فرزندان امام حسن مجتبی
 | این مقاله هماکنون در دست ویرایش است.
این برچسب در تاریخ 10 فروردین ۱۴۰۵ توسط کاربر:Bahmani برای جلوگیری از تعارض ویرایشی اینجا گذاشته شده است. اگر بیش از پنج روز از آخرین ویرایش مقاله میگذرد میتوانید برچسب را بردارید. در غیر این صورت، شکیبایی کرده و تغییری در مقاله ایجاد نکنید. |
مقدمه
محمد بن سعد صاحب طبقات (م ۲۳۰ق) که با دقتی تمام ضمن شرح حال پیامبر اکرم(ص) و هر یک از اصحاب به شیوه خود شمار زنان و فرزندان ایشان را نام میبرد درباره امام حسن(ع) چنین نوشته است: فرزندان او عبارتاند از: محمداصغر، جعفر، حمزه و فاطمه که هر چهار تن در کودکی درگذشتهاند و مادرشان امکلثوم دختر فضل بن عباس بن عبدالمطلب است.
محمداکبر و حسن ملقب به حسن مثنی و دو دختر که مادرشان خوله دختر منظور بن زبان بن سیار فزاریه از قبیله غطفان بوده است. هر دو دختر در کودکی درگذشتهاند و به بلوغ نرسیدهاند. زید، امالحسن و امالحسین (امالخیر) مادرشان امبشیر دختر ابومسعود عقبة بن عمرو بن ثعلبه خزرجی از قبیله خزرج انصار بوده است. اسماعیل و یعقوب و دو دختر که در کودکی درگذشتهاند. مادرشان جعده دختر اشعث بن قیس کندی است. جعده همان زنی است که به تحریک معاویه به امام حسن(ع) سم خوراند. ابن سعد در این گفتار تنهاست. دیگر مورخان معتقدند امام حسن(ع) از جعده صاحب فرزند نشد[۱]. قاسم، ابوبکر و عبدالله که مادرشان کنیزی به نام بقیله است. اینان همراه عموی بزرگوار خود امام حسین(ع) در کربلا حضور داشتند و به شهادت رسیدند و نسلی هم از ایشان باقی نمانده است. بقیله به همراه فرزندانش در کربلا حضور داشت. حسین أثرم[۲]، عبدالرحمان و امسلمه که مادرشان کنیزی به نام ظمیا است. عمرو که مادرش کنیز بوده و نسلی از او باقی نمانده است. فاطمه مکنی به امعبدالله مادرش کنیزی به نام صافیه بوده است. طلحه و فاطمه که مادرشان اماسحاق دختر طلحه بن عبیدالله بن عثمان تیمی است. اماسحاق پس از شهادت امام حسن(ع) به همسری امام حسین(ع) درآمد. عبدالله اصغر که مادرش زینب (امعبدالله) دختر سبیع بن عبدالله و برادرزاده جریر بن عبدالله بجلی است. به این ترتیب برای امام حسن(ع) بیست و پنج فرزند میشمارد که نه دختر و شانزده پسر هستند و مینویسد: نه فرزند او در کودکی در زمان حیات پدر از دنیا رفتهاند[۳]. مصعب بن عبدالله زبیری از هفده فرزند: شش دختر و یازده پسر نام میبرد[۴].
بلاذری از یازده فرزند: نه پسر و دو دختر[۵]. شیخ مفید پانزده فرزند برای آن حضرت قائل است: هفت دختر و هشت پسر[۶]. عمری از شانزده فرزند سخن میگوید: پنج دختر و یازده پسر[۷]. ابن شهرآشوب بیست و یک فرزند: هفت دختر و چهارده پسر را برمیشمارد[۸]. شوشتری درباره تعداد فرزندان امام و تعداد واقعی دختران و پسران اظهار نظر قاطعی نکرده است[۹]. از نظر مادلونگ زید، حسن مثنی، عمرو عبدالرحمان، حسین اثرم، طلحه، قاسم، عبدالله، ابوبکر، امالحسین، امسلمه، رقیه، فاطمه (امعبدالله) و فاطمه را میتوان تا حدی با قطعیت فرزندان وی دانست[۱۰]. ابنعنبه علاوه بر اسامی بالا نامهای اسماعیل، حمزه و یعقوب را نیز به عنوان فرزندان وی ذکر کرده است[۱۱].
با کنار هم گذاردن نامهای آمده در منابع در خصوص فرزندان آن حضرت، میتوان فرزندان آن امام را بدین صورت فهرست نمود: زید، حسن مثنی، عمرو، عبدالرحمان، حسین اثرم، طلحه، ابوبکر، قاسم، عبدالله، اسماعیل، حمزه، یعقوب و خواهران آنها امالحسن، امالحسین، امسلمه، فاطمه (امعبدالله) و فاطمه[۱۲]. از این فرزندان فقط حسن و زید صاحب نسل بودهاند و نسل سادات حسنی از این دو میباشند. از دیگر فرزندان ذکور امام حسن(ع) نسلی برجای نمانده است. هیچیک از فرزندان آن حضرت ادعای امامت نکردند و هیچیک از شیعیان هم درباره اولاد امام حسن(ع) ادعای امامت نداشتند.
زید نخستین فرزند امام و مأمور گردآوری صدقات رسول الله(ص) بود و منابع از او که شعر هم میسرود به نیکی یاد کرده و او را در کرامت و احسان ستودهاند. او که در نود سالگی از دنیا رفت، هرگز مدعی امامت نبود، اما در طول زمان گروندگان به شیوه او در مقابله با بنیامیه در قالب فرقه زیدیه خود را بدو منتسب ساختند[۱۳]. حسن مثنی نیز مأمور صدقات جدش، امیرالمؤمنین علی(ع) بود. با گزینش حجاج به عنوان والی مکه و سپس پافشاری او بر تغییر در مصارف و بهرهگیری از آن اموال به نفع عمر بن علی(ع)، عموی حسن، برخی مشکلات برای او بروز کرد که با مساعدت عبدالملک بن مروان غائله ختم شد. حسن مثنی داماد عموی خود، حسین بن علی(ع) بود و همراه او در کربلا حضور یافت. وفات او در مدینه رخ داد. عبدالرحمان با عموی خود امام حسین(ع) به حج رفت و در ابواء در نزدیکی مدینه از دنیا رفت. طلحه که به طلحه الجود معروف بود، بسیار بخشنده و کریم بود. حسین اثرم را از آنرو که یکی از دندانهای جلو او شکسته بود بدین صفت میخواندند. دیگر فرزندان امام یعنی قاسم، عبدالله و ابوبکر به همراه عموی خود امام حسین(ع) در کربلا شهید شدند. عمرو نیز جزء اسرای کربلا بود[۱۴]. باید گفت نسل حسن بن علی(ع) از سوی حسن مثنی و زید استمرار یافت، به ویژه از سوی عبدالله، فرزند حسن مثنی و پسرانش ابراهیم شهید باخمری و محمد نفس زکیه که در واقع نیای سادات حسنی به شمار میروند[۱۵].[۱۶]
امالحسن بنت امام حسن مجتبی
امسلمه بنت حسن بن علی بن ابیطالب
فاطمه بنت الحسن
منابع
پانویس
- ↑ تذکرة الخواص، ص۱۹۴.
- ↑ أثرم، به معنی کسی است که دندانهای پیشین او افتاده باشد.
- ↑ الطبقات الکبری، ج۵، ص١-٢؛ الارشاد، ج۲، ص۲۰.
- ↑ ر.ک: کتاب نسب قریش، ص۲۶-۲۸.
- ↑ ر.ک: انساب الاشراف، ج۳، ص۷۲-۷۳.
- ↑ ر.ک: الارشاد، ج۲، ص۲۰.
- ↑ المجدی فی انساب الطالبیین، ص۱۹.
- ↑ مناقب آل ابیطالب، ج۳، ص۱۹۲.
- ↑ ر.ک: رسالة فی تواریخ النبی والآل(ع)، ص٨١-٨٣.
- ↑ ر.ک: مادلونگ، ص۳۸۱-۳۸۵.
- ↑ عمدة الطالب، ص۶۸.
- ↑ ر.ک: انساب الاشراف، ج۳، ص۷۳؛ تاریخ، یعقوبی، ج۲، ص۲۲۸؛ الارشاد، ج۲، ص٢٠؛ المجدی فی انساب الطالبیین، ص۱۹؛ سرّ السلسلة العلویه، ص۵؛ مناقب آل ابیطالب، ج۳، ص۱۹۲؛ عمدة الطالب، ص۶۸.
- ↑ ر.ک: الارشاد، ج۲، ص۲۰-۲۳؛ المجدی فی انساب الطالبیین، ص۲۰.
- ↑ ر.ک: کتاب نسب قریش، ص۵۰؛ الارشاد، ج۲، ص۲۳-۲۶؛ کشف الغمه فی معرفة الائمه، ج۲، ص۱۹۸؛ تهذیب الکمال فی اسماء الرجال، ج۱۰، ص۵۲.
- ↑ عمدة الطالب، ص۶۸؛ الحدائق الناضره، ج۷، ص۱۲۹.
- ↑ محمدزاده، مرضیه، زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین، ص ۲۱۳ ـ ۲۱۵.