در قالب الفاظی بیان می‌کند و احتمال خطا در این نوع [[ابلاغ]]، انکارناپذیر است؛ در حالی که از نظر [[عقل]] و نقل خطا‌پذیری وحی امری مردود است. برای توضیح این مطلب بیان چند نکته لازم است؛


۱. وحی، در لغت به هر نوع [[ادراک]] و تفهیم سرّی و پنهانی گفته می‌شود. این واژه در [[قرآن]] علاوه بر پیامبران در مواردی مثل، وحی به [[آسمان‌ها]]<ref>{{متن قرآن|فَقَضَاهُنَّ سَبْعَ سَمَاوَاتٍ فِي يَوْمَيْنِ وَأَوْحَى فِي كُلِّ سَمَاءٍ أَمْرَهَا وَزَيَّنَّا السَّمَاءَ الدُّنْيَا بِمَصَابِيحَ وَحِفْظًا ذَلِكَ تَقْدِيرُ الْعَزِيزِ الْعَلِيمِ}} «آنگاه آنها را در دو روز (به گونه) هفت آسمان برنهاد و در هر آسمانی کار آن را وحی کرد و آسمان نزدیک‌تر را به چراغ‌هایی (از ستارگان) آراستیم و نیک آن را نگاه داشتیم؛ این سنجش (خداوند) پیروز داناست» سوره فصلت، آیه ۱۲.</ref>، [[وحی]] ب ه [[زنبور عسل]]<ref>{{متن قرآن|وَأَوْحَى رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِي مِنَ الْجِبَالِ بُيُوتًا وَمِنَ الشَّجَرِ وَمِمَّا يَعْرِشُونَ}} «و پروردگارت به زنبور عسل الهام کرد که بر کوه‌ها و بر درخت و بر داربست‌هایی که (مردم) می‌سازند لانه گزین!» سوره نحل، آیه ۶۸.</ref>، وحی به [[مادر موسی]]{{ع}}<ref>{{متن قرآن|وَأَوْحَيْنَا إِلَى أُمِّ مُوسَى أَنْ أَرْضِعِيهِ فَإِذَا خِفْتِ عَلَيْهِ فَأَلْقِيهِ فِي الْيَمِّ وَلَا تَخَافِي وَلَا تَحْزَنِي إِنَّا رَادُّوهُ إِلَيْكِ وَجَاعِلُوهُ مِنَ الْمُرْسَلِينَ}} «و به مادر موسی الهام کردیم که به او شیر بده و اگر بر (جان) او ترسیدی او را (در صندوقی بنه و) به دریا فکن و مهراس و اندوهگین مباش! ما او را به تو باز می‌گردانیم و او را از پیامبران خواهیم کرد» سوره قصص، آیه ۷.</ref> و وحی [[شیطان‌ها]] به [[دوستان]] خودشان<ref>{{متن قرآن|وَلَا تَأْكُلُوا مِمَّا لَمْ يُذْكَرِ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَإِنَّهُ لَفِسْقٌ وَإِنَّ الشَّيَاطِينَ لَيُوحُونَ إِلَى أَوْلِيَائِهِمْ لِيُجَادِلُوكُمْ وَإِنْ أَطَعْتُمُوهُمْ إِنَّكُمْ لَمُشْرِكُونَ}} «و از چیزی که (در ذبح) نام خداوند بر آن برده نشده است نخورید؛ و آن به راستی نافرمانی (از خداوند) است و شیطان‌ها بی‌گمان در یاران خویش می‌دمند که با شما چالش ورزند و اگر از آنان فرمانبرداری کنید به یقین مشرک خواهید بود» سوره انعام، آیه ۱۲۱.</ref> استفاده شده است، وحی در اصطلاح، [[آگاهی]] ویژه‌ای است که [[خداوند]] آن را در [[اختیار]] [[پیامبران]] نهاده تا از طریق آن پیام‌ها و [[تعالیم]] او را به [[انسان‌ها]] برسانند و ما هرگز به [[حقیقت]] این نوع آگاهی دسترسی نداریم و این مسأله یکی از مصادیق [[عالم غیب]] است که باید به آن [[ایمان]] آورد و فقط خود وحی می‌تواند ماهیت و حقیقت خودش را برای ما روشن کند<ref>سبحانی، جعفر؛ و محمدرضایی، محمد؛ اندیشه اسلامی ۲، ص۵۸-۵۹.</ref>.
۱. وحی، در لغت به هر نوع [[ادراک]] و تفهیم سرّی و پنهانی گفته می‌شود. این واژه در [[قرآن]] علاوه بر پیامبران در مواردی مثل، وحی به [[آسمان‌ها]]<ref>{{متن قرآن|فَقَضَاهُنَّ سَبْعَ سَمَاوَاتٍ فِي يَوْمَيْنِ وَأَوْحَى فِي كُلِّ سَمَاءٍ أَمْرَهَا وَزَيَّنَّا السَّمَاءَ الدُّنْيَا بِمَصَابِيحَ وَحِفْظًا ذَلِكَ تَقْدِيرُ الْعَزِيزِ الْعَلِيمِ}} «آنگاه آنها را در دو روز (به گونه) هفت آسمان برنهاد و در هر آسمانی کار آن را وحی کرد و آسمان نزدیک‌تر را به چراغ‌هایی (از ستارگان) آراستیم و نیک آن را نگاه داشتیم؛ این سنجش (خداوند) پیروز داناست» سوره فصلت، آیه ۱۲.</ref>، [[وحی]] به [[زنبور عسل]]<ref>{{متن قرآن|وَأَوْحَى رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِي مِنَ الْجِبَالِ بُيُوتًا وَمِنَ الشَّجَرِ وَمِمَّا يَعْرِشُونَ}} «و پروردگارت به زنبور عسل الهام کرد که بر کوه‌ها و بر درخت و بر داربست‌هایی که (مردم) می‌سازند لانه گزین!» سوره نحل، آیه ۶۸.</ref>، وحی به [[مادر موسی]]{{ع}}<ref>{{متن قرآن|وَأَوْحَيْنَا إِلَى أُمِّ مُوسَى أَنْ أَرْضِعِيهِ فَإِذَا خِفْتِ عَلَيْهِ فَأَلْقِيهِ فِي الْيَمِّ وَلَا تَخَافِي وَلَا تَحْزَنِي إِنَّا رَادُّوهُ إِلَيْكِ وَجَاعِلُوهُ مِنَ الْمُرْسَلِينَ}} «و به مادر موسی الهام کردیم که به او شیر بده و اگر بر (جان) او ترسیدی او را (در صندوقی بنه و) به دریا فکن و مهراس و اندوهگین مباش! ما او را به تو باز می‌گردانیم و او را از پیامبران خواهیم کرد» سوره قصص، آیه ۷.</ref> و وحی [[شیطان‌ها]] به [[دوستان]] خودشان<ref>{{متن قرآن|وَلَا تَأْكُلُوا مِمَّا لَمْ يُذْكَرِ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَإِنَّهُ لَفِسْقٌ وَإِنَّ الشَّيَاطِينَ لَيُوحُونَ إِلَى أَوْلِيَائِهِمْ لِيُجَادِلُوكُمْ وَإِنْ أَطَعْتُمُوهُمْ إِنَّكُمْ لَمُشْرِكُونَ}} «و از چیزی که (در ذبح) نام خداوند بر آن برده نشده است نخورید؛ و آن به راستی نافرمانی (از خداوند) است و شیطان‌ها بی‌گمان در یاران خویش می‌دمند که با شما چالش ورزند و اگر از آنان فرمانبرداری کنید به یقین مشرک خواهید بود» سوره انعام، آیه ۱۲۱.</ref> استفاده شده است، وحی در اصطلاح، [[آگاهی]] ویژه‌ای است که [[خداوند]] آن را در [[اختیار]] [[پیامبران]] نهاده تا از طریق آن پیام‌ها و [[تعالیم]] او را به [[انسان‌ها]] برسانند و ما هرگز به [[حقیقت]] این نوع آگاهی دسترسی نداریم و این مسأله یکی از مصادیق [[عالم غیب]] است که باید به آن [[ایمان]] آورد و فقط خود وحی می‌تواند ماهیت و حقیقت خودش را برای ما روشن کند<ref>سبحانی، جعفر؛ و محمدرضایی، محمد؛ اندیشه اسلامی ۲، ص۵۸-۵۹.</ref>.


۲. [[وحی]] به صورت‌های مختلفی بر [[پیامبران]] نازل می‌شود:
۲. [[وحی]] به صورت‌های مختلفی بر [[پیامبران]] نازل می‌شود:
۲۲۴٬۸۴۸

ویرایش