جامعه علی در حدیث

متن این جستار آزمایشی و غیرنهایی است. برای اطلاع از اهداف و چشم انداز این دانشنامه به صفحه آشنایی با دانشنامه مجازی امامت و ولایت مراجعه کنید.

اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث جامعه علی است. "جامعه علی" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:

جامعه علی در حدیث | جامعه علی در کلام اسلامی | جامعه علی در فلسفه اسلامی | جامعه علی در عرفان اسلامی

در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل علم معصوم (پرسش) قابل دسترسی خواهند بود.

روایات دربارۀ جامعه

روایاتی دربارۀ جامعه وارد شده است مانند:

ابوبصیر از امام صادق(ع) روایت می‌کند حضرت فرمودند:^[۱] «ای ابومحمد! جامعه نزد ما است و آنها چه می‌دانند جامعه چیست؟» عرض کردم: "قربانت گردم! جامعه چیست؟" فرمود: «صحیفه‌ای است با طول هفتاد ذرع به ذرع رسول خدا(ص) و املای آن حضرت از دهان مبارکش و دست خط علی(ع). هر حلال و حرام و هر چیزی که مردم به آن نیاز داشته باشند؛ حتی دیه خراش‌های کوچک، در آن است». امام با دستش به من زد و فرمود: ای ابومحمد! به من اجازه می‌دهی؟ عرض کردم: قربانت گردم من در اختیار شما هستم. هرچه می‌خواهید بکن. حضرت همچون کسی که خشمگین است، دست مرا نیشگون گرفت و فرمود: حتی دیه این، عرض کردم: به خدا این علم است. فرمود: این علم است؛ ولی نه همه علم».^[۲].
حریز به امام صادق(ع) عرض کرد^[۳]: "چرا عمر شما امامان(ع) کوتاه است و مرگ شما به هم نزدیک، با این که مردم به شما نیازمندند؟" امام فرمودند: "هر کدام از ما صحیفه‌ای داریم که در آن هر چه باید در مدت امامت عمل شود، ثبت است و چون مندرجات آن به آخر رسید فهمیده می‌شود عمر به آخر رسیده و پیامبر(ص) در خواب می‌‌آید و خبر مرگ او را به وی می‌‌دهد و آنچه از مقام نزد خدا دارد به او گزارش می‌‌دهد"^[۴].
بکر بن کرب صیرفی می‌‌گوید: امام صادق(ع) می‌فرمود: "در نزد ماست آنچه با وجود آن نیازی به مردم نداریم و در حقیقت مردم به ما نیاز دارند و به راستی در نزد ما کتابی است از املای رسول خدا(ص) به خط علی(ع) دفتری است که در آن هر حلال و حرامی ثبت است، شما کاری را به ما رجوع می‌کنید و دستور می‌خواهید، ما می‌دانیم بدان عمل می‌کنید و یا اینکه آن را ترک می‌کنید"^[۵].
از محمد بن حمران از سلیمان بن خالد نقل شده می‌گوید: از امام صادق(ع) شنیدم فرمود: "نزد ما صحیفه‌ای است که جامعه گفته می‌‌شود، هیچ حلال و حرام نیست مگر آنکه در آن صحیفه ذکر شده، حتی دیه خراشی که بر بدن می‌‌افتد"^[۶].
از امام صادق(ع) نقل شده است که از ایشان درباره جامعه سؤال کردند امام در جواب گفت:^[۷]"به خدا سوگند در این کتاب جميع آنچه که مردم به آن احتیاج دارند وجود دارد حتی دیه خراشیدن صورت و تازیانه و نیم تازیانه"^[۸].
محمد بن مسلم از امام صادق(ع) روایت کرده است، حضرت فرمودند:^[۹]"نزد ما صحیفه‌ای از کتاب‌های علی(ع) است که طول آن هفتاد ذراع است و ما از محتوای آن پیروی می‌کنیم و از آن تجاوز نمی‌کنیم"^[۱۰].