روانشناسی در قرآن و حدیث ج۱ (کتاب)
این کتاب، جلد اول از مجموعهٔ دو جلدی روانشناسی در قرآن و حدیث با زبان فارسی که با نگاهی قرآنی و روایی به بررسی مباحث بنیادین روانشناسی، از انسانشناسی و ادراک تا هیجان، رشد و یادگیری میپردازد. این مجموعه اثر محمد صادق شجاعی میباشد و پژوهشگاه حوزه و دانشگاه انتشار آن را به عهده داشته است[۱].
| روانشناسی در قرآن و حدیث | |
|---|---|
 | |
| از مجموعه | روانشناسی در قرآن و حدیث |
| زبان | فارسی |
| نویسنده | محمد صادق شجاعی |
| موضوع | |
| مذهب | شیعه |
| ناشر | انتشارات پژوهشگاه حوزه و دانشگاه |
| محل نشر | تهران، ایران |
| سال نشر | ۱۴۰۲ ش |
| تعداد صفحه | ۲۵۵ |
| شابک | ۹۷۸-۶۰۰-۲۹۸-۲۲۷-۸ |
| شماره ملی | ۵۳۸۱۰۸۴ |
دربارهٔ کتاب
در معرفی این کتاب آمده است: «کتاب روانشناسی در قرآن و حدیث محمد صادق شجاعی (جلد اول)، در فصل اول به تعریف و تاریخچۀ روانشناسی، کلیات و مبانی نظری آن اشاره میکند. فصل دوم کتاب مبانی انسانشناسی در قرآن و حدیث را بررسی کرده و در فصل سوم، چهارم و پنجم به ترتیب به موضوعات تاریخچۀ و پیشینۀ پژوهشهای روانشناختی در قرآن و حدیث، احساس و ادراک، انگیزش و فرایندهای موثر بر رفتار پرداخته است.
فصل ششم به هیجانات و عواطف در آیات و روایات اختصاص دارد. رشد در گسترۀ زندگی نیز عنوان فصل هفتم است. در نهایت در فصل هشتم کتاب روانشناسی در قرآن و حدیث شجاعی، یادگیری در قرآن و حدیث بررسی میشود».
فهرست کتاب
فصل اول: کلیات و مبانی نظری روانشناسی در قرآن و حدیث
- هدفهای آموزشی
- تعریف روانشناسی
- موضوع روانشناسی
- اهداف روانشناسی
- پیشینه و تاریخچه روانشناسی
- نقش فراموششده دین و منابع دینی در تاریخچه روانشناسی
- روانشناسی در قرآن و حدیث
- ظرفیت قرآن و حدیث برای موضوعات روانشناسی
- دورنمای موضوعی روانشناسی در قرآن و حدیث
- نقش قرآن و حدیث در تولید نظریه علمی
- روششناسی و راهبردهای پژوهش در قرآن و حدیث
- چیستی و اهمیت پژوهش
- جایگاه روش و روششناسی در پژوهشهای علمی
- روشهای پژوهش در قرآن و حدیث
- پرسش و تمرین
فصل دوم: مبانی انسانشناسی در قرآن و حدیث
- هدفهای آموزشی
- مقدمه
- مبانی انسانشناسی و نقش آن در تدوین نظریهها و نظامهای روان شناختی
- بحران انسانشناسی در روانشناسی معاصر
- انسانشناسی دینی
- جایگاه انسان در سلسله مراتب هستی
- مفروضههای اساسی درباره انسان
- پرسش و تمرین
فصل سوم: تاریخچه و پیشینه پژوهشهای روانشناختی در قرآن و حدیث
- هدفهای آموزشی
- مقدمه
- پژوهشهای پراکنده و غیر نظام مند
- حوزه مطالعات کلامی
- حوزه اخلاق اسلامی
- حوزه فلسفه اسلامی
- عرفان و تصوف اسلامی
- ارائه خدمات روانشناختی در عمل
- پژوهشهای روان شناختی در قرآن و حدیث در دوره معاصر
- پژوهشهای انجام شده در خارج از ایران
- پژوهشهای روان شناختی در قرآن و حدیث در ایران
- پرسش و تمرین
فصل چهارم: احساس و ادراک
- هدفهای آموزشی
- مقدمه
- حواس ظاهری
- حواس باطنی
- حس چندگانه (مشترک)
- فرایند نگهداری اطلاعات حسی
- استنباطهای معنایی ساده
- اندوزش معنایی
- فرایندهای حسی خلاق
- عقل و فرایندهای ادراکی عالیتر
- شناخت درک و فهم
- کشف قانون
- تشخیص و تمییز
- خطاهای ادراکی
- عوامل مؤثر در خطاهای ادراکی
- خطاهای ناشی از کارکرد حواس
- خطاهای ادراکی ناشی از انگیزههای شخصی
- خطاهای ادراکی ناشی از عوامل اجتماعی
- ادراک شهودی
- ادراک فراحسی
- پرسش و تمرین
فصل پنجم: اصول و مبانی رفتار
- هدفهای آموزشی
- تبارشناسی مفهومی رفتار
- انواع رفتار در منابع اسلامی
- رفتار آموخته شده و غیر آموخته شده
- رفتار ارادی و غیر ارادی
- رفتار قابل مشاهده و غیر قابل مشاهده
- رفتار هدفمند و رفتار غیر هدفمند
- رفتار آگاهانه و رفتار غیر آگاهانه
- رفتار علنی و رفتار مخفیانه
- رفتار فردی و رفتار اجتماعی
- اصول حاکم بر رفتار آدمی
- مبانی و پیش نیازهای رفتار ارادی
- پرسش و تمرین
فصل ششم: انگیزش و فرایندهای مؤثر بر رفتار
- هدفهای آموزشی
- مقدمه
- مفهومشناسی انگیزش در قرآن و حدیث
- دستهبندی عوامل انگیزشی رفتار
- عوامل درون فردی
- نفس، سیستم انگیزشی رفتار
- نیروهای انگیزشی نفس
- انگیزش کنترل شخصی
- تعارضهای درون روانی
- نفس میدان کار و زار نیروها
- انرژی روانی
- غرایز
- امیال
- نیازها: تعیینکننده جهت رفتار
- طبقهبندی نیازهای انسان بر اساس آیات و روایات
- نیازهای زیستی
- نیازهای روانی
- نیازهای معنوی
- قصد و اراده
- عوامل محیطی
- عوامل درون فردی
- جاذبهها و مشوقها افزایش احتمال وقوع رفتار
- الگوها یادگیری مشاهدهای
- فرایند انگیزش رفتار ارادی
- پرسش و تمرین
فصل هفتم: رشد در گستره زندگی
- هدفهای آموزشی
- تعریف رشد
- پیوسته یا مرحلهای بودن رشد
- دورهها و مراحل رشد
- دوره اول: رشد پیش از تولد
- مرحله یک: انعقاد نطفه تا چهل روزگی
- مرحله دو: چهل تا هشتاد روزگی
- مرحله سه: هشتاد روزگی تا چهار ماهگی
- مرحله چهار: از چهار ماهگی تا تولد
- دوره دوم: رشد کودکی
- مرحله یک: تولد تا ۲سالگی (شیرخوارگی یا کودکی اولیه)
- مرحله دو: از ۲ تا ۷ سالگی (کودکی میانه)
- مرحله سه: از ۷ تا ۱۲-۱۳ سالگی (کودکی پایانی)
- دوره سوم: رشد نوجوانی
- دوره چهارم: رشد جوانی
- تواناییها و تکالیف رشدی در دوره جوانی
- استفاده بهینه از دوره جوانی
- دوره پنجم: رشد میانسالی
- دوره ششم: رشد سالمندی
- سالمندی و نگرش نسبت به مرگ و مردن
- آمادگی برای مرگ و مردن
- اوصاف و ویژگیهای مرگ
- سالمندی و تجربه مرگ
- دوره هفتم: رشد روانی پس از مرگ
- نقش عمل در رشد روانی پس از مرگ
- دوره اول: رشد پیش از تولد
- پرسش و تمرین
فصل هشتم: یادگیری زبان و شناخت
- هدفهای آموزشی
- مقدمه
- تعریف یادگیری
- اهمیت یادگیری
- گستره و قلمرو یادگیری انسان
- یادگیری زبان
- زبانآموزی در حیوانات
- بحث ویژه: یادگیری زبان در مورد حضرت آدم(ع)
- اهمیت یادگیری در کودکی
- خواندن و نوشتن
- مهارتهای زندگی
- احکام و معارف دینی
- فرایندهای یادگیری
- انواع تقویت کنندهها در آیات و روایات
- شناخت و تفکر
- انواع فراموشی
- بحث ویژه: فراموشی خدا
- خدا فراموشی عامل خود فراموشی
- نقش واسطهای شیطان در فراموشی انسان
- پرسش و تمرین
منابع و مآخذ
نمایه آیات
نمایه روایات
نمایه اصطلاحات
نمایه اشخاص
دربارهٔ پدیدآورنده
