نظارت در نظام اسلامی (کتاب)
نظارت در نظام اسلامی، کتابی است که با زبان فارسی به بررسی مبانی نظری، اهداف، سازوکارها و موانع نظارت در نظام سیاسی اسلام و جایگاه آن در اندیشه اسلامی و جمهوری اسلامی ایران میپردازد. این کتاب اثر بهرام اخوان کاظمی است و انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی انتشار آن را به عهده داشته است[۱].
| نظارت در نظام اسلامی | |
|---|---|
 | |
| زبان | فارسی |
| نویسنده | بهرام اخوان کاظمی |
| موضوع | نظام اسلامی، سیاست |
| مذهب | شیعه |
| ناشر | انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی |
| محل نشر | تهران، ایران |
| سال نشر | ۱۳۹۲ ش |
| تعداد صفحه | ۴۲۲ |
| شابک | ۹۷۸-۶۰۰-۱۰۸-۲۰۱-۶ |
| شماره ملی | ۳۰۰۶۹۲۲ |
دربارهٔ کتاب
در این مورد اطلاعاتی در دست نیست.
فهرست کتاب
- پیشگفتار
- مقدمه
فصل اول: کلیات و تبیین مفاهیم
- مبحث اول: مفهوم نظارت
- مبحث دوم: نظارت عمومی و مفاهیم همپیوند با آن
- گفتار اول: نظارت عمومی
- گفتار دوم: مسئولیت همگانی
- گفتار سوم: امر به معروف و نهی از منکر
- گفتار چهارم: حسبه و احتساب
- گفتار پنجم: نصیحت زمامداران یا ائمه مسلمین
فصل دوم مبانی و مختصات نظام نظارتی در نظام سیاسی اسلام
- مبحث اول: مدخلی بر مبانی نظارت در قرآن
- مبحث دوم: مدخلی بر مبانی نظارت در روایات
فصل سوم: اهداف و کارکردهای نظارت در نظام سیاسی اسلام
- مقدمه
- مبحث اول: تحقق توحید و اجرای شریعت
- مبحث دوم: احیای حق و عدالتخواهی و قیام علیه باطل و ظلم
- مبحث سوم: تحقق معروف و جلوگیری از منکرات
- مبحث چهارم: اصلاحگری و فسادستیزی
- مبحث پنجم: اهتمام به امور مسلمین حفظ مصالح عمومی
- مبحث ششم: همدردی، همبستگی و تعاون و مودت اجتماعی
- مبحث هفتم: تحقق کارویژههای حکومت و افزایش کارآمدی آن
- مبحث هشتم: مهار و کنترل قدرت سیاسی
- مبحث نهم: افزایش مشارکت سیاسی شهروندان
- مبحث دهم: انتقادگری و انتقادپذیری
- مبحث یازدهم: تحقق و ارتقای قانونمداری
- مبحث دوازدهم: مسئولیتپذیری و پاسخگو کردن نظام سیاسی
بخش چهارم: سازوکارهای نظارت در نظام سیاسی
- مقدمه
- مبحث اول: نظارت درونی یا خودکنترلی
- مبحث دوم: نظارت بیرونی
- گفتار اول: برخی سازوکارهای نظارت بیرونی در اندیشه اسلامی
- امر به معروف و نهی از منکر
- نصیحت زمامداران یا ائمه مسلمین
- نظارت بر مصرف مالیات
- حق پرسش و استیضاح از عملکرد حاکمان و حکومت
- تأکید بر صحت وجدان جمعی و قضاوت افکار عمومی و تجویز انتقادگری و پذیرش آن
- تجویز مخالفت با حکومت و نقض بیعت در صورت پایبند نبودن زمامداران به شریعت
- قائل شدن حق حیات سیاسی برای مخالفان (اپوزیسیون)
- گفتار دوم: سازوکارهای عام نظارت بیرونی در جمهوری اسلامی ایران
- تفکیک قوا
- پارلمان و پارلمانتاریسم و اصل نمایندگی
- جامعه یا جوامع مدن
- رسانهها، افکار عمومی
- مخالفان سیاسی یا اپوزیسیون
- ادواری و مقطعی کردن مناصب کارگزاران
- گفتار سوم: سازوکارهای خاص نظارت بیرونی در جمهوری اسلامی ایران
- نظارت عالیه ولی فقیه
- نظارت و ارشاد علما و روحانیت
- نظارت بر رهبری به ویژه توسط مجلس خبرگان
- نظارت شورای نگهبان
- نظارت مجمع تشخیص مصلحت نظام
- نظارت قوای سه گانه بر یکدیگر
- نظارت قوه مجریه و ریاست جمهور
- نظارت مجلس شورای اسلامی
- نظارت قوه قضائیه
- سازوکارهای غیر دولتی و مدنی نظارت بیرونی
- گفتار اول: برخی سازوکارهای نظارت بیرونی در اندیشه اسلامی
بخش پنجم: چالشها و موانع نظارت در نظام سیاسی اسلام
- مبحث اول: چالشها و موانع فرهنگی
- گفتار اول: موانع درونی آفتهای نفسانی و رذایل اخلاقی
- گفتار دوم: اهمال در فرهنگسازی آموزش و تبلیغ در حوزه نظارت
- گفتار سوم: وجود فرهنگ نظارت ناپذیری
- گفتار چهارم: ضعف نگرش اجتماعی و اصلاحی در عوام و خواص
- گفتار پنجم: مغفولیت بخش فرهنگ و فقدان وحدت رویه در راهبردهای فرهنگی کشور
- گفتار ششم: ضعف نظریه پردازی و فعالیتهای نرم افزاری
- مبحث دوم: چالشها و موانع اجرای
- گفتار اول: ناهماهنگی و تعدد دستگاههای نظارتی در کشور
- گفتار دوم: وجود فساد
- گفتار سوم: ضعف نظام اداری و وجود دیوان سالاری معیوب
- گفتار چهارم: ضعف پاسخگویی در نهادها و مسئولان
- گفتار پنجم: ضعف سازماندهی و مشارکت ناکافی نهادهای مدنی و فرادولتی
- مبحث سوم: چالشها و موانع قانونی
- گفتار اول: وجود خلاهای قانونی و فقدان قوانین مناسب
- گفتار دوم: کثرت قوانین مقررات و روندهای قضایی دست و پاگیر
- گفتار سوم: ضعف تدابیر و رویکردهای قضازدایی
فصل ششم بررسی آرای امام خمینی (ره) در باب نظارت
- مبحث اول: دیدگاههای امام خمینی(ره)
- مقدمه
- گفتار اول: جایگاه نظارت در الگوی رهبری و مدیریت امام (ره)
- گفتار دوم: تأکید بر نظارت به مثابه مسئولیت همگانی و امر به معروف و نهی از منکر
- گفتار سوم: سپردن امور به مردم و اکتفا به نظارت دولت
- گفتار چهارم: ضرورت انتقاد سالم سازنده و ناصحانه
- گفتار پنجم: احیاگری امر به معروف و نهی از منکر در سیره امام (ره)
- مبحث دوم: دیدگاههای شاگردان امام (ره)
- گفتار اول: دیدگاههای مقام رهبری
- گفتار دوم: دیدگاههای علامه مطهری
- مجانست نظارت عمومی با مسئولیت اجتماعی و اصلاحطلبی
- ضرورت نظارت بر حاکمان به عنوان مسئولیت و حقی دینی
- عجین بودن نظارت عمومی با امر به معروف و نهی از منکر
- تعریف و جایگاه امر به معروف و نهی از منکر
فصل هفتم: ارزیابی و امکان سنجی نظام نظارتی فرادولتی امام (ره)
- مقدمه
- مبحث اول: بحثی نظری درباره جنبه فردی یا سازمانی امر به معروف و نهی از منکر
- مبحث دوم: پیشینه اجرای سازمانی امر به معروف و نهی از منکر
- گفتار اول: در ایران
- گفتار دوم: در کشورهای اسلامی
- مبحث سوم: طرح دیدگاهها
- گفتار اول: دیدگاه امام خمینی (ره)
- گفتار دوم: دیدگاه سید احمد خمینی (ره)
- گفتار سوم: دیدگاه برخی مراجع و علما
- گفتار چهارم: دیدگاه علامه مطهری
- گفتار پنجم: طرح شورای سیاستگذاری امر به معروف و نهی از منکر
- گفتار ششم: برخی انتقادها از دولتی و وزارتی کردن امر به معروف و نهی از منکر
- نتیجهگیری پیشنهادها
کتابنامه
فهرست آیات و روایات
نمایه
دربارهٔ پدیدآورنده
