بدون خلاصۀ ویرایش
(←عطوفت) |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۵ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{مدخل مرتبط| موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[رحمت در قرآن]] - [[رحمت در حدیث]] - [[رحمت در نهج البلاغه]] - [[رحمت در اخلاق اسلامی]] - [[رحمت در معارف دعا و زیارات]] - [[رحمت در معارف و سیره سجادی]] - [[رحمت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]| پرسش مرتبط = }} | {{مدخل مرتبط| موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[رحمت در قرآن]] - [[رحمت در حدیث]] - [[رحمت در نهج البلاغه]] - [[رحمت در اخلاق اسلامی]] - [[رحمت در معارف دعا و زیارات]] - [[رحمت در معارف و سیره نبوی]] - [[رحمت در معارف و سیره سجادی]] - [[رحمت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]| پرسش مرتبط = }} | ||
'''رحمت''' ضد قساوت و به معنای مهربانی و دلسوزی است. این واژه در [[آیات]] بسیاری از [[قرآن کریم]] مورد استفاده قرار گرفته است، حال یا به صورت واژه رحمت و یا کلماتی که به آن [[تفسیر]] شدهاند. از عواملی به عنوان جلب [[رحمت خداوند]] نام برده شده است مانند: اعتصام به [[خدا]]؛ [[اطاعت]] از [[پیامبر]] {{صل}}؛ [[پیروی]] از قرآن کریم و از عواملی یاد شده است که مانع رحمت خداوند هستند مانند: [[شرک]]؛ [[کفر]]؛ [[نفاق]]؛ [[ارتداد]]. از نمونههای بارز به عنوان مصادیق [[رحمت الهی]] از [[بعثت انبیا]]؛ وجود [[امامان]] و [[نزول قرآن]] نام برده شده است. | '''رحمت''' ضد قساوت و به معنای مهربانی و دلسوزی است. این واژه در [[آیات]] بسیاری از [[قرآن کریم]] مورد استفاده قرار گرفته است، حال یا به صورت واژه رحمت و یا کلماتی که به آن [[تفسیر]] شدهاند. از عواملی به عنوان جلب [[رحمت خداوند]] نام برده شده است مانند: اعتصام به [[خدا]]؛ [[اطاعت]] از [[پیامبر]] {{صل}}؛ [[پیروی]] از قرآن کریم و از عواملی یاد شده است که مانع رحمت خداوند هستند مانند: [[شرک]]؛ [[کفر]]؛ [[نفاق]]؛ [[ارتداد]]. از نمونههای بارز به عنوان مصادیق [[رحمت الهی]] از [[بعثت انبیا]]؛ وجود [[امامان]] و [[نزول قرآن]] نام برده شده است. | ||
| خط ۴۳: | خط ۴۳: | ||
بر پایه [[آیات قرآن کریم]] مصادیق [[رحمت الهی]] بدین شرحاند: | بر پایه [[آیات قرآن کریم]] مصادیق [[رحمت الهی]] بدین شرحاند: | ||
==== [[بعثت انبیا]] {{عم}} ==== | ==== [[بعثت انبیا]] {{عم}} ==== | ||
در [[آیه]] ۸ | در [[آیه]] {{متن قرآن|أَمْ يَقُولُونَ افْتَرَاهُ قُلْ إِنِ افْتَرَيْتُهُ فَلَا تَمْلِكُونَ لِي مِنَ اللَّهِ شَيْئًا هُوَ أَعْلَمُ بِمَا تُفِيضُونَ فِيهِ كَفَى بِهِ شَهِيدًا بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ وَهُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ}}<ref>«بلکه میگویند: او خود آن (قرآن) را بربافته است، بگو، اگر من آن را بربافته باشم، شما در برابر (خشم) خداوند برای من کاری نمیتوانید کرد، او به آنچه در آن (به ناروا) سخن میرانید داناتر است، او میان من و شما گواه بس، و او آمرزنده بخشاینده است» سوره احقاف، آیه ۸.</ref> در پاسخ به [[انکار]] [[رسالت]]، [[غفور]] بودن و [[رحیم]] بودن [[پروردگار]] یاد شده است<ref>المیزان، ج ۱۸، ص ۱۹۰ - ۱۸۹.</ref>؛ همچنین [[آیه]] {{متن قرآن|وَمَا أَرْسَلْنَاكَ إِلاَّ رَحْمَةً لِّلْعَالَمِينَ}}<ref> و تو را جز رحمتی برای جهانیان، نفرستادهایم؛ سوره انبیاء، آیه۱۰۷.</ref> ارسال [[پیامبر اسلام]] {{صل}} را جز رحمت بر جهانیان ندانسته؛ [[آیه]] {{متن قرآن|وَيُؤْمِنُ لِلْمُؤْمِنِينَ وَرَحْمَةٌ لِّلَّذِينَ آمَنُواْ مِنكُمْ }}<ref> برای آن دسته از شما که ایمان آوردهاند رحمت است و برای آن کسان که به فرستاده خداوند؛ سوره توبه، آیه۶۱.</ref> نیز ایشان را برای خصوص [[مؤمنان]]، رحمت به شمار آورده است. | ||
==== وجود [[امامان]] {{عم}} ==== | ==== وجود [[امامان]] {{عم}} ==== | ||
| خط ۵۳: | خط ۵۳: | ||
=== [[سبقت]] و غلبه [[رحمت الهی]] بر [[غضب]] === | === [[سبقت]] و غلبه [[رحمت الهی]] بر [[غضب]] === | ||
به مسئله پیشی گرفتن [[رحمت الهی]] بر [[غضب]] او در [[قرآن کریم]] تصریح نشده؛ ولی در [[روایات]] [[خاصه]]<ref>الکافی، ج ۲، ص ۲۷۵؛ عیون أخبار الرضا، ج ۱، ص ۲۸۴؛ بحارالانوار، ج ۳، ص ۱۲، ح ۲۴.</ref> و [[عامه]]<ref>الدرالمنثور، ج ۱، ص ۴۸؛ ج ۳، ص ۶.</ref> و [[ادعیه]] [[مأثور]]<ref>الکافی، ج ۲، ص ۵۲۹، ۵۳۸؛ اقبال الاعمال، ص ۳۶۳؛ بحارالانوار، ج ۹۱، ص ۲۳۹.</ref> بر آن تصریح و در چندین [[حدیث قدسی]]<ref>تفسیر عیاشی، ج ۲، ص ۱۲۹؛ الکافی، ج ۱، ص ۴۴۳؛ بحارالانوار، ج ۱، ص ۳۹۳.</ref>، جمله {{متن حدیث|سَبَقَتْ رَحْمَتِي غَضَبِي}} از خدای والا [[نقل]] شده و اصلی مسلّم تلقّی میشود. [[مفسران]] نیز به آیاتی از [[قرآن کریم]] بر آن [[استدلال]] یا آن را از اشارات [[آیات قرآن]] برداشت کرده و بر پایه آن، بعضی از [[آیات]] را توضیح داده؛ یا مفاد [[آیه]] را از مصادیق این اصل شمردهاند. مراد از [[سبقت]] [[رحمت الهی]] بر [[غضب]]، [[غلبه]] رحمت بر [[غضب]] است<ref>الجدید، ج ۱، ص ۱۴.</ref>.<ref>[[محمد صادق صالحیمنش|صالحیمنش، محمد صادق]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱۳، ص۵۴۴- ۵۸۰.</ref> | به مسئله پیشی گرفتن [[رحمت الهی]] بر [[غضب]] او در [[قرآن کریم]] تصریح نشده؛ ولی در [[روایات]] [[خاصه]]<ref>الکافی، ج ۲، ص ۲۷۵؛ عیون أخبار الرضا، ج ۱، ص ۲۸۴؛ بحارالانوار، ج ۳، ص ۱۲، ح ۲۴.</ref> و [[عامه]]<ref>الدرالمنثور، ج ۱، ص ۴۸؛ ج ۳، ص ۶.</ref> و [[ادعیه]] [[مأثور]]<ref>الکافی، ج ۲، ص ۵۲۹، ۵۳۸؛ اقبال الاعمال، ص ۳۶۳؛ بحارالانوار، ج ۹۱، ص ۲۳۹.</ref> بر آن تصریح و در چندین [[حدیث قدسی]]<ref>تفسیر عیاشی، ج ۲، ص ۱۲۹؛ الکافی، ج ۱، ص ۴۴۳؛ بحارالانوار، ج ۱، ص ۳۹۳.</ref>، جمله {{متن حدیث|سَبَقَتْ رَحْمَتِي غَضَبِي}} از خدای والا [[نقل]] شده و اصلی مسلّم تلقّی میشود. [[مفسران]] نیز به آیاتی از [[قرآن کریم]] بر آن [[استدلال]] یا آن را از اشارات [[آیات قرآن]] برداشت کرده و بر پایه آن، بعضی از [[آیات]] را توضیح داده؛ یا مفاد [[آیه]] را از مصادیق این اصل شمردهاند. مراد از [[سبقت]] [[رحمت الهی]] بر [[غضب]]، [[غلبه]] رحمت بر [[غضب]] است<ref>الجدید، ج ۱، ص ۱۴.</ref>.<ref>[[محمد صادق صالحیمنش|صالحیمنش، محمد صادق]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱۳، ص۵۴۴- ۵۸۰.</ref> | ||
== رحمت در بندگان == | |||
صفت رحمت در بندگان، یکی از مظاهر رحمت الهی است. در [[روایات]] به صفت رحمت در بندگان تأکید شده است و آن موجب دریافت رحمت الهی بهشمار رفته است؛<ref>نوری، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، ۹/۵۴.</ref> از اینرو [[پیامبر اسلام]]{{صل}} نیز برای جهانیان [[مظهر تام]] رحمت و [[محبت]] معرفی شده است. {{متن قرآن|لَقَدْ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ عَزِيزٌ عَلَيْهِ مَا عَنِتُّمْ حَرِيصٌ عَلَيْكُمْ بِالْمُؤْمِنِينَ رَءُوفٌ رَحِيمٌ}}<ref>«بیگمان پیامبری از (میان) خودتان نزد شما آمده است که هر رنجی ببرید بر او گران است، بسیار خواستار شماست ، با مؤمنان مهربانی بخشاینده است» سوره توبه، آیه ۱۲۸.</ref>؛ {{متن قرآن|وَمَا أَرْسَلْنَاكَ إِلَّا رَحْمَةً لِلْعَالَمِينَ}}<ref>«و تو را جز رحمتی برای جهانیان، نفرستادهایم» سوره انبیاء، آیه ۱۰۷.</ref> | |||
از نگاه اسلام، [[مدارا]]، رحمت و محبت، از جلوههای رحمانی است و [[مردم]] باید با این [[جلوه الهی]] با همدیگر [[رفتار]] کنند<ref>امام خمینی، حدیث جنود، ۳۱۸–۳۱۹.</ref> و یکی از بارزترین ویژگیها در [[سیره]] [[پیشوایان]]، رحمت و محبت و مداراست که در [[حق دشمن]] نیز باید رعایت شود؛<ref>امام خمینی، صحیفه امام، ۱۱/۳۹۱ و ۱۸/۴۶.</ref> در عین حال در برابر [[دشمن]] معاند، لازم است با [[قدرت]] و [[صلابت]] برخورد شود.<ref>امام خمینی، صحیفه امام، ۹/۳۸۵.</ref> احادیث شریف رحمت و [[عطوفت]] مادر را [[مظهر]] رحمت الهی معرفی میکند که تجسم این رحمت در دیدگان مادر، بارقه عطوفت و رحمت ربالعالمین است؛ همچنین این عطوفت است که [[تحمل]] [[رنجها]] و مشقتهای [[تربیت فرزند]] را برای مادر ممکن ساخته است.<ref>امام خمینی، صحیفه امام، ۱۶/۲۲۵.</ref> <ref>[[محمد امین صادقی ارزگانی|صادقی ارزگانی، محمد امین]]، [[رحمت - صادقی ارزگانی (مقاله)| مقاله «رحمت»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۵ (کتاب)|دانشنامه امام خمینی]]، ج۵، ص۵۷۹ – ۵۸۴.</ref> | |||
==رحمت و عطوفت در نظام اداری== | ==رحمت و عطوفت در نظام اداری== | ||
از [[اصول حاکم بر نظام اداری]] [[عطوفت]] و [[مهرورزی]] است. در [[بینش]] [[اسلامی]] رابطۀ [[مدیریت]] و نیروها از حد [[برادری]] فراتر و رقیقتر و عاطفیتر است چون [[مسئول]]، خود را پدر نسبت به نیروهای خویش میبیند و به آنها [[عشق]] میورزد، و [[لغزشها]] و خطاهای نیروها هرگز وی را از مهر پدری باز نمیدارد. {{متن قرآن|وَلَوْ كُنْتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاسْتَغْفِرْ لَهُمْ}}<ref>«و اگر درشتخویی سنگدل میبودی از دورت میپراکندند؛ پس آنان را ببخشای و برای ایشان آمرزش بخواه» سوره آل عمران، آیه ۱۵۹.</ref> <ref>فقه سیاسی، ج۷، ص۴۹۴.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۲ (کتاب)|دانشنامه فقه سیاسی ج۲]]، ص ۲۴۳.</ref> | از [[اصول حاکم بر نظام اداری]] [[عطوفت]] و [[مهرورزی]] است. در [[بینش]] [[اسلامی]] رابطۀ [[مدیریت]] و نیروها از حد [[برادری]] فراتر و رقیقتر و عاطفیتر است چون [[مسئول]]، خود را پدر نسبت به نیروهای خویش میبیند و به آنها [[عشق]] میورزد، و [[لغزشها]] و خطاهای نیروها هرگز وی را از مهر پدری باز نمیدارد. {{متن قرآن|وَلَوْ كُنْتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاسْتَغْفِرْ لَهُمْ}}<ref>«و اگر درشتخویی سنگدل میبودی از دورت میپراکندند؛ پس آنان را ببخشای و برای ایشان آمرزش بخواه» سوره آل عمران، آیه ۱۵۹.</ref>.<ref>فقه سیاسی، ج۷، ص۴۹۴.</ref>.<ref>[[عباس علی عمید زنجانی|عمید زنجانی، عباس علی]]، [[دانشنامه فقه سیاسی ج۲ (کتاب)|دانشنامه فقه سیاسی ج۲]]، ص ۲۴۳.</ref> | ||
== منابع == | == منابع == | ||