علم مستفاد: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
جز (ربات: جایگزینی خودکار متن (-<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">\n: +)) |
||
خط ۱: | خط ۱: | ||
{{علم معصوم}} | {{علم معصوم}} | ||
<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخههای بحث '''[[علم معصوم]]''' است. "'''[[علم مستفاد]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی میشود:</div> | |||
<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[علم مستفاد در قرآن]] - [[علم مستفاد در حدیث]] - [[علم مستفاد در کلام اسلامی]] - [[علم مستفاد در فلسفه اسلامی]] - [[علم مستفاد در عرفان اسلامی]]</div> | |||
<div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسشهای عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[علم معصوم (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div> | |||
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;"> | <div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;"> | ||
نسخهٔ ۱۱ نوامبر ۲۰۲۱، ساعت ۰۰:۰۹
علم مستفاد علمی است موهوبی که ابزار آن را خداوند متعال عطا کرده است، به گونهای که اگر معرفی نکرده بود، یا اصلاً قابل کسب نبود و یا به کمال و تمام قابل دسترسی نبود، در مقابل علم اکتسابی که از راههای تجربی به دست میآید.
مقدمه
در یک تقسیم علم امام بر دو قسم است، علم مستفاد و علم اکتسابی، علم مستفاد علمی است موهوبی و علم اکتسابی علمی است که از راههای تجربی به دست میآید.
معناشناسی علم اکتسابی و مستفاد (موهوبی)
علم اکتسابی، علمی است که از راههای حسی و تجربی و عقلی میتوان به دست آورد. اینگونه علوم با توجه به شدت و ضعف یا صحت و سُقم حواس و دیگر ابزارها، شدت و ضعف میپذیرد. بخشی از علوم پیامبران و امامان(ع)، به شیوههای عادی مانند حواس یا تعقل کسب میشود، تردیدی نیست که این بخش از دانش آنان اکتسابی است و دیگر مردم نیز میتوانند با استفاده از این شیوهها به دانشهای مشابه برسند.
در مقابل علم اکتسابی علم اکتسابی غیر رسمی و به عبارتی علم مستفاد و موهوبی قرار دارد، علمی که ابزار آن را حق تعالی معرفی نموده است، به گونهای که اگر معرفی نکرده بود، یا اصلاً قابل کسب نبود و یا به کمال و تمام قابل دسترسی نبود. مانند علمی که به وسیله تقوا میتوان به دست آورد: ﴿إِن تَتَّقُواْ اللَّهَ يَجْعَل لَّكُمْ فُرْقَاناً﴾[۱] این علم هم اکتسابی است، ولی ابزار آن تقواست[۲].
نظر برخی از بزرگان
برخی از علما مانند سیدمرتضی به تبع شیخ مفید، علم مستفاد را علم مُحدَث میدانند یعنی علمی که از ابتدا نبوده و سپس ایجاد شده است. علم مستفاد اگر چه اصالتا برای اشاره به علوم غیرذاتی به کار میرود و معنای آن نفی ذاتی بودن علم امام است؛ اما به طور ضمنی به موهوبی بودن این علوم نیز اشاره دارد. در روایات آمده است ارواح امامان(ع) در هر شب جمعه به عرش الهی عروج میکند و باز نمیگردند، مگر با علمی مستفاد. این علم هرچه باشد و به هر اندازه باشد، علمی موهوبی است؛ زیرا به روشهای عادی قابل اکتساب نیست و مخصوص امامان(ع) است[۳].
پرسشهای وابسته
جستارهای وابسته
منبعشناسی جامع علم معصوم
منابع
پانویس
- ↑ سورۀ انفال، آیۀ ۲۹.
- ↑ ر.ک: هاشمی، سید علی، ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی، ص۹۸ و ص۲۶۹؛ حسینی شاهرودی، سید مرتضی، آشنایی با عرفان اسلامی، ص۴۴
- ↑ ر.ک: هاشمی، سید علی، ویژگیهای علوم ائمه از دیدگاه علمای امامیه.